DE MARKT DOORGELICHT

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DE MARKT DOORGELICHT"

Transcriptie

1 WERELDWIJDE BELEGGINGSVOORUITZICHTEN VOOR 2015 DE MARKT DOORGELICHT Het belang van het bezit van reële activa in het nieuwe jaar 1

2 VESTIGINGSPLAATSEN VAN DE GROEP AMSTERDAM BRUSSEL GENÈVE LONDEN LUXEMBURG MADRID MONACO MÜNCHEN PARIJS EUROPEES NETWERK. LUXEMBURGS HOOFDKANTOOR 2

3 3

4 2015 Wereldwijde algemene beleggingsvooruitzichten DE GROEP IN HOOFDLIJNEN 83 MILJARD VERMOGEN ONDER BEHEER 47 VESTIGINGEN IN EUROPA MEDEWERKERS PRIVATE BANKERS 4

5 KBL European Private Bankers INHOUD 6 WELKOM NAMENS HET GROUP ASSET ALLOCATION COMMITTEE 8 WERELDWIJDE TENDENSEN: KREKELS EN MIEREN 18 MACRO-ECONOMISCHE VOORUITZICHTEN: EEN LANGE WEG NAAR HET HERSTEL 42 BELEGGINGSVOORUITZICHTEN: DE MARKTEN BEHEERSEN 58 CONTACT OPNEMEN MET ONZE GROEP Dit boekje is samengesteld door KBL European Private Bankers. De inhoud van dit boekje en de hierin geuite standpunten - op basis van informatie die afkomstig is van bronnen die wij als betrouwbaar achten - zijn die van het Group Asset Allocation Committee (GAAC) van KBL epb op datum van december 2014 en kunnen aan veranderingen onderhevig zijn. Dit document is van algemene aard en vormt in geen geval een juridisch, boekhoudkundig, fiscaal of beleggingsadvies. De beleggers dienen in het achterhoofd te houden dat de prestatie uit het verleden geen indicatie vormt voor de toekomstige prestatie en dat de waarde van een belegging kan stijgen of dalen. Copyright KBL European Private Bankers Alle rechten voorbehouden 5

6 WELKOM Het Group Asset Allocation Committee (GAAC) van KBL European Private Bankers heeft het genoegen onze standpunten met betrekking tot de algemene beleggingsvooruitzichten voor 2015 met u te delen. Zoals u zult opmerken in de pagina s hierna, zijn wij voorzichtig optimistisch over de toekomstige evolutie van de wereldeconomie. Ondanks deze voorzichtigheid, blijven wij er vast van overtuigd dat de beleggers belangrijke kansen kunnen aangrijpen in het komende jaar. In onze jaarlijkse Algemene Beleggingsvooruitzichten geven wij ons fundamentele standpunt over de financiële wereld. Dit is een van de pijlers op basis waarvan wij portefeuilles samenstellen. Uiteindelijk komt dit proces neer op het evalueren of activa ondergewaardeerd zijn (of juist het tegenovergestelde). Om dergelijke besluiten te kunnen nemen, volgen wij ook het beleggerssentiment van nabij. Gezien onze asymmetrische kijk VOOR 2015 SCHATTEN WIJ DE KANS OP 10% DAT EUROPA IN EEN CONTEXT VAN DEFLATIE TERECHTKOMT DIE VERGELIJKBAAR IS MET DIE VAN JAPAN op het portefeuillerisico, focussen wij ook op de beheersing van het neerwaartse risico door limieten voor dalingen en volatiliteit te stellen. Deze drie pijlers samen monden uit in onze uiteindelijke visie op de ideale weging van de verschillende activaklassen in een portefeuille. Op het moment van schrijven van dit verslag, december 2014, zijn wij neutraal ten aanzien van de aandelenmarkten, met een voorkeur voor de VS en Japan, en onderwogen op de vastrentende waarden, terwijl wij adviseren te 6

7 KBL European Private Bankers diversifiëren buiten de Europese kernlanden. Tevens raden wij aan te profiteren van een verwachte verdere rally van de US-dollar, en een indirecte blootstelling aan onroerend goed wereldwijd te handhaven. De kans dat ons basisscenario zich voltrekt, ramen we op 50%, rekening houdend met de volgende risico s die van invloed zouden kunnen zijn op onze posities: Europa dat in een Japanachtige deflatoire situatie terechtkomt (10% kans); stijgende geopolitieke risico s, zoals die in verband met Oekraïne en ISIS (15%); en een hoger dan verwachte Europese en wereldwijde groei (25%). Wij verwachten niet dat de eurozone volgend jaar uiteen zal vallen. Hoewel wij vertrouwen hebben in onze activa-allocatiestrategie in het algemeen, erkennen wij dat niemand de toekomst exact kan voorspellen, met name in een tijdsbestek van een heel jaar. Om die reden verschaffen wij deze vooruitzichten op een permanente basis, dat wil zeggen dat wij onze aanbevelingen aanpassen zodra er zich veranderingen voordoen. Voor verdere informatie hierover, aarzel niet om contact op te nemen met onze private bankers, in één van de 50 Europese steden waar KBL epb aanwezig is. Wij wensen u het allerbeste voor Stefan Van Geyt Group CIO Frank Vranken Chief Strategist Ineke Valke Chief Strategist Robert Greil Chief Strategist Kevin Doran CIO, Royal Lothbury HE bourg pley.com 43, Keizergracht Founders 43, boulevard boulevard Court, 617 Royal Royal Lothbury Herrmann Founders Founders Keizergracht Debrouxlaan Court, Court, 617 Lothbury Lothbury 46 L London L-2955 DS Luxembourg EC2R Amsterdam Luxembourg 7HE B-1160 London London 1017 Brussels DS EC2R EC2R Amsterdam 7HE 7HE Luxembourg The United Luxembourg Netherlands Kingdom Belgium United United The Netherlands Kingdom Kingdom Herrmann Keizergracht Keizergracht Pacellistrasse Debrouxlaan B D DS Brussels DS Amsterdam Amsterdam Munich Belgium The The Germany Netherlands Netherlands Pacellistrasse 43, boulevard 16 Herrmann Herrmann Debrouxlaan Debrouxlaan Royal D L-2955 Luxembourg Munich B-1160 B-1160 Brussels Brussels Belgium Germany Belgium Luxembourg Pacellistrasse Founders Pacellistrasse Court, 16 16Lothbury D London D Munich EC2R Munich 7HE Germany United Germany Kingdom Keizergra 1017 DS The Neth 7

8 WERELDWIJDE TENDENSEN KREKELS EN MIEREN In de meeste ontwikkelde landen zijn de verhoudingen schuld/bbp op historische recordhoogte uitgekomen. Terwijl het peil van de staatsschuld onhoudbaar wordt, weerhouden de regeringen hun burgers ervan te sparen, met name via een maatregel die als een «belasting op sparen» kan worden beschouwd. Deze aanhoudende wereldwijde herverdeling van rijkdommen, die heel wat verrassende precedenten telt, zal zijn weerslag hebben op de beleggingsvooruitzichten voor 2015 en de komende jaren. 8

9 9 9

10 Low 2015 algemene beleggingsvooruitzichten EEN WERELD OVERLADEN MET SCHULDEN Soevereine schuld in % van het BBP De geschiedenis leert ons dat wanneer landen veldslagen uitvochten (en financierden), de omvang van staatsschulden aanzienlijk toenam. In 1815, aan het einde van de Napoleontische oorlogen, bereikte de Britse staatsschuld een piek van meer dan 200% van het BBP. 10 Daarmee vergelijkbaar was de Amerikaanse staatsschuld, die na afloop van de Tweede Wereldoorlog opliep tot een ongekend hoogtepunt van 113% van het BBP. Hoewel er vandaag de dag geen sprake is van grootschalige vijandelijkheden, zitten veel landen dieper in de schulden dan ooit, sinds De meeste overheden uit de ontwikkelde landen werken nu zelfs met een schuld/bbp-verhouding die de 80% overschrijdt. (Ter vergelijking: in bijna alle opkomende economieën liggen deze ratio s ver onder de 50%). Landen met extreem hoge schuld/bbp-verhoudingen zijn onder meer: Japan (227%), Griekenland (175%), Italië (133%),

11 KBL European Private Bankers Lagere schuld Hogere schuld Geen gegevens beschikbaar Bron: GAAC IJsland (130%), Portugal (128%), België (102%), de Verenigde Staten (101%), Frankrijk en Spanje (94%), het Verenigd Koninkrijk (91%) en Duitsland (80%). Het aandeel aan vreemd vermogen weegt zwaar op de wereldeconomie. Vooral de laatste Amerikaanse boom, die in 1982 inzette en duurde totdat de vastgoedzeepbel uiteenspatte en de aandelenmarkt instortte, dreef op schulden. De huidige omvang die de staatsschulden hebben, is eenvoudigweg niet te handhaven. Probeer deze situatie eens in persoonlijk perspectief te plaatsen: als uw creditcardfactuur hoger is dan 80% van uw jaarsalaris, dan is wanbetaling onvermijdelijk. Bij dergelijke persoonlijke financiële problemen is er slechts één manier om van uw schulden af te komen: u bekent aan uw schuldeisers dat u uw lening niet kunt terugbetalen, waarna de schuld wordt afgeschreven en uw schuldeiser een permanent koopkrachtverlies lijdt. 11

12 STAATSFAILLISSEMENT In een nationale context staat dit bekend als een faillissement. In de afgelopen jaren kreeg een aantal landen hiermee te maken, waaronder Rusland (1998), IJsland (2008), Griekenland (2011) en Argentinië (2014). Overheden kunnen echter ook andere middelen inzetten om wat fiscale verlichting te bereiken. Als een land dat zwaar in de schulden zit, een faillissement wil voorkomen, kan die kritieke situatie ook op andere manieren beheerst worden. Denk daarbij aan devaluatie van de valuta en het kunstmatig opdrijven van de inflatie. In beide gevallen - net DE HUIDIGE REGERINGEN ZITTEN DIEP IN DE SCHULDEN EN MOEDIGEN HET SPAREN NIET AAN, TERWIJL ZE DE RENTE VERLAGEN als voor de persoon die failliet gaat aan zijn creditcardschuld - zullen er schuldeisers zijn die koopkrachtverlies lijden. dan wel de volledige aflossing van hun lening tegemoet zien - in de vorm van gedevalueerde valuta, toch zal hun koopkracht afnemen. In het geval van een overheid Door de inflatie op te zijn er twee soorten schuldeisers waarmee rekening moet worden gehouden: buitenlandse en binnenlandse schuldeisers. Als een land zijn valuta devalueert, kunnen buitenlandse schuldeisers drijven kunnen daarnaast de binnenlandse crediteuren volledig betaald worden, maar ook zij zullen toch koopkrachtverlies lijden. (Als bijvoorbeeld de rente op de oorspronkelijke lening was SPAREN MAAR TEGEN WELKE PRIJS? Gecumuleerde winst en verlies op de rentevoeten per inwoner sinds 2010 (in ) Jaar Duitsland Frankrijk Spanje Italië Eurozone ,91-7,41 212,26 74,68 38, ,79 62,37 228,35 111,79 69, ,21 97,41 216,32 172,17 99, ,62 78,52 264,59 162,49 86, e -71,65 59,62 227,01 133,98 65,39 Totaal -281,18 290, ,53 655,11 359,01 Bron: ECB & EMU 12

13 KBL European Private Bankers De Europese rentevoeten bereikten een recorddieptepunt vastgesteld op 3-4% maar de inflatie 6-7% bedraagt, dan trekt de crediteur natuurlijk aan het kortste eind). Dit brengt ons bij de huidige spaarbelasting. Omdat ze momenteel diep in de schulden zitten, wordt sparen door overheden ontmoedigd. Sinds 2008 verlaagden centrale banken de rentetarieven tot bijna nul, en zijn ze bezig met kwantitatieve versoepeling (het aankopen van effecten om rentetarieven te verlagen en de hoeveelheid geld in omloop te laten toenemen). Het doel hiervan is spaarders aan te moedigen hun kapitaal in de economie te investeren, ook door risicovollere beleggingen, en investeringen te stimuleren die productiever zijn voor een nationale economie dan stapels geld die op een bankrekening alleen maar stof vergaren. In grote delen van de wereld is de boodschap aan spaarders dan ook kristalhelder: Stop daarmee! Neem bijvoorbeeld Europa, waar de rentetarieven scherp daalden toen de wereldwijde financiële crisis begon, waarna ze in 2010 iets herstelden, om daarna zelfs nog verder te dalen tot de diepterecords die we nu kennen. De kosten van die dalende rentetarieven zijn voor elk land apart reëel en meetbaar. GELUKKIGE SPANJAARDEN Landen uit deze groep die relatief hoge spaarrentes kennen, zoals Duitsland, werden zwaar geraakt. Gemiddeld betaalden de Duitsers tussen 2010 en 2014 een onofficiële spaarbelasting van bijna 300 euro per hoofd van de bevolking. Over dezelfde periode 13

14 ontvingen de Spanjaarden, die stevige leners zijn, een onofficiële leenbonus van bijna 1150 euro per hoofd van de bevolking. Deze voortdurende herverdeling van rijkdom vindt momenteel in het grootste deel van de ontwikkelde landen plaats. Het fenomeen is niet nieuw, maar werd in het verleden gewoonlijk als illegaal beschouwd. Soms werd het als een dusdanig ernstige misdaad gezien, dat er de doodstraf op stond. ALS BIJ TOVERSLAG In de late zeventiende eeuw, toen rijkdom werd vertegenwoordigd door kostbare metalen in de vorm van gouden en zilveren munten, schraapten gewetenloze kooplieden daar letterlijk de randen van af. De schraapsels werden vervolgens omgesmolten om er nieuwe munten van te slaan, waardoor het geld in feite van gebakken lucht werd gemaakt. Dit proces, dat bekend staat als depreciatie, leidde vaak tot inflatie. En erger nog, het ondermijnde het vertrouwen in het geld dat in omloop was. Het afschrapen van munten en andere vormen van depreciatie werden daarom vaak beschouwd Dankzij Sir Isaac Newton, de als verraad, een zware misdaad Engelse natuurkundige en waarvoor de dader gestraft kon worden met ophanging, verdrinking of vierendeling. wiskundige, kwam er een eind aan deze praktijk. Als een van de grootste denkers van zijn tijd, leefde hij in een tijdperk waarin SIR ISAAC NEWTON HAD EEN EFFECTIEVE OPLOSSING TEGEN HET PROBLEEM VAN HET AFSCHRAPEN VAN DE MUNTEN DOOR DEZE VAN EEN GERIBBELDE RAND TE VOORZIEN Meer dan een eenvoudige natuur- en wiskundige 14

15 KBL European Private Bankers ruwweg 20% van alle munten namaak waren. Newton werd gevraagd het depreciatieprobleem voor de Britse Royal Mint op te lossen. EDELMETAAL Newtons eenvoudige oplossing bestond erin dat munten voortaan werden voorzien van een geribbelde rand zodat de eigenaar van het geld er zeker van kon zijn dat er niet met het metaal geknoeid was. Hoewel het aanbrengen van ribbels lang gedaan werd, gedenkt het Verenigd Koninkrijk zijn grote uitvinder tot op de dag van vandaag met een inscriptie. In de rand van ieder muntstuk van twee pond staat de beroemde uitspraak van Sir Isaac gegraveerd: Standing on the shoulders of giants. Hoewel het probleem van het afschrapen van munten uit de wereld was, bleef het idee van geld scheppen uit gebakken lucht bestaan. Dat is namelijk precies wat kwantitatieve versoepeling is, en de consequenties ervan zijn vandaag de dag dezelfde als in de zeventiende eeuw: het leidt tot depreciatie en het risico dat het vertrouwen in het geld zelf wordt HET VERENIGD KONINKRIJK HERDENKT NOG DE UITVINDER VAN DE KARTELRAND OP DE 2-POND STUKKEN ondermijnd. Het enige verschil bijeengeveegde schraapsels is dat deze actie dit keer door de overheid wordt gesponsord. niet zelf meer. In plaats daarvan proberen ze met deze oneerlijk verkregen verdiensten hun nationale In werkelijkheid worden de munten van spaarders afgeschraapt. Sinds 2009 houden de opbrengsten van spaartegoeden geen gelijke economieën weer in balans te krijgen... een balans waarbij rijkdom wordt overgedragen van spaarders naar leners. tred meer met de inflatie, zoals al eerder in het voorbeeld over Duitsland werd genoemd. WIE NIET WAAGT, NIET WINT Hoewel geen enkele individuele Tegenwoordig gebruiken de rekeninghouder mag verwachten regeringen die de tegoeden dat hij het beleid van de machtige van spaarders afschrapen, de centrale banken kan beïnvloeden, 15

16 zijn er volop beleggingsstrategieën die gebruikt kunnen worden om het leed te verzachten en een zo hoog mogelijke opbrengst te genereren. Ten eerste moeten we ons bedenken dat centrale banken gericht zijn op het vermijden van het faillissementsscenario dat in een deflatoire omgeving kan optreden, en dat ze er alles aan zullen doen om inflatie te creëren in de echte wereld. (De voorzitter van de Europese Centrale Bank sprak zich in november 2014 ondubbelzinnig uit over dit onderwerp: Wij zullen doen wat er nodig is om de inflatie en inflatieverwachtingen zo snel mogelijk te laten toenemen ). Onroerend goed: uitgelezen keuze in 2015 Laten we eens naar obligaties kijken, die net als spaarrekeningen een vast rendement opleveren. Nu de inflatie de rente op deze activaklasse dreigt te overstijgen, kunnen spaarders op deze manier toch winst maken op hun beleggingen. In reële termen kan het aanhouden van dit vermogen echter resulteren in koopkrachtverlies. En dat is in feite een andere naam voor faillissement. 16

17 KBL European Private Bankers Daarom zouden beleggers nu reële activaklassen moeten aanhouden. In dit geval is een reëel vermogensbestanddeel er een waarvan de gegenereerde cashflow ten minste even hard groeit als de inflatie. Volgens deze definitie zijn harde grondstoffen zoals goud en zilver dus geen reële activa: het aanhouden van deze stoffen genereert helemaal geen cashflow; alleen de toekomstige verkoopopbrengsten doen dat. En cashflows zijn belangrijk, net als het feit dat de gouden standaard in 1933 werd losgelaten. KASSTROOM Wat ons betreft, geven wij de voorkeur aan aandelen (vooral die met prijszettingsvermogen en een aanzwellende dividendstroom), vastgoed (waarvan verhuurders de huren kunnen verhogen), en zachte grondstoffen (waarvan de huidige marktprijs op of onder de marginale kostencurve ligt). Om de opbrengsten te optimaliseren, zouden beleggers niet alleen strategisch selectief hun kansen per activaklasse moeten inschatten, ze zouden DE BELEGGERS ZOUDEN KREDIETEN MOETEN GAAN GEBRUIKEN OM DE BELEGGINGEN IN DE ZOGENOEMDE REËLE ACTIVA TE FINANCIEREN ook een stap terug moeten doen om het bos door de bomen te kunnen zien. Met andere woorden: in een tijd waarin iemand kan kiezen tussen het betalen van een spaarbelasting en het ontvangen van een leenbonus, zouden langetermijnbeleggers ook moeten overwegen krediet te gebruiken voor het financieren van beleggingen in reële activa zoals die welke hierboven beschreven worden. Als dat advies vermijd de belasting en grijp de bonus te voor de hand liggend lijkt om juist te kunnen zijn, denk dan eens aan deze laatste wijze woorden van onze vriend Sir Isaac: De waarheid wordt altijd gevonden in eenvoud, en niet in veelheid en wanorde. n 17

18 MACRO-ECONOMISCHE VOORUITZICHTEN EEN LANGE WEG NAAR HET HERSTEL Het herstel van de wereldwijde groei van het BBP zal zich waarschijnlijk doorzetten in 2015, met name in het tweede deel van het jaar, meegesleept door het herstel van de Amerikaanse economie. Echter, het extreem langzame herstel van de eurozone zal blijven wegen op het wereldwijde groeicijfer en Japan zou kunnen verrassen met een risico van daling. Tegelijkertijd zijn de opkomende markten gezamenlijk klaar voor een solide jaar 2015, ondanks de talrijke uitdagingen die de grondstoffen exportende landen te wachten staan. 18

19 19 19

20 EUROPA Meer dan vijf jaar na het begin van de wereldwijde financiële crisis blijft Europa problemen kennen, ondanks een verwachte versnelde groei met ingang van 2015, en het wegebben van de discussies inzake een Japanisering van Europa. In de eurozone, blijven de vooruitzichten gunstig voor de landen die voorheen in crisis waren en het Verenigd Koninkrijk zal verder bovengemiddeld blijven presteren. 20

21 KBL European Private Bankers 2014 betekende een terugkeer naar positieve groei voor de 18 landen van de eurozone. Op jaarbasis groeide de economie er in het derde kwartaal van 2014 tot 0,8%, en de Europese Commissie (EC) verwacht dat ditzelfde percentage voor het hele jaar zal worden bereikt. In november 2014 maakte de EC bekend voor 2015 een groei van 1,1% in de eurozone te verwachten (wij denken dat die iets hoger zal liggen, op 1,2%), gevolgd door een expansie van 1,7% in Dat percentage ligt overigens nog steeds onder de groeicijfers van rond de 2% uit de periode voor de crisis. Hoewel de binnenlandse vraag 21

22 en investeringen in de eurozone iets toenemen, blijft er twijfel bestaan over de omvang van het algemene herstel. Dit blijkt vooral uit verzwakkende vertrouwensindicatoren en tegenvallende harde cijfers in het najaar van VRAAG EN AANBOD De toenemende binnenlandse vraag zal naar verwachting van cruciaal belang blijven voor versnelde groei, vooral nu de Europese export, met name in Rusland, bedreigd blijft worden door geopolitieke risicofactoren. Wel moet er worden opgemerkt dat de impact van de Russische crisis op de EUexport tot nu toe beperkt is gebleven: het Russische aandeel in de EU-export bedraagt minder dan 5%, en de vraag naar West- Europese producten nam in de eerste fase van de crisis met een beheersbare 14% af. Maar zelfs hoewel de directe invloed op de algemene handel Risicofactor in 2015? in absolute termen relatief klein is, blijft de mogelijke negatieve invloed op het vertrouwen in de economie een belangrijke risicofactor. Tegelijkertijd blijft de EU-export ook gevoelig voor de onderliggende zwakte van opkomende economieën zoals Brazilië (waar voor 2014 een groei van nauwelijks 0,25% wordt verwacht). Desalniettemin blijven regio s met een relatief hoge groei, zoals DE LANDEN VAN DE EUROZONE DIE UIT DE CRISIS KOMEN, ZOALS IERLAND EN SPANJE, PROFITEREN VAN DEZE GUNSTIGERE VOORUITZICHTEN de Verenigde Staten en grote delen van Azië, waaronder China, de vraag naar EU-producten bevorderen, iets waarop ook de voortdurende zwakte van de euro van invloed is. Die trend wordt tegengewerkt door de futloze exportvraag binnen de eurozone. Duitsland en Frankrijk, die steeds meer de rol krijgen van belangrijkste binnenlandse markten, en die de twee grootste economieën van de eurozone zijn, konden een recessie in het derde kwartaal van 2014 maar ternauwernood voorkomen: op kwartaalbasis scheerde Duitsland met een groei van 0,1% langs de rand van de afgrond. Frankrijk noteerde een groei van 0,3%, wat voornamelijk te danken was aan de overheidsuitgaven. Ondanks het feit dat de recente economische indicatoren beleidsmakers zorgen baren, blijft het Duitse consumentenvertrouwen hoog, gesteund door de robuuste arbeidsmarkt van het land. Over heel 2014 genomen, wordt er voor Duitsland een groei van 1,3% verwacht. Frankrijk, de tweede grootste EU-economie, bleef te lijden hebben onder een onduidelijk economisch beleid en een 22

23 KBL European Private Bankers laag ondernemersvertrouwen. De groei steeg er in het derde kwartaal desalniettemin sneller dan verwacht, waarmee de waarschijnlijkheid toeneemt dat de regering Hollande haar jaardoelstelling van 0,4% groei zal halen. Voor 2015 wordt er verwacht dat het land een bescheiden groei van het BBP van 0,7% zal noteren, nu de consumentenuitgaven achterblijven en investeringen verder krimpen. In Italië wekt de regering Renzi nieuwe hoop op de zo noodzakelijke structurele hervormingen, die echter nog niet zijn uitgevoerd. Deels als gevolg van die vertraging moest de EC in november de jaarcijfers voor de Italiaanse groei, die in mei nog voorzien werden op 0,6%, terugbrengen tot een krimp van 0,4% over heel In relatief opzicht zijn de vooruitzichten in de eurozone ongetwijfeld het meest positief voor voormalige crisislanden. In Spanje worden in het najaar van 2015 verkiezingen gehouden die wel eens een aanzienlijke winst voor de populisten zouden kunnen betekenen. Het land blijft profiteren van de structurele veranderingen die het op cruciale vlakken doorvoerde, zoals de DE IEREN ZIJN EUFORISCH Jaarlijkse groei van het BBP in Europa 4 % 3 % 2 % 1 % 0 % -1 % -2 % Eurozone België Frankrijk Duitsland Italië Nederland Zwitserland Spanje Verenigd Koninkrijk Ierland e 2015e Bron: Bloomberg hervorming van de arbeidsmarkt. verbeterd. In beide landen De Spaanse werkloosheid daalde worden in 2015 belangrijke in het derde kwartaal van 2014 verkiezingen gehouden, zelfs tot 23,7%, het laagste waaronder de Griekse niveau in drie jaar. Een kwartaal presidentsverkiezingen. eerder bedroeg dat percentage Die zouden tot vervroegde nog 24,5%. De economie in haar parlementsverkiezingen kunnen geheel gaat er de goede kant leiden, en daarmee een uit: in 2014 kon er een positieve verschuiving in het pro-euro groei van grofweg 1% politieke landschap in Athene worden genoteerd, en voor kunnen veroorzaken. Hoewel deze verkiezingen aanleiding 2015 wordt er een verdere kunnen zijn voor een opleving stijging tot 1,7% verwacht. van de eurocrisis, beschouwen Ook in Portugal en Griekenland zijn de vooruitzichten aanzienlijk wij het totale risico op een dergelijk scenario als laag. 23

24 Tot slot verdient de snelst groeiende EU-economie speciale aandacht: nadat de Ieren in 2010 nog noodhulp kregen, verwacht de EC dat het land in 2014 met 4,6% zal groeien. En bijna net zo belangrijk: het Ierse begrotingstekort krimpt en zou in 2015 tot 2,9% teruggedrongen moeten zijn. Buiten de eurozone blijft het Verenigd Koninkrijk meer dan goed presteren. Het BBP groeit er volgens de Bank of England in 2014 naar verwachting met 3,5% en in 2015 met 2,9%. Naar onze mening zijn deze cijfers echter wat te optimistisch, en wij verwachten dat het BBP er in 2015 met 2,6% zal toenemen. Gezien de continue positieve basistrends voor zowel DE AANKOPEN VAN OBLIGATIES ZOUDEN NIET NODIG MOETEN ZIJN OM DE EUROZONE NIEUW LEVEN IN TE BLAZEN consumptie als investeringen, zou de door diensten gedomineerde Britse economie in 2015 echter een stevige groei kunnen doormaken. Die zal iets onder het niveau van 2014 liggen, maar nog steeds gezond zijn omdat de buitengewoon hoge indicatoren naar een normaal niveau zullen terugzakken. Hoewel er van de Amerikaanse Federal Reserve wordt verwacht dat ze de eerste grote bank zal zijn die het belangrijkste rentetarief zal verhogen (ergens midden 2015), zal de Bank of England niet lang achterblijven. De Europese Centrale Bank (ECB) heeft zulke plannen niet, maar Mario Draghi bereidt meer ongebruikelijke maatregelen voor om de deflatoire tendensen te keren. Door de uitbreiding van de inkoopprogramma s door te zetten, zal de ECB nog meer vers geld in het systeem pompen. DRUK OP DE INFLATIE Belangrijkste sleutelindicatoren 10 % 8 % 6 % 4 % 2 % 0 % -2 % -4 % -6 % -8 % Producentenprijsindex in de eurozone Consumentenprijsindex Richtrente ECB Bron: Bloomberg Het politiek controversiële opkopen van staatsschulden zou niet nodig moeten zijn om de eurozone een injectie van 1 biljoen aan liquide middelen te geven, hoewel de ECB-voorziter het inkopen van staatsobligaties expliciet als mogelijke stimuleringsmaatregel noemde. Om de economische groei te steunen en de deflatoire tendensen te bestrijden, mag het eenvoudigweg drukken van meer geld geen oplossing zijn. 24

25 KBL European Private Bankers In plaats daarvan zou de ECB, in het kader van haar minstens twee jaar durende programma voor het opkopen van effecten met activa als onderpand (ABS), meer effecten kunnen opkopen dan momenteel door de markt wordt verwacht. Banken willen immers ook weer meer leningen gaan verstrekken door verder verpakte kredietrisico s uit het totaal van 16,8 biljoen euro aan leningen van financiële instellingen via ABS te verkopen aan inwoners van de eurozone. De ECB-maatregelen zouden ervoor moeten zorgen dat de kredietcyclus van de banken in de loop van 2015 geleidelijk versnelt, gebaseerd op vroege verbeteringen in de krediettendensen. Die trend zal ondersteund worden door het toenemende Europese consumentenvertrouwen, de dalende werkloosheid (die naar verwachting in ieder geval licht zal dalen ten opzichte van de 11,5% die in september geregistreerd werd), verder stijgende lonen en een groter optimisme onder ondernemers door de grotere vraag. Zowel de consumentenuitgaven als investeringen zullen naar verwachting op een bescheiden manier stijgen. Als gevolg 30% 25% 20% 15% 10% BETERE TIJDEN OP KOMST? Europees werkeloosheidspeil 5% 0 % 09/05 09/06 09/07 Griekenland Spanje 09/08 daarvan verwachten we dat ook de kredietvraag zal toenemen. Maar totdat het geld snel de reële economie zal instromen (zoals dat ook in de Verenigde Staten en Japan gebeurt) zullen significante hoeveelheden kapitaal hun weg naar de financiële markten vinden. Samen met de traag verbeterende monetaire aggregaten, zal de nog steeds wijdverbreide deflatoire omgeving, vooral in de Europese perifere landen, niet op korte termijn verdwijnen. Gesteund door de verwachte stabilisatie van de grondstoffenprijzen, zou de situatie echter moeten normaliseren. 09/09 Portugal Italië 09/10 09/11 09/12 09/13 09/14 Ierland Duitsland Bron: Bloomberg Wij verwachten dat dit in 2015 zal uitmonden in een gemiddelde inflatie van 1,0%, waarbij de stijging van consumentenprijzen in het Verenigd Koninkrijk rond de 2% zal blijven liggen. In 2015 zouden deflatoire zorgen daarom in de meeste delen van West- Europa moeten overwaaien en aan het eind van het jaar vrijwel verdwenen moeten zijn. De ECB blijft tijd kopen zodat regeringen de nodige structurele hervormingen kunnen doorvoeren, maar neemt daarmee de druk bij hen weg om snel en besluitvaardig op te treden. Daarom zal het kernprobleem in de eurozone, wijdverbreide, hoge begrotingstekorten, in 25

26 De directrice van het IMF raadt aan de Europese overheidsuitgaven te verhogen in vrijwel zeker niet worden opgelost. BEGROTINGSTEKORTEN directrice van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) Christine Lagarde, de EU oproepen de in Maastricht afgesproken schuld/ In feite zullen de Europese BBP-verhouding, die nu de structurele hervormingen, in 60% niet mag overschrijden, te een tijd waarin de bereidheid om te bezuinigen zich op een versoepelen. (Daarbij merken dieptepunt bevindt, waarschijnlijk we op dat de schuld/bbpverhoudingen blijven teleurstellen. Dat wordt in de hele EU vooral duidelijk wanneer midden 2014 gemiddeld 93% besluitvormers, zoals de bedroegen). MEVR. LAGARDE VRAAGT DE EU HET SCHULDENNIVEAU VAN 60% VAN HET BBP TE OVERSCHRIJDEN Naast een versoepeling van de Maastrichtse criteria, moedigde Lagarde (en anderen) ook grotere overheidsinvesteringen aan, die nu in de pijplijn zitten. Hieronder vallen ook de EU-plannen voor een extra investering van 300 miljard euro, uitgesmeerd over vijf jaar, en de intentie van de Duitse regering om tussen nu en miljard euro te investeren. Wij verwachten dat er de komende maanden nog meer dergelijke programma s worden aangekondigd. Deze publieke uitgaven, samen met de langzaam verbeterende arbeidsmarktomstandigheden, lagere grondstoffenprijzen 26

27 KBL European Private Bankers en een nog steeds zwakke eenheidsmunt, ondersteunen ons standpunt dat we de komende jaren meer groei kunnen verwachten. Wij zien hierin de basis voor een licht toegenomen optimisme over de vooruitzichten voor 2015 voor Europa, inclusief een versnellende groeidynamiek vanaf eind 2015 en daarna. In feite zou de eurozone in 2015 gekenmerkt moeten worden door gematigd positieve trends, vooral in de tweede helft van het jaar. Een jaarlijkse groei van 1,2% moet daarbij een realistisch scenario zijn, ondanks de iets lagere verwachtingen van de EC, die in november 2014 stelde dat de eurozone in 2016 een jaarlijkse groei van 1,7% zou bereiken. Ondertussen verwachten wij een verschuiving van deflationaire zorgen naar normaliserende prijsontwikkelingen, die in de licht stijgende inflatie weerspiegeld wordt. De geruchten over een Japanisering van Europa zullen in 2015 daarom waarschijnlijk verdwijnen. Nu de inflatieverwachtingen langzaam toenemen, zou in plaats daarvan de dreiging van verminderde koopkracht kunnen terugkeren op de Europese agenda. Dit is al het geval in het Verenigd Koninkrijk, waar contanten op spaarrekeningen sinds 2009 al een vijfde van hun reële koopkracht hebben moeten inboeten. In ieder geval zal het debat in het Verenigd Koninkrijk gedomineerd worden door zeer uiteenlopende onderwerpen. Denk hierbij onder meer aan de waarschijnlijke ommekeer in de rentetariefcyclus en een mogelijk verlaten van de EU, afhankelijk van de resultaten van de parlementsverkiezingen in mei Deze zouden kunnen leiden tot veel meer invloed voor anti-europese groeperingen zoals de UK Independence Party (Ukip). n EUROPA NAAR DE STEMBUS Verkiezingskalender voor 2015 Land Kroatië Denemarken Estland Finland Griekenland Letland Polen Portugal Slovenië Spanje Ver. Koninkrijk Soort verkiezing Presidentsverkiezingen Parlementsverkiezingen Parlementsverkiezingen Parlementsverkiezingen Presidentsverkiezingen Parlementsverkiezingen Presidentsverkiezingen /Parlementsverkiezingen Parlementsverkiezingen Parlementsverkiezingen Parlementsverkiezingen Parlementsverkiezingen Datum 1ste kwartaal september maart april (of eerder) februari oktober juni september/oktober Te bevestigen 4de kwartaal mei Bron: GAAC 27

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur :

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur : Oktober 2015 Macro & Markten 1. Rente en conjunctuur : VS Zoals al aangegeven in ons vorig bulletin heeft de Amerikaanse centrale bank FED de beleidsrente niet verhoogd. Maar goed ook, want naderhand werden

Nadere informatie

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum Gent - 26 februari 2015 Jan Smets A. De stand van zaken 1. De (lange)

Nadere informatie

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum West-Vlaanderen Kortrijk - 24 februari 2015 Jan Smets A. De stand van

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

Internationale Economie. Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s

Internationale Economie. Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s Internationale Economie Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s Wim Boonstra, 27 november 2014 Basisscenario: Magere groei wereldeconomie, neerwaartse risico s De wereldeconomie

Nadere informatie

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Beleggingsthema s 2016 What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Inleiding De dagen die in 2015 het verschil maakten, zijn de dagen waarop centrale bankiers uitspraken deden, what a difference

Nadere informatie

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak?

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? Komt er QE in de eurozone? Sinds enige maanden wordt er op de financiële markten gezinspeeld op het opkopen van staatsobligaties door de Europese

Nadere informatie

Michiel Verbeek, januari 2013

Michiel Verbeek, januari 2013 Michiel Verbeek, januari 2013 1 2 Eens of oneens? De bankiers zijn schuldig aan de kredietcrisis. De huidige economische crisis is het gevolg van de kredietcrisis van 2008. Als een beurshandelaar voor

Nadere informatie

Atradius Landenrapport

Atradius Landenrapport Atradius Landenrapport Nederland November 214 Overzicht Algemene informatie Belangrijkste sectoren (213, % van bbp) Hoofdstad: Amsterdam Diensten: 72% Regeringsvorm: Constitutionele monarchie Industrie:

Nadere informatie

DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN

DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN DECEMBER 2014 1. Economie VS blijg anker Het IMF verwacht een wereldwijde economische groei van 3,8% in 2015 Met een verwachte economische

Nadere informatie

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder?

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Zoals u waarschijnlijk weet, is de beurs nog steeds bijzonder nerveus en vooral negatief. De directe aanleiding is de tegenvallende groei in China waar wij

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind

Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind Europese Commissie - Persbericht Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind Brussel, 05 mei 2015 De economie in de Europese Unie profiteert dit jaar van een

Nadere informatie

Op zoek naar rendement? Zoek niet langer

Op zoek naar rendement? Zoek niet langer Op zoek naar rendement? Zoek niet langer High-yield en opkomende markten Juni 2014 Uitsluitend voor professionele beleggers De rente op staatsobligaties blijft nog lang laag. In het nauw gedreven door

Nadere informatie

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier Nederlandse beleggers hebben in 21 per saldo voor bijna EUR 12 miljard buitenlandse effecten verkocht. Voor EUR 1 miljard betrof dit buitenlands

Nadere informatie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie Federaal Planbureau Economische analyses en vooruitzichten Perscommuniqué Brussel, 15 september 2000 Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de

Nadere informatie

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013 Internationale varkensvleesmarkt 212-213 In december 212 vond de jaarlijkse conferentie van de GIRA Meat Club plaats. GIRA is een marktonderzoeksbureau, dat aan het einde van elk jaar een inschatting maakt

Nadere informatie

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering.

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering. Top 100 vragen. De antwoorden! 1 Als de lonen stijgen, stijgen de productiekosten. De producent rekent de hogere productiekosten door in de eindprijs. Daardoor daalt de vraag naar producten. De productie

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Samenvatting: dalende euro en dalende rente Nominale dekkingsgraad gedaald van 117,4% naar 115,1%

Nadere informatie

Update april 2015 Beleggen

Update april 2015 Beleggen Update april 2015 Beleggen Laag, lager, laagst In mijn vorige column schreef ik over de actie van de ECB, die 22 januari jongstleden werd aangekondigd, om maandelijks 60 miljard Euro aan obligaties op

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Lesbrief Verdienen en uitgeven 2 e druk

Lesbrief Verdienen en uitgeven 2 e druk Hoofdstuk 1. Inkomen verdienen 1.22 1.23 1.24 1.25 1.26 1.27 1.28 1.29 1.30 1.31 1.32 1.33 1.34 D A C C A D B A D D B C D 1.35 a. 1.000.000 425.000 350.000 40.000 10.000 30.000 = 145.000. b. 1.000.000

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 september 2014 130,4%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 30 juni 2014. Over de eerste negen maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

In deze nieuwsbrief voor Q2 2014

In deze nieuwsbrief voor Q2 2014 In deze nieuwsbrief voor Q2 2014 Werkloosheid Verenigde Staten - Fed blijft op toneel Rusland eist rol op, p.1. - Aandelen meest kansrijk in 2014, p.2. - Obligaties winnen in Q1 - weinig potentie, p.2.

Nadere informatie

25-01-2015, Jaargang 2, Editie 4. Mario Draghi slaagt voor zijn eerste examen

25-01-2015, Jaargang 2, Editie 4. Mario Draghi slaagt voor zijn eerste examen 25-01-2015, Jaargang 2, Editie 4 Mario Draghi slaagt voor zijn eerste examen Het is alweer ruim twee jaar geleden, dat Mario Draghi een verdere verdieping van de crisis in Europa afwendde. Hij deed dat

Nadere informatie

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Hoofdpunten Rendement over eerste helft 2008 is 5,1%. De dekkingsgraad is medio 2008 uitgekomen op 132%. De kredietcrisis eist zijn tol. Vooral aandelen en onroerend

Nadere informatie

Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 13 oktober 2011

Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 13 oktober 2011 Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 3 oktober Grote Recessie was geen Grote Depressie Wereldhandel Aandelenmarkt 9 8 7 8 VS - S&P-5 vergelijking met crash 99 Wereld industriële

Nadere informatie

Kwartaal Update. Gold&Discovery Fund. Er lijkt een einde gekomen aan de zware correctie in grondstofgerelateerde. januari 2012

Kwartaal Update. Gold&Discovery Fund. Er lijkt een einde gekomen aan de zware correctie in grondstofgerelateerde. januari 2012 Kwartaal Update Gold&Discovery Fund januari 2012 In de eerste maand van dit jaar steeg goud bijna 11%, zilver 21%, terwijl de koperprijs 12% steeg. De waarde van onze portfolio steeg zelfs circa 18%. Hiermee

Nadere informatie

BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/2015. Macro & Markten, strategie. 1. Rente en conjunctuur : EUROPA

BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/2015. Macro & Markten, strategie. 1. Rente en conjunctuur : EUROPA BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/15 Macro & Markten, strategie 1. Rente en conjunctuur : EUROPA De Europese rentevoeten zijn historisch laag, zowel op het korte als op het lange einde, en geven de

Nadere informatie

Economie in 2015 Kans of kater?

Economie in 2015 Kans of kater? Economie in 2015 Kans of kater? Nico Klene Economisch Bureau Doorwerth 6 november 2014 Wat verwacht ú: - kans? - kater? 2 Opbouw - Buitenland: mondiale groei houdt aan - Nederland 3 VS: groei weer omhoog

Nadere informatie

BEHEERSVERSLAG Transparantinvest Portfolio Fund juli 2015

BEHEERSVERSLAG Transparantinvest Portfolio Fund juli 2015 BEHEERSVERSLAG Transparantinvest Portfolio Fund juli 015 Macro & Markten 1. Rente en conjunctuur : Europa Griekenland heeft een akkoord kunnen bereiken met zijn schuldeisers waardoor de rentevoeten in

Nadere informatie

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel Na de snelle daling van de bedrijfswinsten door de kredietcrisis, is er recentelijk weer sprake van winstherstel. De crisis heeft echter geen gat geslagen in de grote financiële buffers van bedrijven.

Nadere informatie

Grafiek 1: Evolutie van de voornaamste aandelenindices in de VS, Eurozone, China en de groeilanden in vergelijking met de evolutie van de goudprijs.

Grafiek 1: Evolutie van de voornaamste aandelenindices in de VS, Eurozone, China en de groeilanden in vergelijking met de evolutie van de goudprijs. BEHEERSVERSLAG 31/3/2015 Macro & Markten, strategie Na de forse klim van de aandelenmarkten in 2014 zetten vooral de Zuidoost Aziatische en Europese aandelenmarkten deze trend in 2015 verder. Meer en meer

Nadere informatie

Fysiek goud is de ultieme veilige haven en zou de basis moeten vormen van ieder vermogen.

Fysiek goud is de ultieme veilige haven en zou de basis moeten vormen van ieder vermogen. Fysiek goud is de ultieme veilige haven en zou de basis moeten vormen van ieder vermogen. Goud is al duizenden jaren simpelweg een betaalmiddel: geld. U hoort de term steeds vaker opduiken in de media.

Nadere informatie

De gegevens van Hewitt Associates zijn: Hewitt Associates Outsourcing B.V. Beukenlaan 143 Postbus 80040 5600 JP Eindhoven

De gegevens van Hewitt Associates zijn: Hewitt Associates Outsourcing B.V. Beukenlaan 143 Postbus 80040 5600 JP Eindhoven Philips Pensioenfonds heeft de uitvoering van het Philips flex pensioen uitbesteed aan Hewitt Associates Outsourcing B.V. U kunt bij Hewitt Associates terecht met al uw pensioenvragen. De gegevens van

Nadere informatie

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7 Outlook 2016 Inleiding 2016 is in China het jaar van de aap. Apen zijn de genieën van de Chinese dierenriem. Ze leven in groepen, zijn intelligent en geestig. Niets is voor hen te moeilijk. Als het wel

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Gedurende het slotkwartaal van 2013 heeft de ECB ervoor gekozen om het monetaire beleid verder te verruimen. De reden hiervoor was onder meer een verrassend lage

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 8 Overall conclusie De kredietcrisis zorgt voor een terugval van de economische bedrijvigheid in Nederland die sinds het begin van de jaren tachtig niet is voorgekomen.

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014. Samenvatting: stijgende aandelen

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014. Samenvatting: stijgende aandelen Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014 Samenvatting: stijgende aandelen Nominale dekkingsgraad gestegen van 123,0% naar 123,6% Reële dekkingsgraad

Nadere informatie

Het 4 e kwartaal van 2014.

Het 4 e kwartaal van 2014. 1 Het 4 e kwartaal van 2014. Zoals werd aangegeven aan het einde van het derde kwartaal van 2014 zou voorzichtigheid betracht worden bij het investeren in aandelen. De kansen op topvorming werden zo groot

Nadere informatie

Prinsjesdag 2014. Stand van zaken MKB. Rabobank Nederland, september 2014

Prinsjesdag 2014. Stand van zaken MKB. Rabobank Nederland, september 2014 Prinsjesdag 2014 Stand van zaken MKB Rabobank Nederland, september 2014 Internationale omgeving Basisscenario De wereldeconomie groeit ook in 2014, met name in de VS, maar spectaculair is het allemaal

Nadere informatie

Euroschuldencrisis en beleggingsalternatieven. Koen De Leus Senior Economist KBC Group

Euroschuldencrisis en beleggingsalternatieven. Koen De Leus Senior Economist KBC Group Euroschuldencrisis en beleggingsalternatieven Koen De Leus Senior Economist KBC Group Agenda Constructiefouten EMU en oplossingen Beleggingsalternatieven Obligaties Aandelen Vastgoed 2 19 oktober 2012

Nadere informatie

Economie en financiële markten

Economie en financiële markten Economie en financiële markten Bob Homan ING Investment Office Den Haag, 11 oktober 2013 Vraag 1: Begraafplaats Margraten gesloten vanwege. 1. Bezuinigen bij de Nederlandse overheid 2. Op last van Europese

Nadere informatie

KWARTAALBERICHT Eerste kwartaal 2015

KWARTAALBERICHT Eerste kwartaal 2015 KWARTAALBERICHT Eerste kwartaal 2015 Terugblik De aandelenmarkten presteerden het afgelopen kwartaal boven verwachting. De behaalde koerswinsten waren ongekend. Hiermee is het eerste kwartaal van 2015

Nadere informatie

Edelmetalen Watch. Van pessimist naar optimist. Economisch Bureau Macro & Financial Markets Research. Insights.abnamro.nl/en.

Edelmetalen Watch. Van pessimist naar optimist. Economisch Bureau Macro & Financial Markets Research. Insights.abnamro.nl/en. Edelmetalen Watch Economisch Bureau Macro & Financial Markets Research Van pessimist naar optimist 18 februari 2016 Georgette Boele Co-ordinator FX & Precious Metals Strategy Tel: +31 20 629 7789 georgette.boele@nl.abnamro.com

Nadere informatie

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015.

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. Kwartaalbericht 2015 Samenvatting De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. De reële dekkingsgraad ultimo tweede kwartaal was

Nadere informatie

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen 1. De kwartaalcijfers van de pensioenfondsen zijn negatief. Hoe komt dat? Het algemene beeld is dat het derde kwartaal, en dan in het bijzonder de maand

Nadere informatie

Verdieping: Kan een land failliet gaan?

Verdieping: Kan een land failliet gaan? Verdieping: Kan een land failliet gaan? Korte omschrijving werkvorm De leerlingen lezen fragmenten uit artikelen over wat het betekent als Griekenland failliet gaat en maken daar verwerkingsvragen over.

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland Vierde kwartaal 2012 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Maandbericht Beleggen Maart 2015

Maandbericht Beleggen Maart 2015 ING Investment Office Publicatiedatum: 25 maart 2015 Maandbericht Beleggen Maart 2015 februari maart + Assetallocatie Aandelen Vastgoed Grondstoffen Alternatieve beleggingen Obligaties Regioallocatie Ongewijzigde

Nadere informatie

Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Dick Sein

Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Dick Sein Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Dick Sein Directeur Particulieren en Private Banking 5 februari 15 Welkom Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Voorstellen Tim Legierse Hoofd Nationaal Onderzoek 3 Visie

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014. Samenvatting: dalende rente

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014. Samenvatting: dalende rente Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014 Samenvatting: dalende rente Nominale dekkingsgraad gestegen van 123,6% naar 123,7% Reële dekkingsgraad

Nadere informatie

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis Twaalf grafieken over de ernst van de crisis 1 Frank Knopers 26-04-2012 1x aanbevolen Voeg toe aan leesplank We hebben een aantal grafieken verzameld die duidelijk maken hoe ernstig de huidige crisis is.

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2012

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2012 Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2012 Op de financiële markten keerde de rust enigszins terug in het vierde kwartaal. In de VS hield de zogenoemde fiscal cliff de beleggers nog wel geruime tijd in haar

Nadere informatie

BEHEERSVERSLAG Active Multi Allocation Fund september 2015

BEHEERSVERSLAG Active Multi Allocation Fund september 2015 BEHEERSVERSLAG Active Multi Allocation Fund september 2015 Beleggingsdoelstelling Het BIF Active Multi Allocation Fund streeft naar een rendement gelijk aan of hoger dan zijn benchmark. Het investeringsproces

Nadere informatie

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar In de vorige nieuwsbrief in september is geprobeerd een antwoord te geven op de vraag: wat is de invloed van de economische situatie op de arbeidsmarkt? Het antwoord op deze vraag was niet geheel eenduidig.

Nadere informatie

Economische visie op 2015

Economische visie op 2015 //5 Economische visie op 5 Nieuwjaarsbijeenkomst VNO-NCW regio Zwolle Björn Giesbergen januari 5 Inhoud Visie op 5 Europa: toekomstige koploper of eeuwige achterblijver? (conjunctuur/financiële markten)

Nadere informatie

Maandbericht Beleggen April 2015

Maandbericht Beleggen April 2015 ING Investment Office Publicatiedatum: 22 april 2015 Maandbericht Beleggen April 2015 maart april + Assetallocatie Aandelen Vastgoed Grondstoffen Alternatieve beleggingen Obligaties Regioallocatie Noord-Amerika

Nadere informatie

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006 Profiel Het AEGON Equity Fund is een besloten fonds voor gemene rekening, waarin verzekeringsrelaties van AEGON kunnen participeren. Het AEGON Equity Fund belegt wereldwijd in aandelen met de nadruk op

Nadere informatie

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 3. Tweede kwartaal 2012

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 3. Tweede kwartaal 2012 ABN AMRO verzekeringen Profielfonds 3 Tweede kwartaal 2012 Marktontwikkelingen & vooruitzichten Volgens recente signalen vertoont de mondiale economie tekenen van verzwakking. Tegelijkertijd nemen de risico

Nadere informatie

Het 1 e kwartaal van 2015.

Het 1 e kwartaal van 2015. 1 Het 1 e kwartaal van 2015. Achteraf bezien was het eerste kwartaal van 2015, vooral in Europa, uiterst vriendelijk voor beleggers. Hoewel door Invest4You, ondanks de jubelverhalen in de pers een zekere

Nadere informatie

Landenrapport Atradius. Japan juni 2015

Landenrapport Atradius. Japan juni 2015 Landenrapport Atradius Japan juni Overzicht Belangrijkste sectoren (, % van bbp) Diensten: 7, % Industrie: 7, % Landbouw:, % Belangrijkste importlanden (, % van totaal) Belangrijkste exportmarkten (, %

Nadere informatie

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013.

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Meer informatie vindt u op de website. Beleggingsrendement

Nadere informatie

Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen

Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen De voorbeelden in de casussen zijn verzonnen door de auteurs en komen niet noodzakelijkerwijs

Nadere informatie

27 april 2010 Emerging Markets Monthly Report

27 april 2010 Emerging Markets Monthly Report 27 april 2010 Emerging Markets Monthly Report Door Wim-Hein Pals, Head Robeco Emerging Markets Equities Vanwege hogere economische groei en sterkere financiële balansen, zijn de opkomende markten aantrekkelijker

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

Oerend hard. 16 juni 2015

Oerend hard. 16 juni 2015 16 juni 2015 Oerend hard De laatste weken is de obligatierente in Europa en de VS hard op weg naar normaal. De lage rentegevoeligheid van de portefeuilles heeft de verliezen van obligaties beperkt gehouden

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015 Samenvatting: dalende euro en dalende rente door monetair beleid De beleidsdekkingsgraad is gedaald

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gestegen van 105,7% naar 115,4%. Dit komt

Nadere informatie

Care IS klantbijeenkomst. Hotel Van der Valk oktober 2015

Care IS klantbijeenkomst. Hotel Van der Valk oktober 2015 Care IS klantbijeenkomst Hotel Van der Valk oktober 2015 Welkom Wij heten u van harte welkom in Van der Valk Hotel 2 Programma 19.00 uur Ontvangst 19.30 uur Opening 19.40 uur Chinese groeivertraging 20.00

Nadere informatie

Persbericht. Hoop op een einde aan de crisis. Bevindingen van het GfK-onderzoek naar het consumentenklimaat in Europa in het derde kwartaal van 2013

Persbericht. Hoop op een einde aan de crisis. Bevindingen van het GfK-onderzoek naar het consumentenklimaat in Europa in het derde kwartaal van 2013 Persbericht 21 oktober 2013, 0:00 Hoop op een einde aan de crisis 21 oktober 2013 Rolf Bürkl T +49 911 395-3056 konsumklima@gfk.com Ursula Fleischmann Corporate Communications T +49 911 395-2745 F +49

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

T T A M. Vandaag lijken aandelen volgens TreeTop Asset Management absoluut en relatief goedkoop.

T T A M. Vandaag lijken aandelen volgens TreeTop Asset Management absoluut en relatief goedkoop. T T A M Een vermogen 249 keer verhogen sinds 1900 Ondanks twee wereldconflicten en de grote crisis van de jaren dertig, verhoogde de reële waarde (na inflatie) van een globale aandelenportefeuille 249

Nadere informatie

Meeste Nederlandse werkgevers houden personeelsbestand op peil in vierde kwartaal 2011 Manpower Arbeidsmarktbarometer Q4 2011

Meeste Nederlandse werkgevers houden personeelsbestand op peil in vierde kwartaal 2011 Manpower Arbeidsmarktbarometer Q4 2011 PERSBERICHT EMBARGO TOT DINSDAG, 13 SEPTEMBER 2011, 00.01 UUR Contact: Irene Bieszke ManpowerGroup Nederland +31 (0) 6 41 05 96 62 irene.bieszke@manpower.nl Meeste Nederlandse werkgevers houden personeelsbestand

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012

Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012 Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012 De obligatiemarkten werden in het derde kwartaal vooral beïnvloed door de ingrepen van de Europese Centrale Bank (ECB). Aan het begin van het kwartaal bleven aanvankelijk

Nadere informatie

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Research NL Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Herstel economie zet aarzelend door Economische situatie Huishoudens zijn nog steeds terughoudend met hun consumptie en bedrijven zijn terughoudend

Nadere informatie

Rabobank Food & Agri. Opslagregeling en kleiner aanbod ondersteunen langzaam herstel Europese varkensmarkt. Kwartaalbericht Varkens Q1 2016

Rabobank Food & Agri. Opslagregeling en kleiner aanbod ondersteunen langzaam herstel Europese varkensmarkt. Kwartaalbericht Varkens Q1 2016 Rabobank Food & Agri Kwartaalbericht Varkens Q1 2016 Opslagregeling en kleiner aanbod ondersteunen langzaam herstel Europese varkensmarkt Na een teleurstellend vierde kwartaal in het vorige jaar, start

Nadere informatie

Visie op 2010. Frans de Jong, directievoorzitter. Rabobank West Betuwe

Visie op 2010. Frans de Jong, directievoorzitter. Rabobank West Betuwe Visie op 21 Frans de Jong, directievoorzitter 1 Rabobank West Betuwe Programma Welkomstwoord: directievoorzitter Frans de Jong Visie op 21: Allard Bruinshoofd Gelegenheid tot vragen en afsluitende borrel

Nadere informatie

Kwartaalbericht Q2 2016. The beat goes on (1967), Sonny & Cher

Kwartaalbericht Q2 2016. The beat goes on (1967), Sonny & Cher The beat goes on (1967), Sonny & Cher Inleiding Zorgen over de houdbaarheid van de economische groei dicteerden de financiële markten in het eerste kwartaal van 2016. Wederom kwamen centrale banken met

Nadere informatie

Informatie over beleggingen in de prepensioneringsregeling

Informatie over beleggingen in de prepensioneringsregeling Informatie over beleggingen in de prepensioneringsregeling Heeft u vragen over dit beleggingsverslag of over de prepensioneringsregeling? Neemt u dan gerust contact op met onze Klantenservice. De contactgegevens

Nadere informatie

Economisch Kwartaalbericht Westen gaat weer meer bijdragen aan groei van de wereldeconomie

Economisch Kwartaalbericht Westen gaat weer meer bijdragen aan groei van de wereldeconomie Economisch Kwartaalbericht Westen gaat weer meer bijdragen aan groei van de wereldeconomie Kennis en Economisch Onderzoek Focus: Turkse economie onder druk In december 2013 heeft de Turkse lira een duikvlucht

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

BETERE ECONOMISCHE VOORUITZICHTEN VOOR 2013 ONDERSTEUNEN VOORKEUR VOOR AANDELEN

BETERE ECONOMISCHE VOORUITZICHTEN VOOR 2013 ONDERSTEUNEN VOORKEUR VOOR AANDELEN Persbericht Bank of America Merrill Lynch Financieel Centrum 2 King Edward Street Londen EC1A 1HQ Neem voor meer informatie voor de media contact op met: Carolien Pors Media Relaties Nederland Merrill

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 vwo 2004-II

Eindexamen economie 1 vwo 2004-II Opgave 1 Stoppen met roken!? In een land betalen rokers bij de aanschaf van tabaksproducten een flink bedrag aan indirecte belasting (tabaksbelasting)*. Dat vinden veel mensen terecht omdat de overheid

Nadere informatie

Financieel Forum Leuven 11 oktober 2010. Herman Daems

Financieel Forum Leuven 11 oktober 2010. Herman Daems Financieel Forum Leuven 11 oktober 2010 Banken en ondernemingen Op zoek naar een nieuwe relatie Herman Daems Deze presentatie is onvolledig zonder de mondelinge toelichting van de auteur. Gelieve dit document

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1

Examen HAVO. Economie 1 Economie 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland

2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland 2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland 02 Krimp mondiale economie in 2009 Aziatische landen als eerste uit het dal Economie eurozone krimpt nog sterker dan wereldeconomie Krimp in 2009

Nadere informatie

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Economische krimp in 2009 Aantal vacatures sterk gedaald Werkloosheid in Breda stijgt me 14% Bredase bijstand daalt minimaal Bijstand onder jongeren sterk gestegen

Nadere informatie

Maandbericht Beleggen Januari 2016

Maandbericht Beleggen Januari 2016 ING Investment Office Publicatiedatum: 24 december 2015 Maandbericht Beleggen Januari 2016 Assetallocatie Aandelen Vastgoed Grondstoffen Alternatieve beleggingen Obligaties Regioallocatie Noord-Amerika

Nadere informatie

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder?

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Net als we vorig jaar meerdere keren hebben gezien, zijn de beurzen wederom bijzonder nerveus en vooral negatief. Op het moment van schrijven noteert de AEX 393

Nadere informatie

De buitenlandse handel van België - 2009 -

De buitenlandse handel van België - 2009 - De buitenlandse handel van België - 2009 - De buitenlandse handel van België in 2009 (Bron: NBB communautair concept*) Analyse van de cijfers van 2009 Zoals lang gevreesd, werden in 2009 de gevolgen van

Nadere informatie

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen Slides en video s op www.jooplengkeek.nl Goede tijden, slechte tijden Soms zit het mee, soms zit het tegen 1 De toegevoegde waarde De toegevoegde waarde is de verkoopprijs van een product min de ingekochte

Nadere informatie

De Wet Werk en Zekerheid in economisch grillige tijden

De Wet Werk en Zekerheid in economisch grillige tijden WHITEPAPER SEPTEMBER 2014 De Wet Werk en Zekerheid in economisch grillige tijden Goed nieuws: de economische crisis lijkt voorbij te zijn. Het Centraal Planbureau 1 meldde in maart van dit jaar dat de

Nadere informatie

B E L E G G I 2N G S V 0E R S L A 0G. P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g. P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g

B E L E G G I 2N G S V 0E R S L A 0G. P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g. P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g P H I L I P S P E N S I O E N F O N D S B E L E G G I 2N G S V 0E R S L A 0G 7 P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g I n f o r m a t i e o v e

Nadere informatie

pdf18 MACRO-VRAAG EN MACRO-AANBOD

pdf18 MACRO-VRAAG EN MACRO-AANBOD pdf18 MACRO-VRAAG EN MACRO-AANBOD De macro-vraaglijn of geaggregeerde vraaglijn geeft het verband weer tussen het algemeen prijspeil en de gevraagde hoeveelheid binnenlands product. De macro-vraaglijn

Nadere informatie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie Productiviteit, concurrentiekracht en economische ontwikkeling Concurrentiekracht wordt vaak beschouwd als een indicatie voor succes of mislukking van economisch beleid. Letterlijk verwijst het begrip

Nadere informatie

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2013 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie