!!!!!!!!!!!!!!! Open%data:%delen,%verbinden%en%verrijken!!!!!!!!!! Auteurs:!!!!!! Maarten!Zeinstra!!!!!! Nikki!Timmermans!!!!!!!!!!

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "!!!!!!!!!!!!!!! Open%data:%delen,%verbinden%en%verrijken!!!!!!!!!! Auteurs:!!!!!! Maarten!Zeinstra!!!!!! Nikki!Timmermans!!!!!!!!!!"

Transcriptie

1 Opendata:delen,verbindenenverrijken Auteurs: MaartenZeinstra NikkiTimmermans CreativeCommonsNederlandiseensamenwerkingsverbandtussen StichtingNederlandKennisland,WaagSocietyenhetInstituutvoorInformatierecht postbus2960,1000czamsterdamitel:+31(0)

2 Aanleiding) Opendataiseenrelatiefnieuwevormvanpublicerenvoorcultureleinstellingen.Bijdeze vormvanpublicatieontstaanvragenwaardeculturelesectornogmaarweinigervaringmee heeft.ineenserievandriewhitepapersbehandeltcreativecommonsnederland vraagstukkenwaarinstellingenindepraktijkmeetemakenkrijgenalszeaandeslaggaan metopendata.indeeerstepaperuithetdrieluik(auteursrechtenopendataindeculturele sector)werdbeschrevenwelkeauteursrechtelijkevraagstukkenvoorkomenbijhetopen beschikbaarstellenvancultureledata.indetweedewhitepaper(creativecommonsb licentiesenmethodenvoorhetopenstellenvancultureledata)werdingegaanopde technischevraagstukkendievoorkomenbijhetopenstellenvandataindeculturelesector. Indezederdeenlaatstewhitepapergaanweinopdemanierenwaaropopendatainde culturelesectorhergebruiktkanworden.dedriehoofdredenenvoorhetpublicerenvan opencultuurdatazijn:stimulerenvanhergebruik/nieuwetoepassingen,breedontsluiten enhetverrijkenvancultureledata.watkunjedoenmetopendataofwatkunnenanderen doenmetopendata?enwatkunjedaarvervolgensalscultureleinstellingweeruithalen? Voordezepaperwordtgeputuitdeopgebouwdekennisvancultureleinstellingenuithet OpenCultuurDataBnetwerk.VoordezepaperhebbeneenaantaldeelnemersuithetOpen CultuurDataBnetwerk,diein2011meegedaanhebbenaandeAppsvoorNederlandB competitie 1,ervaringenvastgelegdineencasestudybeschrijving.Webedankendemensen diehieraanbijgedragenhebben.indezepaperciterenweuitdezecasestudies. DewhitepaperszijngeschreveninhetkadervandeactiviteitenvanOpenCultuurData 2. OpenCultuurDataiseennetwerkvancultuurprofessionals,ontwikkelaars,designers, auteursrechtspecialistenenopendatabdeskundigen,datcultureledataopenmaaktende ontwikkelingvanwaardevollecultureletoepassingenstimuleert.eind2011zijnhackde Overheid 3 enhetinnovatorsnetwerkerfgoedsector 4 OpenCultuurDatagestart.Open CultuurDataorganiseertin2012metondersteuningvanCreativeCommonsNederland 5 en BeeldenvoordeToekomst 6 eenaantalactiviteiten,waarondereenmasterclassopendata voorcultureleinstellingenendedocumentatievankennisoveropendataindeculturele sectorindezeseriewhitepapers. WijbedankenhetNationaalArchief,hetAmsterdamMuseum,abBcMedia,EYEFilm InstituutNederlandenhetRijksmuseumvoordebijdragesdiezegeleverdhebbenaanhet onderzoekdattengrondslagligtaandezepapersender&dafdelingvanhetnederlands InstituutvoorBeeldenGeluidvoorhuntoegevoegdeinzichten Open data: delen, verbinden en verrijken 1 van 18

3 Open)data)in)de)organisatie) Opdevraaghoeopendataopditmomentindeorganisatieingebedis,wordteendivers beeldgeschetstdoordecultureleinstellingendiezichalseersteaanslotenbijhetopen CultuurDataBnetwerk.BijhetNederlandsInstituutvoorBeeldenGeluidspeeltdeResearch &DevelopmentafdelingvolgensMaartenBrinkerinkeenvoortrekkersrolalshetomopen datagaat.erwordtgewerktaanbeleidwaarinopenprojecteninbalanskomenmetde projectenwaarindeambitieisomgeldteverdienen.voordemeesteinstellingenisopen dataechtereennieuwfenomeen.uitdecasestudyopgestelddoorirenehaanblijktdat opendatavoorheteyefilminstituutnederlandeennieuwonderwerpwasdatvoor deelnameaandeappsvoornederlandcompetitieadhocinterngoedgekeurdwerd.voor hetnationaalarchiefwashetookeennieuwonderwerp.doordeelnameaandewedstrijd isallesechterineenstroomversnellinggeraakt.erisbijhetnationaalarchiefvolgenstim dehaaninmiddelseeninternewerkgroepopgerichtdiedeopendataagendaalsspeerpunt verdergaatuitwerken. MaartenBrinkerink(NederlandsInstituutvoorBeeldenGeluid): Op$dit$moment$ vervult$de$research$&$development$afdeling$waar$wij$werken$een$voortrekkersrol.$ We$werken$samen$met$de$unit$Marketing$&$Communicatie$en$informeren$ze$over$de$ stappen$die$we$zetten. IreneHaan(EYEFilmInstituutNederland): Dit$staat$nog$in$de$kinderschoenen.$ Ontsluiting$van$de$collectie$wordt$door$iedereen$erg$belangrijk$gevonden,$maar$het$ open$beschikbaar$stellen$is$nog$niet$ top$of$mind.$het$ging$nu$in$overleg$tussen$de$ afdeling$collectie,$digitalisering$en$digitale$presentatie.$het$management$team$ heeft$het$opstellen$van$de$data$wel$geaccordeerd;$maar$nog$niet$echt$een$duidelijk$ beeld$van$de$mogelijkheden$en$eventuele$voordelen$ervan. $ TimdeHaan(NationaalArchief): In$eerste$instantie$leek$het$moeizamer$te$gaan$dan$ ik$had$voorzien.$men$snapte$niet$waar$ik$het$over$had,$waar$ik$naar$toe$wilde,$wat$ik$ nodig$had.$maar$sneller$dan$ik$had$verwacht$is$het$begrip$open$data$binnen$de$ organisatie$geland.$het$staat$intern$prominent$op$de$agenda$en$we$willen$er$dit$jaar$ al$meer$mee$doen$[...]$intern$is$er$nu$een$werkgroep$samengesteld$waarmee$we$open$ data$verder$willen$brengen$en$waaruit$concrete$acties$moeten$komen$om$aan$het$ einde$van$de$rit$goed$te$kunnen$zeggen$wat$bij$ons$open$data$is$en$wat$niet,$onder$ welke$voorwaarden$enzovoort. Erblijkendrieargumentenvoorcultureleinstellingentezijnomdataopenbeschikbaarte stellen:omdecollectiebeschikbaartestellen,voorhethergebruikvandataenomsamen tekunnenwerkenmetanderecultureleinstellingen.heteersteargumentheeftbetrekking opdepubliekemissievancultureleerfgoedinstellingenombronnenzogoedmogelijkenzo breedmogelijkbeschikbaar$te$stellenvooriedereen.opendatadraagtbijaanhetvergroten vandeopenbaretoegankelijkheidvancollecties.algemeenrijksarchivarismartinberendse publiceerdeindatkadereindmaart2012eenartikelopvillamedia.nl 7 waarinhijeenlans breektvooropendata.hijziethetalsspeerpuntvoorhetnationaalarchiefom datauithet publiekedomeinopentestellenenvoorhergebruikbeschikbaartemaken.martin 7 Open data: delen, verbinden en verrijken 2 van 18

4 Berendse,LizzyJongmaenMaartenBrinkerinkzeggenhetvolgendeoveropendataenhoe datbijdraagtaanbredebeschikbaarheid: MartinBerendse(Algemeenrijksarchivaris): Met$open$data$krijgen$de$controleurs$ van$onze$democratie,$onderzoekers$en$journalisten$en$private$hergebruikers$van$ informatie$een$enorme$rijkdom$aan$bronnen$tot$hun$beschikking.$ Pas$als$het$niet$ meer$zoeken$is$naar$een$speld$in$een$hooiberg$wordt$openbaarheid$toegankelijkheid.$ Dat$is$waarom$het$NA$zich$zal$blijven$inspannen$voor$zowel$openbaarheid$als$open$ data $(Uit:Villamedia,29maart2012) LizzyJongma(Rijksmuseum): Het$Rijksmuseum$droomde$al$geruime$tijd$over$ implementatie$van$open$data.$de$collectie$is$niet$alleen$van$het$rijksmuseum,$maar$ van$iedereen.$de$kennis$en$gegevens$die$wij$hebben$over$de$objecten$uit$de$collectie$ wilden$we$graag$delen$met$anderen.$wij$wilden$vooral$graag$open$data$om$onze$ collectie$te$kunnen$delen$met$portals$als$europeana.$maar,$wij$wilden$geen$ eenmalige$exports$meer$leveren$zoals$bij$het$geheugen$van$nederland,$omdat$wij$ geleerd$hebben$dat$data$snel$ veroudert. MaartenBrinkerink(NederlandsInstituutvoorBeeldenGeluid): Vanuit$het$ Innovators$Netwerk$Erfgoedsector$was$Beeld$en$Geluid$één$van$de$trekkers$van$het$ project,$omdat$wij$het$belangrijk$vinden$dat$erfgoed$zo$open$en$breed$mogelijk$ beschikbaar$wordt$gesteld.$het$is$immers$de$publieke$missie$van$beeld$en$geluid$om$ collecties$onder$een$breed$publiek$kenbaar$te$maken. $ Hettweedeargumentdatdoorcultureleinstellingenaangedragenwordtomdataopenbaar beschikbaartestellen,ishergebruik$van$de$data.hergebruikvandedatainnieuwe toepassingenofapplicatieswaardeinstellingenzelfnognietaangedachthadden.en hergebruikvandatainbestaandeoflopendesamenwerkingsprojecten,zoalsbijvoorbeeld eenprojectalscatchplus 8 waarinmeerderedataleveranciesdataaanleverenvooreen breedscalaaanontwikkeldedienstenvoorheterfgoedveld.ofdenkbijvoorbeeldaan anderedataharvestingbprojectenzoalseuropeana 9,waarinmeerderebronnen geaggregeerdenontslotenwordenopeeneuropeseportalvoorerfgoed.maarten BrinkerinkenLizzyJongmazeggenhetvolgendeoveropendataennieuwetoepassingen: $ MaartenBrinkerink(NederlandsInstituutvoorBeeldenGeluid): Gezien$de$ resultaten$van$apps$for$amsterdam,$waarbij$de$data$van$het$amsterdam$museum$ mateloos$populair$bleek,$waren$we$vooral$heel$erg$benieuwd$naar$wat$ontwikkelaars$ met$onze$data$zouden$doen.$we$gingen$er$vanuit$dat$de$culturele$datasets$ook$voor$ Apps$voor$Nederland$veel$gebruikt$zouden$worden$en$verwachtten$vooral$dat$we$ nieuwe$inzichten$zouden$krijgen$in$de$mogelijkheden$van$het$hergebruik$van$onze$ collecties. LizzyJongma(Rijksmuseum): We$hadden$gezien$dat$het$Amsterdam$Museum$bij$de$ wedstrijd$apps$voor$amsterdam$enkele$hele$mooie$apps$had$gekregen.$wij$hoopten$ dat$ten$minste$één$app$ontwikkeld$zou$worden$met$onze$open$data.$[...]$het$project$ Open data: delen, verbinden en verrijken 3 van 18

5 heeft$ons$veel$meer$opgeleverd$dan$we$hadden$verwacht.$we$hadden$gehoopt$op$ een$enkele$toepassing.$inmiddels$zijn$er$11$apps$ontwikkeld 10. $ Hetderdeargumentdatdoorcultureleinstellingenaangedragenwordtomdataopen beschikbaartestellen,isdathetmakkelijkerwordtomjedataverderteverrijkenmet anderedatasetsenbronnen,enjedaardoorookmakkelijkermetandere(culturele) instellingenkuntgaansamenwerken.jehoeftnieteersteenprojectdefiniëren,jekuntzelf gaankijkenoferdoorandereinstellingendatabeheerdwordtdierelevantisvoorjeeigen collectie,missieendoelstellingen.hetopenaanbiedenvandecollectiedatavan bijvoorbeeldhetrijksmuseumwaseeneerstestapvooreenverderesamenwerkingmet EuropeanaendeonderwijscommunitiesvanKennisnet,dieopditmomentverder uitgebouwdworden.hetopenbeeldenbplatform 11 integreerdedeopendatasetsvanhet RijksmuseumenhetAmsterdamMuseumvoorbetereontsluitingvanhethistorische videomateriaal. Community) Hoekunjeorganiserendatjedatahergebruiktwordtenbrederbeschikbaarkomt?Binnen jeeigenorganisatiezullenveelideeënenmisschienookalprojectenbestaanrond specifieketoepassingen.demeerwaardevanhetaansluitenbijeencommunityvanopen databexperts,programmeursenontwikkelaarsdiehetleukvindenommetopendataaande slagtegaan,isdatheteennieuw$perspectief$ofnieuweperspectievenopjouwdatasetkan gevenwaarjenognooitovernagedachthaden(technische)$expertisegeleverdwordtdieje nietinhuishebt.inzekerezinzijndeideeënvanuiteenorganisatiezelfbeperktdoorhet professionelevocabulaire datjehebt.eencollectiemedewerkerheefteenspecifiekidee overwaaromeencollectierelevantis,eenontwikkelaarkijktweermetheelandereogen naardezecollectie.hijzietbijvoorbeelddepotentievooreentechnologieals gezichtsherkenningvoordeontsluitingvandecollectie.doorhetaantalperspectievenopje datatevergroten,vergrootjedereikwijdte.opencultuurdatavindtomdiereden aansluitingbijdecommunityvanhackdeoverheid,eencollectiefvanexpertsophetgebied vanopendataenopendatabtoepassingendatzichsterkmaaktvoordeontsluitingvanmeer opendatadooroverheden.tweemaalperjaarorganiseerthetcollectiefeenhackathon waardebetrokkenenvanverschillendegespecialiseerdewerkgroepenzoalsopen OnderwijsData,OpenZorgDataenOpenCultuurDatahundatapresenterenen samenwerkenaanhetmakenvannieuwetoepassingen.bijkomendvoordeelvandeze aanpakisdathierdoormeerderetypedatasetsgecombineerdkunnenwordenwaarbij interessantekruisverbandengelegdkunnenworden. 10 EenactueeloverzichtvangemaaktetoepassingenmetdeRijksmuseumAPIkangevondenwordenop 11 Open data: delen, verbinden en verrijken 4 van 18

6 Afbeelding)1.)Hack)de)Overheid)hackathon)in)de)Shell)toren.)Foto:)Breyten)Ernsting)/)CCABY.) Opbasisvandeeersteervaringenmethetinbrengenvanopencultuurdataophackathons kunnendevolgendeconclusiesgetrokkenwordenoverwatvanuithetperspectiefvaneen hackerenontwikkelaarinteressantbevondenwordt.teneerste,(omvang)rijke$contentis gewild.zorgervoordatjezoveelmogelijkenzointeressantmogelijkecontentbeschikbaar stelt,ennietenkelmetadata.uiteindelijkspreekthetmeertotdeverbeeldingomietste doenmetdeafbeeldingenuitcollecties,zoalsdenachtwachtvanhetrijksmuseumofde zonnebloemenvanhetvangoghmuseum,danmetalleendemetadatavandezestukken, zoblijkt.heteyefilminstituutnederlandbrachtvoorappsvooramsterdambijvoorbeeld metadatainondercc0beschikbaarvanhuncollectienederlandsefilms.dezedatawerd doorniemandgebruikt.hetrijksmuseumbrachtnaastmetadatavanhaargehelecollectie uiteindelijkookeengrootdeelvanhuncontentuitdecollectiein.aanvankelijkwashet Rijksmuseumvanplanomcontentselectiestemakenrondspecifiekeonderwerpen,maar uiteindelijkiservoorgekozenomdeselectiezobreedmogelijktehouden.dezestrategie leverdevlaknadeafsluitingvandewedstrijd(binneneenmaand)alelfapplicatiesop.irene HaanenLizzyJongmazeggenhetvolgendeoverdeinbrengvancontent: IreneHaan(EYEFilmInstituutNederland): Omdat$we$helaas$nog$geen$ beeldmateriaal$met$onze$dataset$konden$meegeven,$hadden$we$geen$hoge$ verwachtingen.$wel$hoopten$we$dat$er$interessante$verbindingen$zouden$ontstaan$ met$andere$ontsloten$collecties$[...]$het$beschikbaar$stellen$van$de$data$was$een$ goede$eerste$stap,$maar$zoals$gezegd$bevatte$de$data$geen$beeldmateriaal,$ waardoor$het$voor$de$ontwikkelaars$waarschijnlijk$geen$aantrekkelijke$dataset$is$(dit$ was$al$onze$verwachting).$de$data$is$dan$ook$niet$gebruikt.$de$volgende$keer$zullen$ we$alleen$data$aanleveren$als$we$ook$beeldmateriaal$beschikbaar$kunnen$stellen. $ LizzyJongma(Rijksmuseum):$ We$begonnen$aan$de$wedstrijd$met$selecties$van$ datasets$waarmee$ontwikkelaars$(in$onze$ogen)$leuke$apps$zouden$kunnen$bouwen.$ We$verzandden$echter$in$de$vraag$wat$appbouwers$leuk$zouden$gaan$vinden.$Het$ hele$idee$van$sets$naar$onderwerpen$hebben$we$toen$losgelaten.$we$zijn$ kunstwerken$gaan$selecteren$die$auteursrechtelijk$vrij$zijn$en$waar$we$ beeldmateriaal$van$hebben,$vanuit$de$veronderstelling$dat$appbouwers$altijd$ beeldmateriaal$willen$gebruiken.$deze$veronderstelling$blijkt$juist.$zodoende$zijn$wij$ tot$een$selectie$van$ruim$ $kunstwerken$van$voor$1840$gekomen$[...]$we$ Open data: delen, verbinden en verrijken 5 van 18

7 merken$inderdaad$dat$de$meeste$appbouwers$op$zoek$zijn$naar$de$rembrandts$en$ werken$uit$de$gouden$eeuw.$dit$hebben$wij$uit$kunnen$leveren.$we$vinden$het$wel$ spijtig$dat$wij$onze$modernere$parels$niet$als$open$data$beschikbaar$hebben$kunnen$ stellen$en$zodoende$ook$niet$een$ander$beeld$van$het$rijksmuseum$hebben$kunnen$ bieden. Tentweedegeldthoeopenerdedatabeschikbaaris,hoebeterdatisvoorhetstimuleren vanhergebruik.indezecontextbetekentopendat(commercieel)hergebruikistoegestaan, datdekwaliteitvandeaangebodencontentzohoogmogelijkis(geenthumbnails)endat hetviaeenopenstandaardaangebodenwordtopzo nmanierdatjeerookietsmeekan. ArjandenBoer,ontwikkelaarbijwebbureauabBcmedia,zegthierhetvolgendeover: ArjandenBoer(abBcmedia): In$ieder$geval$graag$met$zo$min$mogelijk$beperkingen$ qua$licentie$en$met$name$ook$het$gebruik$van$beeldmateriaal.$alleen$metadata$en$ geen$beeld$of$slechts$thumbnails$hebben$we$weinig$aan. Toepassingen) Watvoortoepassingenkunnengemaaktwordenmetopencultuurdata?Opbasisvande ingezondenapplicatiesvanappsvoornederlandwaaropencultuurdataisgebruikt,geven weeenindrukvandemogelijkhedendieerzijn.intotaalwerden13applicatiesvanderuim veertiginzendingenmetopencultuurdatasetsgemaakt.opopencultuurdata.nlwordteen overzichtvantoepassingengegeven 12.Hierkaneenactueeloverzichtgevondenwordenvan opencultuurdatabtoepassingenendelinksnaaralleonderstaandeapplicaties.tevens wordendemeestevandeingezondenapplicatiestoegelichtineenzogenaamde Demoblog 13,dezewordtgeschrevendoordedeveloperszelf.Hieronderwordtuit ervaringenbeschrevenindezedemoblogsgeput. Collecties$doorzoekbaar$maken$ Verrewegdemeesteapplicatieszijngemaaktomdedatabeterofopeennieuwemanier doorzoekbaartemaken.doordedatabijvoorbeeldtekoppelenaaneen classificatiesysteem,aandatavananderecultureleinstellingenofdoornieuwe technologieënalsspraakherkenningtekoppelenaandedata.ronaldklip,ontwikkelaarvan contentecontentenderijksmuseumtijdlijnapplicatie: [Ik$wilde$iets$maken]$waardoor$je$ op$andere$manieren$de$collectie$van$het$rijksmuseum$kunt$ontsluiten$dan$de$opties$die$het$ museum$zelf$al$op$de$website$biedt.$standaard$manieren$zoals$zoeken$op$titel$of$op$naam$ van$de$kunstenaar:$die$zijn$er$al.$kenmerkend$van$die$manieren$is$dat$je$vindt$wat$je$zoekt$ $ op$zich$wenselijk,$maar$het$kan$ook$interessant$zijn$om$iets$te$vinden$wat$je$juist$niet$zoekt.$ Het$leek$me$daarom$leuk$om$een$tijdlijn$te$ontwikkelen,$omdat$dit$weer$een$andere$manier$ is$om$de$collectie$te$benaderen.$hierondereenalfabetischoverzichtvanapplicaties gemaaktomdedoorzoekbaarheidvancollectiestevergroten LeesalleDemoblogshier:http://www.opencultuurdata.nl/category/blog/demo/. Open data: delen, verbinden en verrijken 6 van 18

8 $ Afbeelding)2.)Screenshot)Rijksmuseum)Tijdlijn)applicatie.) ArkyvesICONCLASSBrowser:decollectievanhetRijksmuseumisdoorzoekbaar gemaaktmetgebruiktvanheticonclassclassificatiesysteem.developer:etienne Posthumus,Arkyves.Gebruiktedataset:Rijksmuseum. ConnectedCollection:applicatiedierelatieslegttussencollectiesvanverschillende museametgebruikvanopendata.developer:woutvanwezel,cit.gebruikte datasets:o.a.amsterdammuseum,nationaalarchief,openbeelden(beelden Geluid),Rijksmuseum. GezichtenvanhetRijksmuseum:gezichtsherkenningstechniekmaakthetmogelijk gezichtenopschilderijen,tekeningenenprentenvanhetrijksmuseumopeen nieuwemaniertebekijkenendaarmeedemuseumcollectieopeen menselijke manierteverkennen.developers:hansvandenbergenarjandenboer,abbcmedia. Gebruiktedataset:Rijksmuseum. RijksmuseumTijdlijn:doorzoekdecollectievanhetRijksmuseummiddelseentijdlijn indiversecategorieën.developer:ronaldklip,contentecontent.gebruiktedataset: Rijksmuseum. HetVirtueleRijksmuseum:virtueelRijksmuseumgemaaktmetalleschilderijen,met dejuisteverhoudingeningrootte.developer:haykranen.gebruiktedataset: Rijksmuseum. Games$ Eenandertypetoepassingdiekanwordenontwikkeldmetopencultuurdataisdegame.Op basisvandeonderwerpenvandeindividueleobjectenvanhetrijksmuseumzijntwee quizzesontwikkeldwaarbijofweldejuistenaamvanhetwerkgeradenmoetworden,ofwel demakervanhetwerk.indepraktijkisditvoordeeindgebruikermoeilijkerdanhetophet eerstegezichtlijkt,zogeeftronaldklip,dienaastderijksmuseumtijdlijnookdeapplicatie RijksBQuizmaakte,aan: Het$is$een$pittige$quiz$geworden.$Zelf$heb$ik$nog$niet$meer$dan$13$ punten$gehaald,$van$de$20$die$maximaal$te$behalen$zijn.$het$helpt$wel$als$je$aan$het$ schilderij$kunt$zien$of$de$maker$een$italiaan$of$een$nederlander$is.$of$dat$het$werk$niet$ Open data: delen, verbinden en verrijken 7 van 18

9 Middeleeuws$is:$dan$kun$je$namen$als$ Dirck $of$ Meester$van$ $wegstrepen.$jezouje natuurlijkkunnenvoorstellendatdoormeer(meta)datatoetevoegenaandievanhet Rijksmuseum,jedevragenveelzijdigerzoukunnenmakenwaardoorhetaantrekkelijker wordtomdequiztespelen.doorbijvoorbeeldinformatietoetevoegenoverdenationale identiteitvandemaker,welkeanderewerkenerindietijdgemaaktwerden,gerelateerde kunstenaarsofanderemetadatawaarhetrijksmuseumzelfmisschiennietdirectover beschikt,kunnenergerichtevragengesteldwordenenwordtdeeindgebruikergeholpen methetbeantwoordenvandevragen.hieronderdetweegamesdiegemaaktzijnopbasis vanopencultuurdata. Afbeelding)3.)Screenshot)RijksAQuiz)applicatie.) RijksBQuizvanContenteContent:daagtiedereenuitzijnofhaarkennisvande schilderkunsttetesten.developer:ronaldklip,contentecontent.gebruikte dataset:rijksmuseum. RijksmuseumQuiz:quizoverdecollectievanhetRijksmuseum:kiesuit4optiesde juistetitelvaneengegevenafbeelding.developer:nicowitteman.gebruikte dataset:rijksmuseum. Verrijken$met$nieuwe$bronnen$ Anderetoepassingenzijngemaaktdoordeaangebodendatateverrijkenmetnieuwe datasetsofhetbijdragenvandedatasetsaanandereplatformswaaralmeerdatatevinden is,bijvoorbeelddoordeopendatateverrijkenmetwikipediabartikelenofdezeopgoogle Mapsbeschikbaartemaken.JaapBlom,ontwikkelaarbijBeeldenGeluid,verrijkte historischvideomateriaalvanhetopenbeeldenbplatformmetnieuwedatasets,zodathet mogelijkwordtdatalserietsoverdrenthetezienisineenfilmpje,hierbijookeen WikipediaBartikeloverDrenthegetoondwordt.JaapBlomzegthierhetvolgendeover: Aan$ de$basis$van$de$werking$van$de$demo$liggen$de$spraaktranscripten$van$deze$video s,$die$zijn$ geleverd$door$de$spraakherkenningssoftware$van$xemi.$het$idee$voor$de$demonstratie$ligt$in$ het$contextualiseren$van$bekeken$video s$om$de$kijker$zodoende$te$voorzien$van$nuttige,$ Open data: delen, verbinden en verrijken 8 van 18

10 leuke$en$onverwachte$achtergrondinformatie$over$hetgeen$er$gesproken$wordt$in$het$ filmpje.hieronderdetoepassingendiedatahebbenverrijkt. Afbeelding)4.)Screenshot)Open)Beelden)video s)verrijkt)met)open)data.) OpenBeeldenvideo sverrijktmetopendata:dedemolaatzienhoejeeenvideoin eenverrijktecontextkuntafspelendooropendatabronnentekoppelenaantermen dievoorkomenindespraaktranscriptenvandevideo.developer:jaapblom,beeld engeluid,afdelingr&d.gebruiktedatasets:amsterdammuseum,openbeelden (BeeldenGeluid),Rijksmuseum. Rijksmonumenten:websitewaaropde61.000rijksmonumenteninNederlandte doorzoekenzijn,verrijktmetinformatievanwikipediaeneenkoppelingmetgoogle Maps.Developer:TerryvanElk,ElkICTServices.Gebruiktedataset:o.a. Rijksmonumenten. Mobiele$applicatie$en$tablets$ Alsjeaanapplicatiesofappsdenkt,dandenkjeineersteinstantietochwelaan toepassingenvoorjemobieletelefoonofeentablet.ookdezezijngemaaktmetopen cultuurdata.een(mobiele)applicatiewaarbijjeopbasisvanlocatiestukkenuitdecollectie kuntbekijken.bijdeapplicatievistoryiserookdemogelijkheidomnieuwe(user generated)contenttoetevoegen,zodatdedataverderverrijktkanwordendoorde eindgebruiker. Open data: delen, verbinden en verrijken 9 van 18

11 Afbeelding)5.)Screenshot)Vistory)applicatie.) HistorischekaartenopdeiPad:iPadappgemaaktwaarmeejehistorischekaartenuit de16etot19euitdecollectievanhetnationaalarchiefkanbekijken.developers: KarsAlfrinkenChrisEidhof.Gebruiktedataset:NationaalArchief. Rijksmonumenten.info:Mobieleappmetalle61.000rijksmonumentenvan Nederlandmobielbeschikbaar,methierbijookinformatievandeRijksdienstvoor hetcultureelerfgoedenwikipedia,afbeeldingenvanwikimediacommons,rce, Flickrenvanhistorischearchievenenmusea.Developers:HansvandenBergen ArjandenBoer,abBcmedia.Gebruiktedataset:o.a.Rijksmonumenten. Vistory TheInteractiveHistoricalVideoApp:gebruiktgeolocatietechnologieop smartphonesomtebepalenwaarjebentenlaatjeopbasishiervanhistorischefilms ziendieindebuurtzijnopgenomen.developers:jonathancarter,paulmanwaring, JeroenvanderLinde,MartinElshout,DenizTezcan(gezamenlijk:GlimwormIT). Gebruiktedataset:OpenBeelden(BeeldenGeluid). Sociale$mediaplatforms$ Hetkoppelenvanopendataaansocialeplatformsendaareensocialedimensieaangeven (technischgezien)iseenvormvanhergebruikdieweookterugzienindegemaakte applicaties.koppelingenmettwitter,facebookofbijvoorbeeldflickrwordenalgebruiktbij veelcultureleinstellingen,ookiswikipediaalssociaalplatformvolwassengeworden.bijde hierbovengenoemderijksbquizwordtbijvoorbeeldookeenkoppelinggemaaktmettwitter enfacebook,waardoordequizookeensocialedimensiekankrijgen.alsjepuntenbehaald hebtindequiz,kunjedezeprestatiedelenmetjevriendenopfacebookenjevolgersop Twitter,waardoorzijookgeïnteresseerdzoudenkunnenrakenindecollectievanhet Rijksmuseum.HansNouwensontwikkeldeverderdeOpenArchiefTwitterstreams,waarbij gebruikerselkedagéénofmeerderetweetskrijgenwaarinzegeattendeerdwordenopvoor heninteressantcultuuraanbod.hijzegthierhetvolgendeover: Gebruikers$kunnen$zich$ abonneren$op$een$van$de$vele$onderwerpen$die$worden$aangeboden.$de$onderwerpen$ variëren$van$voetbal$tot$historische$penningen$en$trapgevels.$per$onderwerp$worden$per$dag$ een$aantal$tweets$verstuurd. Open data: delen, verbinden en verrijken 10 van 18

12 Afbeelding)6.)Screenshot)OpenArchief)Twitterstreams.) OpenarchiefTwitterstreams:TweetsoverhetNederlandsecultuuraanbod. Developer:HansNouwens.Gebruiktedatasets:o.a.AmsterdamMuseum,Rijks. Kortom,ineenkortetijdzijnmetbeperktemiddelenveelnieuwesoortentoepassingen gemaaktwaarjealscultureleinstellingmisschiennietzosnelaanhadgedacht.hoewelde toepassingennogrelatiefeenvoudiglijken,zijnditeerste(werkende)prototypesbinneneen genrewaarbijnieuwemogelijkhedenindetoekomstnogverderverkendkunnenwordenen bijkunnendragenaanhetfaciliterenvanbredetoegangtotjedataenhetstimulerenvan hergebruikinnieuwecontextenvoornieuwepublieken. Meerwaarde)open)data) Watkunjevervolgensalscultureleinstellingdoenmetdetoepassingendiegemaaktzijn metjouwopendatasets?watkunjeeruithalen?dehierbovengenoemdeargumentendie vaakwordengebruiktomtothetbesluittekomendataopentestellenkomenovereenmet deervaringen:doordecollectiebeschikbaartestellenneemtdetoegangenhethergebruik toeenontstaatergroteresamenwerkingtusseninstellingen.hierdoorwordtdewaardevan jecollectievergroot,hoewelhierbijmetnamemoetwordengedachtaan softbenefits, zoalshogere(online)bezoekersaantallen,contextualiseringvancollectiesenobjectenop externeplatformsalswikipediaenverrijkingvanmetadatadanverhogingvanfinanciële baten.dezeresultatenzullenhieronderwordentoegelicht. Toegang$vergroten$en$verbeteren$ Teneerste,hetzelfpublicerenvanopendatakan,zoalsinbovenstaandevoorbeeldennaar vorenisgekomen,leidentothetverderverrijkenvanjedatasets,waardooruiteindelijkde toegang$vergroot$en$verbeterdkanworden.museaenarchievenzijnallangetijdbezigmet hetverrijkenvanhunmetadatadoordelenvanhuncollectieonlinetepubliceren.het NationaalArchiefpubliceerdebijvoorbeeldeengrotesetfoto sendataopdefotowebsite Flickr:TheCommons 14,waardoorveelextrainformatietoegevoegdkonwordenaanhun collectiedoorcommentaaropfoto stelezenopflickr(usergeneratedcontent).de DeutscheFototheksteldeveelfoto sterbeschikkingaanwikimediacommons,de 14 Open data: delen, verbinden en verrijken 11 van 18

13 beeldbankvanwikipedia 15.Wikimedianengavencommentaaropdeduizendenbestanden, waardoordedeutschefotothekhaarmetadatakonverrijken.verderwerdendefoto sook indewikipediabartikelengebruikt,zoalsgetoondinafbeelding6hieronder. Afbeelding)7.)WikipediaAartikel)met)foto)uit)Fotothek)collectie.) InhetkadervanBeeldenvoordeToekomsthebbenhetNationaalArchiefenhet NederlandsInstituutvoorBeeldenGeluidenkelecrowdsourcingprojectenuitgevoerdom usergeneratedmetadataaanhuncollectietoetevoegen.deaangeleverdecontentvoor dezeprojectenisoverigensnietondereenopenlicentiebeschikbaar.waisda? 16 ishetvideo taggingspelvanbeeldengeluidwaarbijmensenspelenderwijsvideo sbeschrijvenmet trefwoorden.mapit iseenwebsitewaarbijmensengevraagdwordtdeexactelocatie vaneenfotoaantegevenopdekaart.beidezorgenvoorenormeverrijkingvanhet materiaal.doordezemetadatatoevoegingenishetmateriaalsnellertevinden,tegebruiken enincontextteplaatsen ZiehetprojectmethettelevisieprogrammaManBijtHond:http://woordentikkertje.manbijthond.nl/. 17 Open data: delen, verbinden en verrijken 12 van 18

14 Afbeelding)8.)Screenshot)Mapit1418.nl. Opendatawordtnatuurlijknietalleenhergebruiktdoorparticuliereontwikkelaars. Collectiehoudendeinstellingenkunnenzelfookgebruikmakenvanopendata.Doordatde producentvandedatabekendis,kunnendatasetsalsautoriteitbeschouwdworden.het AmsterdamMuseumenhetRijksmuseumkunnenbijvoorbeeldgebruikmakenvanelkaars datasetsomdatzebeideinformatiehebbenovernederlandsekunstenaarsuitdegouden Eeuw.Doorgebruiktemakenvanelkaarsdatasetswordtdeverzameldeinformatie accurater,betrouwbaarderenwaardevoller.europeana sverzameldedatasetzaleengrote rolspeleninhetverrijkenvanmetadatabijcultureleinstellingen.europeanaheeftvanmeer dan20miljoencultureleobjectenineuropeametadataverzameld.dezedatasetsworden dooreuropeanagecombineerdwaardooreenrijkegemetadateerdevirtuelecollectie ontstaat.cultureleinstellingenkunnenzelfopzoekgaannaarmeerinformatieoverde objectendiezezelfbezitten.degecombineerdemetadatavanmeerdantweeduizend erfgoedinstellingenineuropazijntoegankelijkvoorallepartnersvaneuropeanaenislater ditjaarviaeenapiondercc0beschikbaar. Europeanagaathaardatadaarnaastookaanbiedenalslinkedopendata.Bijlinked(open) datagaathetnietalleenmaaromdevrijetoegangtotdedata(open),maarookomde interoperabiliteittussenmeerderedatasets.linkedopendatamaakthetmogelijkom zoekmachinestemakendieinformatiekunnenvindeninverschillendedatabases,zonder datdaarvoorveelextrahandelingennodigzijn.zozouinformatieovergeportretteerde bekendenederlandersverbondenkunnenwordenmetrijksmonumentenzonderdateen ontwikkelaarhierheelveeltijdinhoefttestoppen.eencultureleinstellingkandaardoor haarcollectiebinformatieintheoriebeperkentothetopenbeschikbaarstellenvande objectenvaneencollectiezelf,overigerelevanteinformatiewordtautomatischgeleverd dooranderedatasets.totophedenisditechternoggeenstandaardpraktijkvoorculturele instellingen.erzijnnamelijknogmaarweinigcultureledatasetsbeschikbaaralslinkedopen data. Verhogen$bereik$ Open data: delen, verbinden en verrijken 13 van 18

15 Eentweedeantwoordopdevraagwatjealscultureleinstellingenkunthalenuitdeopen datadiejezelfpubliceert,isdatjehetbereik$van$je$collectie$significant$kunt$vergroten.uit onderzoekvankennisland 18 blijktdatopencultuurdatainzijn ruwe vormnietdirecteen middelkanzijnomdebezoekersaantallenopjeeigenwebsitetevergroten.hetbezoekaan enbereikvanjecollectieopandereplatformsofwebsitesbuitenjeeigenwebsiteof beeldbankkunjedaarentegenwelnoemenswaardigvergroten.hetnationaalarchiefen SpaarnestadPhotosteldenbijvoorbeeldruim1.000foto sbeschikbaaraanwikimedia Commons 19.Kennislandonderzochtheteffecthiervanopdebezoekersaantallenopde eigenbeeldbank.inmaart2012werdenwikipediabartikelenmetdezefoto sruim keerbekeken.dewikimediabfoto swerdenopbeeldbankvanhetnationaalarchiefen SpaarnestadPhotonietvakerbekekendananderefoto s.deconversievandebezoekers vanwikipedianaardebeeldbankvanhetnationaalarchiefenspaarnestadphotobleven dusuit.ditzoukunnenliggenaanhetfeitdatwanneereenafbeeldingbijeenartikelop Wikipediagepubliceerdwordt,deverwijzingnaardecultureleinstellingendelinknaarhet werknietmeegepubliceerdwordt.deeindgebruikermoetdaardooreenaantalkeer doorklikkenvoordathijbijde bron uitkomt.inhetonderzoekhebbenslechts114 bezoekersdoorgekliktnaardewebsitevanhetnationaalarchiefenspaarnestadphoto.het onderzoekweesverderuitdateenenkelbezoekaandefoto svandebeeldbankgelijkstond aanmaarliefst17.000bezichtigingenvanhetzelfdemateriaalopwikipediabartikelen.een significantevergrotingvanhetbereikvoorhetnationaalarchiefenspaarnestadphoto. Geld$verdienen?$ Veelcultureleinstellingenverkerenindeveronderstellingdatjeookwezenlijke economischebatenkuntgenererenmetalledatadiejeinhuishebt.het massadigitaliseringstrajectbeeldenvoordetoekomstdatin2007starttemethet digitaliserenenbeschikbaarstellenvaneenkerncollectievandenederlandseaudiovisuele geschiedenishadbijaanvangvanhetprojecteenterugverdienverplichting.hetgelddat verdiendzouwordenmethetgedigitaliseerdemateriaalzouweerterugvloeiennaarde overheid.hetprojectheeftinmiddelsnavierjaaruitgewezendathetprojectweldegelijk maatschappelijkewaardecreëert.deelektronischeverspreidingvancontentenmetadata levertechtergeengroteeconomischebatenop.onderzoekvantnoweesuitdaterbijhet beschikbaarstellenvangedigitaliseerdcultureelerfgoedvaakgeenrendabeleonline businessmodellenzijn.ookstaateenverdienmodelvaakdemissievaneenculturele instellingindeweg.deonderzoekersvantnoconcluderenalsvolgt 20 : De$terugverdienverplichting$is$volgens$de$onderzoekers$onrealistisch,$gezien$de$ auteursrechtelijke$obstakels$en$de$huidige$marktontwikkelingen.$met$de$opkomst$ van$platforms$als$youtube$is$de$norm$voor$digitale$audiovisuele$diensten$ gratis.$ Bovendien$valt$de$bereidheid$om$te$betalen$binnen$het$onderwijs$tegen,$mede$omdat$ de$overheid$haar$beleid$inmiddels$heeft$gericht$op$gratis$beschikbaarheid$van$ leermiddelen$die$publiek$zijn$gefinancierd.$ondanks$de$achterblijvende$economische$ 18 Downloadhetonderzoeksrapportviahttp://www.kennisland.nl/filter/nieuws/effectmetingBpersfotosBveelB vakerbbekekenbinbcontext. 19 Ziehttp://beeldenvoordetoekomst.nl/nl/activiteiten/nationaalBarchiefBjoinsBwikipedia. 20 Downloadhetonderzoeksrapportviahttp://beeldenvoordetoekomst.nl/nl/news/tussentijdseBevaluatieB beeldenbvoorbdebtoekomst. Open data: delen, verbinden en verrijken 14 van 18

Auteursrecht en Open Data in de Culturele Sector

Auteursrecht en Open Data in de Culturele Sector Auteursrecht en Open Data in de Culturele Sector Auteurs: Maarten Zeinstra Nikki Timmermans Creative Commons Nederland is een samenwerkingsverband tussen Stichting Nederland Kennisland, Waag Society en

Nadere informatie

OPEN CULTUUR DATA Een bottom-up initiatief vanuit de erfgoedsector"

OPEN CULTUUR DATA Een bottom-up initiatief vanuit de erfgoedsector OPEN CULTUUR DATA Een bottom-up initiatief vanuit de erfgoedsector" Lotte Belice Baltussen, Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid @lottebelice Lottebelice Wikimedia Conferentie Nederland Utrecht, 12

Nadere informatie

Reader Open Cultuur Data Masterclass 2015

Reader Open Cultuur Data Masterclass 2015 Reader Open Cultuur Data Masterclass 2015 Auteurs: Maarten Zeinstra, Lisette Kalshoven, Tom Kunzler Inhoudsopgave- Inleiding...3 Wat+is+Open+data?...4 Opbouw+reader...5 Hoofdstuk+1.+Intellectueel+Eigendom+en+open+licenties...6

Nadere informatie

Appendix: Masterclass 2015. Lex Slaghuis en Tom Kunzler

Appendix: Masterclass 2015. Lex Slaghuis en Tom Kunzler Appendix: Toeristische informatie Masterclass 2015 Auteurs: Lex Slaghuis en Tom Kunzler Inhoudsopgave- HOOFDSTUK)4)(APPENDIX):)TOERISTISCHE)INFORMATIE)...)2) INLEIDING)...)2) 4.1)DE)GESCHIEDENIS)VAN)TOERISTISCHE)INFORMATIE)...)2)

Nadere informatie

Open cultuur data in de praktijk Werkbijeenkomst Nederlands-Vlaamse samenwerking bij digitalisering van het cultureel erfgoed

Open cultuur data in de praktijk Werkbijeenkomst Nederlands-Vlaamse samenwerking bij digitalisering van het cultureel erfgoed Open cultuur data in de praktijk Werkbijeenkomst Nederlands-Vlaamse samenwerking bij digitalisering van het cultureel erfgoed Johan Oomen @johanoomen Hoofd R&D Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid

Nadere informatie

COCREATIE EEN VERKENNING T.B.V. DE OPENBARE BIBLIOTHEKEN

COCREATIE EEN VERKENNING T.B.V. DE OPENBARE BIBLIOTHEKEN COCREATIE EEN VERKENNING T.B.V. DE OPENBARE BIBLIOTHEKEN Hendrick Avercamp, Winterlandschap met schaatsers; 1608 Gedownload van de Rijksstudio RIJKSSTUDIO Inhoud: meer dan 200.000 high resolution beelden

Nadere informatie

Handleiding OpenOrg.nl

Handleiding OpenOrg.nl Handleiding OpenOrg.nl 1. Inleiding OpenOrg.nl is een wiki, een webtoepassing waarmee webdocumenten gezamenlijk kunnen worden bewerkt. Meerdere personen kunnen elkaars documenten en bijdragen aanvullen

Nadere informatie

FTP met Filezilla. Installatie

FTP met Filezilla. Installatie FTP met Filezilla FTP is de naam van het protocol waarmee bestanden op een webserver kunnen worden gezet. Dit document beschrijft hoe je met Filezilla, het broertje van de Mozilla browser, je eigen webiste

Nadere informatie

GEDISTRIBUEERD UITLEVEREN

GEDISTRIBUEERD UITLEVEREN Intersoftware Lentedans 51 B 2907 AX Capelle a/d Ijssel T 010-750 25 25 F 010-750 25 26 GEDISTRIBUEERD UITLEVEREN Niets uit dit document mag vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van

Nadere informatie

Videohandleiding Wikiwijs

Videohandleiding Wikiwijs Videohandleiding Wikiwijs Kees Pannekeet In opdracht van Wikiwijs Januari 2012 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Introductie... 2 YouTube... 3 Soorten accounts... 3 Uploadlimiet verhogen... 3 Bestandsindeling...

Nadere informatie

Thema 6 Professioneel werken

Thema 6 Professioneel werken Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Aline de Vries 06 October 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/87211 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Schrijven - Deelonderwerpen vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Schrijven - Deelonderwerpen vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 30 August 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/74557 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Discussie: Start de les door de volgende stelling op het bord te schrijven:

Discussie: Start de les door de volgende stelling op het bord te schrijven: Lesbrief 1 Introductie auteursrecht Voorbereiding Doelen: - De leerlingen worden zich bewust van het bestaan en het belang van auteursrecht en leren verschillende begrippen rondom auteursrecht kennen.

Nadere informatie

Handleiding NBB Basketball app

Handleiding NBB Basketball app Handleiding NBB Basketball app Versie 1.17 8 februari 2012 Introductie Deze handleiding beschrijft de functionaliteit van de NBB Basketball app voor android telefoons. Deze app is gratis te downloaden

Nadere informatie

Wonen er straks mensen op Mars?

Wonen er straks mensen op Mars? Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Ida Schuurman 05 February 2014 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/49143 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Eenheden lengtematen. Miranda de Haan. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/77026

Eenheden lengtematen. Miranda de Haan. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/77026 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Miranda de Haan 13 May 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/77026 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Prowise Presenter (online digibordsoftware)

Prowise Presenter (online digibordsoftware) Prowise Presenter (online digibordsoftware) Kevin Van Eenoo november 2015 COPYRIGHT Niets uit dit werk mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm, geluidsband,

Nadere informatie

Les bij artikel Pro-krant: Meteorieten stenen uit de ruimte

Les bij artikel Pro-krant: Meteorieten stenen uit de ruimte Les bij artikel Pro-krant: Meteorieten stenen uit de ruimte Auteur Linders Laatst gewijzigd Licentie Webadres 30 September 2013 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/43691

Nadere informatie

Archieven en fans op Flickr Verslag seminar Nationaal Archief joins Flickr the Commons

Archieven en fans op Flickr Verslag seminar Nationaal Archief joins Flickr the Commons Archieven en fans op Flickr Verslag seminar Nationaal Archief joins Flickr the Commons Datum: Auteur: November 2008 Kennisland Colofon In het consortium Beelden voor de Toekomst werken Beeld en Geluid,

Nadere informatie

Oplossing zoeken kwadratisch verband vmbo-kgt34

Oplossing zoeken kwadratisch verband vmbo-kgt34 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 23 May 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/74207 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet. Wikiwijs

Nadere informatie

Thema 8 De volwassene

Thema 8 De volwassene Auteur Aline de Vries Laatst gewijzigd 30 October 2015 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/68004 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Augmented Reality in Aurasma

Augmented Reality in Aurasma Handleiding Augmented Reality in Aurasma Fontys Educatief Centrum - Beroepsonderwijs & Bedrijfsleven Versie 2.0 Oktober 2015 Colofon Fontys Educatief Centrum Postbus 347, 5600 AH Eindhoven Telefoon 08850

Nadere informatie

EHBO Oefentoets. Angeline Bouman. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

EHBO Oefentoets. Angeline Bouman. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Angeline Bouman 03 June 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/62103 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Olympisch stadion vmbo12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Olympisch stadion vmbo12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 13 February 2017 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/63418 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken

Nadere informatie

Portfolio Dennis Snoeks. Dennis Snoeks. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Portfolio Dennis Snoeks. Dennis Snoeks. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur Dennis Snoeks Laatst gewijzigd Licentie Webadres 26 January 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/69890 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken

Nadere informatie

PILNAR web applicatie. Handleiding

PILNAR web applicatie. Handleiding PILNAR web applicatie Handleiding Table of Contents De PILNAR editor...3 Toegang tot de omgeving...3 De PILNAR omgeving...3 Hoofdmenu...4 Navigatie...5 Zoeken...6 Detailoverzichten...6 Collectie... 7 Inzending...

Nadere informatie

Lijn, lijnstuk en punt vmbo-kgt12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Lijn, lijnstuk en punt vmbo-kgt12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 25 May 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/57058 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van

Nadere informatie

Jij in de wereld en je portfolio. Roger Hendrickx. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Jij in de wereld en je portfolio. Roger Hendrickx. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur Roger Hendrickx Laatst gewijzigd 19 July 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/80123 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Het groente- en fruitvak. Steunpunt Smaaklessen. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Het groente- en fruitvak. Steunpunt Smaaklessen. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur Steunpunt Smaaklessen Laatst gewijzigd Licentie Webadres 09 December 2013 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/41857 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs

Nadere informatie

OneDrive handleiding

OneDrive handleiding OneDrive handleiding Voorwoord OneDrive for Business is een dienst die Mondia beschikbaar stelt voor medewerkers en leerlingen om bestanden op te slaan op het internet. De dienst wordt aangeboden via het

Nadere informatie

Word 2010 Les 1. CSV 21st century skills. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Word 2010 Les 1. CSV 21st century skills. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Word 2010 Les 1 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres CSV 21st century skills 15 November 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/69688 Dit lesmateriaal

Nadere informatie

Reis door Europa vmbo12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Reis door Europa vmbo12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 23 September 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/63401 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken

Nadere informatie

Arm en rijk - Kenmerken van ontwikkelingslanden

Arm en rijk - Kenmerken van ontwikkelingslanden Auteur VO-content StudioVO Laatst gewijzigd Licentie Webadres 31 December 2013 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/45121 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Technisch nederlands. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Technisch nederlands. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres laura haens 10 June 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/60424 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Olympische Spelen - Olympische sporter

Olympische Spelen - Olympische sporter Auteur VO-content StudioVO Laatst gewijzigd Licentie Webadres 14 July 2013 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/44990 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs

Nadere informatie

Een logo voor de OS vmbo12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Een logo voor de OS vmbo12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 13 October 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/63417 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken

Nadere informatie

«Technische gids» Netwerkinstallatie en Terminal Server/Citrix

«Technische gids» Netwerkinstallatie en Terminal Server/Citrix 14/04/01 B50/v4.00/S/TG003.02 «Technische gids» Netwerkinstallatie en Terminal Server/Citrix System Voor gebruik bij de installatie van Sage BOB 50 School Edition 2014 Oplossing Sage BOB 50 2 Hoewel aan

Nadere informatie

Ursula Nederlands brugklas havo werkwoordspelling

Ursula Nederlands brugklas havo werkwoordspelling Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Liesbeth Verstappen 18 January 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/71071 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van

Nadere informatie

Project PiggyBank 2014

Project PiggyBank 2014 Project PiggyBank 2014 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Bert Bredewold 23 April 2014 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/50661 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

THEMA 1 MENS & AARDE. LES 3 Lekker kwartetten. Deze les gaat over: Bij dit thema horen ook:

THEMA 1 MENS & AARDE. LES 3 Lekker kwartetten. Deze les gaat over: Bij dit thema horen ook: Powered by ESA NEMO NSO SPACE EXPO WNF THEMA 1 MENS & AARDE LES 3 Lekker kwartetten Deze les gaat over: Het verwerken van de informatie uit les 1 en 2 door een eigen kwartetspel te maken Bij dit thema

Nadere informatie

Gegevens, getallen en achtergrond

Gegevens, getallen en achtergrond Gegevens, getallen en achtergrond Organisatie: Vereniging Wikimedia Nederland Bezoekadres: Postadres: Woordvoerders: Mariaplaats 3, 3511 LH, Utrecht Postbus 167, 3500 AD, Utrecht Sandra Rientjes Directeur

Nadere informatie

Taaltaak: uitje met de ouderen (opzet)

Taaltaak: uitje met de ouderen (opzet) Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Tom Verschoor 10 October 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/67243 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Water en Olie. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/41344

Water en Olie. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/41344 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Roubos 07 November 2013 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/41344 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Toelichting op de licentieovereenkomst van DANS

Toelichting op de licentieovereenkomst van DANS Toelichting op de licentieovereenkomst van DANS >>> Het onderstaande is een toelichting op de licentie-overeenkomst die altijd wordt afgesloten met DANS wanneer een dataset in EASY wordt gedeponeerd. Door

Nadere informatie

Rekenen met procenten - VMBO TL 1

Rekenen met procenten - VMBO TL 1 Rekenen met procenten - VMBO TL 1 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Made Putra 22 April 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/73203 Dit lesmateriaal is gemaakt

Nadere informatie

1 De drie hoofdlijnen: muziekdocenten, leerkrachten en leerlingen.

1 De drie hoofdlijnen: muziekdocenten, leerkrachten en leerlingen. IKEI, MIK en het Leerorkest hebben bij elkaar opgeteld jaren ervaring met het geven van instrumentaal muziekonderwijs op de basisschool. Vanuit de overtuiging dat deze vorm van muziek educatie alleen verder

Nadere informatie

BOB 50 School Edition Installaties netwerk en Terminal Server/Citrix

BOB 50 School Edition Installaties netwerk en Terminal Server/Citrix BOB 50 School Edition Installaties netwerk en Terminal Server/Citrix Waarschuwing 2 Algemene informatie 2 De server licentie van BOB 50 SQL 2 Het bestand BOB.INI 2 Het bestand «COMPANY.ADT» 3 Opmerkingen

Nadere informatie

Voorbereiding 6.2. Peter van de Minkelis. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Voorbereiding 6.2. Peter van de Minkelis. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Voorbereiding 6.2 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Peter van de Minkelis 13 June 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/79168 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs

Nadere informatie

Reizen door Europa. Ed van den Heuvel. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Reizen door Europa. Ed van den Heuvel. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Ed van den Heuvel 30 November 2013 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/42536 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van

Nadere informatie

Rekenen MBO - Horeca. Jesper Raijmakers. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Rekenen MBO - Horeca. Jesper Raijmakers. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Jesper Raijmakers 25 June 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/77579 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Spreken op Niveau. Bas Lanters ; rob sanders. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Spreken op Niveau. Bas Lanters ; rob sanders. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteurs Laatst gewijzigd Licentie Webadres Bas Lanters ; rob sanders 13 June 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/72529 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken

Nadere informatie

Wikiwijs MAKEN en DELEN. Sandor Lokenberg. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Wikiwijs MAKEN en DELEN. Sandor Lokenberg. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur Sandor Lokenberg Laatst gewijzigd Licentie Webadres 12 April 2013 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/40246 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Bouw je droomhuis met Sketchup. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/45673

Bouw je droomhuis met Sketchup. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/45673 Auteur Het Hooghuis Laatst gewijzigd Licentie Webadres 24 July 2013 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/45673 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Knipprogramma. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/30342

Knipprogramma. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/30342 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Iso Nova 12 October 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/30342 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Schrijven - Controleren en verbeteren vmbo-b34

Schrijven - Controleren en verbeteren vmbo-b34 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 25 August 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/74536 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Marokko en Nederland. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Marokko en Nederland. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Anne Barnas 23 March 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/74092 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

1.4.1 Een game maken met Scratch. ICT Onderbouw. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

1.4.1 Een game maken met Scratch. ICT Onderbouw. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur ICT Onderbouw Laatst gewijzigd 17 May 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/76311 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Voetafdruk hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Voetafdruk hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 12 October 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/62170 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken

Nadere informatie

Zoutarm en gewoon brood. Steunpunt Smaaklessen. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Zoutarm en gewoon brood. Steunpunt Smaaklessen. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur Steunpunt Smaaklessen Laatst gewijzigd Licentie Webadres 14 February 2013 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/41855 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs

Nadere informatie

Dagtoerisme vmbo12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Dagtoerisme vmbo12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 08 August 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/63430 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van

Nadere informatie

Rekenen met groep 8. Inge Middelbos. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Rekenen met groep 8. Inge Middelbos. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Rekenen met groep 8 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Inge Middelbos 02 November 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/67630 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs

Nadere informatie

Heel veel mensen hv12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Heel veel mensen hv12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 23 September 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/52455 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Inleiding. Inleiding. Impactmeting Wikimedia Commons

Inleiding. Inleiding. Impactmeting Wikimedia Commons Inleiding Welkom bij deze korte inventarisatie. Deze wordt georganiseerd door Open Cultuur Data (OCD) en is onderdeel van de impactmeting van Nederlandse open cultuurdata. Het doel is inzicht te krijgen

Nadere informatie

Marketingmix. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Marketingmix. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Remco Burm 08 July 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/78987 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Bronnen van energie. Rianne van den Braak. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/68693

Bronnen van energie. Rianne van den Braak. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/68693 Auteur Rianne van den Braak Laatst gewijzigd 03 February 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/68693 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Heel veel mensen hv12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Heel veel mensen hv12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 25 October 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/52455 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken

Nadere informatie

Nederland transportland (VHBO klas 2) CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Nederland transportland (VHBO klas 2) CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Nederland transportland (VHBO klas 2) Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Ivar Prins 18 August 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/64705 Dit lesmateriaal is gemaakt

Nadere informatie

Afrika weer vrij. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Afrika weer vrij. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Hoor 10 June 2013 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/45050 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet. Wikiwijs

Nadere informatie

Fictie - Songteksten vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Fictie - Songteksten vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 24 August 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/74526 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Jongeren als doelgroep vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/73701

Jongeren als doelgroep vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/73701 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 21 March 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/73701 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Armoede in Nederland hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Armoede in Nederland hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 16 December 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/52445 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken

Nadere informatie

PROCESS MACHINE. Open Data voor Politie. woensdag 21 november 12

PROCESS MACHINE. Open Data voor Politie. woensdag 21 november 12 Open Data voor Politie De agent op straat: een toekomstbeeld met open data Open Data - Hoe ik er verzeild in raakte Open Data - Wat is het eigenlijk? Niet-persoonsgebonden data verzameld of gegenereerd

Nadere informatie

Opdracht Hoofdstuk 3 Energie in Brazilië

Opdracht Hoofdstuk 3 Energie in Brazilië Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Laura Carucci 14 June 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/57858 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Videomateriaal tonen in je cursus

Videomateriaal tonen in je cursus Videomateriaal tonen in je cursus Studenten en medewerkers van de UU hebben toegang tot de afgeschermde Videobestanden op de Surfnet Video Portal. Deze vallen onder de zogenoemde Academialicentie. Jaarlijks

Nadere informatie

Oppervlakte cirkel vmbo-kgt12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Oppervlakte cirkel vmbo-kgt12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 25 May 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/57133 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van

Nadere informatie

Winkelen bij de IKEA. Merel Schalker. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Winkelen bij de IKEA. Merel Schalker. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Merel Schalker 03 November 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/68198 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Hindoeïsme: kastenstelsel vmbo12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Hindoeïsme: kastenstelsel vmbo12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 05 August 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/77306 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Daar komen de Romeinen!

Daar komen de Romeinen! Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Elena Smallenbroek 25 September 2014 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/53728 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van

Nadere informatie

Voetafdruk hv12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52457

Voetafdruk hv12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52457 Auteur VO-content Laatst gewijzigd 31 May 2016 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/52457 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Communicatie in de thuiszorg van de toekomst

Communicatie in de thuiszorg van de toekomst Communicatie in de thuiszorg van de toekomst Exploratief onderzoek voor Vitaal Thuis met thuiswonenden, mantelzorgers & thuiszorgmedewerkers door Waag Society Helma van Rijn (helma@waag.org) Paulien Melis

Nadere informatie

Technologieverkenning

Technologieverkenning Technologieverkenning Videocontent in the cloud door de koppeling van MediaMosa installaties Versie 1.0 14 oktober 2010 Auteur: Herman van Dompseler SURFnet/Kennisnet Innovatieprogramma Het SURFnet/ Kennisnet

Nadere informatie

Woorden, woorden en nog eens woorden. Wat kun je ermee?

Woorden, woorden en nog eens woorden. Wat kun je ermee? Woorden, woorden en nog eens woorden. Wat kun je ermee? Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Wim Lievers 03 March 2014 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/37055 Dit

Nadere informatie

Presenteren vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74547

Presenteren vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74547 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 18 April 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/74547 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Stelling van Pythagoras vmbo-kgt12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Stelling van Pythagoras vmbo-kgt12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 25 May 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/57160 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van

Nadere informatie

Diagnostische toets module 3. Udens College h/v. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Diagnostische toets module 3. Udens College h/v. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Diagnostische toets module 3 Auteur Udens College h/v Laatst gewijzigd Licentie Webadres 18 September 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/85519 Dit lesmateriaal is gemaakt

Nadere informatie

Massamedia - 1 vmbo12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Massamedia - 1 vmbo12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 21 July 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/77309 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Drinkwater - Mavo 2. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Drinkwater - Mavo 2. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Drinkwater - Mavo 2 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Ruben Eisses 20 March 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/73903 Dit lesmateriaal is gemaakt

Nadere informatie

Vast, vloeibaar, gas. Tirza van Zandwijk. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Vast, vloeibaar, gas. Tirza van Zandwijk. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur Tirza van Zandwijk Laatst gewijzigd 01 November 2015 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/67996 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van

Nadere informatie

Nationaal Archief joins Wikipedia

Nationaal Archief joins Wikipedia Nationaal Archief joins Wikipedia Effectmeting 2012 Inhoudsopgave Inleiding! 2 Samenvatting eerste deel van de effectmeting! 3 Langetermijneffecten! 4 Conclusies! 6 Aanbevelingen! 6 Bronnen! 7 Colophon!

Nadere informatie

Plan van Aanpak Open Cultuur Data

Plan van Aanpak Open Cultuur Data Datum : 12 januari 2012 Onderwerp : Plan van aanpak Open Cultuur Data Plan van Aanpak Open Cultuur Data 1. Project Steeds meer culturele instellingen maken collecties en informatie over hun collecties

Nadere informatie

Vergaderen vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74582

Vergaderen vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74582 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 03 May 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/74582 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Luisteren en kijken - Lichaamstaal vmbo-kgt34

Luisteren en kijken - Lichaamstaal vmbo-kgt34 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 23 August 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/74616 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Trade not aid hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52444

Trade not aid hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52444 Auteur VO-content Laatst gewijzigd 29 April 2016 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/52444 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Kenmerken ontwikkelingslanden vmbo-kgt34

Kenmerken ontwikkelingslanden vmbo-kgt34 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 29 March 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/73825 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Europa - Reis door Europa. VO-content StudioVO. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Europa - Reis door Europa. VO-content StudioVO. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content StudioVO Laatst gewijzigd Licentie Webadres 13 July 2013 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/45194 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs

Nadere informatie

Seksuele intimidatie vmbo12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Seksuele intimidatie vmbo12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 21 July 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/77312 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Handleiding Voicemail

Handleiding Voicemail Handleiding Voicemail Document: Handleiding - Voicemail Datum: 6 juli 2015 Versie: 2.0 Auteur: Ingrid de Bont Inhoudsopgave 1 Introductie... 3 2 Voicemail inspreken... 3 2.1 Een persoonlijke boodschap

Nadere informatie

Sociale zekerheid vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Sociale zekerheid vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 20 October 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/73823 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Wonen - Eerste steden Middeleeuwen. VO-content StudioVO. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Wonen - Eerste steden Middeleeuwen. VO-content StudioVO. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content StudioVO Laatst gewijzigd Licentie Webadres 14 August 2013 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/44952 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

GS1 Data Source. Invoeren en wijzigen van gegevens met Excel

GS1 Data Source. Invoeren en wijzigen van gegevens met Excel GS1 Data Source Invoeren en wijzigen van gegevens met Excel 1 Gebruik van Excel In de GS1 Data Source webinterface kunt u eenvoudig met Excel gegevens van meerdere artikelen tegelijk vastleggen, toevoegen

Nadere informatie