ICT in voorstellen topsectoren

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ICT in voorstellen topsectoren"

Transcriptie

1 ICT in voorstellen topsectoren Juli 2011

2 Introductie Op 17 juni 2011 zijn de plannen van aanpak door de topsectoren gepresenteerd. De samenwerking tussen bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheid moet ertoe leiden dat de verschillende sectoren in 2020 tot de wereldtop behoren. Nederland heeft de ambitie om wereldwijd tot de top vijf van kenniseconomieën te behoren. Innovatie- en concurrentievermogen zijn zeer belangrijk in een mondialiserende economie, en Informatie- en Communicatietechnologie (ICT) versnelt innovatie en verbetert het concurrentievermogen. Minister Verhagen heeft ICT benoemd als de Innovatie As in alle topsectoren. Deze zienswijze komt voort uit de overtuiging dat ICT een belangrijke enabler is voor een excellente kenniseconomie. ICT levert immers op verschillende manieren een belangrijke bijdrage aan de kennissamenleving: het zorgt voor productiviteitsgroei, het is een belangrijke factor bij economische groei en het levert bijdragen aan het oplossen van maatschappelijke problemen. ICT is een echte katalysator voor innovatie. Commentaar ICT~Office op de rapporten van de topsectoren Aan de oppervlakte lijkt ICT niet naar voren te komen als een prominente factor. Maar in de rapporten wordt duidelijk dat ICT in vrijwel alle sectoren een essentiële rol speelt in het realiseren van de ambities. De intensiteit waarin ICT een rol speelt varieert sterk per topsector, bij een aantal sectoren is ICT prominent aanwezig, bij andere minder. In ieder geval wordt duidelijk dat ICT een enabling technologie is die innovatie mogelijk maakt. Het is positief dat de topsector High Tech Systems en Materialen het initiatief neemt om een generieke ICT onderzoeksroadmap te ontwikkelen voor de ICT-sector, rekening houdend met het enabling-karakter van deze technologie voor de andere topsectoren. Daarbij moet goed worden aangesloten op de voorstellen uit de recente Digitale Agenda NL en de Europese Digitale Agenda van Eurocommissaris Kroes. Het is echter wel belangrijk dat alle topsectoren ook daadwerkelijk participeren in deze roadmap. Er ligt een enorme kans om de innovatie te versnellen in de topsectoren door gebruik te maken van het hefboomeffect dat ICT biedt. Dan moet er wel een goede sturing plaats vinden op de deelname en coördinatie van de inzet en uitkomsten van de roadmap. Actie ICT~Office De komende tijd zal de ICT-sector, in samenwerking met de toegepaste wetenschap (TNO) en de meer fundamentele wetenschap (NWO) een plan van aanpak ontwikkelen per topsector. Hier wordt ingegaan op de specifieke kansen die uit de visie van de topsector naar voren komen. Maar ook op het generieke deel, de sectoroverstijgende ICT-factor, zal worden gewerkt aan cross-sectorale innovatie. ICT~Office staat klaar om de topsectoren van advies te voorzien hoe innovatie in de sector door middel van ICT kan worden versneld. 1

3 Agro & Food Groei wereldbevolking van 6 naar 9 miljard creëert kansen voor de sector. Vergrijzing en toenemende voedselgerelateerde ziekten verhogen de maatschappelijke betekenis. Sector is stille motor van de Nederlandse economie: 48 miljard euro toegevoegde waarde, 10 procent economie en werkgelegenheid. Innovaties in duurzame voedselsystemen voor hoogwaardiger voedsel met minder grondstoffen. Vorming regiegroep Agro-Food en Innovatie. Herpositionering van groen onderwijs. In de ambities van deze sector is geen concrete aandacht voor ICT. Agro & Food zet in op drie grote kansen. Ten eerste investeren ze in meer met minder : bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheid zullen samen optrekken om de verduurzaming een impuls te geven en gezamenlijk te bouwen aan een 'best-in-class' duurzaam systeem. ICT kan hier een bijdrage leveren aan logistieke optimalisatie. Ten tweede zal voor het bereiken van het maximale resultaat (zowel economisch als maatschappelijk) het aanbod van de sector optimaal moeten aansluiten bij de behoeften van de consument. De sector zal daarom inzetten op een viertal bedrijfsoverstijgende innovatiethema's die ingaan op het maximaal adresseren van de belangrijkste consumententrends: gezondheid, producttechnologie (hier wordt sensoriek genoemd), voedselveiligheid en duurzame maaktechnologie. Ten derde wordt internationaal leiderschap als kans genoemd. Ex- en import zijn van cruciaal belang voor Agro&Food Nederland. Dit vraagt om een gedegen beleid en ondersteuning van een internationaal level playing field, vrije handel en markttoegang. Vier ondersteunende acties om kansen te versnellen zijn een vraaggestuurde Research en Innovatie; een actieve rol van de overheid om de wereldexportpositie te versterken; meer instroom van goed opgeleide arbeidskrachten; en een versterking van het maatschappelijk draagvlak. Tuinbouw en Uitgangsmaterialen Groei in toegevoegde waarde verdubbelen, door nieuwe consument- en marktgedreven producten en innovaties. Topsector wil in 2020 wereldmarktleider zijn als bron van duurzame oplossingen voor werelduitdagingen. Samen met overheid nadrukkelijk bijdragen aan ontwikkelingssamenwerking en vergroten voedselzekerheid. Sector investeert zelf in verbeteren imago en zijn aantrekkelijkheid als werkgever. Overheid moet 220 miljoen investeren. De sector zet sterk in op de doelstelling om meer (opbrengsten, waarde) met minder (input, energie) te doen. In dit verband wordt er gewerkt aan duurzame oplossingen die bijdragen aan een optimaal ruimtegebruik. Via ICT kan het aantal transportkilometers worden gereduceerd en de beladingsgraad van vrachtwagens worden verbeterd. Via ketenregie kunnen handelsstromen vanuit Nederland geregisseerd worden en versterkt de sector haar rol als regisseur van de wereldhandel. ICT maakt het mogelijk om handels- en logistieke stromen van elkaar te scheiden. Transacties (van bijvoorbeeld groenten) vinden dan nog steeds plaats op een (virtuele) veiling, maar het transport kan direct van de leverancier naar de klant. Om dit mogelijk te maken wordt er versterkt ingezet op de inrichting van een systeem van standaarden in namen, codes, ICT, logistiek, etc. Daarnaast vraagt de sector de overheid om op ieder niveau geschikte medewerkers op te leiden waaraan bij de bedrijven behoefte bestaat. Integreer de high tech aspecten van productie en groene genetica, ICT, automatisering, logistiek, internationaal ondernemen, marketing en bedrijfskunde in het onderwijs. 2

4 High Tech Systemen en Materialen (HTSM) Ambities van de sector: de exportwaarde ruim verdubbelen, van 32 miljard euro in 2009 naar 77 miljard in De investeringen van bedrijven in onderzoek en ontwikkeling met de helft opvoeren, van 2,2 miljard in 2009 naar 3,5 miljard euro in Grote behoefte aan 'gouden handen en hoofden'. Overheid moet jaarlijks 550 miljoen investeren in de relevante kennisinfrastructuur. Herkenbaar en aantrekkelijk bèta- en technisch onderwijs. Sector systematisch promoten als 'Holland High Tech'. De sector wil het bèta- en technisch onderwijs op alle niveaus sterk op de kaart zetten. Hierbij worden nieuwe instrumenten als collegegelddifferentiatie en leven lang leren gevraagd. Op regionaal niveau moeten onderwijsinstellingen en (ICT-)bedrijven excellent technisch onderwijs opzetten waarbij de bedrijfsvakscholen als inspiratie kunnen dienen. Voor coördinatie en supervisie van intensieve samenwerking tussen bedrijven, kennisinstellingen en overheden wordt een regiegroep opgericht. Onder hun verantwoordelijkheid neemt het bedrijfsleven het initiatief voor thematische stuurgroepen. Eén van deze stuurgroepen is het ICT netwerk, deze is nauw verweven met alle deelgebieden van HTSM en er wordt samengewerkt over meerdere topsectoren. Voor de meeste topsectoren is ICT een ondersteunende technologie, zo ook voor deze sector. In een aparte bijlage wordt een aantal sectoroverkoepelende kernvraagstukken voor een ambitieuze ICT-onderzoeksagenda beschreven. Hierin is aandacht voor onder andere privacy en betrouwbaarheid, mens-machine interactie, robotica, maar ook meer technische vraagstukken als systeemarchitectuur en communicatietechnologie. Energie Tussen nu en 2020 een overgang naar een meer duurzame en CO 2 -arme sector realiseren en daarmee geld verdienen. Ontwikkelen en sneller rendabel maken van nieuwe energietechnieken. Verbeteren effectiviteit innovatie door betere samenwerking en meer onderzoek en ontwikkeling bedrijven. Beter organiseren van de sector zelf via instelling van regiegroep. Fiscale R&D-aftrek om innovatie te bevorderen, plus aftrek voor bedrijven die R&D uitbesteden aan universiteiten en kennisinstellingen. De energiesector is heterogeen, er is een veelheid aan partijen actief op verschillende onderdelen zoals de opwekking, het transport, de handel, de toepassing en de besparing van zowel fossiele als duurzame energie. Ondersteunende technologie, met name ICT, wordt genoemd als element dat een belangrijke bijdrage kan leveren aan de concurrentiekracht van de sector. De ICT-agenda die Minister Verhagen onlangs heeft gepresenteerd, en de komende periode zal uitrollen, is in dit verband een goede ontwikkeling. Teruglopende R&D wordt genoemd als bedreiging voor de energiesector. Niet alleen voor de sector zelf, maar ook voor de ontwikkeling van ondersteunende technologieën, zoals ICT. De pervasive power van ICT (en nanotechnologie) komt vaak nauwelijks aan de orde, noch bij grootschalige geïntegreerde energieprojecten noch bij kleinschalig en decentraal. Toch is een energietoekomst zonder ICT vrijwel ondenkbaar, en zal het doorbraken mogelijk maken met gamechangerpotentieel. ICT-gerelateerd onderzoek en toepassingen dragen in belangrijke mate bij aan de ontwikkeling van bijvoorbeeld smart grids. 3

5 Innovatie is de sleutel om duurzame energie concurrerender te maken, verder energie te besparen en slimmer en efficiënter om te gaan met fossiele energiebronnen. ICT is een essentieel onderdeel van innovatie. De R&D zal zich meer gaan richten op het ontwikkelen van nieuwe energietechnieken die marktkansen hebben. Logistiek In 2020 internationale toppositie in de afwikkeling van goederenstromen, als ketenregisseur van (inter)nationale logistieke activiteiten en als land met een aantrekkelijk innovatie- en vestigingsklimaat. Masterplan voor naadloze informatievoorziening in het logistieke systeem. Vernieuwde promotie- en buitenlandstrategie. Vereenvoudiging van wet- en regelgeving die logistieke processen en infrastructuur hinderen. Verkleinen kloof tussen kennis en bedrijfsleven. Terugwinnen en behouden leidende positie douane en inspecties. Het speerpunt op de actieagenda vormt het masterplan voor de naadloze informatievoorziening in het logistieke systeem. Het idee is om, met gebruikmaking van open standaarden, de informatieuitwisseling tussen partijen (bedrijven en overheden) in de keten via één ICT-platform te laten lopen. Gegevens worden eenmalig aangeleverd en waar nodig gecombineerd, geaggregeerd of geanonimiseerd. Hierdoor kunnen bedrijven eenvoudiger voldoen aan de meldingsplichten en wordt afstemming tussen inspecties eenvoudiger en beter. Ook is het van groot belang de beladingsgraad te verhogen en de huidige infrastructuur beter te benutten. ICT is cruciaal om de versterking van regie op de ketens en het realiseren van een synchromodaal transportsysteem te realiseren. Noodzakelijke voorwaarde voor dit open ICT-platform is dat er heldere afspraken gemaakt moeten worden over standaarden, en dat er in de governance een scheiding moet zijn tussen infrastructuur (overheid is verantwoordelijk), datamanagement (publiek-private zaak) en applicatieontwikkeling (vrije markt). Creatieve Industrie Creatieve industrie (onder meer mode, architectuur, gaming) moet van Nederland in 2020 de meest creatieve economie van Europa maken. Strategische samenwerking met andere topsectoren om economische en maatschappelijke vraagstukken op te lossen. Ontwikkelen vraaggestuurde onderzoeksagenda. Oprichting Creatief Topinstituut. Oprichten platform met financiële sector en overheid voor meer financiering. Ruimhartiger regeling voor kennismigranten. De creatieve industrie is een groeisector met een brede basis aan start-ups en ZZP ers. Gedreven door de opkomst van digitale technologie ontstaan er nieuwe disciplines als serious gaming en service design. De markt voor sociale media, mobiele applicaties en andere digitale producten en diensten is voor het belangrijkste deel een markt van de creatieve industrie. Het topteam ondersteunt de ambitie om Nederland uit te laten groeien tot de digital gateway to Europe van harte. De digitale infrastructuur (glasvezel en mobiele netwerken) moet qua netneutraliteit, spectrumbeleid en bandbreedte van het allerhoogste niveau zijn. Voor ICTgedreven innovatie is het voor creatieve bedrijven van levensbelang om snel en goed toegang te hebben tot de nieuwe technologie. Nederland heeft momenteel een prima digitale infrastructuur met een hoge toegang tot breedbandige netwerken, maar het is wel zaak deze positie niet kwijt te raken. Het handhaven en verbeteren van deze mondiale concurrentiepositie vergt een 4

6 voortdurende investering. Onlangs onze sterke positie lopen we momenteel achter op een aantal Aziatische landen en binnen een aantal jaren zullen ook de BRIC-landen ons passeren. Met name in de digitale sectoren is het belang van open data groot. Het open beschikbaar maken van publiek gefinancierde content en data vergroot de potentie en mogelijkheden voor innovatie. De sector wil een sterker eigen geluid laten horen in Europa over intellectueel eigendomsrecht en nadenken over de registratie van auteursrecht op een manier die past in ons huidige digitale tijdperk. Life Sciences & Health In 2025 moet de Nederlandse Life Sciences & Health-sector behoren tot de wereldtop. Bedrijfsleven hoort bij de snelste drie groeiers in Europa in omzet en winstgevendheid. Meer dan 10 procent van de omzet wordt in onderzoek en ontwikkeling geïnvesteerd. Sector investeert daar de komende jaren 2 miljard euro in en kiest daarmee voor gezonde groei en economisch en maatschappelijk rendement. Voorlopige opname in vergoedingstelsel van veelbelovende medische producten. Innovatieve producten en oplossingen die snel en effectief toepassing vinden in de zorgmarkt vormen het fundament onder de ambitie om in 2025 tot de wereldtop te behoren. ICT maakt e- Health en andere zelfmanagementoplossingen mogelijk. Duidelijke interfaces, betrouwbare systemen en internetportals ontsluiten goede zorg op afstand die de patiënt eenvoudig gebruikt. Ook high-throughput en high-content metingen en analyses worden mogelijk dankzij steeds snellere processoren en technieken zoals patroonherkenning. De sector heeft een actieagenda ontwikkeld voor bedrijven, kennisinstellingen en overheid om een aantal kritische randvoorwaarden optimaal in te vullen. Ze vragen onder andere aandacht voor het stimuleren van innovatieve toepassingen en het gebruik te vergroten. Nederland kan fungeren als portaal naar Europa en de rest van de wereld door het land te zijn waar internationale spelers snel en efficiënt hun producten kunnen lanceren. Ook worden er proeftuinen ingericht rondom specifieke thema s als e-health. De sector vraagt de overheid mee te werken aan aangepaste regelgeving en financiering. De uitgangspositie om een plaats te claimen in de wereldtop is goed. De Nederlandse sector heeft een uitmuntende kennisbasis en beschikt over een sterke infrastructuur voor innovatie en de translatie van kennis naar (klinische) toepassing. Ook zijn er in Nederland sterke locale clusters, zo is Eindhoven onlangs uitgeroepen tot het meest intelligente cluster wereldwijd op het gebied van ICT en gezondheid. De overheidsinvesteringen lopen echter zeer sterk terug. De sector vraagt de overheid om de continuïteit van essentiële infrastructuur als biobanken te garanderen. Ook verhoogt de sector de instroom in relevante (bèta) opleidingen door onder andere beurzen en honours programma s. Chemie In 2050 staat Nederland wereldwijd bekend als hét land van de groene chemie. Nederland staat ook in de mondiale top drie van slimme materialen. Daarnaast absolute noodzaak om via hoogwaardig grensverleggend wetenschappelijk onderzoek nieuwe gebieden van wetenschap en innovatie open te leggen. Sector coördineert het businessplan bio-based economy. Toptalent naar Nederland: brain gain. Overheid moet beschikbaarheid kosteneffectieve duurzame biomassa realiseren. 5

7 Onder het motto New Earth, New Chemistry wordt ingezet op bovenstaande ambitie. ICT wordt in het rapport slechts gebruikt binnen de context van het grensverleggende en enabling aspect van chemie zélf en maakt technologieën mogelijk die nu nog niet te bedenken zijn. Het zal impact hebben op gebieden als energie, gezondheid, voeding, landbouw, nieuwe materialen, ICT en alle andere sectoren waar kennis over moleculen en materialen een fundament vormt voor nieuwe ontwikkelingen. Het topteam vindt het een absolute noodzaak om via hoogwaardig grensverleggend wetenschappelijk onderzoek nieuwe gebieden van wetenschap en innovatie open te leggen. De chemische sector coördineert het businessplan bio-based economy waarin toptalent naar Nederland gehaald moet worden. De overheid moet de beschikbaarheid van kosteneffectieve duurzame biomassa realiseren. Water In 2020 is Nederland 'center of excellence' van de internationale watersector. Sector heeft bijdrage aan de Nederlandse economie verdubbeld. Internationaal: schoon drinkwater, veilige delta's, water voor voedselvoorziening van sterk groeiende wereldbevolking. Zeventig business cases worden verder uitgewerkt, waarvan 13 'showcases' direct. Afspraken met drinkwaterbedrijven en waterschappen over innovatie. Aanstelling waterregisseurs uit de sector, en waterattachés bij ambassades. Het topteam onderscheidt zeven speerpunten die op de langere termijn bijzondere kansen bieden bij het uitbouwen van de Nederlandse concurrentiepositie. Water en ICT is één van deze speerpunten. Het Nederlandse bedrijfsleven, kennisinstituten en overheden bieden gezamenlijk een breed pallet aan diensten en producten op het gebied van Water en ICT. Bestaande Nederlandse producten betreffen onder andere kennismanagement, visualisatietechnieken, meet- en monitorinstrumentarium, sensortechnologie, ontwerp- of modelleringinstrumenten en zogenoemde Decision Support Systems (DSS). Het leeuwendeel van deze producten is als DSS te typeren. Zij bieden computergestuurde technologische oplossingen ter ondersteuning van de besluitvorming bij complexe problemen. Toepassingsgebieden zijn onder andere te vinden bij het ontwerpen van schepen, het optimaliseren van waterstromen voor de landbouw, het sturen in watersysteem en waterketen en de reductie van overstromingsrisico s. De internationale markt voor ICT groeit snel en biedt zeer veel potentie. Het is een domein waarin Nederland zich onderscheidend kan ontwikkelen. De internationale concurrentiepositie van de Nederlandse kennis en expertise is sterk. Vooral op het gebied van overstromingstoepassingen en slim meten en monitoren heeft Nederland een voorsprong in de mondiale markt. Om de internationale marktkansen te benutten bestaat er een sterke behoefte aan systeemintegratie en opschaling van kleine initiatieven. Digitale Delta is een technologische vernieuwing en voorziet in een open source watersysteem : een distributiekanaal waar organisaties op aan kunnen haken om waarde toe te voegen aan de kennisketen. Het topteam adviseert om rondom de Digitale Delta een team in te stellen dat samen met de overheid een concrete business case uitwerkt. 6

8 Hoofdkantoren Structureel in de top vijf bij aantrekken Europese hoofdkantoren. In top twee specifieke deelsegmenten, zoals Europese hoofdkantoren Indiase en Chinese bedrijven. Huidige positie in top tien vestigingslanden van concernhoofdkantoren van Global Fortune 500 behouden. Excellente overheid: Engelse taal in overheidscommunicatie. Behoud fiscale voordelen. Ruimte voor mainports, snel besluit ZuidasDok. 30-procentsregeling voor expats openstellen voor promovendi. Belangrijke vestigingsfactoren voor hoofdkantoren zijn onder andere een hoogwaardige digitale infrastructuur en de aanwezigheid van talent. Nederland beschikt over een uitstekende ICTinfrastructuur, maar de serviceverlening en snelheid van telecom- en internetproviders zijn zeker voor verbetering vatbaar. Hier doet het topteam een klemmend beroep op de bedrijfstak om betere prestaties te leveren. Tevens roept het topteam op tot investeringen in ICT teneinde de kwaliteit van de infrastructuur te handhaven en te verbeteren. Veel ICT-bedrijven vestigen zich in Nederland en hebben behoefte aan geschoold personeel. Daarvoor is het belangrijk dat naast hoogwaardige initiële ICT-opleidingen de bestaande beroepsbevolking zich ook voortdurend bijschoolt op ICT-terrein. Het is belangrijk dat het onderwijsaanbod aansluit bij de vraag vanuit het bedrijfsleven. Er wordt vaak geconstateerd dat het steeds moeilijker wordt technisch personeel te vinden. Het topteam vraagt hier aandacht voor. Evenals voor soepele regels met betrekking tot het toelaten van buitenlandse studenten. *** 7

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Samenvatting adviezen Topsectoren

Samenvatting adviezen Topsectoren Samenvatting adviezen Topsectoren 17 juni 2011 1 1. High Tech De bedrijven in HTSM hebben de ambitie om de exportwaarde ruimschoots te verdubbelen, van 32 mrd in 2009 naar 77 mrd in 2020. De toegevoegde

Nadere informatie

Het creëren van een innovatieklimaat

Het creëren van een innovatieklimaat Het creëren van een innovatieklimaat Bertholt Leeftink Directeur- Generaal Bedrijfsleven & Innovatie Inhoud 1. Waarom bedrijven- en topsectorenbeleid? 2. Verdienvermogen en oplossingen voor maatschappelijke

Nadere informatie

Het Bedrijfslevenbeleid

Het Bedrijfslevenbeleid Het Bedrijfslevenbeleid NAAR DE TOP! Sjoerd Visser Programmadirectie Topsectoren i.o. Inhoud Regeerakkoord Bedrijfslevenbeleid - ambitie - topsectoren - ruimtelijke aspecten - financiering - Proces fasering

Nadere informatie

Topsectoren aanpak en de Nederlandse Defensie & Veiligheid gerelateerde industrie. Samen naar de top!

Topsectoren aanpak en de Nederlandse Defensie & Veiligheid gerelateerde industrie. Samen naar de top! Ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie Topsectoren aanpak en de Nederlandse Defensie & Veiligheid gerelateerde industrie Samen naar de top! Drs. G.M. Landheer Directeur Topsectoren en Industriebeleid

Nadere informatie

Topsector en de Buitenland Promotie Logistiek

Topsector en de Buitenland Promotie Logistiek Topsector en de Buitenland Promotie Logistiek Presentatie ALV NDL 20/11/2014 Agenda 1. Topsector logistiek 2. Organisatie en uitgangspunten 3. Cross-overs 4. Logistiek Koffertje en lonkend perspectief

Nadere informatie

Digitale Implementatie Agenda.nl ICT voor innovatie en economische groei

Digitale Implementatie Agenda.nl ICT voor innovatie en economische groei Digitale Implementatie Agenda.nl ICT voor innovatie en economische groei Nicole Kroon Directeur directie Regeldruk & ICT-beleid ibestuur congres 26 januari 2011 Waarom doen we het? ICT biedt kansen voor

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Symposium Groene chemie in de delta

Symposium Groene chemie in de delta DPI Value Centre als onderdeel van TKI SPM en het valorisatienetwerk 2.0 Symposium Groene chemie in de delta A. Brouwer, 12 November 2012 TKI Smart Polymeric Materials Topresearch in polymeren 5-10 jaar

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland en de Provincie Gelderland 22 maart 2016 Overwegende dat: De provincie Gelderland veel waarde hecht aan de aanwezigheid van onderwijs/kennisinstellingen in haar Provincie. Uiteraard in hun functie van

Nadere informatie

Innovatiethema s. Pagina! 1 van! 5

Innovatiethema s. Pagina! 1 van! 5 Innovatiethema s MIT 2016 Pagina 1 van 5 Innovatiethema s MIT 2016 Innovatieve MKB-ers kunnen subsidie aanvragen binnen de MKB Innovatiestimuleringsregeling Topsectoren (MIT). Daarin zijn de volgende instrumenten

Nadere informatie

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020 Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Wil Zuidoost-Nederland als top innovatie regio in de wereld meetellen, dan zal er voldoende en goed

Nadere informatie

Bijlage 2. Human Capital Agenda s

Bijlage 2. Human Capital Agenda s Bijlage 2 Capital s De topsectoren gaan een human (onderwijs en scholing) voor de langere termijn opstellen en zullen onderwijsinstellingen hierbij betrekken. De s bevatten o.a. een analyse van de behoefte

Nadere informatie

Economische kracht van de maritieme sector in de Zuidvleugel (van tweede Maasvlakte tot Gorinchem) verder versterken door inzet op vier lijnen:

Economische kracht van de maritieme sector in de Zuidvleugel (van tweede Maasvlakte tot Gorinchem) verder versterken door inzet op vier lijnen: Bijlage 1B behorend bij Voortgangsrapportage vragen Economie door gemeenten MKB: overzicht initiatieven MKB-kennisinstellingen Naam project Maritime Delta Economische kracht van de maritieme sector in

Nadere informatie

Dutch Sports Infrastructure. Nationaal Export Event. Ruben Dubelaar

Dutch Sports Infrastructure. Nationaal Export Event. Ruben Dubelaar Nationaal Export Event Ruben Dubelaar I 1 Wat doet FME met voetbal? I 2 Clusters FME Agro & Food Betaalbaar en gezond voedsel voor iedereen met technologie uit NL door slimmere samenwerking in de keten.

Nadere informatie

Kenmerkend voor ruimtevaart is de succesvolle samenwerking van bedrijfsleven, universiteiten & kennisinstituten en overheid: de gouden driehoek.

Kenmerkend voor ruimtevaart is de succesvolle samenwerking van bedrijfsleven, universiteiten & kennisinstituten en overheid: de gouden driehoek. 00 Ruimtevaart in Nederland en in Europa - Kort resume van de Nederlandse positie. Aandacht voor de komende Ministersconferentie van de European Space Agency (ESA) In december 2014 vindt de ESA Ministersconferentie

Nadere informatie

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl The Netherlands of 2040 www.nl2040.nl 1 Tijden veranderen 2 Tijden veranderen 3 Nieuwe CPB scenario studie Vraag Waarmee verdienen we ons brood in 2040? Aanpak Scenario s, geven inzicht in onzekerheid

Nadere informatie

dit* doorpakken in topsectoren

dit* doorpakken in topsectoren dit* doorpakken in topsectoren dit*doorpakken in topsectoren dit* is een prioriteitenprogramma. dit* zijn de maatregelen die nodig zijn om de groei van de Brabants-Zeeuwse economie te stimuleren, als voortrekker

Nadere informatie

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner Partners for International Business Als het gaat om internationaal ondernemen en samenwerken Partners for International Business (PIB) is een

Nadere informatie

Topgebied Energie: kansen voor Oost-Nederland Workshop - H. Datum 05 april 2011

Topgebied Energie: kansen voor Oost-Nederland Workshop - H. Datum 05 april 2011 Topgebied Energie: kansen voor Oost-Nederland Workshop - H Datum 05 april 2011 kiemt KANSEN CREËREN EN BENUTTEN Thecogas Binnenstadservice.nl Sidcon Ingrepro Bredenoord Nuon Helianthos Ubbink Solar Solesta

Nadere informatie

innovatiebevordering RIS3 MKB OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland overheden living labs koolstofarme economie cross-overs design

innovatiebevordering RIS3 MKB OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland overheden living labs koolstofarme economie cross-overs design OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland BIObased logistiek maintenance hightech systems agrofood overheden RIS3 innovatiebevordering duurzaamheid schone energie welzijn samenwerking gezondheid

Nadere informatie

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Dutch industry fit for the future?! onze wereld verandert en dus ook onze industrie. met impact op economie en samenleving smart industry agenda

Nadere informatie

Analyse integrale aanpak arbeidsmarktbeleid Zuidoost-Nederland Samenvatting

Analyse integrale aanpak arbeidsmarktbeleid Zuidoost-Nederland Samenvatting Analyse integrale aanpak arbeidsmarktbeleid Zuidoost-Nederland Samenvatting Versie 28 november 2012 In opdracht van de Brainport 2020-commissie Samenvatting Brainport 2020 heeft de ambitie om Zuidoost-Nederland

Nadere informatie

TOPSECTOR Wereldoplossingen voor werelduitdagingen

TOPSECTOR Wereldoplossingen voor werelduitdagingen TOPSECTOR TUINBOUW & UITGANGSMATERIALEN Wereldoplossingen voor werelduitdagingen Topsector Tuinbouw & Uitgangsmaterialen Topsector met topcijfers De Nederlandse sector Tuinbouw & Uitgangsmaterialen behoort

Nadere informatie

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot:

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: Jac. Gofers 16 april 2015 1 Smart Industry Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: de productvraag (specificaties,

Nadere informatie

WESTHOEK BUSINESS DISTRICT. een regionaal contactpunt voor bedrijven d.m.v. een officieel samenwerkingsverband

WESTHOEK BUSINESS DISTRICT. een regionaal contactpunt voor bedrijven d.m.v. een officieel samenwerkingsverband WESTHOEK BUSINESS DISTRICT een regionaal contactpunt voor bedrijven d.m.v. een officieel samenwerkingsverband AGENDA 1. Missie, doelstellingen en taakstellingen van Westhoek Business District 2. Inspirerende

Nadere informatie

Inhoud presentatie Cohesiebeleid 2014-2020 Situatie 2007-2013 Uitdaging 2014-2020 EU2020

Inhoud presentatie Cohesiebeleid 2014-2020 Situatie 2007-2013 Uitdaging 2014-2020 EU2020 OP EFRO OOST-NEDERLAND 2014-2020PRESENTATIE KENNISPARK, 23 APRIL 2014 JOLANDA VROLIJK, PROGRAMMAMANAGER EFRO OP EFRO Oost-Nederland 2014-2020 Inhoud presentatie 1. Inleiding Europese Fondsen: cohesie beleid

Nadere informatie

Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen

Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen Amandus Lundqvist Voorzitter Topteam HTSM 21 maart 2014 Topteam HTSM advies toename private én publieke

Nadere informatie

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST NOORD-NEDERLAND: PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST PROEFTUIN ENERGIE- TRANSITIE REGIONALE PARTNER IN DE EUROPESE ENERGIE UNIE Noord-Nederland is een grensoverschrijdende proeftuin

Nadere informatie

Linco Nieuwenhuyzen Adviseur Strategie Brainport Development

Linco Nieuwenhuyzen Adviseur Strategie Brainport Development Linco Nieuwenhuyzen Adviseur Strategie Brainport Development Brainport Development ontwikkelingsmaatschappij nieuwe stijl Bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheid Strategie-ontwikkeling-uitvoering

Nadere informatie

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner Internationaal Ondernemen Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner In opdracht van het ministerie van Buitenlandse Zaken Partners for International Business Internationaal ondernemen

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren als een regio

Nadere informatie

Visie op Valorisatie. van onderzoeken naar ondernemen. InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011. Maarten van Gils

Visie op Valorisatie. van onderzoeken naar ondernemen. InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011. Maarten van Gils Visie op Valorisatie van onderzoeken naar ondernemen InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011 Maarten van Gils Agenda Persoonlijke introductie Het onderzoeken bij MICORD De overgang in

Nadere informatie

Stand van zaken Topsectorenbeleid

Stand van zaken Topsectorenbeleid Stand van zaken Topsectorenbeleid Evert-Jan Velzing 8 februari 2012 De tijdslijn naar de Innovatiecontracten Maar goed, waar staan we nu? In 2011 zagen we achtereenvolgens het volgende: Op 4 februari presenteerde

Nadere informatie

Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020

Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020 Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020 Agribusiness Economie & Logistiek Recreatie & Toerisme maandag 15 juni 2015, bijeenkomst voor raadsleden Naar een nieuw Programma Jaar 2011-2014 2015 2015 2015

Nadere informatie

NWO-propositie voor de Topsector Agro & Food

NWO-propositie voor de Topsector Agro & Food NWO-propositie voor de Topsector Agro & Food Concrete acties voor 2012-2013 Innovatiecontract Binnen de topsector Agro & Food zijn drie strategische speerpunten geformuleerd, te weten Meer met minder door

Nadere informatie

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Burgers, bedrijven, milieu-organisaties en overheden hebben vandaag op initiatief van minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en

Nadere informatie

Tabel 1 Aanbevelingen om de relatie met FoodValley te versterken. Overige betrokkenen ICT bedrijven, ICT Valley, BKV. situatie

Tabel 1 Aanbevelingen om de relatie met FoodValley te versterken. Overige betrokkenen ICT bedrijven, ICT Valley, BKV. situatie Samenvatting De gemeente maakt sinds 2011 onderdeel uit van de bestuurlijke regio FoodValley. In de regio FoodValley heeft elke gemeente een economisch profiel gekozen dat moet bijdragen aan de doelstelling

Nadere informatie

Duurzaamheid: speerpunt voor industrie en onderwijs

Duurzaamheid: speerpunt voor industrie en onderwijs Duurzaamheid: speerpunt voor industrie en onderwijs Vereniging van de Nederlandse Chemische Industrie Nelo Emerencia, Speerpuntmanager Onderwijs & Innovatie Utrecht, 9 februari 2012 DAS Docentenconferentie

Nadere informatie

Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen

Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen SMART CITY UTRECHT Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen Brigitte Hulscher Program Manager Smart Cities, Marketing & Innovation Utrecht Jong en hoog opgeleid 334.862 inwoners, 20 % < 17, 18% 18-26,

Nadere informatie

M201218. Meer snelgroeiende bedrijven en meer krimpende bedrijven in Nederland

M201218. Meer snelgroeiende bedrijven en meer krimpende bedrijven in Nederland M201218 Meer snelgroeiende bedrijven en meer krimpende bedrijven in Nederland drs. D. Snel drs. N. Timmermans Zoetermeer, november 2012 Relatief veel snelgroeiende bedrijven in Nederland In deze rapportage

Nadere informatie

uitgroeien tot een Vlaamse, Europese en internationale topregio met economische creativiteit als concept voor meer welvaart en welzijn in de regio.

uitgroeien tot een Vlaamse, Europese en internationale topregio met economische creativiteit als concept voor meer welvaart en welzijn in de regio. Flanders Smart Hub 1. Waarom dit project? 2. Wie maakt deel uit van dit project? 3. Vanwaar komt de naam? 4. Het vertrekpunt van het project 5. Actiedomeinen 6. Wat zijn onze doelstellingen? 7. Logistiek

Nadere informatie

Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening

Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening Aanleiding Op 10 februari 2014 heeft, onder leiding van burgemeester Van der Laan,

Nadere informatie

HAN en duurzame energie

HAN en duurzame energie Beroepsonderwijs tijdens de energie transitie HAN en duurzame energie Van buiten naar binnen. Tinus Hammink programma-manager SEECE Hogeschool van Arnhem en Nijmegen HBO en topsectoren; keuze van HAN 1.

Nadere informatie

Samenvatting Roadmap ICT voor de topsectoren

Samenvatting Roadmap ICT voor de topsectoren Samenvatting Roadmap ICT voor de topsectoren 1. Inleiding De roadmap ICT voor de topsectoren vormt de basis om de komende jaren de mogelijkheden van ICT in topsectoren nog beter te benutten door publiek-private

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Toekomst HR in logistiek

Toekomst HR in logistiek Toekomst HR in logistiek Seminar 13 februari 2012 Bart Banning, Sector Banker Transport en Logistiek Logistieke arbeidsmarkt, úw uitdaging! uw meest waardevolle asset is sterk in beweging ABN AMRO Sectorrapport

Nadere informatie

Innovatie van Zorg door ICT in Twente (IZIT) Het IZIT programma op hoofdlijnen Nieuwspoort Den Haag, 3 maart 2005

Innovatie van Zorg door ICT in Twente (IZIT) Het IZIT programma op hoofdlijnen Nieuwspoort Den Haag, 3 maart 2005 Innovatie van Zorg door ICT in Twente (IZIT) Het IZIT programma op hoofdlijnen Nieuwspoort Den Haag, 3 maart 2005 De formule Men neme: Negen zorgaanbieders Een provincie Kennisinstituten (ICT-)bedrijven

Nadere informatie

KvK dienstverlening topsectoren

KvK dienstverlening topsectoren MIT regeling 2014 KvK dienstverlening topsectoren Bon Uijting senior adviseur KvK 15 mei 2014 KvK verzorgt vele MKB loketten topsectoren Telnr MKB Loket MKB loketten topsectoren MKB loket Agro Food 088-585

Nadere informatie

Stand van zaken Topsectorenbeleid

Stand van zaken Topsectorenbeleid Stand van zaken Topsectorenbeleid Evert-Jan Velzing 12 januari 2012 Inmiddels is het beleid van ELI 1 -minister Verhagen 12 maanden in ontwikkeling 4 februari 2011 kwam Maxime Verhagen met de hoofdlijnen

Nadere informatie

The Netherlands of 2040 en de Olympische Spelen George Gelauff Hogeschool Amsterdam 1 februari 2012

The Netherlands of 2040 en de Olympische Spelen George Gelauff Hogeschool Amsterdam 1 februari 2012 The Netherlands of 2040 en de Olympische Spelen George Gelauff Hogeschool Amsterdam 1 februari 2012 www.nl2040.nl 1 Tijden veranderen 2 Tijden veranderen 3 Scenariostudies Lange termijn vraagstukken Grote

Nadere informatie

Inhoud Tien jaar Economische Barometer Breda Kenniseconomie Visie 2011 Rabobank Stand van zaken Breda Breda & West-Brabant

Inhoud Tien jaar Economische Barometer Breda Kenniseconomie Visie 2011 Rabobank Stand van zaken Breda Breda & West-Brabant Van harte welkom! Programma 19:00 Ontvangst 19:30 Opening door Paul Rüpp 19:35 Presentatie resultaten Willem-Peter Kriek 20:00 Uit de praktijk: Bart van Nuland, Lansto BV 20:15 Uit de praktijk: Jeroen

Nadere informatie

Excellente partnerschappen binnen Europa: de KIC s

Excellente partnerschappen binnen Europa: de KIC s Excellente partnerschappen binnen Europa: de KIC s Martin Bakker, 18 februari 2014 Eind 2014 gaan twee nieuwe Europese samenwerkingsverbanden van start. Verspreid over Europa zullen universiteiten, kennisinstellingen,

Nadere informatie

JanWillem Breukink Voorzitter Seed Valley en ex. CEO INCOTEC 04 Juni 2015

JanWillem Breukink Voorzitter Seed Valley en ex. CEO INCOTEC 04 Juni 2015 Goede zadenvoorziening; De basis voor een duurzame en gezonde land- en tuinbouw JanWillem Breukink Voorzitter Seed Valley en ex. CEO INCOTEC 04 Juni 2015 Goede zadenvoorziening de basis voor een duurzame

Nadere informatie

Netwerkbijeenkomst VAVI, VIGEF & NEBAFA

Netwerkbijeenkomst VAVI, VIGEF & NEBAFA Netwerkbijeenkomst VAVI, VIGEF & NEBAFA Bio-based Economy Den Haag, 17 april 2013 VAVI VAVI is een belangenvereniging die de belangen behartigt van 7 Nederlandse ondernemingen binnen de aardappelverwerkende

Nadere informatie

Samen realiseren we de koers van Zuid-Limburg

Samen realiseren we de koers van Zuid-Limburg Samen realiseren we de koers van Zuid-Limburg Ambitie programma Toegevoegde waarde/bijdrage aan BNP: 40 miljard euro op ZON niveau 8,5 miljard op het niveau van Zuid- Limburg Complete werkgelegenheid:

Nadere informatie

Groot Composiet II Houtkoolschets

Groot Composiet II Houtkoolschets II Groot Composiet II Houtkoolschets Europa investeert in uw toekomst uit het Europese fonds voor regionale ontwikkeling Europa investeert in uw toekomst uit het Europese fonds voor regionale ontwikkeling

Nadere informatie

MKB-innovatiestimuleringsplan 2016 voor de topsector HTSM (en ICT) Utrecht, 5 februari 2016

MKB-innovatiestimuleringsplan 2016 voor de topsector HTSM (en ICT) Utrecht, 5 februari 2016 MKB-innovatiestimuleringsplan 2016 voor de topsector HTSM (en ICT) Utrecht, 5 februari 2016 MKB-Innovatiestimuleringsplan voor de topsector HTSM - 1 - Inleiding: De topsector High Tech Systemen en Materialen

Nadere informatie

Agrologistiek: De rol van ICT in toekomstige supply chains

Agrologistiek: De rol van ICT in toekomstige supply chains Agrologistiek: De rol van ICT in toekomstige supply chains delaatstemeter@gmail.com Walther Ploos van Amstel Amsterdam, April 2010 Waarde creëren met supply chain ICT Nieuwe ICT oplossingen kunnen agrologistiek

Nadere informatie

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Erasmus Concurrentie en Innovatie Monitor 2009 Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Rotterdam, 6 oktober 2009 INSCOPE: Research for Innovation heeft in opdracht

Nadere informatie

1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen. Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen

1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen. Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 2 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen Bestuurlijke overeenkomst voor Samenwerking

Nadere informatie

Het TKI SOLAR ENERGY in het Nederlandse Energie- / Topsectorenbeleid

Het TKI SOLAR ENERGY in het Nederlandse Energie- / Topsectorenbeleid Het TKI SOLAR ENERGY in het Nederlandse Energie- / Topsectorenbeleid SundayNL 2014-19 november 2014 - Arnhem Wijnand van Hooff Programmadirecteur TKI Solar Energy Inhoud Het Nederlandse Energiebeleid en

Nadere informatie

Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie

Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie Overseas Logistics Multimodal Inland Locations Supply Chain Solutions Advanced logistics for a smaller world Als het gaat om het optimaal beheersen

Nadere informatie

G100 TERUGBLIK G100. 28 maart 2011

G100 TERUGBLIK G100. 28 maart 2011 G100 28-03-2011 Thema: Industriebeleid TERUGBLIK G100 28 maart 2011 Programma 17.00 uur Ontvangst deelnemers 17.30 uur Openingswoord en inleidingen Rob de Wijk en Peter Swinkels 18.15 uur Discussie onder

Nadere informatie

Afsluiting TIM 2. Woord van welkom. Doel van de avond. Programma. Afsluiting. presenteren van klankborden over

Afsluiting TIM 2. Woord van welkom. Doel van de avond. Programma. Afsluiting. presenteren van klankborden over Afsluiting TIM 2 Woord van welkom Doel van de avond presenteren van klankborden over Programma Afsluiting TIM 2 Eindpresentatie Visie op de regio Eindhoven Programma Doelstelling van de eindpresentatie

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu Beleggen in de toekomst de kansen van beleggen in klimaat en milieu Angst voor de gevolgen? Stijging van de zeespiegel Hollandse Delta, 6 miljoen Randstedelingen op de vlucht. Bedreiging van het Eco-systeem

Nadere informatie

De rol van biomassa in de energietransitie.

De rol van biomassa in de energietransitie. De rol van biomassa in de energietransitie. Bert de Vries Plaatsvervangend directeur-generaal Energie, Telecom en Mededinging, Ministerie van Economische Zaken Inhoud 1. Energieakkoord 2. Energietransitie

Nadere informatie

DE GOUDEN KIEM Prijs voor de beste chemische start-up 2014. Oproep voor het nomineren van kandidaten voor

DE GOUDEN KIEM Prijs voor de beste chemische start-up 2014. Oproep voor het nomineren van kandidaten voor 1 Chemische Wetenschappen TKI Nieuwe Chemische Innovaties 14 NCI 45A Oproep voor nominaties Gouden KIEM-competitie versie 13-6-20 Oproep voor het nomineren van kandidaten voor DE GOUDEN KIEM Prijs voor

Nadere informatie

Clean Tech Delta. Innovative solutions to climate and energy challenges

Clean Tech Delta. Innovative solutions to climate and energy challenges Clean Tech Delta Innovative solutions to climate and energy challenges De New Green Deal voor innovatie en schone technologie in de regio Rotterdam-Delft Clean Tech Delta gezamenlijk innovatie en schone

Nadere informatie

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad *P DORDRECHT Retouradres: Postbus 8 3300 AA DORDRECHT Aan de gemeenteraad Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT T 14 078 F (078) 770 8080 www.dordrecht.nl Datum 4 december 2012 Begrotingsprogramma

Nadere informatie

SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL NOORD PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016

SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL NOORD PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016 SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL NOORD & PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016 --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 21 501-30 Raad voor Concurrentievermogen Nr. 278 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN, LANDBOUW EN INNOVATIE Aan de Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

Datum 23 februari 2015 Betreft Beantwoording vragen naar aanleiding van het bericht ICT-sector trekt weg

Datum 23 februari 2015 Betreft Beantwoording vragen naar aanleiding van het bericht ICT-sector trekt weg > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

Kansen voor topsector HTSM:

Kansen voor topsector HTSM: Kansen voor topsector HTSM: Nederlands-Aziatische samenwerking in high-tech clusters Sound analysis, inspiring ideas Nederlands-Aziatische samenwerking biedt kansen voor topsector HTSM Het Nederlandse

Nadere informatie

Roadmap Smart Grids Mar$jn Bongaerts Frits Verheij 12 februari 2014

Roadmap Smart Grids Mar$jn Bongaerts Frits Verheij 12 februari 2014 1 Roadmap Smart Grids Mar$jn Bongaerts Frits Verheij 12 februari 2014 Inhoud 2 1. Innovatietafel aanloop naar TKI Switch2SmartGrids 2. Actieplan Duurzame Energievoorziening link naar E-akkoord 3. Toekomstbeelden

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Amsterdam, 26 januari 2016 1 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 Waarom circulair? 6 Nederland Circulair! 7

Nadere informatie

Overzicht gespreksonderwerpen uit de afgelopen IP-vergaderingen

Overzicht gespreksonderwerpen uit de afgelopen IP-vergaderingen Bijlage 1 Overzicht gespreksonderwerpen uit de afgelopen IP-vergaderingen Vergadering van 7 juli Sociale innovatie Gesproken over sociale innovatie. Er is een eerste gesprek geweest tussen leden van de

Nadere informatie

Zorg dat je op het juiste moment klaar staat!

Zorg dat je op het juiste moment klaar staat! Zorg dat je op het juiste moment klaar staat! Cees van Beukering Verkenner in kansen Economie&Ruimte, Nederland in transitie. Cees van Beukering 23 november Veghels Buiten 2012 Zorg dat je op het juiste

Nadere informatie

Samen op weg naar een Smart City

Samen op weg naar een Smart City Samen op weg naar een Smart City Amsterdam Smart City (ASC) is een uniek samenwerkingsverband tussen bedrijven, overheden, kennisinstellingen én de Amsterdammer. ASC loopt voorop in de ontwikkeling van

Nadere informatie

Ideeën Plannen. Het is tijd voor de NOM! Ambities

Ideeën Plannen. Het is tijd voor de NOM! Ambities I N V E S T E R E N I N O N T W I K K E L I N G Ideeën Plannen Het is tijd voor de NOM! Ambities Missie De NOM is de permanente katalysator van economische ontwikkeling in Noord-Nederland. Dit is niet

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma. Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma. Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur Utrecht, 21 oktober 2015 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 RACE programma 6 Sectoranalyse

Nadere informatie

Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016

Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016 Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016 Om in aanmerking te komen voor een subsidie tussen 25.000 en 65.000 euro moet een project aan de volgende criteria voldoen: 1. het project

Nadere informatie

Introductie: CMI NEN als nieuwe Publiek - Private Samenwerking (PPS) in de context van het IMDI.nl

Introductie: CMI NEN als nieuwe Publiek - Private Samenwerking (PPS) in de context van het IMDI.nl Het CMI NEN wordt opgericht door drie initiatiefnemers: UT, Siemens en UMCG/RUG Introductie: CMI NEN als nieuwe Publiek - Private Samenwerking (PPS) in de context van het IMDI.nl Matchmaking Event Prof.

Nadere informatie

Amsterdamse haven en innovatie

Amsterdamse haven en innovatie Amsterdamse haven en innovatie 26 september 2011, Hoge School van Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Oostelijke handelskade (huidige situatie) Oostelijke handelskade (oude

Nadere informatie

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten INFORMATIE OVER HET INNOVATIEF ACTIEPROGRAMMA GRONINGEN

Nadere informatie

ZUIDWEST-NEDERLAND DE NATIONALE KOPLOPER (OP WEG NAAR DE BIOBASED DELTA) Biobased Business Cases

ZUIDWEST-NEDERLAND DE NATIONALE KOPLOPER (OP WEG NAAR DE BIOBASED DELTA) Biobased Business Cases ZUIDWEST-NEDERLAND DE NATIONALE KOPLOPER (OP WEG NAAR DE BIOBASED DELTA) Biobased Business Cases Mei 18, 2011 Waarom koploper? Zuidwest-Nederland: Aanwezigheid grondstoffen Hoogwaardige bedrijven in agro,

Nadere informatie

Leiderschap in Turbulente Tijden

Leiderschap in Turbulente Tijden De Mindset van de Business Leader Leiderschap in Turbulente Tijden Onderzoek onder 175 strategische leiders Maart 2012 Inleiding.. 3 Respondenten 4 De toekomst 5 De managementagenda 7 Leiderschap en Ondernemerschap

Nadere informatie

4C VOOR BOUWLOGISTIEK. Toepassing van een real-time smart data platform Siem van Merriënboer

4C VOOR BOUWLOGISTIEK. Toepassing van een real-time smart data platform Siem van Merriënboer 4C VOOR BOUWLOGISTIEK Toepassing van een real-time smart data platform Siem van Merriënboer INHOUD Problematiek van logistiek in de bouw Ontwikkelingen in logistiek TKI-project 4C in bouwlogistiek Voorbeeld:

Nadere informatie

Smart Industry 4.0. Edwin van Rensch/Eric Megens

Smart Industry 4.0. Edwin van Rensch/Eric Megens Smart Industry 4.0 Edwin van Rensch/Eric Megens Agenda o Introductie Hotraco Group o Introductie Smart Industry 4.0 o Data model Hotraco Product improvement Remote service Benchmark Additional service

Nadere informatie

Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid?

Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid? Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid? Een onderzoek onder werkgevers in de topsectoren en de overheid. Onderzoeksrapport Samenvatting 1-11-2013 1 7 Facts & figures.

Nadere informatie

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen Een regio om trots

Nadere informatie

Quickscan ICT 2012 samenvatting

Quickscan ICT 2012 samenvatting Quickscan ICT 2012 samenvatting Vraag & aanbod personeel in de ICT sector KBB 2012.25 Curaçao, november 2013 Kenniscentrum Beroepsonderwijs Bedrijfsleven Curaçao kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven

Nadere informatie

Werken bij Havenbedrijf Amsterdam

Werken bij Havenbedrijf Amsterdam Werken bij Havenbedrijf Amsterdam De Amsterdamse haven Als vierde haven van West-Europa speelt de Amsterdamse haven een belangrijke rol in de regionale en nationale economie. Door de strategische ligging

Nadere informatie

DELPHI CONSORTIUM, een business model voor strategisch- fundamenteel wetenschappelijk onderzoek

DELPHI CONSORTIUM, een business model voor strategisch- fundamenteel wetenschappelijk onderzoek CONSORTIUM, een business model voor strategisch- fundamenteel wetenschappelijk onderzoek Voor universiteiten zijn er een aantal interessante mogelijkheden om een prominente rol te spelen in het innovatieproces.

Nadere informatie

MANAGEMENT SAMENVATTING ENERGIERAPPORT 2008

MANAGEMENT SAMENVATTING ENERGIERAPPORT 2008 MANAGEMENT SAMENVATTING ENERGIERAPPORT 2008 Er is de komende jaren een fundamentele verandering van onze energievoorziening nodig om het hoofd te bieden aan de mondiale uitdagingen op energiegebied: de

Nadere informatie

SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL ZUIDWEST PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016

SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL ZUIDWEST PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016 SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL ZUIDWEST & PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016 --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

in beweging juni 2015

in beweging juni 2015 Sowing innovation Harvesting the future AgriFood Capital in beweging juni 2015 Veghel, Sint-Oedenrode en Schijndel Noordoost Brabant topregio in agrifood In AgriFood Capital werken ondernemers, overheden

Nadere informatie

ACTIELIJN OVERALL THEMA: CROSS CHAIN CONTROL CENTERS

ACTIELIJN OVERALL THEMA: CROSS CHAIN CONTROL CENTERS ACTIELIJN OVERALL THEMA: CROSS CHAIN CONTROL CENTERS Definitie: Een Cross Chain Control (of Collaboration) Center (4C) is een regiecentrum van waaruit meerdere supply chains gezamenlijk gecoördineerd en

Nadere informatie