INHOUDSOPGAVE. Pagina

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "INHOUDSOPGAVE. Pagina"

Transcriptie

1 Opleidingsplan 2009

2 INHOUDSOPGAVE Pagina 1. Profiel GGZ Verpleegkundig Specialist; een positionering Introductie van het beroep a. Positionering van het beroep in de GGZ-beroepenstructuur b. Deskundigheidsgebied van de betreffende beroepsbeoefenaar Rollen Competenties overzicht Functies GGZ-verpleegkundig specialist en andere specialismen De GGZ Verpleegkundig Specialist, de verplegingswetenschapper en de Master GGZ VS in relatie tot HBO-verpleegkunde/Bachelor uit de BaMa-structuur De onderwijsvisie Het persoonlijk leerproces Ontdekkend leren Ontdekkend leren en rolontwikkeling Rolontwikkeling: Hoe doe je dat in de praktijk? De arena Het theoretisch deel van de opleiding De praktijkinstelling/werkervaringsplaatsen Praktijkopdrachten Opleider/meester-gezel/supervisor Toetsen en beoordelen Reflectie en supervisie Rol van non-specifieke variabelen Het theoretisch deel van het curriculum Competenties Verantwoording 3 de jaar / expertjaar Leerlijnen De leerlijn Behandelverantwoordelijkheid De leerlijn Onderzoek, innovatie, coaching Modulen Beschrijving per module 51 1

3 4. Het praktijkdeel van het curriculum Werken in de praktijkinstelling op werkervaringsplaatsen Uitvoeren van praktijkopdrachten Aanwijzingen voor het inleveren van schriftelijk uitgewerkte opdrachten Persoonlijk Dossier 58 Literatuur opleidingsplan 59 2

4 1. Profiel GGZ Verpleegkundig Specialist; een positionering 1.1. Introductie van het beroep De verpleegkundig specialist is een beoogd, krachtens artikel 14 van de wet BIG geregistreerde generalistische beroepsbeoefenaar op het terrein van de individuele gezondheidszorg. De verpleegkundig specialist is een zorgprofessional die zelfstandig vormgeeft aan het zorgproces en een zelfstandige behandelovereenkomst aangaat met de patiënt binnen het eigen deskundigheidsgebied met name gericht op het ondersteunen van de gevolgen van het ziek zijn en psychiatrische stoornis (GGZ-problemen), in hoogcomplexe zorgsituaties (rol behandelverantwoordelijke). Dit betekent dat zij zelfstandig en autonoom beslist over uit te voeren interventies. Zij is expert op het deelgebied GGZ en gebruikt daarbij inzichten uit andere deskundigheidsgebieden. Verder draagt de verpleegkundig specialist proactief bij aan de beroepsontwikkeling d.m.v. onderzoek en ontwikkeling ten aanzien van de inhoud van het GGZverpleegkundig vakgebied (rol onderzoeker/innovator) en het borgen, overdragen en implementeren van de verpleegkundige expertise met als doel het verhogen van de kwaliteit van de GGZ-verpleegkundige zorg (rol coach). 1.1.a. Positionering van het beroep in de GGZ-beroepenstructuur De GGZ verpleegkundig specialist is een expert op verpleegkundige zorgverlening in het deelgebied GGZ. Dat betekent dat de GGZ verpleegkundig specialist een generalist is als het gaat om verpleegkundige zorgverlening in de GGZ. De GGZ verpleegkundig specialist onderscheidt zich van de verpleegkundige door een hogere mate van zelfstandigheid, deskundigheid en beroepsontwikkeling. De verpleegkundig specialist is (beoogd) BIG geregistreerd beroeps beoefenaar artikel 14 en is de verpleegkundige evenknie van de psychiater en de klinisch psycholoog. De verpleegkundig specialist gaat zelfstandig een behandelrelatie aan en bepaalt binnen haar deskundigheidsgebied welke interventies worden toegepast. De verpleegkundig specialist verwijst waar nodig door en andere hulpverleners kunnen ook rechtstreeks doorverwijzen naar de verpleegkundig specialist. Waar nodig beschikt de verpleegkundig specialist over de bevoegdheid tot het zelfstandig indiceren en uitvoeren van voorbehouden handelingen. De verpleegkundig specialist begeleidt en/of behandelt toegewezen patiënten met name gericht op het ondersteunen van de gevolgen van ziek zijn en psychiatrische stoornis in hoog-complexe zorgsituaties. Daarnaast heeft de verpleegkundig specialist tot taak het onderzoeken en ontwikkelen van de inhoud van het GGZ verpleegkundig vakgebied en het borgen, overdragen en implementeren van de verpleegkundige expertise met als doel het verhogen van de kwaliteit van de GGZ verpleegkundige zorg. 3

5 1.1.b. Deskundigheidsgebied van de betreffende beroepsbeoefenaar De wet BIG artikel 33 omschrijft het deskundigheidsgebeid van verpleegkundigen. Tot het gebied van deskundigheid wordt gerekend het verrichten van handelingen op het gebied van observatie, begeleiding, verpleging en verzorging; het ingevolge een opdracht van een geregistreerd beroepsbeoefenaar op het gebied van de individuele gezondheidszorg verrichten van handelingen in aansluiting op diens diagnostische en therapeutische werkzaamheden; het functioneel zelfstandig verrichten van nader bepaalde voorbehouden handelingen, inclusief het voorschrijven van omschreven geneesmiddelen. De GGZ verpleegkundig specialist: - geeft vorm aan een zelfstandige behandelrelatie met de patiënt. Treedt op als mede behandelaar, heeft een specifiek deskundigheidsgebied: de GGZ-verpleegkunde. Beslist daarbinnen zelfstandig en autonoom over de uit te voeren interventies; - draagt bij aan de verdere ontwikkeling van het deskundigheidsgebied GGZ-verpleegkunde; - stelt een diagnose (binnen het deskundigheidsgebied GGZ-verpleegkundige); - stelt een behandel- cq zorgplan op; - voert zelf de behandeling uit of geeft opdracht daartoe; - beëindigt de behandeling; - verwijst op eigen initiatief de patiënt door en/of consulteert andere disciplines (VOBC rapport, 2006). De GGZ-Verpleegkundig Specialist brengt bovenstaande omschrijving - als verpleegkundig expert - in praktijk door het uitvoeren van twee belangrijke kerntaken: 1. het begeleiden en/of behandelen van toegewezen patiënten (behandelverantwoordelijke) met name gericht op het ondersteunen van de gevolgen van het ziek-zijn en psychiatrische stoornis (GGZ-problemen), in hoogcomplexe zorgsituaties; 2. het onderzoeken en ontwikkelen van de inhoud van het GGZ-verpleegkundig vakgebied en het borgen, overdragen en implementeren van de verpleegkundige expertise met als doel het verhogen van de kwaliteit van de GGZ-verpleegkundige zorg 4

6 1.2. Rollen Een van de voornaamste opdrachten van de GGZ verpleegkundig specialist is dat zij inhoudelijk leiderschap toont ten behoeve van de zorg aan de patiënt, intra- en interdisciplinair. Dat doet zij in een combinatie van drie hoofdrollen, die onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden, namelijk: - de rol van behandelverantwoordelijke; - de rol van innovator/onderzoeker; - de rol van coach. Indeling competenties in hoofdrollen: 1. Behandelverantwoordelijke Vaststellen, diagnosticeren, plannen, uitvoeren, coördineren en evalueren van GGZ- VS van zorg op expertniveau in een klinische, transmurale en ambulante behandelsetting Zorggerichte preventie, GVO en consultatie 2. Innovator/onderzoeker - Continu professioneel ontwikkelen - Continu professioneel ontwikkelen - Bevorderen van kwaliteit van zorg en zorgbeleid - Verrichten van wetenschappelijk onderzoek 3. Coach Coaching en deskundigheidsbevordering (Voor gedetailleerde opsomming van competenties, zie verder) 5

7 De GGZ-verpleegkundig specialist zal de kennis en vaardigheden die zijn gerelateerd aan de competenties in een gevarieerd aantal rollen ten toon spreiden. Vaak zijn de rollen in functiebeschrijvingen door de werkgever nader omschreven en worden verschillende rollen in een functie gecombineerd. In een volgende paragraaf wordt nader ingegaan op functies voor de verpleegkundig specialist. De aio kan zich in de opleiding bekwamen in verschillende beroepsrollen. Zo zijn er per domein rollen te onderscheiden. In het domein directe zorg de rol van b.v. behandelverantwoordelijke, (coördinerend) behandelaar, belangenbehartiger of zorgcoördinator. In het domein preventie/consultatie de rol van b.v. indicatiesteller of consultant. In het domein van innovatie/zorgbeleid de rol van b.v. onderzoeker, innovator of adviseur en in het domein van coaching/deskundigheidsbevordering de rol van coach of inhoudsdeskundige. Daaruit zijn drie hoofdrollen te onderscheiden die leidend zijn in het leerproces dat de aio in de opleiding dient door te maken. behandelverantwoordelijke GGZ-VS coach innovator / onderzoeker De aio kan bij het volgen van de module, afhankelijk van kennis, vaardigheid en ervaring met een specifieke doelgroep, kiezen voor een van de rollen. Als de aio de doelgroep en specifieke interventies kent, leert hij als behandelverantwoordelijke te functioneren (beroepsdeelprofiel verpleegkundig specialist, AVVV, 2004). Binnen de verpleegkunde wordt onder behandelen verstaan alle activiteiten die binnen het verpleegkundig domein worden onderscheiden. In wet BIG art. 33, lid a zijn dat: verzorgen, begeleiden, observeren, verplegen en art. 33, lid b de handelingen die aansluiten op diagnostische en therapeutische werkzaamheden van andere beroepsbeoefenaren. Deze handelingen behoren tot het eigen deskundigheidsgebied van de verpleegkundige en hier binnen kan de GGZ-VS als behandelverantwoordelijke functioneren. Verpleegkundige diagnoses en interventies worden behandeld en er wordt geoefend bij de toepassing ervan. Als de aio bekend is met de doelgroep, veel gebruikte recente diagnoses en interventies kent, dan zal de aio het accent verleggen naar de rol van innovator/onderzoeker om kennis en vaardigheden verder te ontwikkelen. Met beide rollen wordt in de opzet van de module rekening gehouden. In deze rol wordt tevens inbegrepen de mogelijkheid om over inhoudelijke thema s te adviseren aan b.v. de directie of Raad van Bestuur of bij te dragen aan beroepsontwikkeling op landelijk niveau via beroepsverenigingen of de koepel van verpleegkundigen, de AVVV. 6

8 Tot slot zal de aio zo thuis geraken ten aanzien van een doelgroep dat hij als coach naar andere professionals kan functioneren. Deze competenties horen echter niet thuis in de modulen die gerelateerd zijn aan directe zorg. Daarvoor wordt een aparte module coachingsvaardigheden gegeven. Een variant op deze rol komt vloeit voort uit inhoudsdeskundigheid op een bepaald terrein. De GGZ-VS kan als inhoudsdeskundige bijdragen aan deskundigheidsbevordering van anderen en geconsulteerd worden door anderen. De aio leert in de opleiding in rollen te functioneren en wordt daarbij door de opleider, de contactpersoon van de werkervaringsplaats en het cursorisch deel van de opleiding ondersteund. Supervisie door de opleider is hiervoor een belangrijk instrument. Het biedt de aio de mogelijkheid aan de erkende praktijkinstelling te laten zien wat de bijdrage kan zijn van het GGZ-specialisme aan de kwaliteit van de zorg en specifiek wat de bijdrage kan zijn van de betreffende aio aan de inhoudelijke ontwikkeling van een unit, team of zorg aan een doelgroep. Menig aio is op deze wijze na afstuderen in een functie van expert-verpleegkundige terecht gekomen. 7

9 1.3. Competentie overzicht Opleiding GGZ Verpleegkundig Specialist In heeft VenVN, de koepel van verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland een competentieprofiel van de verpleegkundig specialist opgesteld volgens de methodiek van het CanMed. Het internationaal bekende CanMed-systeem hanteert bij de indeling en beschrijving van competenties 7 gebieden, te weten: - Klinisch handelen - Communicatie - Samenwerking - Organisatie - Maatschappelijk handelen - Kennis en wetenschap en - Professionaliteit. Deze 7 gebieden worden gecombineerd in de drie hoofdrollen van de GGZ-VS. De drie GGZ-VS rollen zijn: Behandelverantwoordelijke, Innovator/onderzoeker, Coach. Een afgestudeerde GGZ-VS kent zijn basis in de behandelverantwoordelijkheid binnen zijn domein. Een GGZ-VS aio leert, tijdens de opleiding, als behandelverantwoordelijke te functioneren (conform beroepsdeelprofiel verpleegkundig specialist, AVVV, 2004). Dat betekent dat hij kennis en ervaring heeft vergaard en opgedaan rond de behandeling/begeleiding van doelgroep(en). Verpleegkundige diagnoses en interventies (direct handelen, maar ook gericht op preventie) komen aan de orde en er wordt getraind op de toepassing ervan. Nadat de GGZ-VS aio bekend is met de doelgroep en veel gebruikte recente diagnoses en actuele interventies kent, wordt het accent verlegd naar de rol van innovator/onderzoeker. In deze rol worden nieuwe vaardigheden ontwikkeld en kennis toegepast. Dit komt onder andere tot uitdrukking in het toepassen van evidence based practice (EBP), projectmatig werken, onderzoeksvoorstellen ontwikkelen, nieuwe zorgmodulen ontwikkelen enz. Ook leert de GGZ-VS aio om over inhoudelijke thema s te adviseren aan b.v. de directie of Raad van Bestuur of bij te dragen aan beroepsontwikkeling op landelijk niveau via beroepsverenigingen of de koepel van verpleegkundigen, de AVVV. Tot slot zal de GGZ-VS aio zo thuis geraken ten aanzien van een doelgroep dat hij als coach naar andere professionals kan functioneren. Door een te onderscheiden inhoudsdeskundigheid levert de GGZ-VS een bijdrage aan de deskundigheidsbevordering van anderen en wordt geconsulteerd door anderen. Bijlage: Schema hoofdrollen en competenties 8

10 1.4. Functies De opleiding leidt niet op tot een functie, want dat is niet wat de opleiding behoort te doen. Een functie wordt gedefinieerd als de uitoefening van een ambt, vervulling van een taak of werkkring. Een functie verwijst naar de uitoefening van een set bij elkaar behorende taken in het kader van de arbeidsdeling binnen een specifieke werkkring of organisatie. De taakbundeling wordt door een werkkring (instelling, werkgever) vastgelegd in functies. Een functie heeft dus een locale oriëntatie en is op een specifieke werkorganisatie gericht. De opleiding leidt op tot een beroep, de GGZ-verpleegkundig specialist als beoogd art. 14 wet BIG beroep. Een beroep kan in navolging van Van Dale (1992) worden gedefinieerd als een maatschappelijke werkkring waarvoor men de vereiste bekwaamheid of bevoegdheid heeft verkregen. Zo bezien is een beroep een begrip waarbij in de maatschappij - nationaal en internationaal - een herkenbare set van competenties wordt herkend en erkend en waaraan ook bevoegdheden worden gekoppeld. In het geval van de individuele patiëntenzorg in Nederland zijn voor een aantal beroepen de daarbij behorende deskundigheidsgebieden vastgelegd in de Wet BIG. Een beroep kent dus een maatschappelijke nationale of zelf internationale oriëntatie. Met het verwerven van de competenties die bij dit beroep horen kan een keur aan functies worden uitgevoerd die als functie-eis hebben: het diploma GGZ-VS. Een functie wordt door een werkgever zelf samengesteld als een set van taken die voor een bepaald doel dienen te worden uitgevoerd. Zo ontstaan er tussen landelijke zorgregio s verschillen in functiebeschrijvingen voor o.a. verpleegkundig specialisten met verschillende functie-benamingen, zoals expert-verpleegkundige, teamleider/verpleegkundig specialist, projectmanager dubbele diagnoses enz. Opleiders en zakelijk vertegenwoordigers van de erkende praktijkinstellingen wisselen zulke functiebeschrijvingen met elkaar uit om uiteindelijk te komen tot een beperkt aantal functiebschrijvingen voor de verpleegkundig specialist. Echter regionale verschillen zullen niet te voorkomen zijn, omdat de GGZ-VS-en breed inzetbaar zijn. Toch tekent zich wel een landelijke beeld af dat GGZ-VS-en de drie hoofdrollen in een functie van expert-verpleegkundige kunnen combineren. 9

11 1.5. GGZ-verpleegkundig specialist en andere specialismen Eerder is de GGZ-beroepenstructuur van het CONO/VWS beschreven. Het schema zal aanleiding zijn om functiedifferentiatie in de beroepsgroep te onderbouwen, maar zal daarnaast een bijdrage leveren aan de gedachte om eerder verpleegkundig specialisten als behandelverantwoordelijke in te zetten dan een psychiater of klinisch psycholoog. Drie kenmerken van de GGZ-VS bepalen de samenwerking met andere beroepsgroepen. In de eerste plaats is de verpleegkundige een generalist die werkt vanuit een brede opvatting van gezondheid. Gezondheid is meer dan de afwezigheid van ziekte. Het is een toestand van algeheel lichamelijk, geestelijk, sociaal en spiritueel welbevinden. De sociaal psychiatrische beroepsuitoefening is daarom wezenlijk voor de verpleegkundige beroepsuitoefening in de GGZ. In de tweede plaats richt de GGZ-VS zich vooral op beperkingen en handicaps die voortvloeien uit een bepaalde stoornis en heeft zij een eigen deskundigheidsgebied waarin zij zich op grond van verpleegkundige diagnostiek richt op de brede beroepsuitoefening (zie boven). Een derde kenmerk is dat de GGZ-VS de patiënt in diens context en soms 24 uur per dag meemaakt met al zijn emoties, reacties en gevoelens. Daarmee heeft de GGZ-VS een unieke positie die haar in staat stelt de situatie en proces van de patiënt in zijn geheel te overzien. De GGZ-VS is hiermee een van de kerndisciplines in de GGZ, naast de psychiater en klinisch psycholoog. Een stap verder is dat inzet van kerndisciplines per doelgroep verschilt en dat de verantwoordelijkheid voor het behandel- en zorgbeleid afhankelijk van een doelgroep bij een van de kerndiscipline komt te liggen. De bepalende factor is de aansluiting van de behandel- of zorgvraag van de patiënt met het beroepsdomein van een kerndiscipline (zie behandelverantwoordelijke paragraaf 1.2). Bij de doelgroep waarin acute zorg wordt geboden, medische diagnostiek en beschrijvende diagnostiek (verpleegkundige diagnostiek) voorop staat, kan als kerndiscipline de psychiater gelden. Maar omdat in deze situatie van belang is direct (mogelijke) beperkingen en handicaps in kaart te krijgen, is de inzet van de GGZ-VS van belang. De psychiater vormt een koppel met de verpleegkundige en beide kerndisciplines zijn behandelverantwoordelijk. De andere kerndisciplines en vaktherapeuten worden in een consulterende rol geplaatst. Bij de doelgroep waarin langdurende zorg dient te worden geboden, medische diagnostiek reeds lang is gepasseerd en bekend is en het accent ligt op accepteren en het leren omgaan met beperkingen en handicaps, kan als kerndiscipline de verpleegkundige geoormerkt worden. Er wordt een koppel gemaakt tussen de GGZ-VS en de psychiater. In deze situatie is de GGZ-VS behandelverantwoordelijke. De psychiater, andere kerndisciplines en vaktherapeuten worden in een consulterende rol geplaatst. Bij de doelgroep waarbij psychotherapie is geïndiceerd, zoals dat vaak poliklinisch wordt aangeboden, kan als kerndiscipline de psychotherapeut/klinisch psycholoog gelden. Hij vormt een koppel met de psychiater. De andere kerndisciplines en vaktherapeuten worden in een consulterende rol geplaatst. 10

12 De structuur van kerndisciplines zal vervolgens zichtbaar gemaakt kunnen worden op alle management niveaus van een GGZ-organisatie: Niveau 1: een klinische setting, woonvorm of casemanagementteam Koppel: Een GGZ-VS als behandelverantwoordelijke (eventueel gecombineerd in een managmentfunctie) en een psychiater Niveau 2: een zorgcircuit of zorgketen of regio Koppel: Een beleidsverpleegkundige en een beleidspsychiater Niveau 3: Raad van Bestuur Koppel: Raad van Bestuur bestaande uit een psychiater, een verpleegkundige en eventueel een algemeen bestuurslid/voorzitter 11

13 1.6. De GGZ Verpleegkundig Specialist, de verplegingswetenschapper en de Master De typologie van onderwijs vanuit het Ministerie van Onderwijs en Wetenschappen is anders dan de typologie van beroepen vanuit het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport zoals blijkt uit het schema van het CONO. O&W kent de ordening van de Bachelor-Masters (BaMa), een internationale typologie van onderwijs. De bachelor staat voor het HBO-niveau de Master of arts en de Master of science voor de academische opleiding. De master is een door het onderwijs erkende titel die door de afgestudeerde gevoerd mag worden. De universitaire opleiding Verplegingswetenschap wordt in de nieuwe BaMa-structuur gerekend tot de Master of science (Msc). De opleiding GGZ-VS leidt op tot GGZ verpleegkundig specialist. Zijn opleidingstraject hoeft daarmee niet ten einde te zijn. Naast korte, vaak interventiegerichte, cursussen kan ook verder worden gestudeerd in het mastersonderwijs (zie CONO-schema). Vooral de master of arts en science kunnen voor diegenen die meer dan gemiddelde affiniteit met onderzoek in de verpleegkunde hebben een uitdaging vormen. Zoals al eerder genoemd zal de opleiding zoveel als mogelijk afstemming zoeken met deze opleidingen om ervoor te zorgen dat GGZ-verpleegkundig specialisten vrijstellingen kunnen krijgen. Onderzocht wordt of de opleiding GGZ-VS kan leiden tot een soepele doorstroming naar de Master of arts/science. De opleiding GGZ-VS leunt op het internationale gedachtengoed van de Advanced Nursing Practice (ANP). Het gedachtengoed van de ANP is verbonden met de begrippen competentie, leiderschap, coaching en onderzoek. Ten opzichte van de Master of science en arts is een duidelijk onderscheid te maken met de GGZ VS. De Master of science kent een sterke oriëntatie op het opzetten en verrichten van wetenschappelijk onderzoek, terwijl de GGZ-VS zich meer richt op de vertaling van onderzoeksresultaten naar het primaire proces van zorgverlening en behandeling. De GGZ-VS is wordt b.v niet opgeleid tot wetenschappelijk onderzoeker, maar eerder tot innovator en ontwikkelaar van zorg. Hij is vooral een specialist in het verlenen van hoog-complexe verpleegkundige zorg en behandeling. In de beroepenstructuur vanuit VWS blijkt dat de wettelijk BIG-erkenning van het beroep leidt tot bevestiging van een bepaald niveau in de beroepsuitoefening. De GGZ-VS zou, indien deze als verpleegkundige specialisme via de formele erkenningsprocedure is erkend, de status van art. 14 specialist mogen voeren. Voor de GGZ-VS staat deze erkenning in hoger aanzien, omdat met deze status de maatschappelijke erkenning van het beroep geregeld is. Dat is met titulatuur uit het onderwijs niet het geval. Het bestaan van deze verschillende typologieën leidt echter bij menigeen tot verwarring, zowel bij zorgaanbieders als bij potentiële studenten. Zorgaanbieders die een hogeschool of universiteit in de omgeving hebben en daarmee van oudsher banden onderhouden, merken dat zij met beide typologieën worden geconfronteerd. Vanuit het CONO en als erkende opleidingsinstelling voor de GGZ-VS hebben zij te maken met de CONO-structuur, terwijl hogescholen adverteren met de start van een Master. De erkende praktijkinstelling heeft zich gecommitteerd aan de GGZ-VS, maar krijgt in sommige gevallen van interne opleidingsfunctionarissen en verpleegkundigen de vraag een Master te mogen volgen. Studenten kennen de verwarring ook. Zij zijn thuis in de wereld van het onderwijs en kennen de titel van Master, maar zij kennen vaak onvoldoende de ontwikkeling van de CONO-beroepenstructuur en zij kunnen vervolgens geneigd zijn voor een Master-opleiding te kiezen. Het centraal college van de erkenningsregeling verpleegkundig specialist artikel 14 wet BIG zal de opleidingseisen nader bepalen. 12

14 Vanaf is de HBO Master opleiding Health Care and Social Work (HCSW) van Saxion Hogescholen geïntegreerd in het cursorisch programma. Zoals reeds aangegeven is er inhoudelijke verwantschap vanuit het advanced practice tussen beide opleidingen, omdat het curriculum is opgebouwd volgens hetzelfde concept: Advanced (Nursing) Practice.Uitgaande van deze positionering beantwoordt het profiel van de Verpleegkundig Specialist in de GGZ aan wat in de Amerikaanse en Engelse situatie is voorbehouden aan dat van de Master in Advanced Nursing Practice (ANP): beroepinhoudelijke competentie, leiderschap, coaching en onderzoek zijn daarin steeds terugkerende begrippen. De masteropleiding Health Care and Social; Work kent vier pijlers: klinische competentie (clinical competence), klinisch leiderschap (clinical leadership), klinische supervisie (clinical supervision) en toegepast onderzoek (applied research). De toevoeging klinisch geeft aan dat de onderscheiden pijlers betrekking hebben op inhoud en van toepassing zijn op het eigen beroependomein. De pijlers zijn onderling verweven en verwijzen naar de verschillende rollen die wisselend ingevuld kunnen worden binnen één en dezelfde functie al naar gelang de behoefte op dat moment. Uit het voorgaande volgt dat de klinische competentie de basis vormt van het geheel waarin de andere competenties geworteld zijn en waaraan zij hun toegevoegde waarde verlenen. In de internationale context en met name in Engeland en Amerika wordt hierbij gesproken van de clinical nurse specialist (CNS) Volgens de GGZVS is de specialist te herkennen aan de hoge mate waarin verpleegkundige competentie, verpleegkundig leiderschap, verpleegkundig onderzoek en verpleegkundige coaching in de uitoefening van de professionele GGZ-verpleegkunde wordt gerealiseerd. Het verpleegkundig specialisme vindt op de eerste plaats haar legitimering in het uitvoeren van de verpleegkundige zorg (het domein Directe cliëntenzorg) in een combinatie van de volgende rollen: behandelverantwoordelijke, innovator/onderzoeker en coach. In de competenties en het curriculum worden deze rollen in de drie velden geoefend. Concept Advanced Practice Klinische Competentie 13

15 1.7. GGZ VS in relatie tot HBO-verpleegkunde/Bachelor uit de BaMa-structuur De opleiding GGZ-VS kan worden gevolgd als kandidaten voldoen aan de criteria 4 jaar ervaring in de GGZ-verpleegkunde en functionerend op HBO-niveau. Het functioneren op HBO-niveau kan het meest eenvoudig worden aangetoond door het overleggen van het HBO-verpleegkunde diploma. Het volgen van een andere HBO-opleiding na de B-inservice of Z-inservice is ook een mogelijkheid en zelfs mag het HBO-niveau functioneren worden aangetoond door het overleggen van andere bij- en nascholingscursussen op HBO-niveau, zoals b.v. de opleiding voor casemanagement, de kaderopleiding (MMG) of docentenopleiding. Indien de kandidaat niet in het bezit is van een HBO-diploma, dient de kandidaat een assessment af te leggen. Er is voor gekozen om zoveel als mogelijk de eindtermen/competenties van de HBOverpleegkunde als uitgangspunt te nemen. Daarnaast blijkt de persoonlijke inschatting van de opleider en diens sollicitatiecommissie van groot belang. Op basis van ervaring rond aantoonbaar functioneren op HBO-niveau en ervaring met al dan niet succesvolle opleidingstrajecten kan de opleider goed inschatten of de kandidaat kan voldoen aan de eindtermen/competenties die in de opleiding worden gehanteerd 14

16 15

17 1 2 3 Theoretisch deel opleiding Modulen Kennis Vaardigheden Moduleopdrachten Modulen Kennis Vaardigheden Moduleopdrachten Modulen Kennis Vaardigheden Moduleopdrachten Overzicht: Beoordeling docent: Voortgangsbeoordeling participatie in module en aanwezigheidsregistratie Eindtermen/ Competenties Rollen Assessment: Sollicitatie Opdracht Individueel leerproces Verwerven professionele competenties Praktijkopdrachten (integratie theorie en praktijk) Beoordeling: Hoofdopleider en opleider Overzicht: Behaalde Eindtermen/ Competenties en Rollen Beoordeling opleider: Voortgangsbeoordeling en beoordeling praktijkopdrachten Voortgang supervisie Praktijkinstelling plaats 1 plaats 2 plaats 3 Werk- ervarings- Werk- ervarings- Werk- ervarings- Werk- ervarings- plaats 16

18 2. De onderwijsvisie In de visie van de opleiding staat het persoonlijk leerproces van de aio centraal, zoals in navolgend schema staat aangegeven. Zelfs zo centraal dat zowel het praktijk- als theoriedeel van de opleiding wordt vormgegeven vanuit het perspectief op het persoonlijk leerproces en de aio in sterke mate de regie over de eigen leerroute voert. Bij deze manier van vormgeven van onderwijs is het niet mogelijk om de verschillende onderdelen van het onderwijs perfect op elkaar aan te sluiten en op elkaar af te stemmen. Het wil echter niet zeggen dat de aio willekeurig mag kiezen, want het persoonlijk leerproces dient binnen bepaalde kaders gestalte te krijgen, zoals de kaders van de praktijkinstelling en het theoretisch deel van het curriculum. In de praktijkinstelling worden uitdagende werkervaringsplaatsen gerealiseerd en omgevingen of contexten aangeboden waarin de aio zich moet laten zien en zich moet bewijzen. In het theoretisch deel van het curriculum wordt via veel verschillende modulen kennis en vaardigheden aangeboden. Van de aio wordt gevraagd complexe praktijkopdrachten uit te voeren die gericht zijn op de ontwikkeling van het persoonlijk functioneren, waarin de aio tegen zijn beperkingen aanloopt en zijn sterke punten ontdekt. De aio wordt daarbij ook nog door allerlei belanghebbenden beoordeeld, zoals de opleider, de docent, de hoofdopleider, de manager, een Raad van Bestuur, de patiënt en diens naasten enz. Hij bevindt zich in een arena, wordt begeleid door een opleider en ondervindt dat supervisie/zelfreflectie een belangrijke rol speelt. De onderwijsvisie bestaat uit zulke elementen die in navolgende tekst nader worden omschreven. 17

19 2.1. Het persoonlijk leerproces Het persoonlijk leerproces is verbonden met het ontdekkend leren. Goffree en Stroomberg (19..) hebben dat in het A RISC TRIP-schema nader uitgewerkt. Het RISC deel van het schema geeft op beschouwende wijze invulling aan het begrip leren en welke aspecten hieraan verbonden zijn. De leeractiviteiten die daarmee gemoeid zijn komen in het TRIP deel aan de orde: A Leren is een ACTIVITEIT Met activiteit wordt een bewuste, risicodragende, stap die vol overtuiging wordt gedaan en is bedoeld om iets (ambitieus) voor elkaar te krijgen. Leren vereist toewijding, durf, herzien van meningen en attitudes, en het reconstrueren van hetgeen al bekend is. Wat er geleerd gaat worden wordt op basis van persoonlijke inspanning verworven. Bij voorkeur wordt niet een gladgestreken leerroute doorlopen. R Leren brengt RISICO s met zich mee Leren kan alleen met de moed om nieuwe onbekende wegen in te slaan waarbij gepaste risico s genomen worden om met bijbehorende spanning om te leren gaan. Als je het aandurft (of over de drempel gelokt of gedwongen wordt) om zelf op ontdekkingstocht te gaan heb je de kans verrassende en bemoedigende leerervaringen op te doen. Te veel risico s nemen kan echter gemakkelijk tot mislukkingen leiden (waar dan ook weer van geleerd kan worden); te weinig risico s nemen is saai en leidt tot niets nieuws. Er is geen garantie dat de activiteiten ook altijd de gewenste leerresultaten opleveren. Het onderzoekende leren is niet veilig en of altijd trefzeker en toch wordt van de aio verwacht dat hij zijn grenzen verlegt. De opleider speelt bij de beoordeling van risico s en het omgaan met risicovolle situaties een belangrijke rol. I Leren is altijd toekomstgericht, het heeft een bepaalde INTENTIE Naarmate de lerende beter weet waar hij nu eigenlijk heen wil tijdens het leren, wat hij wil leren, des te groter is de kans dat de inspanningen vruchten afwerpen en het gewenste resultaat opleveren. Het heeft te maken met werken vanuit een (zelf ontwikkelde) visie waarop de aio durft te vertrouwen om naar een oplossing toe te werken. S Leren betekent SELECTEREN Om de regie van het leren in handen van de aio te leggen is het noodzakelijk dat hij weloverwogen keuzen leert maken in een leeromgeving die veel mogelijkheden biedt. De aio dient de juiste dingen goed te doen. C Intentioneel leren is CONSTRUCTIEF TIEF en CREATIEF Het construeren is een integraal onderdeel dat zich telkens tijdens het leerproces zal voordoen wat leidt tot nieuwe mogelijkheden van mentale of fysieke aard. Het wordt hiermee een zeer intensief persoonlijk leerproces, maar juist deze nieuwe mogelijkheden blijken de aio enorm te motiveren en te stimuleren om het ontdekkende leren te vervolgen. Binnen de opleiding GGZ-VS wordt de term nieuwsgierigheid verbonden aan constructief en nieuwsgierig zijn en wordt het gezien als een cruciale factor in het leerproces. Daarom worden leertrajecten niet voorgeprogrammeerd, maar ligt het accent op het individuele leerproces. 18

20 De aio mag aandacht schenken aan zijn nieuwsgierigheid, hij mag ongebaande wegen ingaan en hij mag vastlopen, de mist ingaan en vooral ontdekken hoe persoonlijke effectiviteit kan groeien. T Leren brengt met zich mee dat er een reeks van TAKEN uitgevoerd wordt De taken geven richting aan het onderzoekende leren-tijdens-doen. Taken kunnen er heel verschillend uit zien. Leerzaam zijn vooral de taken die uitdagen verder te onderzoeken, cognitieve conflicten oproepen en een aanleiding vormen om bestaande ideeën en attitudes te wijzigen. Die taken kunnen op initiatief van een ander (opleider, manager, docent, leermateriaal enz.) uitgevoerd worden, het kan ook dat de lerende zichzelf een aantal taken stelt en deze uitvoert. R Er moet een bewuste REFLECTIE op het eigen handelen en de ervaringen plaatsvinden Actief en taakgericht bezig zijn alleen maakt nog geen leeractiviteit. Tijdens het leren dient sprake te zijn van terugkijken om verder te kunnen gaan (reflection in action). Reflectie is een integraal onderdeel van het leren. Door de reflectie wordt het mogelijk de handelingen te overzien en te begrijpen. I Nauw verbonden aan de reflectie is de INTERACTIE Leren ontstaat in een wisselwerking met de (leer)omgeving, vooral in wisselwerking met andere mensen die zich in die omgeving ophouden, zoals de opleider, manager, collega s, andere aio s enz.. Maar het kan de materiële omgeving zijn of een studieboek waaruit geleerd wordt. Het leren wordt beïnvloed, afgeremd of gestimuleerd. Dat is ook wenselijk: mensen bevragen elkaar, discussiëren, doen voor, kijken af, proberen hypothesen op elkaar uit, corrigeren elkaar enz. Het vraagt van de aio in zijn eigenzinnigheid en eigenwijsheid ruimte voor suggesties van anderen open te houden. P De aio moet iets PRODUCEREN Met de productie is een resultaat bereikt en neemt de competentie toe. De productie kan zowel van mentale als fysieke aard zijn. Productie kan toegenomen vaardigheid zijn, maar ook een goede afronding van een project. Het kan zelfs ook toegenomen vaardigheid zijn en een volkomen mislukt project. Zeker het laatste kost de aio soms moeite het als een succesvol leertraject te zien. 19

21 2.2. Ontdekkend leren Ontdekkend leren is een uitdagend, onveilig proces, maar dynamisch leerproces. De uitkomsten van het leerproces zijn onzeker en confrontaties met de moeizame aspecten van de eigen persoonlijkheid en de beperkingen van de Aio blijven niet uit. Dit wordt niet gezien als een lastig, maar onvermijdbaar aspect van de opleiding. De confrontaties met tekorten en mislukkingen is wezenlijk voor het leerproces. Successen ondersteunen het zelfvertrouwen en zijn daarmee onmisbaar. Het maken van fouten, het overbelast worden en het ervaren van mislukkingen maakt heel zichtbaar hoe ervaringen worden tot leerervaringen. Liggen de oorzaken van fouten en mislukkingen bij anderen, bij de omstandigheden? Natuurlijk. Dat is altijd een factor, soms zelfs een doorslaggevende factor. Maar het is niet productief het daar bij te laten. Het ervaren van mislukkingen en fouten zet aan tot reflectie over het eigen aandeel in en het hanteren van deze ervaringen.. De onzekerheid die ontstaat bij het ontdekkend leren, het leren verdragen van onzekerheid en het vertrouwen op eigen capaciteiten is een wezenlijk deel van de opleiding. De specialist zal in de beroepspraktijk permanent moeten leren. Informeel en soms haast onbewust, maar ook doelgericht als zich ontwikkelingen voordoen waar vanuit de gangbare praktijk geen goede oplossing beschikbaar is of als de specialist te maken krijgt met vraagstukken waarin hij niet specifiek deskundig in is. Dit vraagt om het vermogen het eigen leerproces te kunnen ontwerpen, sturen en beoordelen. Dat het dynamische leerproces andere eisen stelt aan opdrachten, het voeren van regie over de voortgang en de wijze van beoordelen ervan, zal in volgende paragraven worden verduidelijkt. In deze opleiding wordt aan het ontdekkend leren een dimensie toegevoegd. In de opleiding gaat het namelijk om ervaren psychiatrische verpleegkundigen die reeds op HBO-niveau functioneren in de praktijk. Een aio is over het algemeen al thuis in een of meerdere doelgroepen, behandelmilieus of verpleegkundige interventies. De aanwezige deskundigheid is groot en divers en vormt in de opleiding het startpunt van een individueel leerproces. Het ontdekkende leren past hier naadloos op als de aio de gelegenheid krijgt het theoretisch aanbod te toetsen aan de eigen deskundigheid, hierover in discussie te gaan en daar waar mogelijk de verdieping in de lesstof zelf aan te brengen. De aio wordt hiertoe uitgedaagd door deskundige docenten, uitdagende praktijkopdrachten, de opleider als meester (in de meester-gezel constructie) en een verwachtingsvolle praktijk. Van de aio wordt verwacht dat hij zelf uitvindt hoe hij het beste kan leren en hij krijgt dan ook de regie over zijn leerproces. De aio zal in de opleiding steeds moeten beoordelen hoe de kennis die op dat moment aan de orde is, toegepast kan worden in de beroepspraktijk. Het is niet het leren om wijzer gemaakt te worden, zoals in het Engels onder teaching wordt verstaan, maar leren in de betekenis van wijzer te worden, zoals het woord learning uitdrukt. Uiteindelijk weet de aio ook beter te handelen, hij heeft zijn handelingscompetentie vergroot. Ook voor die situaties die onbekend en vreemd overkomen heeft de aio strategieën leren ontwikkelen om zelfstandig adequate antwoorden te vinden (double-loop learning). Het opleidingscurriculum is daarom opgezet vanuit een ontdekkende benadering. 20

22 2.3. Ontdekkend leren en rolontwikkeling Op het moment dat de aio in de opleiding komt, de eerste lesdag volgt, van de oude werkplek afgaat en op een nieuwe werkervaringsplaats begint, ervaart hij andere verwachtingen. Op de opleiding wordt verwacht dat hij zij zijn deskundigheid vergroot, zijn grenzen verlegt en zichtbaar wordt als verpleegkundig specialist in de rol van behandelaar, innovator/onderzoeker en de rol van coach. In de praktijkinstelling is hij onderdeel van een team, levert hij de gewone activiteiten, ook wel productie genoemd, maar heeft vanaf de aanvang een status aparte. Collega-verpleegkundige plaatsen hem in die positie, omdat de aio meer doet dan alleen productie. Hij analyseert de afdeling of het team, ziet mogelijkheden tot verbetering van de zorg, overlegt op overtuigende wijze met de manager en psychiater of gaat eens met de regiodirecteur of Raad van Bestuur overleggen. De aio onderscheidt zich daarmee van teamleden. De opleiding plaatst de aio in deze context, waarin ontdekkend leren centraal staat. Het ontdekkend leren dat gepaard gaat met rolontwikkeling. Benner en Tanner (1984) gebruiken de begrippen novice (beginner), advanced beginner, competent, proficient en expert. Het model van rolontwikkeling schetst de wijze waarop kennis en vaardigheid worden verworven en toegepast in de praktijk bij het doorlopen van verschillende rollen. Ook een zeer ervaren verpleegkundige (competent/proficient) of expert doorloopt deze rollen als hij in een nieuwe situatie, omgeving wordt geplaatst of nieuwe problemen tegenkomt. Een ander model schetst verschillende fasen in rolontwikkeling. Deze fasen zijn vaak achteraf, als de aio de rollen heeft meegemaakt, herkenbaar voor de aio GGZ-VS. De vier fasen zijn ontleend aan Hamric e.a. in Advanced Nursing Practice: an integrative approach (2000): Fase 1 Oriëntatie Enthousiast en optimistisch start de aio met de opleiding. Hij wil zichzelf bewijzen, maar is toch enigszins bezorgd of hij het vermogen heeft aan de verwachtingen van de instelling te voldoen. Toch verwacht hij veranderingen aan te brengen. Fase 2 Frustratie Door onrealistische verwachtingen ontstaat ontmoediging en vragen over wat het resultaat moet zijn. De aio ontmoet weerstand en verandering gaat moeizaam en traag. De problemen zijn zo complex en er zijn ook zoveel problemen dat de aio geen antwoord weet en zijn beperkingen voelt. Toch overheerst het gevoel dat de aio zich moet bewijzen. Fase 3 Implementatie De aio stelt diens verwachtingen bij aan de realiteit (haalbaarheid). Hij ontvangt soms positieve feedback en het optimisme en enthousiasme komt beetje bij beetje terug. Door de feedback komt realisme terug in het beeld van wat de aio behoort te doen en hij onderzoekt welke rollen daarbij horen ten opzichte van de opleiding, praktijk en in overeenstemming met verschillende verwachtingen. Hij ontwikkelt een perspectief op wat hij gaat doen. 21

23 Fase 4 Integratie De aio voelt zich vertrouwd, zeker in zijn rol en schat zichzelf in functionerend op advanced niveau. Hij laat in zijn activiteiten voldoende inzicht zien en hij heeft invloed vanuit een specifiek deelgebied. De aio voelt zich voortdurend uitgedaagd om nieuwe projecten op te pakken en zijn praktijkkennis te verbreden. Tevredenheid met zijn verworven positie overheerst en persoonlijke verwachtingen zijn in overeenstemming met de verwachtingen van de organisatie. Aan de vier fasen van rolontwikkeling wordt een aantal fasen toegevoegd, waarvan de omschrijvingen duiden op het vastlopen van rolontwikkeling, dysbalans tussen persoonlijke en opleidings- of organisatie verwachtingen, of een staat van zelfgenoegzaamheid. Deze fasen kunnen op ieder moment optreden en zijn vaak aanleiding tot overleg tussen aio en opleider. Fase 5 Stagnatie Ondanks het gevoel dat de aio zich vertrouwd voelt in zijn nieuwe rol en zich op voldoende niveau vindt functioneren, ervaart hij boosheid en frustratie, omdat de eigen doelen niet overeenkomen met die van de opleider/supervisor of organisatie. Hij voelt zich geremd om verder te leren door omstandigheden buiten hemzelf. Fase 6 Reorganisatie Hoewel de aio zich ervaringen uit de integratie-fase herinnert, kan de omgeving zo veranderen dat het voor de aio noodzakelijk wordt weer eens het eigen concept van de GGZ-VS te veranderen. Althans, de druk om dat te doen wordt door hem gevoeld als gevolg van b.v. veranderingen in de organisatie. Fase 7 Zelfgenoegzaamheid Deze toestand kan voor een aio prettig aanvoelen en zorgen voor een bepaalde mate van tevredenheid met zichzelf en/of de huidige situatie. De vraag is of de organisatie baat bij deze toestand zal hebben en of het leerproces van de aio een impuls moet hebben of krijgen. 22

24 2.4. Rolontwikkeling: Hoe doe je dat in de praktijk? De fasen van rolontwikkeling zoals in voorgaande paragraaf omschreven geven vaak achteraf herkenning, nadat de aio kenmerken ervan heeft ervaren. In de evaluatie na het eerste half jaar van de opleiding blijkt dat iedere aio zijn verwachtingen rond o.a. studie-druk, werken op een andere werkervaringsplaats, het stellen van prioriteiten heeft moeten bijstellen. Kort na aanvang van de opleiding ontstaat de arena. Het kennisaanbod is groot, de tijdsinvestering in studie en werk is nieuw, de aio leert weer te leren, hij maakt deel uit van een groep zeer gemotiveerde verpleegkundigen, thuis verwacht activiteiten rond het huis en in het gezin en er vindt een confrontatie plaats tussen persoonlijke stijlen en stijlen die door anderen wordt aangehangen (opleider, organisatie, docent). In het eerste jaar wordt in de studiegroep een groepsproces in gang gezet met de module Intervisie als aanjager daarvan. Tijdens de evaluatie wordt duidelijk dat aio s intensief aan het leren zijn en zonder uitzondering wordt verteld dat niet het kennisaanbod als zwaar wordt ervaren, maar vooral het persoonlijk leerproces veel energie vraagt. Een van de functies van de eerste evaluatie is dat de groep dat proces inziet. Succesvolle strategieën die studenten zelf of in subgroepverband hebben ontdekt passeren op die bijeenkomst de revue. Hamric e.a. (2000) heeft als vervolg op de vier rolontwikkelingsfasen en de andere drie fasen van stagnatie aangegeven welke ontwikkeltaken en strategieën behulpzaam kunnen zijn voor de aio. Het biedt tevens aanknopingspunten voor een beschrijving van de rol van opleider en de rol van praktijkopdrachten, zoals in de beschrijving van de opleider en praktijkopdrachten is terug te vinden. In eerste instantie worden de ontwikkeltaken en strategieën beschreven die bij de verschillende fasen horen. In de oriëntatiefase (fase 1) zal de aio de formele en informele organisatie van een praktijkinstelling moeten leren kennen. Hij gaat op zoek naar sleutelfiguren, knoopt er relaties mee aan en zorgt voor een sterke basis. De aio exploreert verwachtingen om te kijken of die met de zijne overeenkomen en hij gaat op zoek welke rol hij als GGZ-VS i.o. kan aannemen. Dan is behulpzaam als de aio dat planmatig doet door het maken van een praktijkleerplan, een werkplekanalyse en een werkplan, wederzijdse verwachtingen tussen opleider en aio exploreert, literatuur over de GGZ- VS/ANP-rol leest (module positioneringsprisma), de aio-groep benut en zich identificeert met een rolmodel (meester/opleider/ggz-vs). In de frustratie-fase (fase 2) moet de aio realistische verwachtingen ontwikkelen, goed aan timemanagement doen en leren prioriteiten te stellen. Hij moet zichzelf haalbare en realistische doelen stellen om vertrouwen te krijgen en als ondersteuning daarvoor een groep samenstellen die feedback kan geven (supervisie, intervisie, studiegroep). Het is dan behulpzaam als het leerproces met regelmaat tegen de lamp wordt gehouden (supervisie met opleider), als de aio voldoet aan de minimale dossiervereisten (time-management, prioriteiten stellen, afronden), ondersteuning zoekt bij andere aio s en advies kan vragen bij experts die makkelijk toegankelijk zijn. In de implementatie-fase (fase 3) werkt de aio aan zijn zichtbaarheid in de organisatie. Hij bouwt het draagvlak voor zijn activiteiten op door sterkere formele en informele contacten, hij zoekt relevante relaties en netwerken. Tastbare resultaten gebruikt hij om zichtbaarder te worden en hij blijft alert of andere strategieën noodzakelijk zijn om een bepaald doel te bereiken. Dan is behulpzaam als een kritische houding jegens bestaande vragen, prioriteiten en doelen aanwezig blijft. Het maakt het makkelijk in een continue proces van veranderen te anticiperen op nieuwe situaties. De bereikte resultaten moeten echter op waarde worden geschat door er expliciet bij stil te staan (evaluatie). 23

25 In de integratiefase (fase 4) hoort de aio zich verder in zijn rol als GGZ-VS te ontwikkelen en zijn competenties te versterken. Hij kan via publicaties, lezingen, onderzoek en projecten gaan laten zien hoe zijn expertise op een bepaald deelgebied heeft ontwikkeld. Een flexibele houding blijft noodzakelijk evenals waakzaamheid voor zelfgenoegzaamheid en verveling. Dan is behulpzaam als periodiek wordt stilgestaan bij het leerproces samen met de opleider en samen met collega-aio s (intervisie-groepen) en zonodig grenzen worden verlegd om verdere groei te bevorderen (ten opzichte van het praktijkleerplan). Om het breedte-perspectief te behouden en niet teveel binnen de eigen situatie te blijven stilstaan blijft confrontatie met andere deelgebieden van de GGZverpleegkunde nodig. Ook ten aanzien van de andere drie fasen stagnatie (fase 5), reorganisatie (fase 6) en zelfgenoegzaamheid (fase 7) valt een en ander te doen. Als de aio inziet dat de ontwikkeling stagneert door wat voor reden dan ook, en de opleider onderkent dat (wellicht zelfs eerder dan de aio zelf), dan valt er veel te doen. Want als de situatie te lang blijft bestaan, kan de aio besluiten te stoppen met de opleiding, de opleider besluiten dat stoppen moet worden overwogen of de opleiding zelf aan de bel trekken. Voordat het zover komt en de aio te laat ontdekt dat het niet goed gaat, kan hij ervoor zorgen dat het op tijd wordt onderkend door feedback te vragen van opleider/supervisor en collega-aio s, het praktijkleerplan en werkplan te evalueren (doelen te hoog/te laag gesteld) en mogelijk de doelen bij te stellen. Als er grote organisatorische problemen voorkomen dan kan het nodig zijn de persoonlijke doelen aan te passen aan nieuwe organisatiedoelen. Indien dat niet mogelijk blijkt, kan de opleider de mogelijkheid exploreren een andere werkervaringsplaats te regelen. Zelfgenoegzaamheid kan worden bestreden door het koesteren van een kritische basishouding om verandering in zorg vroeg aan te zien komen en op tijd nieuwe zorgconcepten te ontwerpen. Dan is behulpzaam dat vooraf mogelijkheden zijn gecreëerd om op tijd te zien dat het niet goed gaat, zoals vroege herkenning van problemen in het leerproces (monitoren via praktijkleerplan en verder dossierinhoud, supervisie van opleider, monitoren deelname aan opleidingsgroepen), discussies in intervisiegroepen en studiegroepen over roluitoefening als GGZ-VS en rolverwachting van een praktijkinstelling of werkervaringsplaats. 24

26 2.5. De arena De arena is een metafoor voor de context waarin de aio zich bevindt direct na de start van de opleiding. Vanuit de opleiding, werkervaringsplaatsen, de opleider en eigen verwachtingen wordt aan de aio allerlei soorten eisen gesteld. Op de wekelijkse opleidingsdagen passeren modulen van verschillende aard. In de eerste module over intervisie en zelfreflectie wordt de aio geconfronteerd met de individuele leerstijl van hem en van andere aio s en wordt aandacht besteed aan groepsprocessen. De nieuwe werkervaringsplaats vereist aanpassing aan de nieuwe doelgroep, nieuwe collega s en leidinggevende en de aio komt in een andere rol terecht. Hoewel hij als verpleegkundige productie maakt en een deel van het verpleegkundig team is, bevindt hij zich toch in een bijzondere positie. De opleider begint over praktijkopdrachten die voor een vastgestelde datum dienen te worden ingeleverd. Tevens is hij supervisor en volgt het leerproces van de aio. De aio ontwikkelt een werk- /leerrelatie met de opleider. De aio heeft ook zijn verwachtingen. Na een sollicitatieprocedure en gebleken geschiktheid begint de opleiding eindelijk. Zullen de verwachtingen van de aio overeen komen met de werkelijkheid? Dit zijn elementen die een arena van belangen maken, waarin het persoonlijk leerproces met het RISC-TRIP-schema (p. 2.1), het ontdekkend leren (p.2.2) en rolontwikkeling (p.2.3 en 2.4) gestalte krijgt. In de opleiding wordt deze arena gecreëerd. Het is een situatie met veel bedreigingen, maar ook kansen. Eerst wordt de persoon terug geworpen op zichzelf, raakt thuis in de omstandigheden, gaat kansen zien en ontwikkelrichtingen ontdekken en hij weet zich er hopelijk met goed gevolg, in Romeinse begrippen levend, van af te brengen. In opleidingstermen zal de aio via het ontdekkend leren tot rolontwikkeling komen. Het schema over het opleidingscurriculum en praktijkinstelling, met een centrale plek voor het individueel leerproces maakt visueel wat bedoeld wordt met de arena van de opleiding. De elementen uit het schema worden successievelijk beschreven: Het theoretisch deel van de opleiding De praktijkinstelling/werkervaringsplaatsen Praktijkopdrachten Opleider/meester-gezel/supervisor 25

Stichting opleidingsinstelling GGZ-VS Addendum opleidingsplan 2014-2017 Opleiding GGZ-VS met vrijstellingen voor specifieke doelgroepen

Stichting opleidingsinstelling GGZ-VS Addendum opleidingsplan 2014-2017 Opleiding GGZ-VS met vrijstellingen voor specifieke doelgroepen Stichting opleidingsinstelling GGZ-VS Addendum opleidingsplan 2014-2017 Opleiding GGZ-VS met vrijstellingen voor specifieke doelgroepen Opleidingsmanager Drs. M. de Leeuw (i.s.m. hoofdopleiders drs. D.

Nadere informatie

Eindelijk VS en andere belangrijke zaken.

Eindelijk VS en andere belangrijke zaken. Waar staan we nu? Eindelijk VS en andere belangrijke zaken., MANP (bestuurslid ) NP nu 12 jaar in Nederland 26 maart 2010 eerste Verpleegkundig Specialisten geregistreerd in art. 14 BIG-register Alleen

Nadere informatie

Factsheet Verpleegkundig Specialisten

Factsheet Verpleegkundig Specialisten en Utrecht, maart 2012 Sinds 1 januari 2012 zijn de wettelijke regelingen rondom de verpleegkundig specialist door de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport erkend. In dit document worden de belangrijkste

Nadere informatie

Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem

Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem Gezondheid, Sport en Welzijn Masteropleiding Medical Imaging/ Radiation Oncology Verschillende studies laten zien dat de druk op de gezondheidszorg

Nadere informatie

Academie voor Verpleegkunde Bachelor Nursing 2020

Academie voor Verpleegkunde Bachelor Nursing 2020 Academie voor Verpleegkunde Bachelor Nursing 2020 Aanleiding nieuw Beroepsprofiel Zorg met ingang van 2020 Grote fragmentatie van de zorg, beroepen en opleidingen (Kaljouw, 2015). meer dan 2400 verschillende

Nadere informatie

Eindtermen vervolgopleiding intensive care verpleegkundige

Eindtermen vervolgopleiding intensive care verpleegkundige Eindtermen vervolgopleiding intensive care verpleegkundige De beschrijving van de eindtermen voor de vervolgopleiding tot intensive care verpleegkundige is ontleend aan het deskundigheidsgebied intensive

Nadere informatie

Visie Dimence Groep op VerpleGinG en VerzorGinG

Visie Dimence Groep op VerpleGinG en VerzorGinG Visie Dimence Groep op verpleging en verzorging Visie Dimence Groep op verpleging en verzorging De zorg verandert en vindt zoveel mogelijk thuis of dichtbij huis plaats. Er worden minder mensen opgenomen

Nadere informatie

Verpleegkundig specialist (MANP)

Verpleegkundig specialist (MANP) Verpleegkundig specialist (MANP) Naam van de opleiding en opleidingsinstituut Door welk orgaan wordt deze opleiding erkend? Master Advanced Nursing Practice GSW, Inholland, Amsterdam NVAO = Nederlands/Vlaams

Nadere informatie

Raamplan Artsopleiding 2009

Raamplan Artsopleiding 2009 Raamplan Artsopleiding 2009 Prof. dr. Roland Laan UMC St Radboud Nijmegen Onderwerpen - Historie en Doel - Student wordt Arts; wordt Specialist - Rollen en competenties - Kennis, vaardigheden en attitudes

Nadere informatie

Verpleegkundige functies Op zoek naar grenzen

Verpleegkundige functies Op zoek naar grenzen 24 mei 2005 Jaarbeurs Utrecht Verpleegkundige functies Op zoek naar grenzen Drs. M. de Wee Verpleegkundig hoofd Oncologie TweeSteden ziekenhuis Tilburg Aanleiding tot taakherschikking Tekort aan medisch

Nadere informatie

Eindtermen voor de vervolgopleiding tot spoedeisende hulp verpleegkundige

Eindtermen voor de vervolgopleiding tot spoedeisende hulp verpleegkundige Eindtermen voor de vervolgopleiding tot spoedeisende hulp verpleegkundige De beschrijving van de eindtermen voor de vervolgopleiding tot spoedeisende hulp verpleegkundige is ontleend aan het deskundigheidsgebied

Nadere informatie

De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen.

De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen. Competentie 1: Creërend vermogen De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen. Concepten voor een ontwerp te ontwikkelen

Nadere informatie

Sport en Welzijn. Advanced Nursing Practice Masteropleiding Amsterdam

Sport en Welzijn. Advanced Nursing Practice Masteropleiding Amsterdam Gezondh Sport en Welzijn Advanced Nursing Practice Masteropleiding Amsterdam Gezondheid, Sport en Welzijn Masteropleiding Verpleegkundig Specialist De masteropleiding Advanced Nursing Practice (ANP) leidt

Nadere informatie

Landelijk Opleidingscompetentieprofiel. Master Physician Assistant

Landelijk Opleidingscompetentieprofiel. Master Physician Assistant Landelijk Opleidingscompetentieprofiel Master Physician Assistant Dit Landelijk Opleidingscompetentieprofiel van de Physician Assistant is tot stand gekomen door samenwerking tussen de 5 PA opleidingen

Nadere informatie

competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan

competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan Samenwerken Omgevingsgericht/samenwerken Reflectie en zelfontwikkeling competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan Competentieprofiel stichting Het Driespan, (V)SO

Nadere informatie

Hart voor je patiënt, goed in je vak, trots op je werk

Hart voor je patiënt, goed in je vak, trots op je werk Visie Verpleging & Verzorging VUmc 2015 Preventie Zorg plannen Pro-actief State-of-the-art zorg Samen Zorg uitvoeren Gezamenlijk verant wo or de lijk Screening & diagnostiek Efficiënt Zinvolle ontmoeting

Nadere informatie

Verpleegkundig specialist preventieve zorg aandachtsgebied arbeid en gezondheid

Verpleegkundig specialist preventieve zorg aandachtsgebied arbeid en gezondheid Verpleegkundig specialist preventieve zorg aandachtsgebied arbeid en gezondheid Drs. Riet van Dommelen Opleidingsmanager Master advanced nursing practice, Hoofdopleider Verpleegkundig specialisten Programma

Nadere informatie

Sport en Welzijn. Physician Assistant Masteropleiding Amsterdam

Sport en Welzijn. Physician Assistant Masteropleiding Amsterdam Gezondh Sport en Welzijn Physician Assistant Masteropleiding Amsterdam Gezondheid, Sport en Welzijn Masteropleiding Physician Assistant De Physician Assistant (PA) is een hoogopgeleide medische professional

Nadere informatie

Stichting opleidingsinstelling GGZ-VS

Stichting opleidingsinstelling GGZ-VS Stichting opleidingsinstelling GGZ-VS Praktijkleren, een krachtige leeromgeving 2014-2018 Voorwaarden voor het opleiden van de Verpleegkundig Specialist GGZ in de praktijk Wim Houtjes en Diana Polhuis

Nadere informatie

1 Samenvatting: een nieuw beroepenhuis V&V

1 Samenvatting: een nieuw beroepenhuis V&V 1 Samenvatting: een nieuw beroepenhuis V&V 1.1 V&V 2020 heeft op basis van: de rondetafelgesprekken met vele honderden beroepsbeoefenaren; de achtergrondstudies met een review van wetenschappelijk onderzoek

Nadere informatie

Eindtermen voor de vervolgopleiding tot intensive care kinderverpleegkundige

Eindtermen voor de vervolgopleiding tot intensive care kinderverpleegkundige Eindtermen voor de vervolgopleiding tot intensive care kinderverpleegkundige De beschrijving van de eindtermen voor de vervolgopleiding tot intensive care kinderverpleegkundige is ontleend aan het deskundigheidsgebied

Nadere informatie

6 Kern van de verpleegkundige en verzorgende beroepen

6 Kern van de verpleegkundige en verzorgende beroepen 6 Kern van de verpleegkundige en verzorgende beroepen In dit hoofdstuk staan de uiteindelijke opgestelde beschrijvingen van de kernen van de verpleegkundige en verzorgende beroepen, inclusief het voorstel

Nadere informatie

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden:

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Marco Snoek over de masteropleiding en de rollen van de LD Docenten De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Het intended curriculum : welke doelen worden

Nadere informatie

hbo-master Verpleegkundig Specialist/ ANP GGZ Stichting Opleidingsinstelling GGZ Verpleegkundig Specialist 27 mei 2009 NVAO Toets Nieuwe Opleiding

hbo-master Verpleegkundig Specialist/ ANP GGZ Stichting Opleidingsinstelling GGZ Verpleegkundig Specialist 27 mei 2009 NVAO Toets Nieuwe Opleiding hbo-master Verpleegkundig Specialist/ ANP GGZ Stichting Opleidingsinstelling GGZ Verpleegkundig Specialist 27 mei 2009 NVAO Toets Nieuwe Opleiding Paneladvies Inhoud 1 Samenvattend advies 3 2 Inleiding

Nadere informatie

De motor van de lerende organisatie

De motor van de lerende organisatie De motor van de lerende organisatie Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn

Nadere informatie

Vrijstellingen-procedure Masteropleidingen Fysiotherapie Nederland

Vrijstellingen-procedure Masteropleidingen Fysiotherapie Nederland Vrijstellingen-procedure Masteropleidingen Fysiotherapie Nederland Dutch Educational Network Masters of Physiotherapy Informatie over de Vrijstellingen-procedure bij masteropleidingen in de fysiotherapie

Nadere informatie

EVC procedure Masteropleidingen Fysiotherapie Nederland

EVC procedure Masteropleidingen Fysiotherapie Nederland EVC procedure Masteropleidingen Fysiotherapie Nederland Dutch Educational Network Masters of Physiotherapy Informatie over de EVC-procedure bij masteropleidingen in de fysiotherapie Inleiding en doel procedure

Nadere informatie

FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LD Type 1

FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LD Type 1 FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LD Type 1 Functie-informatie Functienaam Docent LD Type 1 Salarisschaal 12 Functiebeschrijving Context De werkzaamheden worden uitgevoerd binnen een instelling voor voortgezet

Nadere informatie

Competentieprofiel MZ Opleider. Competentieprofiel voor mz-opleider.

Competentieprofiel MZ Opleider. Competentieprofiel voor mz-opleider. Competentieprofiel MZ Opleider Dit is een verkorte versie van het document dat is vastgesteld door de ledenvergaderingen van BVMP en BVMZ. In de volledige versie zijn enkele bijlagen toegevoegd, deze worden

Nadere informatie

JEZELF ONTWIKKELEN TOT VERPLEEGKUNDIG SPECIALIST GGZ? DAT KAN BIJ DE DIMENCE GROEP! Dimence Groep Pagina 1

JEZELF ONTWIKKELEN TOT VERPLEEGKUNDIG SPECIALIST GGZ? DAT KAN BIJ DE DIMENCE GROEP! Dimence Groep Pagina 1 JEZELF ONTWIKKELEN TOT VERPLEEGKUNDIG SPECIALIST GGZ? DAT KAN BIJ DE DIMENCE GROEP! Dimence Groep Pagina 1 Ben jij een gedreven senior- of gespecialiseerd psychiatrisch verpleegkundige, werk je al geruime

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 14 april 2014 Betreft Beroep en opleiding verpleegkundige

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 14 april 2014 Betreft Beroep en opleiding verpleegkundige > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 2515 XP Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

Ontwikkeling. 1 Sari van Poelje, Esther de Kleer, Peter van de Berg, Leren voor Leiderschap, een nieuwe kijk op Management

Ontwikkeling. 1 Sari van Poelje, Esther de Kleer, Peter van de Berg, Leren voor Leiderschap, een nieuwe kijk op Management White Paper - Ervaringsgericht leren de praktijk als leermeester Leren is belangrijk. Voor individuen én voor organisaties en het één is voorwaarde voor het ander. Geen wonder dus dat leren en de effectiviteit

Nadere informatie

Wie doet wat hij deed, krijgt wat hij kreeg

Wie doet wat hij deed, krijgt wat hij kreeg Wie doet wat hij deed, krijgt wat hij kreeg Voor wie? Waarom? Wat? Hoe? Voor Omdat leiding Ervaringsgerichte Door middel van leidinggevenden, geven, adviseren en coaching en werkvormen waarbij het adviseurs

Nadere informatie

DEFINITIE VAN DE BEGRIPPEN FUNCTIEPROFIEL EN COMPETENTIEPROFIEL

DEFINITIE VAN DE BEGRIPPEN FUNCTIEPROFIEL EN COMPETENTIEPROFIEL Huis voor Gezondheid vzw Lakensestraat 76 bus 7 1000 Brussel t. 02 412 31 6 f. 02 412 31 69 info@huisvoorgezondheid.be www.huisvoorgezondheid.be ond. nr. 821.4.683 DEFINITIE VAN DE BEGRIPPEN FUNCTIEPROFIEL

Nadere informatie

Competentieprofiel voor coaches

Competentieprofiel voor coaches Competentieprofiel voor coaches I. Visie op coaching Kwaliteit in coaching wordt in hoge mate bepaald door de bijdrage die de coach biedt aan: 1. Het leerproces van de klant in relatie tot diens werkcontext.

Nadere informatie

Klinisch Psycholoog. specialistische opleiding 2015-2019. Leidseplein 5 1017 PR Amsterdam T (020) 625 08 03 F (020) 625 59 79

Klinisch Psycholoog. specialistische opleiding 2015-2019. Leidseplein 5 1017 PR Amsterdam T (020) 625 08 03 F (020) 625 59 79 Klinisch Psycholoog specialistische opleiding 2015-2019 Leidseplein 5 1017 PR Amsterdam T (020) 625 08 03 F (020) 625 59 79 E info@rino.nl W www.rino.nl Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 2 2. DOELSTELLING...

Nadere informatie

ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE

ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE Onderwijs zoals we dat vroeger kenden, bestaat al lang niet meer. Niet dat er toen slecht onderwijs was, maar de huidige maatschappij vraagt meer van de leerlingen

Nadere informatie

Handleiding bij het opstellen van een Persoonlijk ontwikkelingsplan (POP)

Handleiding bij het opstellen van een Persoonlijk ontwikkelingsplan (POP) Handleiding bij het opstellen van een Persoonlijk ontwikkelingsplan (POP) In de voorbereiding op het Pop gesprek stelt de medewerker een persoonlijk ontwikkelingsplan op. Hierbij maakt de medewerker gebruik

Nadere informatie

WERKVELDCONFERENTIE BACHELOR NURSING 2020

WERKVELDCONFERENTIE BACHELOR NURSING 2020 WERKVELDCONFERENTIE BACHELOR NURSING 2020 Over Beroepsprofiel. Opleidingsprofiel. en Functieprofiel van Verpleegkundigen 13 oktober 2015 Johan Lambregts, projectleider BN 2020 Bureau Lambregts WERKVELDCONFERENTIE

Nadere informatie

Amsterdam School of Health Professions (ASHP) Opleiding Verpleegkunde. Stagegids Jaar 4. Jaar 4, Blok 3 & 4 Semester II

Amsterdam School of Health Professions (ASHP) Opleiding Verpleegkunde. Stagegids Jaar 4. Jaar 4, Blok 3 & 4 Semester II Amsterdam School of Health Professions (ASHP) Opleiding Verpleegkunde Stagegids Jaar 4 Stagegids Jaar 4, Blok 3 & 4 Semester II Regulier Studiejaar 2014-2015 Amsterdam School of Health Professions Opleiding

Nadere informatie

Model Beroepsprofiel Cliëntondersteuner voor mensen met een beperking

Model Beroepsprofiel Cliëntondersteuner voor mensen met een beperking Model Beroepsprofiel Cliëntondersteuner voor mensen met een beperking Het doel van deze beschrijving is om enerzijds houvast te geven voor het borgen van de unieke expertise van de cliëntondersteuner voor

Nadere informatie

Regiebehandelaar & Kwaliteitsstatuut

Regiebehandelaar & Kwaliteitsstatuut Regiebehandelaar & Kwaliteitsstatuut Niet meer Insurance Based werken? Joost Walraven, Klinisch Psycholoog / Manager Zorg Hoofddocent management KP-opleiding blog.walraven@gmail.com NVGzP 25 juni 2015

Nadere informatie

Leve de competente coach!

Leve de competente coach! Silvia van Schaik-Kuijer Leve de competente coach! Van competentieanalyse naar ontwikkelplan Inhoud Voorwoord 9 Inleiding 11 Deel 1 Algemene informatie over Leve de competente coach! Coachen en coachcompetenties:

Nadere informatie

!!!! !!!! 1. Professioneel adviseren

!!!! !!!! 1. Professioneel adviseren Professioneel adviseren In deze zesdaagse opleiding krijg je de kans om in een veilige omgeving de eigen sterkere en zwakkere kanten te onderkennen en te werken aan je ontwikkelpunten als consultant. Je

Nadere informatie

Eindtermen voor de vervolgopleiding tot dialyse verpleegkundige

Eindtermen voor de vervolgopleiding tot dialyse verpleegkundige Eindtermen voor de vervolgopleiding tot dialyse verpleegkundige De beschrijving van de eindtermen voor de vervolgopleiding tot dialyse verpleegkundige is ontleend aan het deskundigheidsgebied van de dialyse

Nadere informatie

Leer- en Ontwikkelingsspel

Leer- en Ontwikkelingsspel SPEELWIJZE LEER- EN ONTWIKKELINGSSPEL - Bladzijde 1 / 13 SPEELWIJZE Leer- en Ontwikkelingsspel Leren en ontwikkelen spelen een belangrijke rol in onze samenleving. Veranderingen op allerlei gebied volgen

Nadere informatie

Functiebeschrijving netwerk dementie regio Haaglanden

Functiebeschrijving netwerk dementie regio Haaglanden Functiebeschrijving netwerk dementie regio Haaglanden Inleiding De voor de cliënt en zijn omgeving zeer ingrijpende diagnose dementie roept veel vragen op over de ziekte en het verloop hiervan maar ook

Nadere informatie

OPLEIDING INTENSIVE CARE VERPLEEGKUNDIGE

OPLEIDING INTENSIVE CARE VERPLEEGKUNDIGE OPLEIDING INTENSIVE CARE VERPLEEGKUNDIGE 1. Deskundigheidsgebied van de intensive care verpleegkundige blad 2 van 11 2. Eindtermen voor de opleiding intensive care verpleegkundige blad 6 van 11 LRVV Deel

Nadere informatie

Post HBO opleiding Jobcoach/Trajectbegeleider

Post HBO opleiding Jobcoach/Trajectbegeleider Post HBO opleiding Jobcoach/Trajectbegeleider Combo Emonomy Combo Emonomy heeft een lange historie en traditie in methodiekontwikkeling, onderzoek, opleiding, coaching en advies op het gebied van arbeidsontwikkeling,

Nadere informatie

Bijlage V. Bij het advies van de Commissie NLQF EQF. Tabel vergelijking NLQF-niveaus 5 t/m 8 en Dublin descriptoren.

Bijlage V. Bij het advies van de Commissie NLQF EQF. Tabel vergelijking NLQF-niveaus 5 t/m 8 en Dublin descriptoren. Bijlage V Bij het advies van de Commissie NLQF EQF Tabel vergelijking NLQF-niveaus 5 t/m 8 en. Tabel ter vergelijking NLQF niveaus 5 t/m 8 en Dublindescriptoren NLQF Niveau 5 Context Een onbekende, wisselende

Nadere informatie

Functieprofiel Young Expert

Functieprofiel Young Expert 1 Laatst gewijzigd: 20-7-2015 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1 Ervaringen opdoen... 3 1.1 Internationale ervaring in Ontwikkelingssamenwerkingsproject (OS)... 3 1.2 Nieuwe vaardigheden... 3 1.3 Intercultureel

Nadere informatie

Beoordelingsrapport. Keimaat is een product van b&t begeleiding en training B.V.

Beoordelingsrapport. Keimaat is een product van b&t begeleiding en training B.V. Beoordelingsrapport Keimaat is een product van b&t begeleiding en training B.V. Beoordelingsrapport van: mevr. K. Rozegeur Dit beoordelingsrapport is gemaakt op: 8 juli 2010 Beoordelingsperiode: augustus

Nadere informatie

GERONTOLOOG WORDEN MASTER OF SCIENCE

GERONTOLOOG WORDEN MASTER OF SCIENCE GERONTOLOOG WORDEN MASTER OF SCIENCE Behaal een academisch diploma. Ontwikkel uw loopbaan als gerontoloog U bent nu net afgestudeerde bachelor of enige tijd werkzaam als zorgverstrekker in een ziekenhuis,

Nadere informatie

Post-hbo opleiding forensische psychiatrie. Door de casuïstiek kan ik praktijk en theorie combineren en kan ik het direct toepassen in mijn werk.

Post-hbo opleiding forensische psychiatrie. Door de casuïstiek kan ik praktijk en theorie combineren en kan ik het direct toepassen in mijn werk. mensenkennis Post-hbo opleiding forensische psychiatrie Door de casuïstiek kan ik praktijk en theorie combineren en kan ik het direct toepassen in mijn werk. Post-hbo forensische psychiatrie Werken in

Nadere informatie

Minor Analyse, diagnose en verandering van organisaties (ADV)

Minor Analyse, diagnose en verandering van organisaties (ADV) Minor Analyse, diagnose en verandering van organisaties (ADV) Faculteit Economie en Management 2007/2008 Versie 1 Minor Analyse, diagnose en verandering van organisaties (ADV) Voor wie is deze minor bestemd

Nadere informatie

De opleiding tot Restauratief Tandarts van de Nederlands Vlaamse Vereniging voor Restauratieve Tandheelkunde

De opleiding tot Restauratief Tandarts van de Nederlands Vlaamse Vereniging voor Restauratieve Tandheelkunde De opleiding tot Restauratief Tandarts van de Nederlands Vlaamse Vereniging voor Restauratieve Tandheelkunde 1. Inleiding Vanuit de tandheelkundige praktijk komt de vraag naar een gedifferentieerde tandarts

Nadere informatie

Leraar basisonderwijs LB

Leraar basisonderwijs LB Leraar basisonderwijs LB Functiewaardering: 43343 43333 43 33 Salarisschaal: LB Werkterrein: Onderwijsproces -> Leraren Activiteiten: Beleids- en bedrijfsvoeringsondersteunende werkzaamheden, overdragen

Nadere informatie

Beroepsopdracht 3: Zorg voor de veiligheid en voorlichting geven

Beroepsopdracht 3: Zorg voor de veiligheid en voorlichting geven l Beroepsopdracht 3: Zorg voor de veiligheid en voorlichting geven Pagina 1 van16 Werkprocessen en competenties gericht op het verpleegplan 1.1 Stelt verpleegkundige diagnose en stelt het verpleegplan

Nadere informatie

Nikki van der Meer. Stage eindverslag. Stage Cordaan Thuiszorg.

Nikki van der Meer. Stage eindverslag. Stage Cordaan Thuiszorg. Nikki van der Meer. Stage eindverslag Stage Cordaan Thuiszorg. Klas: lv13-4agz2 Student nummer: 500631386 Docentbegeleider: Marieke Vugts Werkbegeleider: Linda Pieterse Praktijkopleider: Evelien Rijkhoff

Nadere informatie

Toelichting beoordelingskader bij beoordeling postinitiële wo-master opleidingen in Nederland

Toelichting beoordelingskader bij beoordeling postinitiële wo-master opleidingen in Nederland Toelichting beoordelingskader bij beoordeling postinitiële wo-master opleidingen in Nederland Het is aan het beoordelingspanel om te bepalen of deze toelichting relevant is bij de beoordeling van de onderhavige

Nadere informatie

SCHATTEN VAN ADVOCATEN

SCHATTEN VAN ADVOCATEN SCHATTEN VAN ADVOCATEN PRAKTIJKOPLEIDINGEN VOOR DE ADVOCATUUR Vaardigheden in de praktijk Coachen in de praktijk Leidinggeven in de praktijk Teamwork in de praktijk SCHATTEN VAN ADVOCATEN Wij zijn er van

Nadere informatie

De CBP: Competentie Beoordeling Praktijk

De CBP: Competentie Beoordeling Praktijk De CBP: Competentie Beoordeling Praktijk Op de HBOV van de Hogeschool Leiden wordt sinds het studiejaar 2013-2014 gewerkt met CBP s, Competentie Beoordelingen in de Praktijk. Gedachte hierachter is, dat

Nadere informatie

Autisme Specialist. RINO Groep & Dr. Leo Kannerhuis

Autisme Specialist. RINO Groep & Dr. Leo Kannerhuis Autisme Specialist RINO Groep & Dr. Leo Kannerhuis Toepasbare kennis van autisme binnen bereik Het Dr. Leo Kannerhuis, Top GGZ behandelen kenniscentrum voor autisme en de RINO Groep werken samen aan de

Nadere informatie

Leergang ZelfVerzorgd

Leergang ZelfVerzorgd Leergang ZelfVerzorgd Waar gaat het over? Zuidwester heeft besloten te gaan werken met ondersteuningslijnen. Op deze manier willen we meer gespecialiseerde ondersteuning bieden aan onze cliënten, binnen

Nadere informatie

Stewardessen doen het beter

Stewardessen doen het beter Stewardessen doen het beter BIR Themadag 25 april 2012 Hoe serieus nemen wij onszelf als professionals? Bas Vogel, verpleegkundige Hoofd Registers V&VN Doel Informeren over wet- en regelgeving in relatie

Nadere informatie

De opleidingen tot medisch specialist

De opleidingen tot medisch specialist Intervisie voor aios verbetert communicatie, samenwerking en professionaliteit De vergeten competenties Chris B.T. Rietmeijer, huisarts-supervisor/coach Marcel Soesan, internist, Slotervaartziekenhuis,

Nadere informatie

De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN

De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN M.11i.0419 De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN versie 02 M.11i.0419 Naam notitie/procedure/afspraak Visie op professionaliseren Eigenaar/portefeuillehouder Theo Bekker

Nadere informatie

Opleiding: Eerst Verantwoordelijke Verzorgende met plus (EVV met plus)

Opleiding: Eerst Verantwoordelijke Verzorgende met plus (EVV met plus) Opleiding: Eerst Verantwoordelijke Verzorgende met plus (EVV met plus) De Eerst Verantwoordelijke Verzorgende (EVV er) is onmisbaar in de zorg en u wilt uw EVV er de juiste kennis en vaardigheden meegeven.

Nadere informatie

Besluit van. Op de voordracht van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, kenmerk ;

Besluit van. Op de voordracht van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, kenmerk ; Besluit van houdende tijdelijke regels inzake de zelfstandige bevoegdheid tot het verrichten van voorbehouden handelingen van verpleegkundig specialisten (Besluit tijdelijke zelfstandige bevoegdheid verpleegkundig

Nadere informatie

FA10A. FACT (Functie ACT) Basisopleiding. mensenkennis

FA10A. FACT (Functie ACT) Basisopleiding. mensenkennis FA10A Basisopleiding FACT (Functie ACT) mensenkennis Basisopleiding FACT (Functie ACT) FACT-casemanager Het werken als casemanager in multidisciplinaire FACT-wijkteams stelt hoge eisen aan kennis, vaardigheden

Nadere informatie

Leergang. Operationeel Management & Persoonlijk Leiderschap

Leergang. Operationeel Management & Persoonlijk Leiderschap Leergang Operationeel Management & Persoonlijk Leiderschap Voor: (tactisch) leidinggevenden zorgmanagers locatiemanagers in de sector zorg en welzijn Hoe bereik ik afdelingsdoelen met mijn medewerkers?

Nadere informatie

Post-hbo opleiding autismespecialist

Post-hbo opleiding autismespecialist Post-hbo opleiding autismespecialist mensenkennis De docente is duidelijk, enthousiast en motiverend. Ik heb inzicht gekregen in wat ik in mijn rol als hulpverlener kan doen en waar ik rekening mee moet

Nadere informatie

Evidence based nursing: wat is dat?

Evidence based nursing: wat is dat? Evidence based nursing: wat is dat? Sandra Beurskens Lector kenniskring autonomie en participatie van mensen met een chronische ziekte Kenniskring autonomie en participatie EBN in de praktijk: veel vragen

Nadere informatie

Achtergrondinformatie Leerstijlen en Werkvormen

Achtergrondinformatie Leerstijlen en Werkvormen Achtergrondinformatie Leerstijlen en Werkvormen Marjoleine Hanegraaf (NMI bv) & Frans van Alebeek (PPO-AGV), december 2013 Het benutten van bodembiodiversiteit vraagt om vakmanschap van de teler. Er is

Nadere informatie

Besluit Kwalificatie-eisen voor praktijkopleiders, werkbegeleiders en supervisoren opleiding psychotherapeut

Besluit Kwalificatie-eisen voor praktijkopleiders, werkbegeleiders en supervisoren opleiding psychotherapeut KPT 13-025 Besluit Kwalificatie-eisen voor praktijkopleiders, werkbegeleiders en supervisoren opleiding psychotherapeut De Kamer Psychotherapeut, kennis genomen hebbende van het rapport van de Commissie

Nadere informatie

Studiemiddag V&VN-SPV en Hogescholen. De praktijk van sociaal psychiatrisch opleiden. 29 november 2007

Studiemiddag V&VN-SPV en Hogescholen. De praktijk van sociaal psychiatrisch opleiden. 29 november 2007 Studiemiddag V&VN-SPV en Hogescholen De praktijk van sociaal psychiatrisch opleiden 29 november 2007 1 Programma en sprekers W. Boevink is verhinderd M. Romme is er wel. F. Van Oenen Systeeminterventies

Nadere informatie

Functieomschrijving Circulation Practitioner

Functieomschrijving Circulation Practitioner Functieomschrijving Circulation Practitioner Landelijke Vakgroep van Circulation Practitioners Definitie functie specialistisch verpleegkundige IC 1 /CC 2 specialisatie binnen het aandachtsgebied van de

Nadere informatie

Dagdeel Een dagdeel is bij BOGO standaard 3 uur, tenzij anders vermeld in de lescyclus van de BOGO.

Dagdeel Een dagdeel is bij BOGO standaard 3 uur, tenzij anders vermeld in de lescyclus van de BOGO. BOGO Begrippenlijst en veel gestelde vragen In alfabetische volgorde vindt u begrippen die BOGO hanteert bij het aanbieden van onderwijs en uitleg over hun betekenis. Onderaan deze lijst kunt u antwoorden

Nadere informatie

Coach voor leren en ontwikkeling

Coach voor leren en ontwikkeling Specialisatie Coach voor leren en ontwikkeling MSc Education and Child Studies Faculteit der Sociale Wetenschappen Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken. Coach voor leren en ontwikkeling MSc

Nadere informatie

1. De methodiek Management Drives

1. De methodiek Management Drives 1. De methodiek Management Drives Management Drives is een unieke methodiek die u concrete handvatten biedt in het benaderen van de ontwikkeling van individu, team en organisatie. De methodiek kent een

Nadere informatie

Ruimte voor Talent in Gelderland Professionaliseringstrajecten Excellentie, Wetenschap en Techniek

Ruimte voor Talent in Gelderland Professionaliseringstrajecten Excellentie, Wetenschap en Techniek Ruimte voor Talent in Gelderland Professionaliseringstrajecten Excellentie, Wetenschap en Techniek - Staat talentherkenning en ontwikkeling bij u op school de komende jaren op de agenda? - Wilt u een rijke

Nadere informatie

Postmaster opleiding spelpsychotherapie. De docenten hebben veel ervaring, staan dichtbij het werkveld en halen het beste in je naar boven.

Postmaster opleiding spelpsychotherapie. De docenten hebben veel ervaring, staan dichtbij het werkveld en halen het beste in je naar boven. mensenkennis De docenten hebben veel ervaring, staan dichtbij het werkveld en halen het beste in je naar boven. Postmaster opleiding spelpsychotherapie Postmaster opleiding spelpsychotherapie Kinderen

Nadere informatie

Professionaliseringstraject voor de LC/LD docent

Professionaliseringstraject voor de LC/LD docent Amersfoortse Docenten Academie Professionaliseringstraject voor de LC/LD docent in samenwerking met: Professionaliseringstraject voor de LC/LD docent De Academie nodigt jou uit om deel te nemen aan ons

Nadere informatie

Maak je eigen professionaliseringsplan!

Maak je eigen professionaliseringsplan! DAG VAN DE LERAAR 5 OKTOBER 2013 Maak je eigen professionaliseringsplan! Een minicursus Sectorraad Hoger Onderwijs CNV Onderwijs Academie Maak je eigen professionaliseringsplan! 1. Inleiding In de CAO

Nadere informatie

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Competentieprofiel Instituut voor Interactieve Media Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Aangepast in maart 2009 Inleiding De opleiding Interactieve Media

Nadere informatie

1 Leren op de werkplek

1 Leren op de werkplek 1 Leren op de werkplek Wat is leren op de werkplek? Om dit te verduidelijken onderscheiden we in dit hoofdstuk twee vormen van leren: formeel en informeel leren. Ook laten we zien welke vormen van leren

Nadere informatie

Coördinator Wetenschap en Techniek

Coördinator Wetenschap en Techniek Coördinator Wetenschap en Techniek De post-hbo opleiding Coördinator Wetenschap en Techniek heeft tot doel leraren en middenkaderfunctionarissen toe te rusten met inzichten en vaardigheden op het gebied

Nadere informatie

VISIE OP COMPETENTIEONTWIKKELING IN DE OPLEIDING TOT VERZEKERINGSARTS

VISIE OP COMPETENTIEONTWIKKELING IN DE OPLEIDING TOT VERZEKERINGSARTS VISIE OP COMPETENTIEONTWIKKELING IN DE OPLEIDING TOT VERZEKERINGSARTS Jac van der Klink VAN KENNIS NAAR KUNDE Muntendam Symposium 2014 DISCLOSURE BELANGEN SPREKER (potentiële) belangenverstrengeling Voor

Nadere informatie

Academiejaar 2013/2014. navorming. Mentor Klinisch Onderwijs. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen

Academiejaar 2013/2014. navorming. Mentor Klinisch Onderwijs. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Academiejaar 2013/2014 navorming Mentor Klinisch Onderwijs Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Navorming Mentor Klinisch Onderwijs Deze opleiding is een samenwerking van het departement Gezondheid en

Nadere informatie

EFFECTIEF LEIDINGGEVEN. Een gave of een vak?

EFFECTIEF LEIDINGGEVEN. Een gave of een vak? EFFECTIEF LEIDINGGEVEN Een gave of een vak? Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij mensen. Zij voegen

Nadere informatie

HET COMPETENTIEPROFIEL VAN DE SPD. ILS Nijmegen

HET COMPETENTIEPROFIEL VAN DE SPD. ILS Nijmegen HET COMPETENTIEPROFIEL VAN DE SPD ILS Nijmegen Mei 2009 Voorwoord: Dit voorstel voor een competentieprofiel van de spd is ontworpen op verzoek van de directies van ILS- HAN en ILS-RU door de productgroep

Nadere informatie

COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT

COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT DE SBL competenties COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT De leraar primair onderwijs moet ervoor zorgen dat er in zijn groep een prettig leef- en werkklimaat heerst. Dat is de verantwoordelijkheid

Nadere informatie

OPLEIDEN VOOR DE TOEKOMST VRAAGT NU OM ACTIE. Klaus Boonstra Directeur College Zorgopleidingen Projectleider Broedplaats Fryslân

OPLEIDEN VOOR DE TOEKOMST VRAAGT NU OM ACTIE. Klaus Boonstra Directeur College Zorgopleidingen Projectleider Broedplaats Fryslân OPLEIDEN VOOR DE TOEKOMST VRAAGT NU OM ACTIE Klaus Boonstra Directeur College Zorgopleidingen Projectleider Broedplaats Fryslân Inhoud presentatie: 1.Beelden van Zorg 2025 2.Een ongemakkelijk gesprek 3.En

Nadere informatie

Postmaster opleiding systeemtherapeut

Postmaster opleiding systeemtherapeut Postmaster opleiding systeemtherapeut mensenkennis In de context met cliënten, gezinnen en kinderen was dit leerzaam en direct bruikbaar in mijn werk. evaluatie deelnemer Postmaster opleiding systeemtherapeut

Nadere informatie

Inhoud Inleiding Een nieuw beroep, een nieuwe opleiding Een nieuwe start bouwt voort op het voorgaande Relaties aangaan Omgaan met gevoelens

Inhoud Inleiding Een nieuw beroep, een nieuwe opleiding Een nieuwe start bouwt voort op het voorgaande Relaties aangaan Omgaan met gevoelens Inhoud Inleiding 9 1 Een nieuw beroep, een nieuwe opleiding 11 1.1 Het beroep Social Work 11 1.2 Beelden over leren mentale modellen 15 1.3 Competentiegericht leren 16 1.4 Een open leerhouding 17 1.5 Leren

Nadere informatie

Persoonlijk Leiderschap in de Zorg Contactverzorgenden Medewerkers Zorg en Welzijn

Persoonlijk Leiderschap in de Zorg Contactverzorgenden Medewerkers Zorg en Welzijn Persoonlijk Leiderschap in de Zorg Contactverzorgenden Medewerkers Zorg en Welzijn Incompany maatwerk Leergangen BRUG verbindt Incompany, modulaire Leergangen, zorgvuldig afgestemd op úw praktijk Persoonlijk

Nadere informatie

Advies en plan van aanpak om leren rondom patiëntveiligheid te borgen in het medisch en verpleegkundig onderwijs oktober 2011

Advies en plan van aanpak om leren rondom patiëntveiligheid te borgen in het medisch en verpleegkundig onderwijs oktober 2011 N A A R E E N D O O R L O P E N D E L E E R L I J N PAT I Ë N T V E I L I G H E I D Advies en plan van aanpak om leren rondom patiëntveiligheid te borgen in het medisch en verpleegkundig onderwijs oktober

Nadere informatie