!!!!!!!!!!!!!!! Open%data:%delen,%verbinden%en%verrijken!!!!!!!!!! Auteurs:!!!!!! Maarten!Zeinstra!!!!!! Nikki!Timmermans!!!!!!!!!!

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "!!!!!!!!!!!!!!! Open%data:%delen,%verbinden%en%verrijken!!!!!!!!!! Auteurs:!!!!!! Maarten!Zeinstra!!!!!! Nikki!Timmermans!!!!!!!!!!"

Transcriptie

1 Opendata:delen,verbindenenverrijken Auteurs: MaartenZeinstra NikkiTimmermans CreativeCommonsNederlandiseensamenwerkingsverbandtussen StichtingNederlandKennisland,WaagSocietyenhetInstituutvoorInformatierecht postbus2960,1000czamsterdamitel:+31(0)

2 Aanleiding) Opendataiseenrelatiefnieuwevormvanpublicerenvoorcultureleinstellingen.Bijdeze vormvanpublicatieontstaanvragenwaardeculturelesectornogmaarweinigervaringmee heeft.ineenserievandriewhitepapersbehandeltcreativecommonsnederland vraagstukkenwaarinstellingenindepraktijkmeetemakenkrijgenalszeaandeslaggaan metopendata.indeeerstepaperuithetdrieluik(auteursrechtenopendataindeculturele sector)werdbeschrevenwelkeauteursrechtelijkevraagstukkenvoorkomenbijhetopen beschikbaarstellenvancultureledata.indetweedewhitepaper(creativecommonsb licentiesenmethodenvoorhetopenstellenvancultureledata)werdingegaanopde technischevraagstukkendievoorkomenbijhetopenstellenvandataindeculturelesector. Indezederdeenlaatstewhitepapergaanweinopdemanierenwaaropopendatainde culturelesectorhergebruiktkanworden.dedriehoofdredenenvoorhetpublicerenvan opencultuurdatazijn:stimulerenvanhergebruik/nieuwetoepassingen,breedontsluiten enhetverrijkenvancultureledata.watkunjedoenmetopendataofwatkunnenanderen doenmetopendata?enwatkunjedaarvervolgensalscultureleinstellingweeruithalen? Voordezepaperwordtgeputuitdeopgebouwdekennisvancultureleinstellingenuithet OpenCultuurDataBnetwerk.VoordezepaperhebbeneenaantaldeelnemersuithetOpen CultuurDataBnetwerk,diein2011meegedaanhebbenaandeAppsvoorNederlandB competitie 1,ervaringenvastgelegdineencasestudybeschrijving.Webedankendemensen diehieraanbijgedragenhebben.indezepaperciterenweuitdezecasestudies. DewhitepaperszijngeschreveninhetkadervandeactiviteitenvanOpenCultuurData 2. OpenCultuurDataiseennetwerkvancultuurprofessionals,ontwikkelaars,designers, auteursrechtspecialistenenopendatabdeskundigen,datcultureledataopenmaaktende ontwikkelingvanwaardevollecultureletoepassingenstimuleert.eind2011zijnhackde Overheid 3 enhetinnovatorsnetwerkerfgoedsector 4 OpenCultuurDatagestart.Open CultuurDataorganiseertin2012metondersteuningvanCreativeCommonsNederland 5 en BeeldenvoordeToekomst 6 eenaantalactiviteiten,waarondereenmasterclassopendata voorcultureleinstellingenendedocumentatievankennisoveropendataindeculturele sectorindezeseriewhitepapers. WijbedankenhetNationaalArchief,hetAmsterdamMuseum,abBcMedia,EYEFilm InstituutNederlandenhetRijksmuseumvoordebijdragesdiezegeleverdhebbenaanhet onderzoekdattengrondslagligtaandezepapersender&dafdelingvanhetnederlands InstituutvoorBeeldenGeluidvoorhuntoegevoegdeinzichten Open data: delen, verbinden en verrijken 1 van 18

3 Open)data)in)de)organisatie) Opdevraaghoeopendataopditmomentindeorganisatieingebedis,wordteendivers beeldgeschetstdoordecultureleinstellingendiezichalseersteaanslotenbijhetopen CultuurDataBnetwerk.BijhetNederlandsInstituutvoorBeeldenGeluidspeeltdeResearch &DevelopmentafdelingvolgensMaartenBrinkerinkeenvoortrekkersrolalshetomopen datagaat.erwordtgewerktaanbeleidwaarinopenprojecteninbalanskomenmetde projectenwaarindeambitieisomgeldteverdienen.voordemeesteinstellingenisopen dataechtereennieuwfenomeen.uitdecasestudyopgestelddoorirenehaanblijktdat opendatavoorheteyefilminstituutnederlandeennieuwonderwerpwasdatvoor deelnameaandeappsvoornederlandcompetitieadhocinterngoedgekeurdwerd.voor hetnationaalarchiefwashetookeennieuwonderwerp.doordeelnameaandewedstrijd isallesechterineenstroomversnellinggeraakt.erisbijhetnationaalarchiefvolgenstim dehaaninmiddelseeninternewerkgroepopgerichtdiedeopendataagendaalsspeerpunt verdergaatuitwerken. MaartenBrinkerink(NederlandsInstituutvoorBeeldenGeluid): Op$dit$moment$ vervult$de$research$&$development$afdeling$waar$wij$werken$een$voortrekkersrol.$ We$werken$samen$met$de$unit$Marketing$&$Communicatie$en$informeren$ze$over$de$ stappen$die$we$zetten. IreneHaan(EYEFilmInstituutNederland): Dit$staat$nog$in$de$kinderschoenen.$ Ontsluiting$van$de$collectie$wordt$door$iedereen$erg$belangrijk$gevonden,$maar$het$ open$beschikbaar$stellen$is$nog$niet$ top$of$mind.$het$ging$nu$in$overleg$tussen$de$ afdeling$collectie,$digitalisering$en$digitale$presentatie.$het$management$team$ heeft$het$opstellen$van$de$data$wel$geaccordeerd;$maar$nog$niet$echt$een$duidelijk$ beeld$van$de$mogelijkheden$en$eventuele$voordelen$ervan. $ TimdeHaan(NationaalArchief): In$eerste$instantie$leek$het$moeizamer$te$gaan$dan$ ik$had$voorzien.$men$snapte$niet$waar$ik$het$over$had,$waar$ik$naar$toe$wilde,$wat$ik$ nodig$had.$maar$sneller$dan$ik$had$verwacht$is$het$begrip$open$data$binnen$de$ organisatie$geland.$het$staat$intern$prominent$op$de$agenda$en$we$willen$er$dit$jaar$ al$meer$mee$doen$[...]$intern$is$er$nu$een$werkgroep$samengesteld$waarmee$we$open$ data$verder$willen$brengen$en$waaruit$concrete$acties$moeten$komen$om$aan$het$ einde$van$de$rit$goed$te$kunnen$zeggen$wat$bij$ons$open$data$is$en$wat$niet,$onder$ welke$voorwaarden$enzovoort. Erblijkendrieargumentenvoorcultureleinstellingentezijnomdataopenbeschikbaarte stellen:omdecollectiebeschikbaartestellen,voorhethergebruikvandataenomsamen tekunnenwerkenmetanderecultureleinstellingen.heteersteargumentheeftbetrekking opdepubliekemissievancultureleerfgoedinstellingenombronnenzogoedmogelijkenzo breedmogelijkbeschikbaar$te$stellenvooriedereen.opendatadraagtbijaanhetvergroten vandeopenbaretoegankelijkheidvancollecties.algemeenrijksarchivarismartinberendse publiceerdeindatkadereindmaart2012eenartikelopvillamedia.nl 7 waarinhijeenlans breektvooropendata.hijziethetalsspeerpuntvoorhetnationaalarchiefom datauithet publiekedomeinopentestellenenvoorhergebruikbeschikbaartemaken.martin 7 Open data: delen, verbinden en verrijken 2 van 18

4 Berendse,LizzyJongmaenMaartenBrinkerinkzeggenhetvolgendeoveropendataenhoe datbijdraagtaanbredebeschikbaarheid: MartinBerendse(Algemeenrijksarchivaris): Met$open$data$krijgen$de$controleurs$ van$onze$democratie,$onderzoekers$en$journalisten$en$private$hergebruikers$van$ informatie$een$enorme$rijkdom$aan$bronnen$tot$hun$beschikking.$ Pas$als$het$niet$ meer$zoeken$is$naar$een$speld$in$een$hooiberg$wordt$openbaarheid$toegankelijkheid.$ Dat$is$waarom$het$NA$zich$zal$blijven$inspannen$voor$zowel$openbaarheid$als$open$ data $(Uit:Villamedia,29maart2012) LizzyJongma(Rijksmuseum): Het$Rijksmuseum$droomde$al$geruime$tijd$over$ implementatie$van$open$data.$de$collectie$is$niet$alleen$van$het$rijksmuseum,$maar$ van$iedereen.$de$kennis$en$gegevens$die$wij$hebben$over$de$objecten$uit$de$collectie$ wilden$we$graag$delen$met$anderen.$wij$wilden$vooral$graag$open$data$om$onze$ collectie$te$kunnen$delen$met$portals$als$europeana.$maar,$wij$wilden$geen$ eenmalige$exports$meer$leveren$zoals$bij$het$geheugen$van$nederland,$omdat$wij$ geleerd$hebben$dat$data$snel$ veroudert. MaartenBrinkerink(NederlandsInstituutvoorBeeldenGeluid): Vanuit$het$ Innovators$Netwerk$Erfgoedsector$was$Beeld$en$Geluid$één$van$de$trekkers$van$het$ project,$omdat$wij$het$belangrijk$vinden$dat$erfgoed$zo$open$en$breed$mogelijk$ beschikbaar$wordt$gesteld.$het$is$immers$de$publieke$missie$van$beeld$en$geluid$om$ collecties$onder$een$breed$publiek$kenbaar$te$maken. $ Hettweedeargumentdatdoorcultureleinstellingenaangedragenwordtomdataopenbaar beschikbaartestellen,ishergebruik$van$de$data.hergebruikvandedatainnieuwe toepassingenofapplicatieswaardeinstellingenzelfnognietaangedachthadden.en hergebruikvandatainbestaandeoflopendesamenwerkingsprojecten,zoalsbijvoorbeeld eenprojectalscatchplus 8 waarinmeerderedataleveranciesdataaanleverenvooreen breedscalaaanontwikkeldedienstenvoorheterfgoedveld.ofdenkbijvoorbeeldaan anderedataharvestingbprojectenzoalseuropeana 9,waarinmeerderebronnen geaggregeerdenontslotenwordenopeeneuropeseportalvoorerfgoed.maarten BrinkerinkenLizzyJongmazeggenhetvolgendeoveropendataennieuwetoepassingen: $ MaartenBrinkerink(NederlandsInstituutvoorBeeldenGeluid): Gezien$de$ resultaten$van$apps$for$amsterdam,$waarbij$de$data$van$het$amsterdam$museum$ mateloos$populair$bleek,$waren$we$vooral$heel$erg$benieuwd$naar$wat$ontwikkelaars$ met$onze$data$zouden$doen.$we$gingen$er$vanuit$dat$de$culturele$datasets$ook$voor$ Apps$voor$Nederland$veel$gebruikt$zouden$worden$en$verwachtten$vooral$dat$we$ nieuwe$inzichten$zouden$krijgen$in$de$mogelijkheden$van$het$hergebruik$van$onze$ collecties. LizzyJongma(Rijksmuseum): We$hadden$gezien$dat$het$Amsterdam$Museum$bij$de$ wedstrijd$apps$voor$amsterdam$enkele$hele$mooie$apps$had$gekregen.$wij$hoopten$ dat$ten$minste$één$app$ontwikkeld$zou$worden$met$onze$open$data.$[...]$het$project$ Open data: delen, verbinden en verrijken 3 van 18

5 heeft$ons$veel$meer$opgeleverd$dan$we$hadden$verwacht.$we$hadden$gehoopt$op$ een$enkele$toepassing.$inmiddels$zijn$er$11$apps$ontwikkeld 10. $ Hetderdeargumentdatdoorcultureleinstellingenaangedragenwordtomdataopen beschikbaartestellen,isdathetmakkelijkerwordtomjedataverderteverrijkenmet anderedatasetsenbronnen,enjedaardoorookmakkelijkermetandere(culturele) instellingenkuntgaansamenwerken.jehoeftnieteersteenprojectdefiniëren,jekuntzelf gaankijkenoferdoorandereinstellingendatabeheerdwordtdierelevantisvoorjeeigen collectie,missieendoelstellingen.hetopenaanbiedenvandecollectiedatavan bijvoorbeeldhetrijksmuseumwaseeneerstestapvooreenverderesamenwerkingmet EuropeanaendeonderwijscommunitiesvanKennisnet,dieopditmomentverder uitgebouwdworden.hetopenbeeldenbplatform 11 integreerdedeopendatasetsvanhet RijksmuseumenhetAmsterdamMuseumvoorbetereontsluitingvanhethistorische videomateriaal. Community) Hoekunjeorganiserendatjedatahergebruiktwordtenbrederbeschikbaarkomt?Binnen jeeigenorganisatiezullenveelideeënenmisschienookalprojectenbestaanrond specifieketoepassingen.demeerwaardevanhetaansluitenbijeencommunityvanopen databexperts,programmeursenontwikkelaarsdiehetleukvindenommetopendataaande slagtegaan,isdatheteennieuw$perspectief$ofnieuweperspectievenopjouwdatasetkan gevenwaarjenognooitovernagedachthaden(technische)$expertisegeleverdwordtdieje nietinhuishebt.inzekerezinzijndeideeënvanuiteenorganisatiezelfbeperktdoorhet professionelevocabulaire datjehebt.eencollectiemedewerkerheefteenspecifiekidee overwaaromeencollectierelevantis,eenontwikkelaarkijktweermetheelandereogen naardezecollectie.hijzietbijvoorbeelddepotentievooreentechnologieals gezichtsherkenningvoordeontsluitingvandecollectie.doorhetaantalperspectievenopje datatevergroten,vergrootjedereikwijdte.opencultuurdatavindtomdiereden aansluitingbijdecommunityvanhackdeoverheid,eencollectiefvanexpertsophetgebied vanopendataenopendatabtoepassingendatzichsterkmaaktvoordeontsluitingvanmeer opendatadooroverheden.tweemaalperjaarorganiseerthetcollectiefeenhackathon waardebetrokkenenvanverschillendegespecialiseerdewerkgroepenzoalsopen OnderwijsData,OpenZorgDataenOpenCultuurDatahundatapresenterenen samenwerkenaanhetmakenvannieuwetoepassingen.bijkomendvoordeelvandeze aanpakisdathierdoormeerderetypedatasetsgecombineerdkunnenwordenwaarbij interessantekruisverbandengelegdkunnenworden. 10 EenactueeloverzichtvangemaaktetoepassingenmetdeRijksmuseumAPIkangevondenwordenop 11 Open data: delen, verbinden en verrijken 4 van 18

6 Afbeelding)1.)Hack)de)Overheid)hackathon)in)de)Shell)toren.)Foto:)Breyten)Ernsting)/)CCABY.) Opbasisvandeeersteervaringenmethetinbrengenvanopencultuurdataophackathons kunnendevolgendeconclusiesgetrokkenwordenoverwatvanuithetperspectiefvaneen hackerenontwikkelaarinteressantbevondenwordt.teneerste,(omvang)rijke$contentis gewild.zorgervoordatjezoveelmogelijkenzointeressantmogelijkecontentbeschikbaar stelt,ennietenkelmetadata.uiteindelijkspreekthetmeertotdeverbeeldingomietste doenmetdeafbeeldingenuitcollecties,zoalsdenachtwachtvanhetrijksmuseumofde zonnebloemenvanhetvangoghmuseum,danmetalleendemetadatavandezestukken, zoblijkt.heteyefilminstituutnederlandbrachtvoorappsvooramsterdambijvoorbeeld metadatainondercc0beschikbaarvanhuncollectienederlandsefilms.dezedatawerd doorniemandgebruikt.hetrijksmuseumbrachtnaastmetadatavanhaargehelecollectie uiteindelijkookeengrootdeelvanhuncontentuitdecollectiein.aanvankelijkwashet Rijksmuseumvanplanomcontentselectiestemakenrondspecifiekeonderwerpen,maar uiteindelijkiservoorgekozenomdeselectiezobreedmogelijktehouden.dezestrategie leverdevlaknadeafsluitingvandewedstrijd(binneneenmaand)alelfapplicatiesop.irene HaanenLizzyJongmazeggenhetvolgendeoverdeinbrengvancontent: IreneHaan(EYEFilmInstituutNederland): Omdat$we$helaas$nog$geen$ beeldmateriaal$met$onze$dataset$konden$meegeven,$hadden$we$geen$hoge$ verwachtingen.$wel$hoopten$we$dat$er$interessante$verbindingen$zouden$ontstaan$ met$andere$ontsloten$collecties$[...]$het$beschikbaar$stellen$van$de$data$was$een$ goede$eerste$stap,$maar$zoals$gezegd$bevatte$de$data$geen$beeldmateriaal,$ waardoor$het$voor$de$ontwikkelaars$waarschijnlijk$geen$aantrekkelijke$dataset$is$(dit$ was$al$onze$verwachting).$de$data$is$dan$ook$niet$gebruikt.$de$volgende$keer$zullen$ we$alleen$data$aanleveren$als$we$ook$beeldmateriaal$beschikbaar$kunnen$stellen. $ LizzyJongma(Rijksmuseum):$ We$begonnen$aan$de$wedstrijd$met$selecties$van$ datasets$waarmee$ontwikkelaars$(in$onze$ogen)$leuke$apps$zouden$kunnen$bouwen.$ We$verzandden$echter$in$de$vraag$wat$appbouwers$leuk$zouden$gaan$vinden.$Het$ hele$idee$van$sets$naar$onderwerpen$hebben$we$toen$losgelaten.$we$zijn$ kunstwerken$gaan$selecteren$die$auteursrechtelijk$vrij$zijn$en$waar$we$ beeldmateriaal$van$hebben,$vanuit$de$veronderstelling$dat$appbouwers$altijd$ beeldmateriaal$willen$gebruiken.$deze$veronderstelling$blijkt$juist.$zodoende$zijn$wij$ tot$een$selectie$van$ruim$ $kunstwerken$van$voor$1840$gekomen$[...]$we$ Open data: delen, verbinden en verrijken 5 van 18

7 merken$inderdaad$dat$de$meeste$appbouwers$op$zoek$zijn$naar$de$rembrandts$en$ werken$uit$de$gouden$eeuw.$dit$hebben$wij$uit$kunnen$leveren.$we$vinden$het$wel$ spijtig$dat$wij$onze$modernere$parels$niet$als$open$data$beschikbaar$hebben$kunnen$ stellen$en$zodoende$ook$niet$een$ander$beeld$van$het$rijksmuseum$hebben$kunnen$ bieden. Tentweedegeldthoeopenerdedatabeschikbaaris,hoebeterdatisvoorhetstimuleren vanhergebruik.indezecontextbetekentopendat(commercieel)hergebruikistoegestaan, datdekwaliteitvandeaangebodencontentzohoogmogelijkis(geenthumbnails)endat hetviaeenopenstandaardaangebodenwordtopzo nmanierdatjeerookietsmeekan. ArjandenBoer,ontwikkelaarbijwebbureauabBcmedia,zegthierhetvolgendeover: ArjandenBoer(abBcmedia): In$ieder$geval$graag$met$zo$min$mogelijk$beperkingen$ qua$licentie$en$met$name$ook$het$gebruik$van$beeldmateriaal.$alleen$metadata$en$ geen$beeld$of$slechts$thumbnails$hebben$we$weinig$aan. Toepassingen) Watvoortoepassingenkunnengemaaktwordenmetopencultuurdata?Opbasisvande ingezondenapplicatiesvanappsvoornederlandwaaropencultuurdataisgebruikt,geven weeenindrukvandemogelijkhedendieerzijn.intotaalwerden13applicatiesvanderuim veertiginzendingenmetopencultuurdatasetsgemaakt.opopencultuurdata.nlwordteen overzichtvantoepassingengegeven 12.Hierkaneenactueeloverzichtgevondenwordenvan opencultuurdatabtoepassingenendelinksnaaralleonderstaandeapplicaties.tevens wordendemeestevandeingezondenapplicatiestoegelichtineenzogenaamde Demoblog 13,dezewordtgeschrevendoordedeveloperszelf.Hieronderwordtuit ervaringenbeschrevenindezedemoblogsgeput. Collecties$doorzoekbaar$maken$ Verrewegdemeesteapplicatieszijngemaaktomdedatabeterofopeennieuwemanier doorzoekbaartemaken.doordedatabijvoorbeeldtekoppelenaaneen classificatiesysteem,aandatavananderecultureleinstellingenofdoornieuwe technologieënalsspraakherkenningtekoppelenaandedata.ronaldklip,ontwikkelaarvan contentecontentenderijksmuseumtijdlijnapplicatie: [Ik$wilde$iets$maken]$waardoor$je$ op$andere$manieren$de$collectie$van$het$rijksmuseum$kunt$ontsluiten$dan$de$opties$die$het$ museum$zelf$al$op$de$website$biedt.$standaard$manieren$zoals$zoeken$op$titel$of$op$naam$ van$de$kunstenaar:$die$zijn$er$al.$kenmerkend$van$die$manieren$is$dat$je$vindt$wat$je$zoekt$ $ op$zich$wenselijk,$maar$het$kan$ook$interessant$zijn$om$iets$te$vinden$wat$je$juist$niet$zoekt.$ Het$leek$me$daarom$leuk$om$een$tijdlijn$te$ontwikkelen,$omdat$dit$weer$een$andere$manier$ is$om$de$collectie$te$benaderen.$hierondereenalfabetischoverzichtvanapplicaties gemaaktomdedoorzoekbaarheidvancollectiestevergroten LeesalleDemoblogshier:http://www.opencultuurdata.nl/category/blog/demo/. Open data: delen, verbinden en verrijken 6 van 18

8 $ Afbeelding)2.)Screenshot)Rijksmuseum)Tijdlijn)applicatie.) ArkyvesICONCLASSBrowser:decollectievanhetRijksmuseumisdoorzoekbaar gemaaktmetgebruiktvanheticonclassclassificatiesysteem.developer:etienne Posthumus,Arkyves.Gebruiktedataset:Rijksmuseum. ConnectedCollection:applicatiedierelatieslegttussencollectiesvanverschillende museametgebruikvanopendata.developer:woutvanwezel,cit.gebruikte datasets:o.a.amsterdammuseum,nationaalarchief,openbeelden(beelden Geluid),Rijksmuseum. GezichtenvanhetRijksmuseum:gezichtsherkenningstechniekmaakthetmogelijk gezichtenopschilderijen,tekeningenenprentenvanhetrijksmuseumopeen nieuwemaniertebekijkenendaarmeedemuseumcollectieopeen menselijke manierteverkennen.developers:hansvandenbergenarjandenboer,abbcmedia. Gebruiktedataset:Rijksmuseum. RijksmuseumTijdlijn:doorzoekdecollectievanhetRijksmuseummiddelseentijdlijn indiversecategorieën.developer:ronaldklip,contentecontent.gebruiktedataset: Rijksmuseum. HetVirtueleRijksmuseum:virtueelRijksmuseumgemaaktmetalleschilderijen,met dejuisteverhoudingeningrootte.developer:haykranen.gebruiktedataset: Rijksmuseum. Games$ Eenandertypetoepassingdiekanwordenontwikkeldmetopencultuurdataisdegame.Op basisvandeonderwerpenvandeindividueleobjectenvanhetrijksmuseumzijntwee quizzesontwikkeldwaarbijofweldejuistenaamvanhetwerkgeradenmoetworden,ofwel demakervanhetwerk.indepraktijkisditvoordeeindgebruikermoeilijkerdanhetophet eerstegezichtlijkt,zogeeftronaldklip,dienaastderijksmuseumtijdlijnookdeapplicatie RijksBQuizmaakte,aan: Het$is$een$pittige$quiz$geworden.$Zelf$heb$ik$nog$niet$meer$dan$13$ punten$gehaald,$van$de$20$die$maximaal$te$behalen$zijn.$het$helpt$wel$als$je$aan$het$ schilderij$kunt$zien$of$de$maker$een$italiaan$of$een$nederlander$is.$of$dat$het$werk$niet$ Open data: delen, verbinden en verrijken 7 van 18

9 Middeleeuws$is:$dan$kun$je$namen$als$ Dirck $of$ Meester$van$ $wegstrepen.$jezouje natuurlijkkunnenvoorstellendatdoormeer(meta)datatoetevoegenaandievanhet Rijksmuseum,jedevragenveelzijdigerzoukunnenmakenwaardoorhetaantrekkelijker wordtomdequiztespelen.doorbijvoorbeeldinformatietoetevoegenoverdenationale identiteitvandemaker,welkeanderewerkenerindietijdgemaaktwerden,gerelateerde kunstenaarsofanderemetadatawaarhetrijksmuseumzelfmisschiennietdirectover beschikt,kunnenergerichtevragengesteldwordenenwordtdeeindgebruikergeholpen methetbeantwoordenvandevragen.hieronderdetweegamesdiegemaaktzijnopbasis vanopencultuurdata. Afbeelding)3.)Screenshot)RijksAQuiz)applicatie.) RijksBQuizvanContenteContent:daagtiedereenuitzijnofhaarkennisvande schilderkunsttetesten.developer:ronaldklip,contentecontent.gebruikte dataset:rijksmuseum. RijksmuseumQuiz:quizoverdecollectievanhetRijksmuseum:kiesuit4optiesde juistetitelvaneengegevenafbeelding.developer:nicowitteman.gebruikte dataset:rijksmuseum. Verrijken$met$nieuwe$bronnen$ Anderetoepassingenzijngemaaktdoordeaangebodendatateverrijkenmetnieuwe datasetsofhetbijdragenvandedatasetsaanandereplatformswaaralmeerdatatevinden is,bijvoorbeelddoordeopendatateverrijkenmetwikipediabartikelenofdezeopgoogle Mapsbeschikbaartemaken.JaapBlom,ontwikkelaarbijBeeldenGeluid,verrijkte historischvideomateriaalvanhetopenbeeldenbplatformmetnieuwedatasets,zodathet mogelijkwordtdatalserietsoverdrenthetezienisineenfilmpje,hierbijookeen WikipediaBartikeloverDrenthegetoondwordt.JaapBlomzegthierhetvolgendeover: Aan$ de$basis$van$de$werking$van$de$demo$liggen$de$spraaktranscripten$van$deze$video s,$die$zijn$ geleverd$door$de$spraakherkenningssoftware$van$xemi.$het$idee$voor$de$demonstratie$ligt$in$ het$contextualiseren$van$bekeken$video s$om$de$kijker$zodoende$te$voorzien$van$nuttige,$ Open data: delen, verbinden en verrijken 8 van 18

10 leuke$en$onverwachte$achtergrondinformatie$over$hetgeen$er$gesproken$wordt$in$het$ filmpje.hieronderdetoepassingendiedatahebbenverrijkt. Afbeelding)4.)Screenshot)Open)Beelden)video s)verrijkt)met)open)data.) OpenBeeldenvideo sverrijktmetopendata:dedemolaatzienhoejeeenvideoin eenverrijktecontextkuntafspelendooropendatabronnentekoppelenaantermen dievoorkomenindespraaktranscriptenvandevideo.developer:jaapblom,beeld engeluid,afdelingr&d.gebruiktedatasets:amsterdammuseum,openbeelden (BeeldenGeluid),Rijksmuseum. Rijksmonumenten:websitewaaropde61.000rijksmonumenteninNederlandte doorzoekenzijn,verrijktmetinformatievanwikipediaeneenkoppelingmetgoogle Maps.Developer:TerryvanElk,ElkICTServices.Gebruiktedataset:o.a. Rijksmonumenten. Mobiele$applicatie$en$tablets$ Alsjeaanapplicatiesofappsdenkt,dandenkjeineersteinstantietochwelaan toepassingenvoorjemobieletelefoonofeentablet.ookdezezijngemaaktmetopen cultuurdata.een(mobiele)applicatiewaarbijjeopbasisvanlocatiestukkenuitdecollectie kuntbekijken.bijdeapplicatievistoryiserookdemogelijkheidomnieuwe(user generated)contenttoetevoegen,zodatdedataverderverrijktkanwordendoorde eindgebruiker. Open data: delen, verbinden en verrijken 9 van 18

11 Afbeelding)5.)Screenshot)Vistory)applicatie.) HistorischekaartenopdeiPad:iPadappgemaaktwaarmeejehistorischekaartenuit de16etot19euitdecollectievanhetnationaalarchiefkanbekijken.developers: KarsAlfrinkenChrisEidhof.Gebruiktedataset:NationaalArchief. Rijksmonumenten.info:Mobieleappmetalle61.000rijksmonumentenvan Nederlandmobielbeschikbaar,methierbijookinformatievandeRijksdienstvoor hetcultureelerfgoedenwikipedia,afbeeldingenvanwikimediacommons,rce, Flickrenvanhistorischearchievenenmusea.Developers:HansvandenBergen ArjandenBoer,abBcmedia.Gebruiktedataset:o.a.Rijksmonumenten. Vistory TheInteractiveHistoricalVideoApp:gebruiktgeolocatietechnologieop smartphonesomtebepalenwaarjebentenlaatjeopbasishiervanhistorischefilms ziendieindebuurtzijnopgenomen.developers:jonathancarter,paulmanwaring, JeroenvanderLinde,MartinElshout,DenizTezcan(gezamenlijk:GlimwormIT). Gebruiktedataset:OpenBeelden(BeeldenGeluid). Sociale$mediaplatforms$ Hetkoppelenvanopendataaansocialeplatformsendaareensocialedimensieaangeven (technischgezien)iseenvormvanhergebruikdieweookterugzienindegemaakte applicaties.koppelingenmettwitter,facebookofbijvoorbeeldflickrwordenalgebruiktbij veelcultureleinstellingen,ookiswikipediaalssociaalplatformvolwassengeworden.bijde hierbovengenoemderijksbquizwordtbijvoorbeeldookeenkoppelinggemaaktmettwitter enfacebook,waardoordequizookeensocialedimensiekankrijgen.alsjepuntenbehaald hebtindequiz,kunjedezeprestatiedelenmetjevriendenopfacebookenjevolgersop Twitter,waardoorzijookgeïnteresseerdzoudenkunnenrakenindecollectievanhet Rijksmuseum.HansNouwensontwikkeldeverderdeOpenArchiefTwitterstreams,waarbij gebruikerselkedagéénofmeerderetweetskrijgenwaarinzegeattendeerdwordenopvoor heninteressantcultuuraanbod.hijzegthierhetvolgendeover: Gebruikers$kunnen$zich$ abonneren$op$een$van$de$vele$onderwerpen$die$worden$aangeboden.$de$onderwerpen$ variëren$van$voetbal$tot$historische$penningen$en$trapgevels.$per$onderwerp$worden$per$dag$ een$aantal$tweets$verstuurd. Open data: delen, verbinden en verrijken 10 van 18

12 Afbeelding)6.)Screenshot)OpenArchief)Twitterstreams.) OpenarchiefTwitterstreams:TweetsoverhetNederlandsecultuuraanbod. Developer:HansNouwens.Gebruiktedatasets:o.a.AmsterdamMuseum,Rijks. Kortom,ineenkortetijdzijnmetbeperktemiddelenveelnieuwesoortentoepassingen gemaaktwaarjealscultureleinstellingmisschiennietzosnelaanhadgedacht.hoewelde toepassingennogrelatiefeenvoudiglijken,zijnditeerste(werkende)prototypesbinneneen genrewaarbijnieuwemogelijkhedenindetoekomstnogverderverkendkunnenwordenen bijkunnendragenaanhetfaciliterenvanbredetoegangtotjedataenhetstimulerenvan hergebruikinnieuwecontextenvoornieuwepublieken. Meerwaarde)open)data) Watkunjevervolgensalscultureleinstellingdoenmetdetoepassingendiegemaaktzijn metjouwopendatasets?watkunjeeruithalen?dehierbovengenoemdeargumentendie vaakwordengebruiktomtothetbesluittekomendataopentestellenkomenovereenmet deervaringen:doordecollectiebeschikbaartestellenneemtdetoegangenhethergebruik toeenontstaatergroteresamenwerkingtusseninstellingen.hierdoorwordtdewaardevan jecollectievergroot,hoewelhierbijmetnamemoetwordengedachtaan softbenefits, zoalshogere(online)bezoekersaantallen,contextualiseringvancollectiesenobjectenop externeplatformsalswikipediaenverrijkingvanmetadatadanverhogingvanfinanciële baten.dezeresultatenzullenhieronderwordentoegelicht. Toegang$vergroten$en$verbeteren$ Teneerste,hetzelfpublicerenvanopendatakan,zoalsinbovenstaandevoorbeeldennaar vorenisgekomen,leidentothetverderverrijkenvanjedatasets,waardooruiteindelijkde toegang$vergroot$en$verbeterdkanworden.museaenarchievenzijnallangetijdbezigmet hetverrijkenvanhunmetadatadoordelenvanhuncollectieonlinetepubliceren.het NationaalArchiefpubliceerdebijvoorbeeldeengrotesetfoto sendataopdefotowebsite Flickr:TheCommons 14,waardoorveelextrainformatietoegevoegdkonwordenaanhun collectiedoorcommentaaropfoto stelezenopflickr(usergeneratedcontent).de DeutscheFototheksteldeveelfoto sterbeschikkingaanwikimediacommons,de 14 Open data: delen, verbinden en verrijken 11 van 18

13 beeldbankvanwikipedia 15.Wikimedianengavencommentaaropdeduizendenbestanden, waardoordedeutschefotothekhaarmetadatakonverrijken.verderwerdendefoto sook indewikipediabartikelengebruikt,zoalsgetoondinafbeelding6hieronder. Afbeelding)7.)WikipediaAartikel)met)foto)uit)Fotothek)collectie.) InhetkadervanBeeldenvoordeToekomsthebbenhetNationaalArchiefenhet NederlandsInstituutvoorBeeldenGeluidenkelecrowdsourcingprojectenuitgevoerdom usergeneratedmetadataaanhuncollectietoetevoegen.deaangeleverdecontentvoor dezeprojectenisoverigensnietondereenopenlicentiebeschikbaar.waisda? 16 ishetvideo taggingspelvanbeeldengeluidwaarbijmensenspelenderwijsvideo sbeschrijvenmet trefwoorden.mapit iseenwebsitewaarbijmensengevraagdwordtdeexactelocatie vaneenfotoaantegevenopdekaart.beidezorgenvoorenormeverrijkingvanhet materiaal.doordezemetadatatoevoegingenishetmateriaalsnellertevinden,tegebruiken enincontextteplaatsen ZiehetprojectmethettelevisieprogrammaManBijtHond:http://woordentikkertje.manbijthond.nl/. 17 Open data: delen, verbinden en verrijken 12 van 18

14 Afbeelding)8.)Screenshot)Mapit1418.nl. Opendatawordtnatuurlijknietalleenhergebruiktdoorparticuliereontwikkelaars. Collectiehoudendeinstellingenkunnenzelfookgebruikmakenvanopendata.Doordatde producentvandedatabekendis,kunnendatasetsalsautoriteitbeschouwdworden.het AmsterdamMuseumenhetRijksmuseumkunnenbijvoorbeeldgebruikmakenvanelkaars datasetsomdatzebeideinformatiehebbenovernederlandsekunstenaarsuitdegouden Eeuw.Doorgebruiktemakenvanelkaarsdatasetswordtdeverzameldeinformatie accurater,betrouwbaarderenwaardevoller.europeana sverzameldedatasetzaleengrote rolspeleninhetverrijkenvanmetadatabijcultureleinstellingen.europeanaheeftvanmeer dan20miljoencultureleobjectenineuropeametadataverzameld.dezedatasetsworden dooreuropeanagecombineerdwaardooreenrijkegemetadateerdevirtuelecollectie ontstaat.cultureleinstellingenkunnenzelfopzoekgaannaarmeerinformatieoverde objectendiezezelfbezitten.degecombineerdemetadatavanmeerdantweeduizend erfgoedinstellingenineuropazijntoegankelijkvoorallepartnersvaneuropeanaenislater ditjaarviaeenapiondercc0beschikbaar. Europeanagaathaardatadaarnaastookaanbiedenalslinkedopendata.Bijlinked(open) datagaathetnietalleenmaaromdevrijetoegangtotdedata(open),maarookomde interoperabiliteittussenmeerderedatasets.linkedopendatamaakthetmogelijkom zoekmachinestemakendieinformatiekunnenvindeninverschillendedatabases,zonder datdaarvoorveelextrahandelingennodigzijn.zozouinformatieovergeportretteerde bekendenederlandersverbondenkunnenwordenmetrijksmonumentenzonderdateen ontwikkelaarhierheelveeltijdinhoefttestoppen.eencultureleinstellingkandaardoor haarcollectiebinformatieintheoriebeperkentothetopenbeschikbaarstellenvande objectenvaneencollectiezelf,overigerelevanteinformatiewordtautomatischgeleverd dooranderedatasets.totophedenisditechternoggeenstandaardpraktijkvoorculturele instellingen.erzijnnamelijknogmaarweinigcultureledatasetsbeschikbaaralslinkedopen data. Verhogen$bereik$ Open data: delen, verbinden en verrijken 13 van 18

15 Eentweedeantwoordopdevraagwatjealscultureleinstellingenkunthalenuitdeopen datadiejezelfpubliceert,isdatjehetbereik$van$je$collectie$significant$kunt$vergroten.uit onderzoekvankennisland 18 blijktdatopencultuurdatainzijn ruwe vormnietdirecteen middelkanzijnomdebezoekersaantallenopjeeigenwebsitetevergroten.hetbezoekaan enbereikvanjecollectieopandereplatformsofwebsitesbuitenjeeigenwebsiteof beeldbankkunjedaarentegenwelnoemenswaardigvergroten.hetnationaalarchiefen SpaarnestadPhotosteldenbijvoorbeeldruim1.000foto sbeschikbaaraanwikimedia Commons 19.Kennislandonderzochtheteffecthiervanopdebezoekersaantallenopde eigenbeeldbank.inmaart2012werdenwikipediabartikelenmetdezefoto sruim keerbekeken.dewikimediabfoto swerdenopbeeldbankvanhetnationaalarchiefen SpaarnestadPhotonietvakerbekekendananderefoto s.deconversievandebezoekers vanwikipedianaardebeeldbankvanhetnationaalarchiefenspaarnestadphotobleven dusuit.ditzoukunnenliggenaanhetfeitdatwanneereenafbeeldingbijeenartikelop Wikipediagepubliceerdwordt,deverwijzingnaardecultureleinstellingendelinknaarhet werknietmeegepubliceerdwordt.deeindgebruikermoetdaardooreenaantalkeer doorklikkenvoordathijbijde bron uitkomt.inhetonderzoekhebbenslechts114 bezoekersdoorgekliktnaardewebsitevanhetnationaalarchiefenspaarnestadphoto.het onderzoekweesverderuitdateenenkelbezoekaandefoto svandebeeldbankgelijkstond aanmaarliefst17.000bezichtigingenvanhetzelfdemateriaalopwikipediabartikelen.een significantevergrotingvanhetbereikvoorhetnationaalarchiefenspaarnestadphoto. Geld$verdienen?$ Veelcultureleinstellingenverkerenindeveronderstellingdatjeookwezenlijke economischebatenkuntgenererenmetalledatadiejeinhuishebt.het massadigitaliseringstrajectbeeldenvoordetoekomstdatin2007starttemethet digitaliserenenbeschikbaarstellenvaneenkerncollectievandenederlandseaudiovisuele geschiedenishadbijaanvangvanhetprojecteenterugverdienverplichting.hetgelddat verdiendzouwordenmethetgedigitaliseerdemateriaalzouweerterugvloeiennaarde overheid.hetprojectheeftinmiddelsnavierjaaruitgewezendathetprojectweldegelijk maatschappelijkewaardecreëert.deelektronischeverspreidingvancontentenmetadata levertechtergeengroteeconomischebatenop.onderzoekvantnoweesuitdaterbijhet beschikbaarstellenvangedigitaliseerdcultureelerfgoedvaakgeenrendabeleonline businessmodellenzijn.ookstaateenverdienmodelvaakdemissievaneenculturele instellingindeweg.deonderzoekersvantnoconcluderenalsvolgt 20 : De$terugverdienverplichting$is$volgens$de$onderzoekers$onrealistisch,$gezien$de$ auteursrechtelijke$obstakels$en$de$huidige$marktontwikkelingen.$met$de$opkomst$ van$platforms$als$youtube$is$de$norm$voor$digitale$audiovisuele$diensten$ gratis.$ Bovendien$valt$de$bereidheid$om$te$betalen$binnen$het$onderwijs$tegen,$mede$omdat$ de$overheid$haar$beleid$inmiddels$heeft$gericht$op$gratis$beschikbaarheid$van$ leermiddelen$die$publiek$zijn$gefinancierd.$ondanks$de$achterblijvende$economische$ 18 Downloadhetonderzoeksrapportviahttp://www.kennisland.nl/filter/nieuws/effectmetingBpersfotosBveelB vakerbbekekenbinbcontext. 19 Ziehttp://beeldenvoordetoekomst.nl/nl/activiteiten/nationaalBarchiefBjoinsBwikipedia. 20 Downloadhetonderzoeksrapportviahttp://beeldenvoordetoekomst.nl/nl/news/tussentijdseBevaluatieB beeldenbvoorbdebtoekomst. Open data: delen, verbinden en verrijken 14 van 18

Auteursrecht en Open Data in de Culturele Sector

Auteursrecht en Open Data in de Culturele Sector Auteursrecht en Open Data in de Culturele Sector Auteurs: Maarten Zeinstra Nikki Timmermans Creative Commons Nederland is een samenwerkingsverband tussen Stichting Nederland Kennisland, Waag Society en

Nadere informatie

OPEN CULTUUR DATA Een bottom-up initiatief vanuit de erfgoedsector"

OPEN CULTUUR DATA Een bottom-up initiatief vanuit de erfgoedsector OPEN CULTUUR DATA Een bottom-up initiatief vanuit de erfgoedsector" Lotte Belice Baltussen, Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid @lottebelice Lottebelice Wikimedia Conferentie Nederland Utrecht, 12

Nadere informatie

Appendix: Masterclass 2015. Lex Slaghuis en Tom Kunzler

Appendix: Masterclass 2015. Lex Slaghuis en Tom Kunzler Appendix: Toeristische informatie Masterclass 2015 Auteurs: Lex Slaghuis en Tom Kunzler Inhoudsopgave- HOOFDSTUK)4)(APPENDIX):)TOERISTISCHE)INFORMATIE)...)2) INLEIDING)...)2) 4.1)DE)GESCHIEDENIS)VAN)TOERISTISCHE)INFORMATIE)...)2)

Nadere informatie

Reader Open Cultuur Data Masterclass 2015

Reader Open Cultuur Data Masterclass 2015 Reader Open Cultuur Data Masterclass 2015 Auteurs: Maarten Zeinstra, Lisette Kalshoven, Tom Kunzler Inhoudsopgave- Inleiding...3 Wat+is+Open+data?...4 Opbouw+reader...5 Hoofdstuk+1.+Intellectueel+Eigendom+en+open+licenties...6

Nadere informatie

Handleiding OpenOrg.nl

Handleiding OpenOrg.nl Handleiding OpenOrg.nl 1. Inleiding OpenOrg.nl is een wiki, een webtoepassing waarmee webdocumenten gezamenlijk kunnen worden bewerkt. Meerdere personen kunnen elkaars documenten en bijdragen aanvullen

Nadere informatie

FTP met Filezilla. Installatie

FTP met Filezilla. Installatie FTP met Filezilla FTP is de naam van het protocol waarmee bestanden op een webserver kunnen worden gezet. Dit document beschrijft hoe je met Filezilla, het broertje van de Mozilla browser, je eigen webiste

Nadere informatie

Open cultuur data in de praktijk Werkbijeenkomst Nederlands-Vlaamse samenwerking bij digitalisering van het cultureel erfgoed

Open cultuur data in de praktijk Werkbijeenkomst Nederlands-Vlaamse samenwerking bij digitalisering van het cultureel erfgoed Open cultuur data in de praktijk Werkbijeenkomst Nederlands-Vlaamse samenwerking bij digitalisering van het cultureel erfgoed Johan Oomen @johanoomen Hoofd R&D Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid

Nadere informatie

COCREATIE EEN VERKENNING T.B.V. DE OPENBARE BIBLIOTHEKEN

COCREATIE EEN VERKENNING T.B.V. DE OPENBARE BIBLIOTHEKEN COCREATIE EEN VERKENNING T.B.V. DE OPENBARE BIBLIOTHEKEN Hendrick Avercamp, Winterlandschap met schaatsers; 1608 Gedownload van de Rijksstudio RIJKSSTUDIO Inhoud: meer dan 200.000 high resolution beelden

Nadere informatie

Prowise Presenter (online digibordsoftware)

Prowise Presenter (online digibordsoftware) Prowise Presenter (online digibordsoftware) Kevin Van Eenoo november 2015 COPYRIGHT Niets uit dit werk mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm, geluidsband,

Nadere informatie

Eenheden lengtematen. Miranda de Haan. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/77026

Eenheden lengtematen. Miranda de Haan. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/77026 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Miranda de Haan 13 May 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/77026 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Archieven en fans op Flickr Verslag seminar Nationaal Archief joins Flickr the Commons

Archieven en fans op Flickr Verslag seminar Nationaal Archief joins Flickr the Commons Archieven en fans op Flickr Verslag seminar Nationaal Archief joins Flickr the Commons Datum: Auteur: November 2008 Kennisland Colofon In het consortium Beelden voor de Toekomst werken Beeld en Geluid,

Nadere informatie

Augmented Reality in Aurasma

Augmented Reality in Aurasma Handleiding Augmented Reality in Aurasma Fontys Educatief Centrum - Beroepsonderwijs & Bedrijfsleven Versie 2.0 Oktober 2015 Colofon Fontys Educatief Centrum Postbus 347, 5600 AH Eindhoven Telefoon 08850

Nadere informatie

GEDISTRIBUEERD UITLEVEREN

GEDISTRIBUEERD UITLEVEREN Intersoftware Lentedans 51 B 2907 AX Capelle a/d Ijssel T 010-750 25 25 F 010-750 25 26 GEDISTRIBUEERD UITLEVEREN Niets uit dit document mag vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van

Nadere informatie

Arm en rijk - Kenmerken van ontwikkelingslanden

Arm en rijk - Kenmerken van ontwikkelingslanden Auteur VO-content StudioVO Laatst gewijzigd Licentie Webadres 31 December 2013 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/45121 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Gegevens, getallen en achtergrond

Gegevens, getallen en achtergrond Gegevens, getallen en achtergrond Organisatie: Vereniging Wikimedia Nederland Bezoekadres: Postadres: Woordvoerders: Mariaplaats 3, 3511 LH, Utrecht Postbus 167, 3500 AD, Utrecht Sandra Rientjes Directeur

Nadere informatie

THEMA 1 MENS & AARDE. LES 3 Lekker kwartetten. Deze les gaat over: Bij dit thema horen ook:

THEMA 1 MENS & AARDE. LES 3 Lekker kwartetten. Deze les gaat over: Bij dit thema horen ook: Powered by ESA NEMO NSO SPACE EXPO WNF THEMA 1 MENS & AARDE LES 3 Lekker kwartetten Deze les gaat over: Het verwerken van de informatie uit les 1 en 2 door een eigen kwartetspel te maken Bij dit thema

Nadere informatie

1 De drie hoofdlijnen: muziekdocenten, leerkrachten en leerlingen.

1 De drie hoofdlijnen: muziekdocenten, leerkrachten en leerlingen. IKEI, MIK en het Leerorkest hebben bij elkaar opgeteld jaren ervaring met het geven van instrumentaal muziekonderwijs op de basisschool. Vanuit de overtuiging dat deze vorm van muziek educatie alleen verder

Nadere informatie

Water en Olie. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/41344

Water en Olie. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/41344 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Roubos 07 November 2013 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/41344 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Bouw je droomhuis met Sketchup. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/45673

Bouw je droomhuis met Sketchup. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/45673 Auteur Het Hooghuis Laatst gewijzigd Licentie Webadres 24 July 2013 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/45673 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Knipprogramma. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/30342

Knipprogramma. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/30342 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Iso Nova 12 October 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/30342 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Jongeren als doelgroep vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/73701

Jongeren als doelgroep vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/73701 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 21 March 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/73701 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Bronnen van energie. Rianne van den Braak. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/68693

Bronnen van energie. Rianne van den Braak. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/68693 Auteur Rianne van den Braak Laatst gewijzigd 03 February 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/68693 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Nederland transportland (VHBO klas 2) CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Nederland transportland (VHBO klas 2) CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Nederland transportland (VHBO klas 2) Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Ivar Prins 18 August 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/64705 Dit lesmateriaal is gemaakt

Nadere informatie

Videomateriaal tonen in je cursus

Videomateriaal tonen in je cursus Videomateriaal tonen in je cursus Studenten en medewerkers van de UU hebben toegang tot de afgeschermde Videobestanden op de Surfnet Video Portal. Deze vallen onder de zogenoemde Academialicentie. Jaarlijks

Nadere informatie

Nationaal Archief joins Wikipedia

Nationaal Archief joins Wikipedia Nationaal Archief joins Wikipedia Effectmeting 2012 Inhoudsopgave Inleiding! 2 Samenvatting eerste deel van de effectmeting! 3 Langetermijneffecten! 4 Conclusies! 6 Aanbevelingen! 6 Bronnen! 7 Colophon!

Nadere informatie

Voetafdruk hv12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52457

Voetafdruk hv12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52457 Auteur VO-content Laatst gewijzigd 31 May 2016 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/52457 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Handleiding Voicemail

Handleiding Voicemail Handleiding Voicemail Document: Handleiding - Voicemail Datum: 6 juli 2015 Versie: 2.0 Auteur: Ingrid de Bont Inhoudsopgave 1 Introductie... 3 2 Voicemail inspreken... 3 2.1 Een persoonlijke boodschap

Nadere informatie

Vergaderen vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74582

Vergaderen vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74582 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 03 May 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/74582 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Presenteren vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74547

Presenteren vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74547 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 18 April 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/74547 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Trade not aid hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52444

Trade not aid hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52444 Auteur VO-content Laatst gewijzigd 29 April 2016 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/52444 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Kenmerken ontwikkelingslanden vmbo-kgt34

Kenmerken ontwikkelingslanden vmbo-kgt34 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 29 March 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/73825 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

WIKIMEDIA NEDERLAND CULTUREEL ERFGOED ONLINE BESCHIKBAAR MAKEN

WIKIMEDIA NEDERLAND CULTUREEL ERFGOED ONLINE BESCHIKBAAR MAKEN WIKIMEDIA NEDERLAND CULTUREEL ERFGOED ONLINE BESCHIKBAAR MAKEN Succesvolle samenwerking tussen Wikimedia en erfgoed instellingen WE RE DOING THE SAME THING, FOR THE SAME REASON, FOR THE SAME PEOPLE, IN

Nadere informatie

Wonen - Eerste steden Middeleeuwen. VO-content StudioVO. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Wonen - Eerste steden Middeleeuwen. VO-content StudioVO. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content StudioVO Laatst gewijzigd Licentie Webadres 14 August 2013 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/44952 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Poëzie vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74615

Poëzie vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74615 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 23 May 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/74615 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Het besturingssysteem van de computer

Het besturingssysteem van de computer Auteurs Linda le Grand ; Laatst gewijzigd Licentie Webadres 11 January 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/26669 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Scheidingstas Mijn tas & ik. Mijn tas en ik. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/54733

Scheidingstas Mijn tas & ik. Mijn tas en ik. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/54733 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Mijn tas en ik 28 October 2014 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/54733 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Nieuwe en Social Media; Hoe gebruik ik ze goed?!

Nieuwe en Social Media; Hoe gebruik ik ze goed?! Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Bianca Harink 31 May 2011 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/30485 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Handleiding NBB Basketball app

Handleiding NBB Basketball app Handleiding NBB Basketball app Versie 1.17 8 februari 2012 Introductie Deze handleiding beschrijft de functionaliteit van de NBB Basketball app voor android telefoons. Deze app is gratis te downloaden

Nadere informatie

Verenigde Naties - Universele verklaring van de rechten van de mens (1948)

Verenigde Naties - Universele verklaring van de rechten van de mens (1948) Auteursrecht Auteursrecht is een, via de wet geregeld, recht dat jou als maker van een creatief werk (bijvoorbeeld film, tekst, muziek, foto s) toekomt om te bepalen wat een ander wel en niet met jouw

Nadere informatie

Activerende tekst vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74620

Activerende tekst vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74620 Auteur VO-content Laatst gewijzigd 03 May 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/74620 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Afstanden vmbo-kgt12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Afstanden vmbo-kgt12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 25 May 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/57059 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Jodendom - B KGT 1 2. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Jodendom - B KGT 1 2. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Jodendom - B KGT 1 2 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 01 July 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/63408 Dit lesmateriaal is gemaakt met

Nadere informatie

NIBUD 2015. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

NIBUD 2015. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. NIBUD 2015 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Johan Bijnen 07 June 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/62592 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

PILNAR web applicatie. Handleiding

PILNAR web applicatie. Handleiding PILNAR web applicatie Handleiding Table of Contents De PILNAR editor...3 Toegang tot de omgeving...3 De PILNAR omgeving...3 Hoofdmenu...4 Navigatie...5 Zoeken...6 Detailoverzichten...6 Collectie... 7 Inzending...

Nadere informatie

januari TTNWW Handleiding TST tools voor het Nederlands als Web services in een Workflow Meertens Instituut, Joan Muyskensweg 25, 1096 CJ Amsterdam

januari TTNWW Handleiding TST tools voor het Nederlands als Web services in een Workflow Meertens Instituut, Joan Muyskensweg 25, 1096 CJ Amsterdam januari 2013 TTNWW Handleiding TST tools voor het Nederlands als Web services in een Workflow Meertens Instituut, Joan Muyskensweg 25, 1096 CJ Amsterdam Table of Contents Inleiding... 3 Gebruik van de

Nadere informatie

Thema 2 Ontwikkelingspsychologie en pedagogiek

Thema 2 Ontwikkelingspsychologie en pedagogiek Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Aline de Vries 12 November 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/67609 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

De eerste spoorlijn hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

De eerste spoorlijn hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 25 June 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/61326 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Verschillende eters vmbo-b12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62401

Verschillende eters vmbo-b12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62401 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 09 June 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/62401 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Upload materiaal 1 - start 2 - Kies 1 3 - browse 4 - selecteer bestand(en) 5 - start upload 6 - verwijder en/of stop selectie 7 - info voortgang upload 2 8 - klaar 3 9 - gegevens bij geuploade afbeeldingen

Nadere informatie

Ga op reis naar Egypte! CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/31550

Ga op reis naar Egypte! CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/31550 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Slimme Uilen 17 April 2012 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/31550 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Kijk- en luisterstrategie vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74631

Kijk- en luisterstrategie vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74631 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 28 April 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/74631 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

INSTRUCTIE VOOR BESTAANDE ONDERZOEKSDOSSIERS (die al bij de CMO bekend zijn en een registratienummer hebben

INSTRUCTIE VOOR BESTAANDE ONDERZOEKSDOSSIERS (die al bij de CMO bekend zijn en een registratienummer hebben INSTRUCTIE VOOR BESTAANDE ONDERZOEKSDOSSIERS (die al bij de CMO bekend zijn en een registratienummer hebben Inleiding instructie CMO-Online voor bestaande dossiers CMO-Online is de digitale portal van

Nadere informatie

Rechten en Plichten als werknemer

Rechten en Plichten als werknemer Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Helvine de Graaf 28 January 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/71612 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Het Nederlandse landschap. Rianne van den Braak. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/72126

Het Nederlandse landschap. Rianne van den Braak. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/72126 Auteur Rianne van den Braak Laatst gewijzigd 01 March 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/72126 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

«Technische gids» Netwerkinstallatie en Terminal Server/Citrix

«Technische gids» Netwerkinstallatie en Terminal Server/Citrix 14/04/01 B50/v4.00/S/TG003.02 «Technische gids» Netwerkinstallatie en Terminal Server/Citrix System Voor gebruik bij de installatie van Sage BOB 50 School Edition 2014 Oplossing Sage BOB 50 2 Hoewel aan

Nadere informatie

Gezonde voeding vmbo-b12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62382

Gezonde voeding vmbo-b12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62382 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 07 June 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/62382 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Formulier invullen vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74524

Formulier invullen vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74524 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 18 April 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/74524 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Discriminatie? vmbo12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Discriminatie? vmbo12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 26 May 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/77316 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Samenwerking hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52442

Samenwerking hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52442 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 15 July 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/52442 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Activerende tekst vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74506

Activerende tekst vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74506 Auteur VO-content Laatst gewijzigd 18 April 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/74506 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Oppervlakte en inhoud

Oppervlakte en inhoud Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Hendrik Norden 27 June 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/80048 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Tekort of overschot vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/73822

Tekort of overschot vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/73822 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 29 March 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/73822 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Thema: Dieren vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74579

Thema: Dieren vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74579 Auteur VO-content Laatst gewijzigd 12 May 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/74579 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Driehoeken vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74268

Driehoeken vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74268 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 24 May 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/74268 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Besmettelijke hersenaandoeningen

Besmettelijke hersenaandoeningen Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Moeten we ons zorgen maken over een huntingtine-invasie? Goed lab

Nadere informatie

Webkwestie planeten. Brechtje van Laatum. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/54634

Webkwestie planeten. Brechtje van Laatum. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/54634 Auteur Brechtje van Laatum Laatst gewijzigd Licentie Webadres 12 March 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/54634 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Voorrang in het verkeer

Voorrang in het verkeer Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres DigilessenPO 06 June 2013 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/44811 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Welkom in het restaurant van SURFnet!

Welkom in het restaurant van SURFnet! Menukaart Welkom in het restaurant van SURFnet! Hét restaurant waar je innovatieve smaken op het gebied van internettechnologie kunt beleven. Ruim 750.000 studenten, medewerkers en wetenschappers uit het

Nadere informatie

Genotmiddelen vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Genotmiddelen vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 14 April 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/73600 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Gewichtsverlies bij Huntington patiënten

Gewichtsverlies bij Huntington patiënten Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Mollige muizen wijzen op het belang van de hypothalamus bij de ziekte

Nadere informatie

Afronden, schatten en rekenregels vmbo-kgt34

Afronden, schatten en rekenregels vmbo-kgt34 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 12 April 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/74235 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Polen in Nederland hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52467

Polen in Nederland hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52467 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 30 April 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/52467 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Wat zijn polyq ziektes?

Wat zijn polyq ziektes? Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Zijn er genetische verbanden tussen neurodegeneratieve ziektes?

Nadere informatie

Reizen en Vakantie - Vakantie vroeger en nu

Reizen en Vakantie - Vakantie vroeger en nu Auteur VO-content StudioVO Laatst gewijzigd Licentie Webadres 31 December 2013 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/45012 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Ontwikkelingssamenwerking hv123. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/76066

Ontwikkelingssamenwerking hv123. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/76066 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 03 May 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/76066 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Verzekeringsovereenkomst vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/73807

Verzekeringsovereenkomst vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/73807 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 23 March 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/73807 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Handleiding MOBICROSS actie banners

Handleiding MOBICROSS actie banners Handleiding MOBICROSS actie banners Met de kant & klare MOBICROSS actie banners vergroot jij je kans om sneller je netwerk te bouwen. Je kunt je eigen campagne maken door de banners op je website te plaatsen,

Nadere informatie

Bloedtransfusie hv12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62559

Bloedtransfusie hv12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62559 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 03 June 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/62559 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Thema: Vervoer vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74503

Thema: Vervoer vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74503 Auteur VO-content Laatst gewijzigd 11 May 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/74503 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Buma 100 jaar: het openbaarmakingsrecht in 2025 11 oktober 2013

Buma 100 jaar: het openbaarmakingsrecht in 2025 11 oktober 2013 Buma 100 jaar: het openbaarmakingsrecht in 2025 11 oktober 2013 Jacqueline Seignette Jacqueline Seignette, Höcker advocaten, Amsterdam http://vimeo.com/2465906 Ideale situatie: creativiteit vrije loop

Nadere informatie

Thema Ademhaling vmbo-b12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62402

Thema Ademhaling vmbo-b12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62402 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 09 June 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/62402 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Functioneringsgesprekken. Technologie Noorderpoort Noorderpoort. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.

Functioneringsgesprekken. Technologie Noorderpoort Noorderpoort. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs. Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Technologie Noorderpoort Noorderpoort 22 May 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/59725 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Zorgen voor geld. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/60027

Zorgen voor geld. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/60027 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres ana calixto 25 April 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/60027 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Stel je een wereld voor waarin elke persoon vrije toegang heeft tot alle kennis. Dat is waar wij aan werken. Jose Spierts april 2010

Stel je een wereld voor waarin elke persoon vrije toegang heeft tot alle kennis. Dat is waar wij aan werken. Jose Spierts april 2010 Stel je een wereld voor waarin elke persoon vrije toegang heeft tot alle kennis. Dat is waar wij aan werken Jose Spierts april 2010 Erfgoedportaal / E dienst Ontsluiten collectie & kennis RCE Specifiek:

Nadere informatie

1.2.2 Digitaal Plannen. ICT Onderbouw. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/68400

1.2.2 Digitaal Plannen. ICT Onderbouw. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/68400 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres ICT Onderbouw 10 November 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/68400 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Eindrapport Stimulering beveiliging

Eindrapport Stimulering beveiliging indi-2009-12-024 Eindrapport Stimulering beveiliging Project : SURFworks Projectjaar : 2009 Projectmanager : Maurice van den Akker Auteur(s) : Maurice van den Akker Opleverdatum : december 2009 Versie

Nadere informatie

Project PiggyBank 2014

Project PiggyBank 2014 Project PiggyBank 2014 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Bert Bredewold 23 April 2014 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/50661 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Thema: Jij bent mijn ster HV 1. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52739

Thema: Jij bent mijn ster HV 1. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52739 Thema: Jij bent mijn ster HV 1 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 21 July 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/52739 Dit lesmateriaal is

Nadere informatie

Waarom is een nieuw tijdschrift nodig?

Waarom is een nieuw tijdschrift nodig? Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. De gegevens naar buiten brengen - een nieuw online wetenschappelijk

Nadere informatie

BOB 50 School Edition Installaties netwerk en Terminal Server/Citrix

BOB 50 School Edition Installaties netwerk en Terminal Server/Citrix BOB 50 School Edition Installaties netwerk en Terminal Server/Citrix Waarschuwing 2 Algemene informatie 2 De server licentie van BOB 50 SQL 2 Het bestand BOB.INI 2 Het bestand «COMPANY.ADT» 3 Opmerkingen

Nadere informatie

Zoek. User Klasien van de Zandschulp Klasien works at Mediamatic as a projectmanager/interaction designer

Zoek. User Klasien van de Zandschulp Klasien works at Mediamatic as a projectmanager/interaction designer (anymeta) Uw bijdragen Nieuwe bijdrage Nodig iemand uit Uw contacten Voorkeuren Home Kalender en Forum Common Mensen en Evenementen Foto's Personen Organisaties resultaat: (anymeta) Uw bijdragen Nieuwe

Nadere informatie

Rekenen MBO - Algemeen

Rekenen MBO - Algemeen Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Jesper Raijmakers 25 June 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/77558 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Webquest boten maken. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/57946

Webquest boten maken. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/57946 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Irma Meinen 16 March 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/57946 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

DRAAIBOEK STARTEN MET 21EDINGEN IN WORDPRESS. Auteur: Harriet Damen SURFnet BV

DRAAIBOEK STARTEN MET 21EDINGEN IN WORDPRESS. Auteur: Harriet Damen SURFnet BV DRAAIBOEK STARTEN MET 21EDINGEN IN WORDPRESS Auteur: Harriet Damen SURFnet BV Versie 1.1 11 augustus 2010 1 DRAAIBOEK CURSUS 21EDINGEN OP DE EIGEN INSTELLING Benodigde kennis om te starten met 21eDingen:

Nadere informatie

Vul de ontbrekende woorden in kijk als je twijfelt nog eens naar de tekst

Vul de ontbrekende woorden in kijk als je twijfelt nog eens naar de tekst Alles op een rijtje Vul de ontbrekende woorden in kijk als je twijfelt nog eens naar de tekst Iemand die anderen pest, is een speler die niet aan... play doet. Mensen die anderen pesten,... de wedstrijd

Nadere informatie

Soorten werk vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/73800

Soorten werk vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/73800 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 23 March 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/73800 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Aardrijkskunde Toets. Leontine Helmer. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/67408

Aardrijkskunde Toets. Leontine Helmer. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/67408 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Leontine Helmer 15 October 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/67408 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Microscoop vmbo-b12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62356

Microscoop vmbo-b12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62356 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 08 June 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/62356 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Het verhaal van ZvH en kanker

Het verhaal van ZvH en kanker Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Wat is het verband tussen de Ziekte van Huntington en kanker? Volgens

Nadere informatie

Webkwestie schijf van vijf

Webkwestie schijf van vijf Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Lisanne Wemmers 21 December 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/70096 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie