PROJECTIE. Pro j e c t o m w e r k va n te m a k e n. Samenwerking beroepsgroep, hoger onderwijs en bedrijfsleven

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "PROJECTIE. Pro j e c t o m w e r k va n te m a k e n. Samenwerking beroepsgroep, hoger onderwijs en bedrijfsleven"

Transcriptie

1 PROJECTIE Pro j e c t o m w e r k va n te m a k e n Samenwerking beroepsgroep, hoger onderwijs en bedrijfsleven Auteur: M a r j o v a n B e r g e n ( m a r j o. v a n. b e r g e c a p g e m i n i. c o m ) namens de programmagroep 1 Professie en Hoger Onderwijs Afgezet tegen de daarvoor geselecteerde criteria kan vastgesteld worden dat projectmanagement een vak is. Daarover zijn alle deelnemers aan de afsluitende rondetafel in het kader van deze special het volledig met elkaar eens. Maar wel een relatief jong vak dat in Nederland nog niet goed in beeld is, zo werd op deze discussiebijeenkomst begin deze maand in de Hogeschool Utrecht duidelijk. Aan de ontwikkeling ervan wordt door de beroepsgroep, het hoger onderwijs en het bedrijfsleven nog te veel afzonderlijk en vanuit de eigen optiek gewerkt. Verbetering van de onderlinge samenwerking is een belangrijke voorwaarde voor het vergroten van de herkenbaarheid van projectmanagement als vakdiscipline en de groei ervan naar volwassenheid, zo luidde de conclusie van de rondetafelbijeenkomst. Het is aan zowel het hoger onderwijs, het bedrijfsleven als de beroepsgroep van projectmanagers - alle drie vertegenwoordigd aan de rondetafel - om de samenwerking en benodigde relaties daartoe aan te gaan en waar ze reeds ingezet zijn te verstevigen. Vooral de eerste vraag maakte enthousiaste reacties los bij alle deelnemers. Daaruit werd duidelijk dat vanuit verschillende achtergronden en disciplines gezocht wordt naar hoe meer erkenning te krijgen voor projectmanagement als vak. Meer en nauwere samenwerking tussen instellingen in het hoger onderwijs en organisaties van projectmanagers is daarvoor een eerste vereiste om de nog te formuleren gezamenlijke doelen te bereiken. Nieuw vakgebied In het openingsartikel van deze special zijn zes criteria geselecteerd om vast te stellen of projectmanagement het predicaat vak mag dragen of niet (zie figuur 1). De rondetafeldiscussie startte met vier vragen: - Wat heeft u met projectmanagement? - Wat heeft u met hoger onderwijs? - Waarin komen projectmanagement en hoger onderwijs samen? - Hoe kunnen we én hoger onderwijs én projectmanagement elkaar laten versterken? Op 1 november jongstleden is in de Hogeschool Utrecht een rondetafelbijeenkomst gehouden over het thema Projectmanagement een vak!?. Deze bijeenkomst was de afronding van de productieperiode van deze special van Projectie die onder leiding van Gilbert Silvius tot stand kwam. De deelnemers aan de rondetafel waren: Wim van de Kant (Van Aetsveld), Joseph Kessels (TSM Business School), Roy Nieuwenhuijzen (Yacht), Wim van Ravenhorst (Getronics), Wilma Reezigt (Landstede), Gilbert Silvius (Hogeschool Utrecht) en Marjo van Bergen (Capgemini). Samenwerken aan een leerstoel Projectmanagement.. 1. De programmagroep Professie en Hoger Onderwijs heeft als doel de verdere ontwikkeling en het uitdragen van projectmanagement als vak. Het programma stimuleert de wetenschappelijke onderbouwing van het vak en wil studenten en docenten enthousiast maken voor projectmanagement als onderwijs-, onderzoeks- en beroepsterrein. 40

2 Wat m a a k t een va k t o t een va k 2 Het beschikken over een duidelijk omlijnde, sterk ontwikkelde, gespecialiseerde en theoretisch gefundeerde kennisbasis. Het beschikken over een hoogwaardige en gespecialiseerde opleidingstructuur, eventueel met diplomering van nieuwelingen. Professionele autonomie in de uitvoering van het werk en de mogelijkheid als professional zelf beleid te maken. Een bij een professie passend hoogwaardig imago en hoogwaardige sociale status. Een duidelijke bijdrage van de professie aan het maatschappelijk belang (en het belang van organisaties). Aanwezigheid van een collegium, professionele organisatie, governing body. Figuur 1 Het managen van projecten scoort op een aantal criteria ruim voldoende tot goed en mag op basis van die scores dan ook een vak genoemd worden. Binnen ieder bedrijf met een eigen projectmanagementmethodiek is duidelijk vastgelegd welke theoretische 3 kennis daarvoor vereist is en hoe de praktische toepassing daarvan ingevuld moet worden. Er zijn opleidingen voor ontwikkeld, met de bijbehorende examens en certificaten, die op de arbeidsmarkt steeds vaker meegenomen worden in de kwaliteitseisen voor projectmanagers. En gezien het toenemende gebruik van de naam projectmanager als beroep zit het met de sociale status van vak projectmanagement ook wel goed. Afgemeten aan de daarvoor vastgestelde criteria is projectmanagement een vak, maar hoe zit het met de organisatie van de verschillende processen en activiteiten op dit vakgebied? Is er wel een professionele organisatie die door álle vakbroeders en -zusters herkend en erkend wordt en over al deze initiatieven heen de regie heeft en toezicht houdt? En ook in de opleidingsstructuur van het vak zijn nog wel de nodige kwaliteitsslagen te maken. Projectmanagement heeft nog steeds geen eigen studierichting op hogeschool en universiteit en ook een academische leerstoel Projectmanagement ontbreekt nog. Is er al een gezamenlijke agenda opgesteld door de drie belangrijkste partijen, het hoger onderwijs, de beroepsgroep en het bedrijfsleven, om dit nieuwe vakgebied ook goed op de kaart te zetten? Be r o e p s o r g a n i s at i e Om de kloof tussen de beroepsgroep van en bedrijven met projectmanagers enerzijds en de opleidingsinstituten in het hoger onderwijs anderzijds te verkleinen, is voor de beroepsorganisatie voor projectmanagers een belangrijke rol weggelegd als spin in het web. Het probleem is echter dat Nederland meerdere organisaties kent die de beroepsgroep ondersteunen en vertegenwoordigen. De meest bekende daarvan zijn het instituut IPMA-NL 4, PMI Netherlands Chapter en de PUG 5 -vakgroep. IPMA-Nederland, de grootste vereniging van projectmanagers in Nederland, heeft als doel het promoten van het vak projectmanagement, maar richt zich ook sterk op opleidingen en certificering. Deze wordt door het bedrijfsleven daarom meer gezien als kenniscentrum en trainingsinstituut dan als vertegenwoordiger van de doelgroep projectmanagers. De PUG beperkt zich als kenniscentrum tot alles wat speelt rondom Prince2. Het is daarom misschien tijd voor een overkoepelende beroepsorganisatie die door alle vakbroeders en -zusters herkend en erkend wordt. Een organisatie die over alle initiatieven op het gebied van vak- en beroepsleidingen in projectmanagement de regie heeft en toezicht houdt. De transformatie van kenniscentrum naar beroepsvereniging en (mede) bruggenbouwer tussen hoger onderwijs en het bedrijfsleven zou één van de doelstellingen van deze beroepsvereniging moeten zijn. Hoger onderwijs De projectmanagers van dit moment hebben meestal in hun beroepspraktijk eerst ervaring opgedaan in projecten om vervolgens vanuit ambitie, vanwege een vraag vanuit het management (en de markt) of door toeval het projectmanagement als vak te gaan beoefenen. In het hoger onderwijs zou een aantal facetten van het managen van projecten aan de orde kunnen komen. Ook een aantal werkstukken en practica zouden wat meer in de vorm van projecten uitgevoerd kunnen worden. Door de student in het hoger onderwijs op deze manier te confronteren met een aantal onderdelen van projectmanagement heeft hij 6 /zij in ieder geval een eerste oriëntatie op dat vakgebied, kan hij daar ervaring mee op doen én kan hij beter bepalen of dat vak daadwerkelijk bij hem past. Ook in de markt groeit de vraag naar studenten die tijdens hun studie kennis en competenties verwerven op het gebied van projectmanagement, omdat ze na hun studie vaak in dit werkveld terechtkomen of ermee te maken krijgen. Dit geldt vooral voor de studenten van technische studierichtingen als werktuig- 2. Vrij naar Burbules, N., & Densmore, K., 1991, The limits of making teaching a profession. Educational Policy, 5(1), p Case, C. W., Lanier, J. E., & Miskel, C. G. (1986), The Holmes Group report: Impetus for gaining professional status for teachers. Journal of Teacher Education, 37(4), Burnaby Lautier, ir. E., Projectmanagement, handboek voor IPMA-certificatie. 4. PMI-NL heet vanaf 15 november 2007 IPMA-NL. 5. Prince2 User Groep (www.pugnl.nl), het bieden van een platform voor het delen van ervaringen met Prince2. 6. Waar hij of hem staat moet uiteraard ook zij of haar gelezen worden. 41

3 Marjo van Bergen werkt bij Capgemini als projectmanager in complexe technische en organisatorische projecten. Zij werkt op dit moment voor ProRail aan het dubbel uitvoeren van ICT-systemen voor de bedrijfskritische systemen voor het treinverkeer. Daarnaast is zij binnen Capgemini verantwoordelijk voor de ontwikkelingen van het vak projectmanagement. bouwkunde, elektrotechniek, ICT en alle civiele techniek richtingen. De competentie projectmatig werken komt in de beroepspraktijk veelvuldig voor, maar tijdens hun studie in het hoger onderwijs komen studenten daarmee slechts summier in aanraking. Het werken in projecten vereist andere kennis en competenties dan het werken in een lijnorganisatie. Vroegtijdige praktijkervaring in projectmanagement helpt zeer zeker in de verdere persoonlijke ontwikkeling en het maken van bepaalde carrièrekeuzes. Gedoceerd Aandachtspunt hierbij is wel dat projectmanagement meer is dan alleen de harde kant van het instrumenteel beheersen van projecten, die op dit moment in studies aan het hoger onderwijs geleerd kan worden. De persoonskenmerken passend bij een projectmanager zijn wellicht latent aanwezig bij een student, maar zullen pas tot ontwikkeling komen in combinatie met de werkervaring en dus ook de levenservaring. Er zijn natuurlijk een aantal zaken van het vak projectmanagement die je tijdens de studie kunt leren, maar de ervaring én het plaatsen van projecten in het juiste kader komen pas met de jaren. Onze stelling is dat dit goed past in het streven naar life long learning, uiteraard mits de juiste zaken op het juiste moment in het leertraject worden geleerd. Ook denken wij dat door het gedoseerd aanbieden van het vak projectmanagement in het hoger onderwijs de juiste studenten worden aangesproken; zij die met het vak verder willen. Hierbij moet rekening gehouden worden met het feit dat opleiden in voorraad maar tot een beperkt niveau mogelijk is. Indien je kennis en (beperkte) ervaring niet kunt toepassen, zal deze kennis snel wegzakken en verouderen. Het is daarom zaak om daar binnen het hoger onderwijs slim en gedoseerd mee om te gaan. Opties en initiatieven Er zijn diverse opties om het vak projectmanagement in het hoger onderwijs te doceren: - Het volgen van een projectmanagementopleiding (4 tot 6 jaar) en daarna een specialisatie op een vakgebied, bijvoorbeeld IT of Civiele Techniek. - Het volgen van een opleiding zoals Economie of Werktuigbouwkunde en daarna een opleiding projectmanagement (1 tot 2 jaar). - Tijdens de studie (bijvoorbeeld Elektrotechniek) diverse facetten van projectmanagement gedoseerd meegeven aan de studenten. Wat onderscheidt een goede projectmanager van een projectmanager of een heel goede projectmanager van een goede projectmanager. Er zijn meetbare criteria voor een project, maar eveneens voor een projectmanager, Zoals een antenne voor de omgevingsfactoren, goede harde skills en goede persoonlijke vaardigheden. Maar ook bekwaam zijn in communiceren op de diverse niveaus en het plaatsen van het project in de context, de maatschappelijke context. Minder doorslaggevend is of je goed bent in je technische vak. De d r i e b e l a n g r i j k s t e pijlers va n p r o j e c t m a n a g e m e n t Harde skills (plannen, calculeren, risicomanagement, etc.). Gedragselementen (o.a. leiderschap, onderhandelen en empathie). Relationele bekwaamheden (het plaatsen van het project in een context). Figuur 2 Binnen het hoger onderwijs is een aantal initiativen ontplooid zoals TSM Business School, door de Universiteit Twente in samenwerking met Capgemini, voor een volwaardige MBA-opleiding op het vlak van projectmanagement. De Hogeschool Utrecht organiseert een Minor Projectmanagement (in samenwerking met Van Aetsveld, Capgemini en Expecto) en de Hogeschool 43

4 E e n p r o j e c t o m w e r k v a n t e m a k e n Amsterdam werkt nauw samen met Yacht om de medewerkers van Yacht in de gelegenheid te stellen een hbodilpoma te behalen. Wellicht is het een idee om na zo n studie een kopstudie projectmanagement aan te bieden. Sa m e n w e r k i n g Projectmanagement hoort thuis in het hoger onderwijs. Het is een vak waarvan we al veel weten, maar nog lang niet genoeg. En het is een vak dat breed toegepast wordt in de maatschappij. Alleen al daarom zou het een duidelijke positie moeten innemen in het hoger onderwijs. Op die manier kan het vak verder ontwikkeld worden en tot volwassenheid komen. Maar waar in het hoger onderwijs hoort het vak projectmanagement thuis? Is dat in het hbo, binnen het universitair onderwijs of op beide niveaus? Ook in projectmanagement zijn nog legio gebieden onderbelicht. De combinatie hoger onderwijs, onderzoek én praktijk zorgt ervoor dat de maturity van het vak gaat toenemen. Er zijn researchopdrachten en er is zelfs een prijs 7 ingesteld die afstudeerders kunnen winnen met innovatieve onderzoeksopdrachten op projectmanagementgebied. Bij deze award wordt gekeken naar de daadwerkelijk toegevoegde waarde voor het vak projectmanagement. Maar ook naar nieuwe en originele theorieën en/of toepassingen van bestaande theorieën op een originele, nieuwe toepassing, theorie of projectmanagementtheorie. Maar hoe kan die wisselwerking, dat samenspel nog effectiever worden? Methoden en technieken die door de beroepsgroep ontwikkeld en gebruikt worden (zoals Prince2) worden geadopteerd door het hoger onderwijs. Dit levert de studenten voornamelijk technische bagage op. De vaardigheden, competenties, houding en contextueel denken, zal hier bij moeten komen. Voor een wetenschappelijke ontwikkeling van het vak is het nodig dat die context, dat maatschappelijk belang, aanwezig is. Daarnaast zou het hoger onderwijs veel eerder kunnen aansluiten bij trends in de markt. Het bedrijfsleven ontwikkelt de trainingen waarvan zij denkt dat die nodig zijn voor het uitoefenen van het vak. Het hoger onderwijs zou daar eerder bij moeten aansluiten. Wat m a a k t een va k t o t een va k (vanuit het onderwijs gezien) Een beroepsvereniging. Een tijdschrift met vernieuwende ideeën. Wetenschappelijk onderzoek. Opleidingen. Hoogleraarschap. Figuur 3 Leerstoel In Nederland leer je in het hbo een beroep en leidt de universiteit je op voor de wetenschap. In vergelijking met andere landen misschien een bijzondere onderverdeling die mogelijk voor projectmanagement niet opgaat. Wat is nu de essentie van projecten: - Het neerzetten van een vooraf vastgesteld resultaat binnen tijd en geld. - Het oplossen van lastige vraagstukken in de werkelijkheid. Wellicht is dit laatste punt de angel voor het vak projectmanagement op universitair niveau. Daarnaast moeten we ons ook niet neerleggen bij de kip-of-ei situatie waarvan de redenering is: Het vak bestaat niet, het is geen discipline, dus het kan geen wetenschap zijn, dus er komt geen ontwikkeling op dat gebied. Het doorbreken van deze ogenschijnlijk vicieuze cirkel gaat via het samenspel tussen maatschappij en wetenschap. Wetenschappelijke disciplines ontwikkelen zich mede vanuit de vraag uit de maatschappij. Meer vraag naar onderzoek leidt tot meer wetenschappelijke publicaties. Dat maakt het vak serieuzer en geeft het meer status waardoor het in aanmerking komt om daadwerklijk als discipline gezien te worden. Het gaat om het samenspel. Het volgende verwonderpunt is er wel. Verandermanagement, het vak dat vaak dicht tegen een aantal vormen van projectmanagement aanstaat, wordt wél gezien als wetenschappelijk vak. Maar is niet ieder project eveneens een verandering? Projectmanagement is vaak technisch (kijk naar IT en Civiele Techniek) en ver-andermanagement is organisatorisch, heeft hogere doelstellingen en komt uit de sociologische hoek. Daardoor is het dus een wetenschap. Maar gaat die redenering wel altijd op? Zou het creëren van een hoogleraarschap een middel, of hét middel zijn, om ons vak herkend en erkend te laten worden? Pr a k t i j k e r va r i n g Projectmanagement is een vak en net als ieder vak leer je dat door vallen en opstaan. Maar het hoger onderwijs en het bedrijfsleven, bij voorkeur samen met een overkoepelende beroepsorganisatie, zouden projectmanagement door het ontplooien van meer van eerder genoemde initiatieven de inhoud en wetenschappelijke benadering kunnen geven die het als vak verdient. Zeer zeker onderkennen wij dat het vak stevig gebaseerd is 7. Van den Honert-Boerma Award voor projectmanagementinnovatie. 45

5 op praktijkervarig en wellicht ook levenservaring. Niet voor niets moet degene die aan de TSM Business School de MBA Projectmanagement gaat volgen minimaal vijf jaar relevante werkervaring hebben. Het hoger onderwijs kan het een en ander toevoegen aan de praktijk van projectmanagement; zoals studenten tijdens de studie (ongeacht de gekozen vorm) kennis laten opdoen van standaarden in de markt en ervaringen met het werken in (kleinere) projecten. Daarnaast kan het een belangrijke rol spelen bij de keuze voor het vak projectmanagement. Projectmanager worden is een keuze, geen toeval. Ui t d a g i n g De erkenning van het vak projectmanagement is een onderwerp dat de beroepsvereniging zou moeten aanspreken. Een beroepsvereniging die openstaat en mogelijk faciliteert in de vraag van organisaties en het hoger onderwijs om samen te werken in de upgrading van projectmanagement tot een daadwerkelijk vak. Deze zou, wellicht samen met het bedrijfsleven en het hoger onderwijs, de uitdaging daartoe moeten oppakken door het instellen van een leerstoel Projectmanagement. Als dit het instrument is om ons verder te helpen in ons vak, dan moeten we dat als project oppakken. Op dit moment is het zo dat de beroepsverenigingen een deel van de vakontwikkeling voor haar rekening neemt en de bedrijven het andere deel (meestal voor henzelf en hun klanten). Het hoger onderwijs staat daar ogenschijnlijk los van, buiten de eerder genoemde initiatieven. We zullen een modus moeten vinden om projectmanagers te mobiliseren, de kennis over het vak te verzamelen en ook de ervaring (in de diverse contexten) te (kunnen en willen) delen met onze collega-projectmanagers en met het hoger onderwijs. De programmagroep Professie en Hoger Onderwijs neemt het initiatief tot het opstellen van een onderzoeksagenda zodat vanuit het bedrijfsleven, IPMA- Nederland én het hoger onderwijs een wensenlijst ontstaat naar het hoger onderwijs toe. De programmagroep wil deze wensenlijst bediscussiëren op de Projectmanagement Parade in het voorjaar van (advertentie) 46

Meerjaren-Beleidsplan 2014

Meerjaren-Beleidsplan 2014 Meerjaren-Beleidsplan 2014 ALV, 2 oktober 2012 Inleiding Ambities IPMA Nederland voor 2014: IPMA Nederland is hét center of expertise voor projectmanagement in Nederland Doel van IPMA-NL: Verbeteren Projectmngt

Nadere informatie

Nederland. Programmamanagement volgens PMI 21 maart 2006

Nederland. Programmamanagement volgens PMI 21 maart 2006 PMI Nederland Programmamanagement volgens PMI 21 maart 2006 Even voorstellen Betty Nieuwenburg (IPMA-B) project- en programmamanager IPMA-assessor Voorzitter PMI-programmagroep Programmamanagement Onderwerpen

Nadere informatie

PROJECTIE. Ontwikkelingsmogelijkheden vanuit academische competenties

PROJECTIE. Ontwikkelingsmogelijkheden vanuit academische competenties PROJECTIE Van best practices naar wetenschappelijke benadering Ontwikkelingsmogelijkheden vanuit academische competenties Auteurs: A l b e r t P e e k ( v e n t o u x @ p l a n e t. n l ), J o s e p h

Nadere informatie

Trends in het onderwijs voor projectmanagement IPMA onderwijsdag 2013

Trends in het onderwijs voor projectmanagement IPMA onderwijsdag 2013 Trends in het onderwijs voor projectmanagement IPMA onderwijsdag 2013 A.J.Gilbert Silvius Lector, LOI Hogeschool Trends in het onderwijs voor projectmanagement IPMA onderwijsdag 2013 A.J.Gilbert Silvius

Nadere informatie

WIN PMO Groenewoudsedijk 70a 3528 BK Utrecht Tel. 030 711 55 66 events@winprojectsupport.nl www.winprojectsupport.nl.

WIN PMO Groenewoudsedijk 70a 3528 BK Utrecht Tel. 030 711 55 66 events@winprojectsupport.nl www.winprojectsupport.nl. WIN PMO Groenewoudsedijk 70a 3528 BK Utrecht Tel. 030 711 55 66 events@winprojectsupport.nl www.winprojectsupport.nl Opleidingen 2014 Opzetten Project Management Office Basistraining voor de startende

Nadere informatie

arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo het beeld van het hbo als werkgever onder hoogopgeleide professionals Samenvatting imago-onderzoek

arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo het beeld van het hbo als werkgever onder hoogopgeleide professionals Samenvatting imago-onderzoek arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo het beeld van het hbo als werkgever onder hoogopgeleide professionals Samenvatting imago-onderzoek Zestor is opgericht door sociale partners in het hbo: onderzoeksvraag

Nadere informatie

Training IPMA PMO. Nóg sterker worden binnen het vak van PMO. www.winpmoopleidingen.nl

Training IPMA PMO. Nóg sterker worden binnen het vak van PMO. www.winpmoopleidingen.nl Training IPMA PMO Nóg sterker worden binnen het vak van PMO Training van WIN PMO. De IPMA PMO opleiding Sinds 2015 is het mogelijk om een IPMA PMO certificaat te behalen bij IPMA Certificering NL (voormaling

Nadere informatie

IPMA Certificering. Een bewijs van goed projectmanagement

IPMA Certificering. Een bewijs van goed projectmanagement Cito Bedrijven en overheden IPMA Certificering Een bewijs van goed projectmanagement objectief en internationaal keurmerk professionalisering van projectmanagement inzicht in persoonlijke competenties

Nadere informatie

Verslag Seminar Onderzoek naar Projectmanagement Baarn, 9 september 2009

Verslag Seminar Onderzoek naar Projectmanagement Baarn, 9 september 2009 Verslag Seminar Onderzoek naar Projectmanagement Baarn, 9 september 2009 15:30 Introductie Hans Bakker heet iedereen, mede namens Peter Storm, Robbert van Alen, Gerard Scheffrahn, en Eddy Westerveld, van

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS professional

EXIN WORKFORCE READINESS professional EXIN WORKFORCE READINESS professional DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is

Nadere informatie

Over Pink Elephant. Bedrijfshistorie

Over Pink Elephant. Bedrijfshistorie Brochure IPMA D Over Pink Elephant Bedrijfshistorie Pink Elephant is een Nederlandse IT onderneming die rond 1980 is ontstaan als bijverdienste van een drietal studenten aan de Technische Universiteit

Nadere informatie

Literatuur Projectmatig Werken

Literatuur Projectmatig Werken Literatuur Projectmatig Werken Onderstaande boeken behandelen de meest gebruikte methodieken van projectmatig werken. Prince 2 is vooral voor ICT-projecten geschikt. Overheden kiezen vaak voor een bepaalde

Nadere informatie

Leergang Leiderschap voor Professionals

Leergang Leiderschap voor Professionals Leergang Leiderschap voor Professionals Zonder ontwikkeling geen toekomst! Leergang Leiderschap voor Professionals Tijden veranderen. Markten veranderen, organisaties en bedrijven veranderen en ook de

Nadere informatie

Samenvatting. Aanleiding en adviesvraag

Samenvatting. Aanleiding en adviesvraag Samenvatting Aanleiding en adviesvraag In de afgelopen jaren is een begin gemaakt met de overheveling van overheidstaken in het sociale domein van het rijk naar de gemeenten. Met ingang van 2015 zullen

Nadere informatie

Competentieprofiel. kaderlid LGB Beroepsinhoud Zorg

Competentieprofiel. kaderlid LGB Beroepsinhoud Zorg Competentieprofiel kaderlid LGB Beroepsinhoud Zorg Generieke Competenties... 2 Affiniteit met kaderlidmaatschap... 2 Sociale vaardigheden... 2 Communicatie... 2 Lerend vermogen... 3 Initiatiefrijk... 3

Nadere informatie

VU PRE UNIVERSITY COLLEGE VOOR DE SCHOLIER DIE VERDER KIJKT

VU PRE UNIVERSITY COLLEGE VOOR DE SCHOLIER DIE VERDER KIJKT VU PRE UNIVERSITY COLLEGE VOOR DE SCHOLIER DIE VERDER KIJKT NAAR VU PRE UNIVERSITY COLLEGE VERDIEPT, VERRIJKT EN VERBINDT De VU wil graag met u werken aan de versterking van de kwaliteit van het voortgezet

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management PROJECTMANAGEMENT INCOMPANY TRAINING PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. OVER PROJECTMANAGEMENTMETHODEN In Nederland worden diverse

Nadere informatie

projectmanagement van projectmanagement Drs. A.J.Gilbert Silvius MBA Lector Business, ICT en Innovatie Consultant Hogeschool Utrecht Van Aetsveld

projectmanagement van projectmanagement Drs. A.J.Gilbert Silvius MBA Lector Business, ICT en Innovatie Consultant Hogeschool Utrecht Van Aetsveld Drs. A.J.Gilbert Silvius MBA Lector Business, ICT en Innovatie Consultant Hogeschool Utrecht Van Aetsveld Gilbert Silvius 45 jaar Opleiding: KMA Bedrijfseconomie (Erasmus) MBA (K.U. Leuven) Promotieonderzoek

Nadere informatie

Verkenning Next DLO VU. Overzicht Alternatieve Systemen

Verkenning Next DLO VU. Overzicht Alternatieve Systemen Verkenning Next DLO VU Overzicht Alternatieve Systemen Onderwijscentrum VU Amsterdam 8 oktober 2009 2009 Vrije Universiteit, Amsterdam Overzicht Alternatieve Systemen 2 Auteur Opdrachtgever Status Versie

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Verandermanagement & Leadership De cursus Verandermanagement & Leadership duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Serie handleidingen. "LbD4All" ("Leren door Ontwikkeling voor iedereen") AUTHENTICITEIT. Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti

Serie handleidingen. LbD4All (Leren door Ontwikkeling voor iedereen) AUTHENTICITEIT. Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti Serie handleidingen "LbD4All" ("Leren door Ontwikkeling voor iedereen") AUTHENTICITEIT Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti Deze publicatie werd gefinancierd door de Europese Commissie.

Nadere informatie

Over Pink Elephant. Bedrijfshistorie

Over Pink Elephant. Bedrijfshistorie Brochure IPMA C Over Pink Elephant Bedrijfshistorie Pink Elephant is een Nederlandse IT onderneming die rond 1980 is ontstaan als bijverdienste van een drietal studenten aan de Technische Universiteit

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Lean- & Proces Management De cursus Lean & Process Management duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Controlling & Accounting De cursus Controlling & Accounting duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Competentieprofiel Instituut voor Interactieve Media Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Aangepast in maart 2009 Inleiding De opleiding Interactieve Media

Nadere informatie

Meesterschap in Projectmanagement

Meesterschap in Projectmanagement pagina 1 Meesterschap in Projectmanagement Kenmerken r Het leertraject Meesterschap in Projectmanagement is een academische opleiding voor ervaren projectmanagers die van projectmanagement hun vak hebben

Nadere informatie

Leergang Allround Leiderschap

Leergang Allround Leiderschap Leergang Allround Leiderschap Zonder ontwikkeling geen toekomst! Leergang Allround Leiderschap Tijden veranderen. Markten veranderen, organisaties en bedrijven veranderen en ook de kijk op leiderschap

Nadere informatie

flexibel Je gedrag kunnen veranderen als de situatie verandert of als dit nodig is om een doel te bereiken. computervaardigheden

flexibel Je gedrag kunnen veranderen als de situatie verandert of als dit nodig is om een doel te bereiken. computervaardigheden Gilde Opleidingen Telefoon: (0475)34 32 43 E-mail: info@gildeopleidingen.nl ICT-beheerder Studierichting ICT Locatie Roermond - Bredeweg Venray - Henri Dunantstraat Niveau 4 Leerweg bol Sector Economie

Nadere informatie

Informatie over onze vereniging

Informatie over onze vereniging Informatie over onze vereniging Editie 2014 Uitgebreide en actuele informatie op www.cio-platform.nl CIO Platform Nederland, mei 2014 Informatie over onze vereniging - CIO Platform Nederland mei 2014 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Aandacht voor jouw ambitie!

Aandacht voor jouw ambitie! Aandacht voor jouw ambitie! ROC Rivor is hét opleidingscentrum van regio Rivierenland. Wij bieden een breed scala aan opleidingen, cursussen en trainingen voor jongeren en volwassenen. Toch zijn we een

Nadere informatie

Vrijstelling op grond van praktijkervaring binnen de bacheloropleiding Milieunatuurwetenschappen

Vrijstelling op grond van praktijkervaring binnen de bacheloropleiding Milieunatuurwetenschappen Vrijstelling op grond van praktijkervaring binnen de bacheloropleiding Milieunatuurwetenschappen Het doel van vrijstelling op grond van praktijkervaring is om vast te stellen welke cursussen uit de bacheloropleiding

Nadere informatie

Management & Organisatie

Management & Organisatie Management & Organisatie Algemeen De opleiding Bedrijfskunde MER (deeltijd) wordt verzorgd door het Instituut voor Bedrijfskunde, Hanzehogeschool Groningen. Steeds meer krijgen organisaties te maken met

Nadere informatie

Masterclass Opdrachtgeverschap

Masterclass Opdrachtgeverschap Masterclass Opdrachtgeverschap Masterclass Opdrachtgeverschap Het volgende scenario zal veel lijnmanagers bekend in de oren klinken: de organisatie besluit tot uitvoering van een project en hij of zij

Nadere informatie

5.4 Project Management Body of Knowledge (PMBOK Guide )

5.4 Project Management Body of Knowledge (PMBOK Guide ) 76 5.4 Project Management Body of Knowledge (PMBOK Guide ) D eel I van de beschrijving van PMBOK Guide (verder in dit hoofdstuk: PMBOK genoemd) is gereviseerd en geautoriseerd door Cees Pijs, bestuurslid

Nadere informatie

Lange cursus beschrijving van de cursus: ITIL basics

Lange cursus beschrijving van de cursus: ITIL basics Lange cursus beschrijving van de cursus: ITIL basics ALGEMEEN Het inrichten van een ICT Beheerorganisatie is een complexe en tijdrovende aangelegenheid. Het resultaat is afhankelijk van veel aspecten.

Nadere informatie

Professionalisering van docenten. Gerda Geerdink Studiedag Facta 24 maart 2015 Amersfoort

Professionalisering van docenten. Gerda Geerdink Studiedag Facta 24 maart 2015 Amersfoort Professionalisering van docenten Gerda Geerdink Studiedag Facta 24 maart 2015 Amersfoort Opbouw presentatie Welke docenten hebben we nodig? Professionalisering binnen de HAN Resultaten onderzoek naar vier

Nadere informatie

STAGEMOGELIJKHEDEN INHOUD 1 HET CULTUURPARK. Participatiestage / Afstudeerstage. Bonaire Caribisch Nederland

STAGEMOGELIJKHEDEN INHOUD 1 HET CULTUURPARK. Participatiestage / Afstudeerstage. Bonaire Caribisch Nederland STAGEMOGELIJKHEDEN STAGE OPDRACHTEN: SOORT STAGES: VAKGEBIED: NIVEAU: STAGEPERIODE: STARTDATUM: WERKLOCATIE: RIJBEWIJS: Zie voorbeelden Participatiestage / Afstudeerstage Divers MBO HBO - WO in overleg

Nadere informatie

Procurement is an attitude! Ambities Nevi CPD 2015 t/m 2017

Procurement is an attitude! Ambities Nevi CPD 2015 t/m 2017 Procurement is an attitude! Ambities Nevi CPD 2015 t/m 2017 Versie: 1.0 Datum: 10 februari 2015 Status: door CPD - bestuur vastgesteld Gebruikte informatie: Resultaat enquête onder leden d.d. 3 juni 2014

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS werkgever

EXIN WORKFORCE READINESS werkgever EXIN WORKFORCE READINESS werkgever DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is om

Nadere informatie

De Verticale Ondernemerskolom Twente: Project 301

De Verticale Ondernemerskolom Twente: Project 301 De Verticale Ondernemerskolom Twente: Project 301 ROC van Twente - Hengelo In januari 2004 is de afdeling Handel van het toenmalige ROC Oost- Nederland, School voor Economie en ICT, locatie Hengelo - nu

Nadere informatie

Certificering pabo-studenten voor Ontwikkelingsgericht Onderwijs Door: Bestuur OGO-Academie september 2014

Certificering pabo-studenten voor Ontwikkelingsgericht Onderwijs Door: Bestuur OGO-Academie september 2014 Certificering pabo-studenten voor Ontwikkelingsgericht Onderwijs Door: Bestuur OGO-Academie september 2014 Inleiding De certificering wordt door de OGO-Academie uitgevoerd. De pabo s zijn verantwoordelijk

Nadere informatie

BIT BV: Vuurdoop voor ICT ers in spé

BIT BV: Vuurdoop voor ICT ers in spé BIT BV: Vuurdoop voor ICT ers in spé Corrie Huijs Universiteit Twente Hans van Oosten Da Capo al Fine Paul Hendriks M&I/Partners BIT BV: project afsluiting WO bachelor Business & IT samenwerking met bedrijven

Nadere informatie

STAP IN. Register MZ-Opleiders. Registreer je nu op www.mz-opleiders.nl

STAP IN. Register MZ-Opleiders. Registreer je nu op www.mz-opleiders.nl STAP IN STAP IN Register MZ-Opleiders Register MZ-Opleiders (RMZO) Leidseplein 5 1017 PR Amsterdam www.mz-opleiders.nl 020-320 43 02 Registreer je nu op www.mz-opleiders.nl Vanaf 15 mei 2012 start het

Nadere informatie

Ruimte Scheppen. Filosofie, Fontys en het hbo. Redactie: Peter van Zilfhout Charles Vergeer Niek Wiskerke. Fontys Hogescholen Lectoraat Filosofie

Ruimte Scheppen. Filosofie, Fontys en het hbo. Redactie: Peter van Zilfhout Charles Vergeer Niek Wiskerke. Fontys Hogescholen Lectoraat Filosofie Ruimte Scheppen Filosofie, Fontys en het hbo Redactie: Peter van Zilfhout Charles Vergeer Niek Wiskerke Fontys Hogescholen Lectoraat Filosofie bw ruimte scheppen 22-1-2010.indd 3 22-1-10 10:48 Inhoud Voorwoord

Nadere informatie

Medewerker beheer ICT

Medewerker beheer ICT Gilde Opleidingen Telefoon: (0475)34 32 43 E-mail: info@gildeopleidingen.nl Medewerker beheer ICT Studierichting ICT Locatie Roermond - Bredeweg Venray - Henri Dunantstraat Niveau 3 Leerweg bol Sector

Nadere informatie

Congres Logistiek Slim verbinden! Tien jaar Lectoraat Logistiek: terug- en vooruitblik

Congres Logistiek Slim verbinden! Tien jaar Lectoraat Logistiek: terug- en vooruitblik Congres Logistiek Slim verbinden! Tien jaar Lectoraat Logistiek: terug- en vooruitblik Stef Weijers, Lector Logistiek en Allianties, HAN 31 januari 2013 Anno 2012 In Logistiek is 15% van de bedrijven wel

Nadere informatie

Ontwikkelen op stage? (Kern)competenties: Cijfer Toelichting

Ontwikkelen op stage? (Kern)competenties: Cijfer Toelichting Competentieontwikkeling Om goede, nieuwe leerdoelen te kunnen formuleren is het van belang om eerst te kijken hoe ver ik ben met mijn competentieontwikkeling en welke competenties ik verder wil of moet

Nadere informatie

Leergang Regiegemeente worden: effectiever (be)sturen

Leergang Regiegemeente worden: effectiever (be)sturen Leergang Regiegemeente worden: effectiever (be)sturen De gemeentelijke regierol Veel gemeenten ontwikkelen zich vandaag de dag tot regiegemeente. Dat betekent veelal dat ze meer taken uitbesteden, waarbij

Nadere informatie

Praktijkervaring een plaats geven in het onderwijs. Karin Kleine

Praktijkervaring een plaats geven in het onderwijs. Karin Kleine Praktijkervaring een plaats geven in het onderwijs Karin Kleine Professionaliseren Opleiding Werkervaring Persoonlijke kenmerken Motivatie/ondernemerschap teamintervisie Leren van en met elkaar Individueel

Nadere informatie

nog geen BKO behaald met > 5 jaar ervaring EWI KO niet afgerond EWI KO afgerond ervaring

nog geen BKO behaald met > 5 jaar ervaring EWI KO niet afgerond EWI KO afgerond ervaring Docenten van EWI, professioneel en altijd beter! Inhoud: 1. Doorstroomschema: waar sta ik? 2. Overzicht met verplicht en keuzeprogramma 3. Toelichting op elk onderdeel van het overzicht Docent met < 5

Nadere informatie

Onderwijs en Kennisoverdracht

Onderwijs en Kennisoverdracht Onderwijs en Kennisoverdracht Ontwikkelingen in de duurzame landbouw in Suriname Prof. Tiny van Boekel, Decaan voor Onderwijs/Vice-rector, Wageningen University & Research Centre, NL Inhoud lezing Ontwikkelingen

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS opleider

EXIN WORKFORCE READINESS opleider EXIN WORKFORCE READINESS opleider DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is om

Nadere informatie

Sponsorreglement IPMA Nederland (IPMA-NL) 1. Over IPMA Internationaal 1/5. Datum: Augustus 2012. programma- en portfoliomanagement (PPPM).

Sponsorreglement IPMA Nederland (IPMA-NL) 1. Over IPMA Internationaal 1/5. Datum: Augustus 2012. programma- en portfoliomanagement (PPPM). Sponsorreglement IPMA Nederland (IPMA-NL) Datum: Augustus 2012 1. Over IPMA Internationaal IPMA is wereldwijd bekend en erkend als de leidende autoriteit op het gebied van project-, programma- en portfoliomanagement

Nadere informatie

Niets is moeilijk voor wie weet hoe het werkt.

Niets is moeilijk voor wie weet hoe het werkt. Kennis in beweging eten werkt Niets is moeilijk voor wie weet hoe het werkt. Weten werkt Partner in praktijkleren en personeelsontwikkeling. Dat wil Kenniscentrum GOC zijn voor alle bedrijven en medewerkers

Nadere informatie

Duurzaam. Projectmanagement

Duurzaam. Projectmanagement Duurzaam Gilbert Silvius Projectmanagement Betekenis voor projecten (project)managers PRINCE-II Ron Schipper VΛNΛETSVELD verandermanagement, projectmanagement Prinses Marielaan 2 3818 HM Amersfoort E ron.schipper@aetsveld.nl

Nadere informatie

de perfecte match. 10-2014

de perfecte match. 10-2014 de perfecte match. de perfecte match. Topwerkgevers en uitzonderlijk talent vinden elkaar bij Cullinan Academy. Wij brengen de perfecte match tussen die twee tot stand. Dat kunnen wij, omdat wij samenwerken

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus IT & Process Management De cursus IT & Process Management duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

CREATIEF DENKEN in ONDERWIJS Worskhops, training, begeleiding en materialen.

CREATIEF DENKEN in ONDERWIJS Worskhops, training, begeleiding en materialen. in NDERWIJS Creativiteit en Creatief Denken Creativiteit is een unieke eigenschap van de mens. Kijk om je heen, alles wat verzonnen en gemaakt is, vindt zijn oorsprong in het menselijk brein. Dat geldt

Nadere informatie

Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving

Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving Jouw ervaring Neem iets in gedachten dat je nu goed kunt en waarvan je veel plezier hebt in je werk: Vertel waartoe je in staat bent. Beschrijf

Nadere informatie

MET MICROSOFT IT ACADEMY. effectiever gebruik van ICT middelen in het onderwijs. kwaliteits- en tijdswinst voor onderwijsprofessionals en leerlingen

MET MICROSOFT IT ACADEMY. effectiever gebruik van ICT middelen in het onderwijs. kwaliteits- en tijdswinst voor onderwijsprofessionals en leerlingen kwaliteits- en tijdswinst voor onderwijsprofessionals en leerlingen betere aansluiting op de arbeidsmarkt met wereldwijd erkende certificaten MET MICROSOFT IT ACADEMY effectiever gebruik van ICT middelen

Nadere informatie

Brochure ASL2 Foundation

Brochure ASL2 Foundation Brochure ASL2 Foundation Over Pink Elephant Bedrijfshistorie Pink Elephant is een Nederlandse IT onderneming die rond 1980 is ontstaan als bijverdienste van een drietal studenten aan de Technische Universiteit

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Post HBO Development & Innovatie De Post HBO opleiding Development & Innovatie duurt onge veer 5 maanden en omvat 10 colleges van 3 uur. U volgt de opleiding met 10-15 studenten in Utrecht. Hierin volgt

Nadere informatie

Hoe kan Hogeschool Utrecht social media inzetten om een duurzame relatie op te bouwen met haar (oud) studenten?

Hoe kan Hogeschool Utrecht social media inzetten om een duurzame relatie op te bouwen met haar (oud) studenten? Hoe kan Hogeschool Utrecht social media inzetten om een duurzame relatie op te bouwen met haar (oud) studenten? Deadline: 27 juni 2010 Prijzengeld: 5000,- Battle Type: (Zie voor meer informatie over de

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Merkstrategie & Reputatie De cursus Merkstrategie & Reputatie Management duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Master in de seksuologie

Master in de seksuologie Master in de seksuologie Faculteit Geneeskunde Kiezen voor de opleiding seksuologie De seksuologie is een erg jonge wetenschap amper iets meer dan een eeuw oud, waarvan de ontwikkeling lang heeft geleden

Nadere informatie

forum beroepsonderwijs. DEC 6 dilemma s pittige discussies constructieve uitkomsten én hilarische momenten 1 oktober 2015 @THNK

forum beroepsonderwijs. DEC 6 dilemma s pittige discussies constructieve uitkomsten én hilarische momenten 1 oktober 2015 @THNK forum beroepsonderwijs 1 oktober 2015 @THNK Vindt u ook wat van het beroepsonderwijs? Praat mee! De volgende bijeenkomst vindt plaats op: n e x t DEC 3 Terugblik op het eerste Forum op 1 oktober met als

Nadere informatie

Verandermanagement: Business as Usual

Verandermanagement: Business as Usual Verandermanagement: Samenvatting Voor organisaties is het inmiddels een vast gegeven dat hun processen en producten continue zullen moeten veranderen om zich te kunnen handhaven in een omgeving waar we

Nadere informatie

Voor stichting SOM zijn in ieder geval de volgende invalshoeken van belang:

Voor stichting SOM zijn in ieder geval de volgende invalshoeken van belang: Profiel Bestuur Uitgangspunten Het algemene belang van stichting SOM staat bij de leden voorop De leden onderschrijven de visie en de missie van stichting SOM De leden onderschrijven de grondslag en de

Nadere informatie

Training Projectmanagement

Training Projectmanagement Training Projectmanagement Een training waarbij waar cursisten inzicht aan en de hand vaardigheid van een fictieve boven projectopdracht methodiek in wordt geplaatst aanraking komen met alle essentiële

Nadere informatie

arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo tips voor werving van docenten uit de beroepspraktijk

arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo tips voor werving van docenten uit de beroepspraktijk arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo tips voor werving van docenten uit de beroepspraktijk Zestor is opgericht door sociale partners in het hbo: Het is toegestaan om (delen van) de informatie uit deze

Nadere informatie

Visie op Loopbaanoriëntatie en begeleiding

Visie op Loopbaanoriëntatie en begeleiding Visie op Loopbaanoriëntatie en begeleiding regio s-hertogenbosch en omgeving LOB is een verzameling van activiteiten binnen een loopbaangerichte leeromgeving om jongeren actief te laten werken aan hun

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Agile & Scrum Projectmanagement De cursus Agile & Scrum Projectmanagement duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Inschrijfformulier Executive Master in Business Administration

Inschrijfformulier Executive Master in Business Administration Inschrijfformulier Executive Master in Business Administration Aanmeldingsprocedure 1 De Admission Committee heeft de aanmeldingsprocedure en selectie criteria vastgesteld. De aanmelding omvat het volgende:

Nadere informatie

KHLeuven. Internationale competenties. Forum ADINSA, 15 mei 2012. Klaas Vansteenhuyse Leen Hellinckx

KHLeuven. Internationale competenties. Forum ADINSA, 15 mei 2012. Klaas Vansteenhuyse Leen Hellinckx KHLeuven Internationale competenties Forum ADINSA, 15 mei 2012 Klaas Vansteenhuyse Leen Hellinckx 1 KHLeuven 7.200 studenten 13 bachelor programma s 7 banaba programma s 4 departmenten campus Teacher Education

Nadere informatie

Bachelor of Business Administration (MER opleiding)

Bachelor of Business Administration (MER opleiding) Bachelor of Business Administration (MER opleiding) voor decentrale overheden Het Onderwijs De Bachelor of Business Administration voor decentrale overheden (Management, Economie & Recht, MER) wordt aangeboden

Nadere informatie

Het onderwijsprogramma van de opleidingen Pedagogiek mei 2013

Het onderwijsprogramma van de opleidingen Pedagogiek mei 2013 Bijlage 7: Het onderwijsprogramma van de opleidingen Pedagogiek mei 2013 Visie opleidingen Pedagogiek Hogeschool van Amsterdam Wij dragen als gemeenschap en daarom ieder van ons als individu, gezamenlijk

Nadere informatie

Brochure Managing Across the Lifecycle

Brochure Managing Across the Lifecycle Brochure Managing Across the Lifecycle Over Pink Elephant Bedrijfshistorie Pink Elephant is een Nederlandse IT onderneming die rond 1980 is ontstaan als bijverdienste van een drietal studenten aan de Technische

Nadere informatie

Nieuws over GHOR en opgeschaalde zorg

Nieuws over GHOR en opgeschaalde zorg Nieuws over GHOR en opgeschaalde zorg In dit nummer: Accreditatie opleiding Officier van Dienst Geneeskundig Nieuwe GHORdiaanse basisopleiding Actualisatie kennispublicatie GHOR Save the date: Relatiemiddag

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Persoonlijke Effectiviteit De cursus Persoonlijke Effectiviteit duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN

De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN M.11i.0419 De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN versie 02 M.11i.0419 Naam notitie/procedure/afspraak Visie op professionaliseren Eigenaar/portefeuillehouder Theo Bekker

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Programma 5. Module Verandermanagement 6. Module Leadership 7. Module Ethiek 8. Module Strategie & Beleid 9.

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Programma 5. Module Verandermanagement 6. Module Leadership 7. Module Ethiek 8. Module Strategie & Beleid 9. 1 Inhoudsopgave Inleiding 4 Programma 5 Module Verandermanagement 6 Module Leadership 7 Module Ethiek 8 Module Strategie & Beleid 9 Rooster 10 Opleidingskosten 10 Netherlands Business Academy Postbus 6546

Nadere informatie

Examenprofiel mbo Schilderen en Onderhoud en Afbouw

Examenprofiel mbo Schilderen en Onderhoud en Afbouw Januari 2015 Examenprofiel mbo Schilderen en Onderhoud en Afbouw Sector: Schilderen en Onderhoud en Afbouw Vastgesteld door: Paritaire Commissie Onderhoud, Schilderen en Afbouw Savantis Vaststellingsdatum:

Nadere informatie

Advies aan de staatssecretarissen van Veiligheid en Justitie en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap inzake cybersecurity in het onderwijs en het

Advies aan de staatssecretarissen van Veiligheid en Justitie en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap inzake cybersecurity in het onderwijs en het Advies aan de staatssecretarissen van Veiligheid en Justitie en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap inzake cybersecurity in het onderwijs en het bedrijfsleven. 3 Excellenties, De wereld digitaliseert in hoog

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Masterclass Plan van Aanpak Schrijven De Masterclass Plan van Aanpak Schrijven duurt 1 dag en omvat 2 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Center for Organisation Development in Hospitals

Center for Organisation Development in Hospitals instituut Beleid & Management Gezondheidszorg Center for Organisation Development in Hospitals Het Center for Organisation Development in Hospitals is een samenwerkingsverband van het instituut Beleid

Nadere informatie

Project Dijkversterking Krimpen

Project Dijkversterking Krimpen Project Dijkversterking Krimpen Dijkversterking & UAV-gc Samenwerken met de opdrachtnemer Huub Verbruggen Projectmanager Dijkversterking Krimpen Even voorstellen Huub Verbruggen Projectmanager van beroep

Nadere informatie

10 Masteropleiding Filosofie & Maatschappij

10 Masteropleiding Filosofie & Maatschappij 10 Masteropleiding Filosofie & Maatschappij 10.1 Inleiding Dit hoofdstuk bevat gedetailleerde informatie over de doelstellingen, eindkwalificaties en opbouw van de Masteropleiding Filosofie & Maatschappij.

Nadere informatie

Netherlands Business Academy. Postbus 6546 4802 HM Breda T. +31 (0)76-82 005 05. info@nlba.nl www.nlba.nl

Netherlands Business Academy. Postbus 6546 4802 HM Breda T. +31 (0)76-82 005 05. info@nlba.nl www.nlba.nl 1 Netherlands Business Academy Postbus 6546 4802 HM Breda T. +31 (0)76-82 005 05 info@nlba.nl www.nlba.nl 2 Inhoudsopgave Inleiding 4 Programma 5 Module Verandermanagement 6 Module Leadership 7 Module

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Inkoopmanagement & Procurement De cursus Inkoopmanagement & Procurement duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken.

Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken. Specialisatie Onderwijskunde MSc Education and Child Studies Faculteit der Sociale Wetenschappen Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken. Onderwijskunde MSc Education and Child Studies Graad

Nadere informatie

Coördinator Wetenschap en Techniek

Coördinator Wetenschap en Techniek Coördinator Wetenschap en Techniek De post-hbo opleiding Coördinator Wetenschap en Techniek heeft tot doel leraren en middenkaderfunctionarissen toe te rusten met inzichten en vaardigheden op het gebied

Nadere informatie

Factsheet Training Project Leadership Simulatie (PLS)

Factsheet Training Project Leadership Simulatie (PLS) Factsheet Training Project Leadership Simulatie (PLS) LEARNING BY DOING Kort signalement Road2Results heeft op basis van haar jarenlange ervaring met het managen van business en ICT projecten vanuit diverse

Nadere informatie

Gas Geven Logeion op Koers

Gas Geven Logeion op Koers Gas Geven Logeion op Koers Update beleid 2011-2015 Ambitie en wenkend perspectief Logeion is een gezonde, groeiende vereniging met ruim 3.000 leden, die tegelijkertijd meer kwaliteit, scherpte en profiel

Nadere informatie

MASTER COURSE INTEGRAAL ONTWERPEN IN DE GEBOUWDE OMGEVING

MASTER COURSE INTEGRAAL ONTWERPEN IN DE GEBOUWDE OMGEVING MASTER COURSE INTEGRAAL ONTWERPEN IN DE GEBOUWDE OMGEVING De nieuwe ingenieur U bent ingenieur en werkt samen met mensen met uiteenlopende achtergronden bij de realisatie van gebouwen en infrastructurele

Nadere informatie

Winnaar Beste Calibris Leerbedrijf Sport 2010 Sciandri Sportmanagement Haarlem JURYRAPPORTAGE

Winnaar Beste Calibris Leerbedrijf Sport 2010 Sciandri Sportmanagement Haarlem JURYRAPPORTAGE Winnaar Beste Calibris Leerbedrijf Sport 2010 Sciandri Sportmanagement Haarlem JURYRAPPORTAGE Achtergrond Calibris kiest jaarlijks het Beste Calibris Leerbedrijf. De prijs wordt afwisselend uitgereikt

Nadere informatie

Boost uw carrière. Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past. Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door

Boost uw carrière. Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past. Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door Boost uw carrière Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door Introductie Update uw kennis De wereld om ons heen verandert in een steeds hoger tempo. Hoe goed

Nadere informatie

Lunchlezing KCNR VastgoedLAB Groningen V&M 26 mei 2016

Lunchlezing KCNR VastgoedLAB Groningen V&M 26 mei 2016 Lunchlezing KCNR VastgoedLAB Groningen V&M 26 mei 2016 Agenda 1. Uitwisseling IWP: naar een sterke verbinding tussen de drie cirkels 2. VastgoedLAB Groningen eerste ervaringen en leerpunten van studenten,

Nadere informatie

Duurzame Energie bij de NHL Hogeschool. Kennismiddag BTO - 25 januari 2011

Duurzame Energie bij de NHL Hogeschool. Kennismiddag BTO - 25 januari 2011 Duurzame Energie bij de NHL Hogeschool Kennismiddag BTO - 25 januari 2011 Opzet presentatie 1. Positionering Offshore Windenergie 2. Onderwijsconcept en opzet afstudeerrichting 3. Kennis- en Windpartners

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Programma 5. Module Management Accounting & Control 5. Module Externe Verslaggeving 6

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Programma 5. Module Management Accounting & Control 5. Module Externe Verslaggeving 6 1 Inhoudsopgave Inleiding 4 Programma 5 Module Management Accounting & Control 5 Module Externe Verslaggeving 6 Module Management Control & Information Systems 7 Rooster 8 Opleidingskosten 9 Netherlands

Nadere informatie