SpEZialistNieuwsbrief voor verwijzers

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "SpEZialistNieuwsbrief voor verwijzers"

Transcriptie

1 Jaargang 11 Nummer 3 juli 2012 SpEZialistNieuwsbrief voor verwijzers In deze uitgave: Redactioneel Tilburgse chirurgen zeer blij met samenwerking in één maatschap Over opleiden in een fusiemaatschap nu en in de toekomst Obesitas Centrum Midden Brabant zet flinke stappen vooruit Succesvolle implementatie minimaal invasieve colorectale chirurgie binnen de Tilburgse stadsmaatschapchirurgie Liesbreukcentrum Brabant: extra kwaliteit door concentratie zorg Mammateam speelt centrale rol bij behandeling borstkanker Elisabeth Ziekenhuis regionale traumacentrum voor Noord-Brabant Colofon dr. Taco Gosens orthopedisch chirurg hoofdredacteur Redactioneel De chirurgen van locatie Noord vertelden onlangs via Twitter over het afronden van hun honderdste laparoscopische dikkedarmoperatie in het TweeSteden ziekenhuis. Een resultaat dat er mag wezen! Nu vraagt u zich wellicht af of u wel de SpEZialist aan het lezen bent. Dat is toch immers het blad van de medische staf van het St. Elisabeth Ziekenhuis voor de huisartsen in de regio? Bericht dat nu over successen in het naburige hospitaal? Jazeker en met goede reden. De maatschappen Heelkunde van beide ziekenhuizen fuseerden onlangs namelijk. Naast bijdragen van Elisabethianen bevat deze SpEZialist dus verschillende verhalen van TweeStedelingen. Een uitspraak van hogerhand over de fusie op bestuurlijk niveau is ook aanstaande, waardoor één groot Tilburgs ziekenhuis kan ontstaan. We sloegen eerder al meerdere bruggen tussen de beide medische centra, dus de huidige gang van zaken is een logische. Is de tijd van de SpEZialist dan ook voorbij en moet het blad in het vervolg TWeEZer heten? Of blijft alles bij het oude en gaat iedereen door op de huidige weg? Hoewel de vakantietijd is begonnen, laat het mooie weer nog op zich wachten. De zomer van 2012 wil maar niet beginnen. Wie weet ligt er verderop in het jaar niettemin nog veel moois in het verschiet. Stefan van Zutphen, voorzitter Maatschap Chirurgie Midden-Brabant Kwaliteit verhoogd, concurrentiepositie verstevigd en werkplezier vergroot Tilburgse chirurgen zeer blij met samenwerking in één maatschap Het St. Elisabeth Ziekenhuis en het TweeSteden ziekenhuis hebben in juni bij de NMa een vergunning aangevraagd voor een bestuurlijke fusie. Beide Tilburgse ziekenhuizen verwachten dat ze dan kwalitatief betere zorg in de regio Midden- Brabant kunnen leveren. Om diezelfde reden zijn de maatschappen Chirurgie van beide ziekenhuizen al in juli 2009 gefuseerd tot de Maatschap Chirurgie Midden- Brabant. De chirurgen hadden drie belangrijke redenen om te fuseren. Zij wilden de kwaliteit van de chirurgische zorg verder verbeteren, de complexe zorg voor patiënten in de regio Tilburg/Waalwijk behouden en op termijn uitbreiden en het werkplezier vergroten. Na drie jaar lijken de intenties voor de fusie tot goede resultaten geleid te hebben. Zo zijn de liesbreuken gecentraliseerd en worden die met name in Waalwijk door een kleine groep chirurgen geopereerd. Er is daarbij een andere techniek ingevoerd. Deze is in trialverband onderzocht. Forse reductie Deze Tulip trial laat een forse reductie in chronische postoperatieve pijnklachten zien. De kosten dalen en patiënten gaan gemiddeld 6,5 dagen eerder aan het werk. De studie heeft tot diverse (inter) nationale publicaties en voordrachten geleid. Door samenvoeging van de zorg rondom de mammachirurgie worden hoge aantallen bereikt en zijn daaraan gekoppeld de resultaten zeer goed te noemen. Er is voortvarend gestart met laparoscopische colorectale ingrepen in het TweeSteden ziekenhuis met veelbelovende resultaten. Het gebarsten aneurysma wordt nu alleen nog in het EZ behandeld waar 24/7 endovasculair en open chirurgie geboden wordt. De mortaliteit is hierdoor gedaald. De bariatrie is in het TweeSteden ziekenhuis sterk in ontwikkeling. Schaalvergroting is ook belangrijk gebleken voor het invullen van de verantwoordelijkheden die het traumacentrum met zich meebrengt. Nu is er 24/7 een gekwalificeerd traumachirurg beschikbaar. Naar de toekomst toe is het de bedoeling om 24/7 aanwezigheid te gaan realiseren. ELISABETH TOPZORG ZEKER VOOR U

2 vervolg pagina 1 Landelijk beleid De keuzes die de maatschap gemaakt heeft, passen in het landelijke beleid waar de aantallen discussies worden gevoerd. Hierdoor zijn onder meer de longchirurgie en de oesofaguschirurgie voor Tilburg behouden. Voor de concentratie dreigden die in beide ziekenhuizen te verdwijnen doordat onafhankelijk van elkaar niet aan de volumenorm voldaan werd. Er is een volledig gedifferentieerde dienstenstructuur ingevoerd. Daardoor is te allen tijde de meest gekwalificeerde chirurg beschikbaar. Er is 24/7 beschikbaarheid van een vaatchirurg, een gastrointestinaal en een traumachirurg. Wij denken op tijd te hebben geacteerd in het veld van kwaliteit, concentratie en aantallen. Het heeft er toe geleid dat de kwaliteit is verhoogd, de concurrentiepositie is verstevigd en ons werkplezier daarmee is vergroot arts-patiënt onder druk komen te staan. Uiteraard doen we ons best om dit goed te bewaken. Tevens legt dit alles een extra druk op de interne organisatie en alle logistiek. De kunst is om ondanks de schaalvergroting de lijnen kort te houden met alle mensen met wie wij samenwerken. Ook daaraan blijven we werken. Al met al zijn wij als maatschap zeer blij met de fusie en wat die heeft gebracht. We hopen dat dit ook zo ervaren wordt door de mensen met wie wij samenwerken. Punten van aandacht Uiteraard blijven er punten van aandacht. Door schaalvergroting en werken over meerdere locaties kan de relatie Teambuilding op weg naar de fusie dr. Frank van der Heijden, opleider heelkunde EZ Over opleiden in een fusiemaatschap nu en in de toekomst De maatschappen Chirurgie van zowel het TweeSteden ziekenhuis als het St. Elisabeth Ziekenhuis verzorgden voor de fusie allebei een opleiding tot maatschappen Chirurgie. Na de fusie zijn beide opleidingen in een zelfstandige vorm blijven bestaan, met een opleider in het TSz en een opleider in het EZ. 2 Op een aantal gebieden is vanaf het begin samengewerkt. Zo zijn er gezamenlijke protocollen en geven we wekelijks gezamenlijk onderwijs, alternerend in het TSz of het EZ. Dit laatste blijkt qua logistiek toch lastiger dan gedacht. Het is vooral een probleem de assistentengroep op tijd in de andere locatie te krijgen. Om dit op te lossen, schaffen we op korte termijn een teleconferentiesysteem aan. Op termijn is het maar de vraag of het mogelijk is om twee zelfstandige opleidingen in de lucht te houden. Enerzijds is het niet onmogelijk, dat de MSRC op het moment van fusie van de ziekenhuizen de opleidingen samenvoegt en onderbrengt binnen één opleidingsregio. Anderzijds kan door de lateralisatie van patiëntenstromen per locatie niet het totale pakket benodigd voor de opleiding verzorgd worden. Zo verschuift - als de voorlopige plannen doorgaan - de vaatchirurgie voor een groot deel naar locatie EZ en de GIchirurgie, laparoscopie en oncologie naar locatie TSz. Mogelijkheden Dit alles biedt echter ook mogelijkheden. Met de nieuwe opleiding heelkunde - volgens het plan SCHERP (Structuur Curriculum Heelkunde voor Reflectieve Professionals) - wordt de opleiding onderverdeeld in een vierjarige basis opleiding, gevolgd door twee jaar differentiatie. De AIOS kan niet alleen zelf bepalen welke differentiatie gevolgd wordt, maar ook in welke kliniek dat gebeurt. Hij/zij kan kiezen uit een landelijke etalage van differentiaties op basis van kwaliteit van de opleiding, aangeboden pathologie, operatietableaus en zelfs secundaire arbeidsvoorwaarden. Profileren De maatschap denkt dat we ons vooral op het gebied van de differentiaties goed kunnen profileren ten opzichte van andere klinieken. Binnen het traumacentrum EZ bieden we alle aspecten van de

3 vervolg pagina 2 traumatologie in samenwerking met de maatschap orthopedie. De vaatchirurgie heeft een brede algemene praktijk, met als speerpunt endovasculaire technieken. GI-chirurgie verricht vierhonderd colonresecties per jaar. Zij heeft daarnaast als speerpunten oesofagus chirurgie en bariatrie. De longchirurgische praktijk breidt zich snel uit. Zij is met zeventig scopisch anatomische resecties een van de grotere afdelingen in Nederland. Ook op het gebied van de oncologie - en vooral de mamachirurgie - staat de maatschap in de top 3 van Nederland. Als we de differentianten ook nog een goed pakket aan secundaire arbeidsvoorwaarden bieden (in de vorm van onderwijs, cursussen en eventueel een stage in het buitenland) ziet de toekomst van de opleiding heelkunde er volgens ons rooskleurig uit. Direct supervisie Patiënten komen dus zowel op de polikliniek als op de operatiekamers met chirurgen en assistent-chirurgen in opleiding in aanraking. Deze mensen werken altijd onder directe supervisie van een van de leden van de maatschap. Met deze directe supervisie garanderen wij een kwalitatief hoogstaande opleiding en hopen ook voor de toekomst hoog gekwalificeerde en gemotiveerde professionals af te leveren. dr. Dareczka Wasowicz, dr. Barbara Langenhoff en dr. Ingrid Martijnse, chirurgen Aantal succesvol behandelde patiënten neemt explosief toe Obesitas Centrum Midden Brabant zet flinke stappen vooruit Morbide obesitas is wereldwijd een groeiend gezondheidsprobleem. Obesitas Centrum Midden Brabant (OCMB) is het afgelopen jaar ook flink gegroeid. Het bestaat uit vier bariatrisch chirurgen en een team van gespecialiseerde internisten, diëtisten, psychologen en een nurse practitioner. Door de groeiende expertise is een hoge kwaliteit van zorg gewaarborgd. Het aantal succesvol behandelde patiënten neemt dan ook explosief toe. Bijna de helft van de Nederlandse bevolking heeft overgewicht. Vijftien procent is obees, waarvan anderhalf procent morbide obees is. Hiermee gaat Nederland snel de USA achterna. Daar is nu al dertig procent van de bevolking obees. Morbide adipositas geeft niet alleen veel lichamelijke en psychische klachten, maar bovendien grote gezondheidsrisico s op de lange termijn: onder meer diabetes mellitus, hart- vaatziekten en kanker komen meer voor. Voor deze patiëntengroep is gebleken dat afvallen met blijvend gewichtsverlies door een niet chirurgische aanpak (dieet, verandering van levensstijl, sporten of medicatie) vaak niet succesvol is. Bariatrische chirurgie Bariatrische chirurgie is de enige behandeling die op lange termijn echt succesvol is. In het Obesitas Centrum Midden Brabant verrichten we de gastric bypass, de gastric sleeve en de maagband, al naar gelang de indicatie voor de individuele patiënt. Gastric bypass labsorptieve operatie waarvan de meeste lang termijnresultaten bekend zijn. Bij de sleeve maken we van de maag een buis, dus het mechanisme is restrictief maar ook hormonale effecten kunnen een rol spelen. Dit lijkt een veelbelovende ingreep maar de lang termijn effecten zijn nog niet uitgekristalliseerd en de ingreep is niet reversibel. Een maagband is een reversibele oplossing voor een selecte patiëntengroep waarbij een minder grote gewichtsafname te verwachten is (zie illustraties). Verder is er ook expertise in het verrichten van revisieoperaties, bijvoorbeeld na dislocatie van een maagband of het omzetten van een maagband in een gastric bypass. Belangrijk is dat er naast de chi- De gastric bypass is een gecombineerde maagverkleinende (restrictieve) en ma- Sleeve gastrectomy Maagband 3

4 vervolg pagina 3 rurgie een heel team rondom de patiënt wordt gevormd om deze te begeleiden gedurende het traject. Uniek Wat ons centrum uniek maakt is dat het hele traject - zowel de selectie wie geschikt is als de behandeling als de followup - in Tilburg plaatsvindt. Patiënten worden binnen het team gescreend om medische oorzaken van het overgewicht uit te sluiten en om te zien of er nog winst te behalen is door begeleiding met behulp van een psycholoog en diëtist. Dit gebeurt op de locatie Waalwijk door een multidisciplinair team. Als iemand na screening in aanmerking komt voor operatie wordt hij of zij uitgenodigd voor een groepsvoorlichting, gegeven door een van de chirurgen. Deze bijeenkomsten worden erg gewaardeerd omdat de patiënten van elkaars vragen leren. Gemiddeld wordt de patiënt dan na drie maanden geopereerd. Per week verrichten we ongeveer zes bariatrische operaties. De nacontrole wordt afwisselend verricht door chirurg en nurse practitioner. Daarnaast geven de diëtist en de psycholoog intensieve begeleiding. De betrokken chirurgen zijn John Maring, Barbara Langenhoff en sinds dit jaar ook Ingrid Martijnse en Dareczka Wasowicz. Positief ervaren De eerste resultaten van het OCMB in deze vorm worden als positief ervaren. Het afgelopen jaar zijn meer dan 120 laparoscopische gastric bypass operaties verricht waarbij geen enkele naadlekkage is opgetreden. De gemiddelde opnameduur is kort, twee à drie dagen na gastric bypass, en één dag na de maagband. Het behaalde verlies van het overgewicht ligt gemiddeld tussen de vijftig en zestig procent, wat conform het landelijke gemiddelde is. Verwijzen: Voor verwijzers en patiënten in Midden-Brabant is dit een eigen centrum met makkelijke verwijsroute en met alle expertise op gebied van indicatiestelling, operatie en lange termijn nazorg in de bariatrie. In principe is iedereen met een BMI > 40 of > 35 met co-morbiditeit welkom voor evaluatie. Contactgegevens voor verwijzing: Kasteellaan 2, 5141 BM Waalwijk (maandag, dinsdag, donderdag van tot uur) dr. David Zimmerman, chirurg Implementatiefase laparoscopische colorectale chirurgie succesvol afgerond Succesvolle implementatie minimaal invasieve colorectale chirurgie binnen de Tilburgse stadsmaatschapchirurgie Nederland is van oudsher een van de voorlopers in de ontwikkeling van de minimaal invasieve chirurgie. Momenteel vindt in Nederland ongeveer veertig procent van alle colorectale resecties op minimaal invasieve wijze plaats. Na laparoscopische colorectale chirurgie is de opnameduur korter, het herstel sneller en op de lange termijn zijn er minder complicaties van de operatie te verwachten. Om verschillende redenen is deze complexe vorm van chirurgie tot voor kort in Tilburg slechts op kleine schaal toegepast. 4 Begin juli 2011 is met de komst van twee hiertoe speciaal opgeleide en gecertificeerde chirurgen (Barbara Langenhoff en David Zimmerman) de laparoscopische colorectale chirurgie geïntensiveerd. Begin 2012 is onze groep met een derde laparoscopisch colorectaal chirurg uitgebreid (Dareszka Wasowicz). Het afgelopen jaar zijn ongeveer honderd segmentele colorectale resecties op laparoscopische wijze uitgevoerd. Tot onze vreugde is deze implementatiefase zeer voorspoedig verlopen en zijn er geen grote problemen geweest. Met name traden er geen complicaties op die specifiek aan de laparoscopie gerelateerd zijn. Bij deze, relatief nieuwe, vorm van chirurgie mobiliseer je het aangedane colondeel (met medenemen van het betreffende mesenterium, bloedvaten en lymfebanen) geheel door laparoscopie (drie tot vijf werkkanalen, variërend in grootte van vijf tot twaalf millimeter). Vervolgens verwijder en anastomoseer je het stuk darm door een zeer kleine incisie van enkele centimeters. Minder pijn Je maakt dus geen grote wond in de buikwand. Daarom hebben de patiënten minder pijn. Ze zijn hierdoor sneller uit bed (vaak al op de dag van de operatie), waardoor ze weer minder infectierisico hebben (minder wond-, urineweg- en luchtweginfecties). Ook het cosmetisch resultaat is veel beter; vaak verdwijnt het wondje zelfs geheel in de navel. De patiënten die al behandeld werden met deze techniek zijn over het algemeen erg enthousiast over de korte opnameduur en het snelle herstel na deze - toch forse - operatie. Recent is veel aandacht geweest voor de problemen die zich kunnen voordoen bij de invoering van minimaal invasieve chirurgische procedures. Het inspectierap-

5 vervolg pagina 4 port uit 2007 Risico s minimaal invasieve chirurgie onderschat, schrijft een aantal belangrijke eisen voor waar je bij implementatie van nieuwe technieken rekening mee moet houden. Deze eisen hebben betrekking op de individuele chirurg, het betreffende ziekenhuis, evenals de chirurgische beroepsgroep. Aan de individuele eisen en de eisen die aan het ziekenhuis worden gesteld, is vanzelfsprekend voldaan. Volume- en kwaliteitsnorm De Maatschap Chirurgie Midden Brabant voert per jaar meer dan vierhonderd colorectale resecties uit (verdeeld over de beide ziekenhuizen). Daarmee halen we de nieuwe volume- en kwaliteitsnorm (Normen 3.0, Nederlandse Vereniging voor Heelkunde, juni 2012) ruimschoots. We streven ernaar het overgrote deel op laparoscopische wijze te opereren. Tevens implementeerden wij vorig jaar als onderdeel van de minimaal invasieve colorectale chirurgie, de transanale endoscopische microchirurgie. Met deze techniek kunnen grote adenomen en/of vroegcarcinomen tot ongeveer vijftien centimeter vanaf de anus, transanaal verwijderd worden. Hiertoe wordt speciale endoscopische apparatuur toegepast. Door de toepassing van deze techniek kan vaak een abdominale ingreep voorkomen worden. Ook is op deze wijze geen noodzaak voor een blijvend of tijdelijk stoma. De ingreep is meestal pijnloos. Patiënten die deze ingreep ondergaan verblijven in principe slechts een nacht in het ziekenhuis. Voorheen werden patiënten met dergelijke afwijkingen vaak naar ziekenhuizen buiten de regio verwezen. Zeer tevreden Al met al zijn chirurgen van de Maatschap Chirurgie Midden Brabant zeer tevreden over de soepele implementatie van deze moderne vorm van chirurgie. Zij zijn iedereen die hier aan bijgedragen heeft zeer dankbaar. In het bijzonder het personeel van de operatiekamers op locatie noord (TweeSteden ziekenhuis) en het personeel op de verpleegafdelingen en poliklinieken van beide ziekenhuizen verdient een groot compliment. dr. Patrick Vriens, vaatchirurg Innovatie en ontwikkeling spelen een belangrijke rol Liesbreukcentrum Brabant: extra kwaliteit door concentratie zorg Dat concentratie van complexe ingrepen leidt tot betere resultaten staat als een paal boven water. Liesbreukcentrum Brabant laat zien dat ook concentratie van laagcomplexe en hoogfrequente zorg een belangrijke kwaliteitsverbetering met zich meebrengt. Patiënten met een liesbreuk kunnen we direct doorverwijzen naar het toegewijde Liesbreukcentrum Brabant voor een snelle en efficiënte behandeling. Patiënten krijgen poliklinisch snel duidelijkheid over hun diagnose en eventueel verdere behandeling. Zij worden geopereerd in een vriendelijke en ontspannen sfeer. De nadruk ligt geheel op liesbreuken en patiënttevredenheid. De nieuwste operatietechniek is veilig. Zij zorgt voor een zeer laag percentage chronische postoperatieve pijn en een snelle hervatting van dagelijkse bezigheden. In het Liesbreukcentrum Brabant worden - sinds de fusie van de maatschappen chirurgie van het St. Elisabeth Ziekenhuis en het TweeSteden Ziekenhuis in patiënten met een liesbreuk uit heel Midden-Brabant en daarbuiten behandeld. Voor de behandeling tekent een team van toegewijde liesbreukchirurgen, anesthesiologen, OK-medewerkers en verpleegkundigen. Liesbreukpatiënten kunnen binnen vijf dagen op de polikliniek terecht. Na het stellen van de klinische diagnose kunnen zij binnen tien dagen in dagbehandeling worden geopereerd. Modernste technieken Innovatie en ontwikkeling spelen een belangrijke rol in het Liesbreukcentrum. Patiënten worden worden volgens de meest moderne techniek geopereerd. De transinguinale preperitoneale techniek (TIPP) combineert de veilige open anterieure benadering van de lies met een preperitoneale positionering van een lichtgewicht matje. Voor grote breuken is de Butterfly-techniek ontwikkeld, waarbij twee matjes preperitoneaal worden geplaatst (zie figuur). In een grote dubbelblind gerandomiseerde en gecontroleerde trial hebben we kunnen aantonen dat met de nieuwe TIPP-techniek chronische postoperatieve pijn terug te brengen is tot 3,5 procent. Dit in vergelijking met dertien procent na de ouderwetse Lichtensteintechniek in ons centrum en twintig procent landelijk. Gemiddeld zijn patiënten na een TIPPoperatie zeven dagen eerder weer aan het werk. Het aantal postoperatieve wondinfecties (1,4 procent) en recidief liesbreuken (1,4 procent) is laag. De resultaten van onze trial worden binnenkort gepubliceerd in The British Journal of Surgery. 5

6 vervolg pagina 5 Optimale zorg De zorg rondom de patiënt met een liesbreuk is anno 2012 optimaal georganiseerd in het Liesbreukcentrum Brabant. We zien dat niet alleen terug in de resultaten van ons wetenschappelijk onderzoek, maar - belangrijker nog - ook in de grote tevredenheid van onze patiënten. De servicegerichtheid, speciale aandacht en zorg van ons toegewijde team wordt als zeer positief ervaren. Het vlotte herstel na de operatie onderstreept dit. Het Liesbreukcentrum Brabant is gelokaliseerd in het Tweesteden ziekenhuis Waalwijk. Het is voor directe verwijzing te bereiken via of (werkdagen van 8:00 tot 17:00 uur). Zie ook onze website Het Liesbreukcentrum Brabant is gemakkelijk per auto te bereiken, parkeren is gratis. De zwakke plekken in het lieskanaal De mediale en laterale liesbreuk Inbrengen van een preperitoneaal Preperitoneaal geplaatst Twee preperitoneale matjes mediaal en lateraal matje volgens de TIPP techniek matje volgens TIPP techniek voor een grote of dubbele liesbreuk, Butterfly techniek prof. dr. Anne Roukema, chirurg Zorg voor borstkankerpatiënten steeds verder geconcentreerd Mammateam speelt centrale rol bij behandeling borstkanker Er was een tijd dat patiënten met een afwijking in de borst alleen door de chirurg werden gezien. Verder werd er een röntgenfoto gemaakt en soms een punctie gedaan. Een andere professional kwam er in de beleving van de patiënt - en vaak ook van de chirurg - niet aan te pas. 6 Dan was er natuurlijk nog wel de lieve zuster die thee en een tissue kwam brengen als de chirurg na het vreselijke nieuws de kamer had verlaten. En de troostende narcosebroeder op de OK als de patiënt niet wist of ze met of zonder borst wakker zou worden. Er is sindsdien veel veranderd. Door de borstkankerscreening, de vergrijzing en bepaalde lifestylefactoren neemt de incidentie van borstkanker nog altijd toe. De levensverwachting van borstkankerpatiënten gelukkig ook, vooral door de moderne chemotherapie. Uitgebreid en divers De diagnostische en therapeutische mogelijkheden zijn intussen zo uitgebreid en divers, dat de keuze van behandeling niet meer een eenmanszaak is. De oncologisch chirurg als beleidsbepalend specialist is opgegaan in een multidisciplinair team. Iedere patiënt wordt primair gezien en begeleid door dit mammateam, waarin de mammacare verpleegkundigen en de verpleegkundig specialist een hoofdrol spelen. Zij zijn ook het eerste aanspreekpunt voor patiënte en huisarts. Daar hebben niet alleen de artsen maar ook de patiënten aan moeten wennen. Het is de kwaliteit van de zorg zeer ten goede gekomen. Enorme toename De toename van het aantal patiënten is enorm, evenals de vraag naar begeleiding en informatie. Thema s als screening, erfelijkheid, risicoafweging bij een goedaardige afwijking, borstsparend of niet, zijn onderwerpen die dagelijks vele malen op de mammapoli, via de mail of de telefoon in gesprek met patiënten, familie en verwijzers aan de orde komen. De ziektegeschiedenis van alle patiënten bespreken we voorafgaand aan een behandeling in het multidisciplinaire team. Ieder behandelplan leggen we daarna voor aan de patiënt. En dat alles ook nog op een eenduidige manier binnen een zo kort mogelijk tijdsbestek. Dat vereist teamwork en coördinatie en als we iets geleerd hebben van onze patiënten de afgelopen jaren, dan is het dat die service heel bepalend is voor de kwaliteit van de zorg. Innige samenwerking De samenwerking met het mammateam van het TweeSteden ziekenhuis wordt steeds inniger; over en weer wisselen we ervaringen en adviezen uit. Ook landelijk gaan er stemmen op de zorg voor borstkankerpatiënten verder te concentreren. Er is zelfs sprake van tien centra voor heel Nederland. De verwachting voor onze regio is dat er al op korte termijn sprake zal zijn van het Borstkankerteam Midden Brabant, met het poliklinisch traject op meerdere locaties en het chirurgische deel van de behandeling op één locatie.

7 dr. Michiel Verhofstad, traumachirurg Kwaliteit van zorg voldoet ruimschoots aan (inter)nationale standaarden St. Elisabeth regionale traumacentrum voor Noord-Brabant Traumachirurgie richt zich op de behandeling van slachtoffers van een ongeval. Vaak is dit operatieve zorg, maar niet altijd. De tijd dat iedere algemeen chirurg de traumatologie er bij deed ligt definitief achter ons. De traumachirurgie richt zich enerzijds op patiënten met letsels door hoogenergetische ongevallen (zoals na een verkeersongeval), anderzijds betreft het vaak patiënten met laagenergetische verwondingen (vaak door een ongeval in of rondom huis). De meeste patiënten komen via de ambulance of verwijzen zichzelf naar een SEHafdeling. Slechts een enkeling zien wij op verzoek van een huisarts(enpost). De traumachirurgie beperkt zich niet alleen tot de behandeling van letsels van borst, buik en bekken, het leeuwendeel van de patiënten heeft (ook) ossale en weke delenletsels van het steun- en bewegingsapparaat of chronische posttraumatische aandoeningen. Met de instelling in 1999 van elf regionale traumacentra in Nederland heeft de overheid beoogd om de zorg voor de meervoudig gewonde patiënt en de patiënt met complexe letsels te concentreren. Het St. Elisabeth Ziekenhuis is het regionale traumacentrum voor de provincie Noord-Brabant. In de beginjaren is veel energie gestoken in netwerkvorming binnen de provincie. De laatste jaren is veel geïnvesteerd in mensen en middelen om de zorg binnen de muren van ons ziekenhuis te kunnen concentreren. Zo beschikken de traumachirurgen in het St. Elisabeth Ziekenhuis als enige niet-academisch werkzame collega s over de opleidingsbevoegdheid tot traumachirurg. Ultieme uitdaging Een kwalitatief goede polytrauma-zorg is een ultieme uitdaging voor een ziekenhuisorganisatie. Zowel de primaire opvang van instabiele ongevalslachtoffers als de vervolgbehandeling vergt een continue 24/7 beschikbaarheid op het hoogste niveau van alle intramurale ketenpartners. De traumachirurgen verlenen de zorg voor de polytrauma-patiënt samen met SEH-artsen, anesthesiologen, intensivisten, neurologen, radiologen en bijna alle chirurgische deelspecialismen. In 2011 hebben we bijna driehonderd meervoudig gewonde patiënten behandeld. De kwaliteit van zorg voldoet ruimschoots aan de (inter)nationale standaarden. Daar zijn we trots op. Maar het is niet allemaal polytrauma wat de klok slaat. Een niet onaanzienlijk deel van onze patiënten heeft maar één letsel, bijvoorbeeld een fractuur of letsel aan de weke delen. Een enkelvoudig letsel is vaak niet levensbedreigend, maar de behandeling kan wel uitermate complex zijn. Een optimale behandeling kan langdurige of blijvende invaliditeit voorkomen. Strak georganiseerd De (operatieve) zorg voor de patiënt met een enkelvoudig letsel is tegenwoordig strak georganiseerd. Vroeger namen we deze patiënten meestal direct op. Pas wanneer er een gaatje beschikbaar was in het operatieprogramma vaak tijdens diensturen werden ze geopereerd omdat de traumatologie er bij gedaan werd. Dat leidde nogal eens tot het doorschuiven van een operatie naar de volgende dag en daarmee tot teleurstelling bij patiënt en diens familie. Mede door de differentiatie en de schaalvergroting kunnen patiënten via een geplande opname binnen enkele dagen of via een acute opname de volgende dag door een ter zake deskundig traumachirurg geopereerd worden in gereserveerde tijd. In de avond en nacht opereren we in principe alleen nog patiënten waarvoor medische noodzaak bestaat. De patiënt hoeft ook niet meer eindeloos nuchter te blijven en de verpleegkundige weet waar ze aan toe is. Het geeft ons ook de mogelijkheid om de beste chirurg op het beste moment te organiseren. Samenwerking De operatieve behandeling van letsels van steun- en bewegingsapparaat geschiedt door traumachirurgen (vrijdag tot en met maandag) en woensdag en orthopedisch chirurgen (dinsdag en donderdag). Voor de operatieve behandeling van letsels aan de weke delen bestaat een intensief samenwerkingsverband met onze plastisch chirurgen. Klein leed Heeft de huisarts dan nog een taak in de traumatologie? Jazeker! Veel klein leed dat we zien op de SEH had een huisarts primair kunnen behandelen. We streven er ook naar om zoveel mogelijk patiënten voor een follow-up terug te verwijzen naar de eerste lijn. Een aandacht- en verbeterpunt voor het komend jaar is onze communicatie, in het bijzonder ook de communicatie met de paramedische beroepsgroepen. Het verwijzen naar fysiotherapeuten kan beter, brieven naar huisartsen ook. En mocht het herstel niet opschieten, dan is een patiënt altijd weer welkom. De dienstdoende traumachirurg is altijd bereikbaar voor overleg via of 0800-TRAUMACENTRUM. Overdag draagt hij het sein

8 dr. Jan Heyligers, vaatchirurg Mag ik morgen naar huis? vroeg hij tijdens behandeling van zijn geruptureerde aneurysma Vaatchirurgie maakt stormachtige ontwikkelingen door Als er één richting binnen de chirurgie is die in de afgelopen decade een vogelvlucht heeft genomen, dan is het wel de vaatchirurgie. Deze tak van sport is continu in ontwikkeling. Denk aan de endovasculaire behandeling van het (geruptureerde) aneurysma, maar ook aan de gesuperviseerde looptraining als behandeling voor perifeer vaatlijden. De chirurgen zijn trots op de ontwikkelingen binnen Tilburg en de vaatchirurgie. Het is goed voor de patiënt in Midden- Brabant dat alle vaatchirurgie onder één dak komt. Een fusie van beide ziekenhuizen kan hieraan bijdragen. In het EZ is behandeling van het geruptureerde aneurysma geconcentreerd: operatie onder lokale verdoving. Alle patiënten met (verdenking op) een geruptureerd aneurysma worden aangeboden in het EZ. Dit omdat de logistiek hier 24/7 op is ingericht. De ambulancedienst is op de hoogte van deze afspraak en rijdt bij verdenking dan ook rechtstreeks naar het EZ. Ook de huisartsen zijn hierover geïnformeerd, onder meer via lijn 2. Ruim tweederde van de aneurysmata behandelen we endovasculair. De endovasculaire ontwikkeling is sterk in opmars. Vorig jaar zijn er in Tilburg 94 abdominale en thoracale aneurysmata endovasculair behandeld. 44 aneurysmata zijn open behandeld. Het betreft zowel de acute als electieve chirurgie. Ter vergelijking: in 2007 werden in Tilburg nog geen 30 aneurysmata endovasculair behandeld. Electief kent de endovasculaire behandeling een mortaliteit van anderhalf procent; de open behandeling bijna vijf procent. Door deze nieuwe ontwikkeling is de mortaliteit in de acute setting overall gedaald van ongeveer zestig naar dertig procent. De behandeling gebeurt onder lokale verdoving waarbij de endograft via de liezen wordt geïmplanteerd. Daarbij ontstaan bijzondere haast surrealistische - situaties waarbij één patiënt ten tijde van de operatie vroeg of hij een dag later naar huis mocht. De gesuperviseerde looptraining is een groot succes: interventies voor perifeer vaatlijden alleen nog maar als het echt nodig is. We hebben een grote verantwoordelijkheid om patiënten te wijzen op hun gedrag en leefstijl. Het is verleidelijk om een patiënt te dotteren of bypassen om zo zijn klachten te doen verminderen. Veel duurzamer is het om de patiënt die geen rustpijn heeft gesuperviseerde looptraining aan te bieden bij een gespecialiseerd fysiotherapeut. Dankzij inspanningen van onze verpleegkundig specialisten Maria Nooren en Koen van Hees wordt Tilburg als voorbeeld aangehaald hoe een looptrainingnetwerk vorm te geven. Als gevolg hiervan beperken we de invasieve interventies voornamelijk tot patiënten met rustpijn of weefselversterf. Daarbij moet je denken aan bypasschirurgie en dotterbehandeling; beide technieken zo nodig zelfs tot op enkel- of voetniveau. Dotterbehandeling door vaatchirurgen Met de opmars van de endovasculaire behandeling is ook het behandelpalet door de vaatchirurg veranderd. De vaatchirurg verzorgt de aortachirurgie volledig endovasculair. In goede samenwerking met de interventieradiologen verrichten de vaatchirurgen nu ook percutane dotterbehandelingen bij hun patiënten. Kwaliteit van zorg staat altijd voorop. Spataderzorg snel en modern. In Spatadercentrum Brabant in de Bergland Kliniek krijgen de patiënten in een comfortabele ambiance informatie over de behandelopties bij varices. De laserbehandeling voeren we in het EZ, maar ook in Waalwijk onder lokale verdoving uit. De behandeling is snel en wordt goed verdragen door patiënten. Ook hier voeren we de endovasculaire behandeling en het scleroseren intussen vaker uit dan het strippen en Mulleren. Wij zien met vertrouwen de verdere concentratie van de vaatchirurgische zorg in het EZ tegemoet. Voor patiënt en verwijzer leidt dit tot verdere herkenbaarheid en efficiëntere zorg. 8 Colofon SpEZialist Uitgave van de Vereniging Medische Staf (VMS) van het St. Elisabeth Ziekenhuis Tilburg Hoofdredacteur dr. T. Gosens, orthopedisch chirurg Eindredacteur W. Pleunis, hoofd Communicatie Redactie F. Blessing, huisarts E. Schouten, revalidatie-arts F. van Tilborg, radioloog dr. J. Verzijl, ziekenhuisapotheker Redactiesecretariaat Mw. S. Meijer, ambtelijk secretaris bestuur VMS St. Elisabeth Ziekenhuis Postbus 90151, 5000 LC Tilburg tel Fotografie: Medische Fotografie St. Elisabeth Ziekenhuis Vormgeving: RAL, reclame-adviesbureau, Tilburg Lay-out/druk: DekoVerdivas, Tilburg Oplage: 450 exemplaren Artikelen of gedeelten uit SpEZialist mogen slechts overgenomen worden na toestemming van de redactie en met bronvermelding. ELISABETH TOPZORG ZEKER VOOR U

Nederlandse Obesitas Kliniek

Nederlandse Obesitas Kliniek 2 Nederlandse Obesitas Kliniek Bijna 2 miljoen mensen in Nederland hebben overgewicht. Fors overgewicht wordt obesitas genoemd. Obesitas is erkend als chronische ziekte. Op dit moment komen ruim 800.000

Nadere informatie

Nederlandse Obesitas Kliniek. Visie. Verkort behandeltraject

Nederlandse Obesitas Kliniek. Visie. Verkort behandeltraject 2 Nederlandse Obesitas Kliniek Bijna 2 miljoen mensen in Nederland hebben overgewicht. Fors overgewicht wordt obesitas genoemd. Obesitas is erkend als chronische ziekte. Op dit moment komen ruim 800.000

Nadere informatie

Boerhaaveplein 7 4624 VT Bergen op Zoom www.obesitascentrumzuidwest.nl/contact/

Boerhaaveplein 7 4624 VT Bergen op Zoom www.obesitascentrumzuidwest.nl/contact/ Boerhaaveplein 7 4624 VT Bergen op Zoom www.obesitascentrumzuidwest.nl/contact/ Wat dacht u van een mogelijke vermindering van andere ziekten? kans op sterfte Gezondheidsrisico s Ernstig overgewicht is

Nadere informatie

5.4 Gastro-intestinaal

5.4 Gastro-intestinaal 5.4 Gastro-intestinaal 5.4.1 Indicator: Deelname aan de Dutch UpperGI Cancer Audit (DUCA) De mortaliteit en morbiditeit van de chirurgische behandeling van slokdarmkanker heeft de laatste jaren veel aandacht

Nadere informatie

Chirurgie. Informatie over de afdeling Heelkunde. Afdeling: Onderwerp:

Chirurgie. Informatie over de afdeling Heelkunde. Afdeling: Onderwerp: Afdeling: Onderwerp: Chirurgie Informatie over de afdeling Heelkunde Informatie over de afdeling Heelkunde Wie kunt u aan uw bed verwachten Inleiding Tijdens uw verblijf op de afdeling Heelkunde zult u

Nadere informatie

Informatiebrochure voor patiënten Samen naar een gezond gewicht

Informatiebrochure voor patiënten Samen naar een gezond gewicht Informatiebrochure voor patiënten Samen naar een gezond gewicht De Nederlandse Obesitas Kliniek, het centrum voor patiënten met morbide obesitas De Nederlandse Obesitas Kliniek (NOK) is hét centrum van

Nadere informatie

Chirurgie. Liesbreukoperatie. Hernia inguinalis

Chirurgie. Liesbreukoperatie. Hernia inguinalis Chirurgie Liesbreukoperatie Hernia inguinalis Inleiding Deze folder geeft u informatie over een liesbreuk en de meest gebruikelijke behandelingsmogelijkheden. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk,

Nadere informatie

Factsheet Indicatoren Bariatrische chirurgie (DATO)

Factsheet Indicatoren Bariatrische chirurgie (DATO) Factsheet en Bariatrische chirurgie (DATO) DATO 2014 [2.0.; 10102014] Registratie gestart: 1 januari 2014 Type Uitvraag over Bron Nr. indicator (jaar) 1 Aantal primaire bariatrische ingrepen per ziekenhuislocatie.

Nadere informatie

(Gastro) enterostomie. Omleidingsoperatie van maag met dunne darm

(Gastro) enterostomie. Omleidingsoperatie van maag met dunne darm (Gastro) enterostomie Omleidingsoperatie van maag met dunne darm 1. Inleiding Binnenkort ondergaat u een omleidingsoperatie in het ETZ TweeSteden of het ETZ Waalwijk. In deze folder leest u informatie

Nadere informatie

informatie over uw zorgpad borstkanker

informatie over uw zorgpad borstkanker informatie over uw zorgpad borstkanker Oncologisch Centrum Amsterdam Oncologisch Centrum Amsterdam is het grootste oncologisch samenwerkingsverband van Amsterdam, een initiatief van BovenIJ ziekenhuis,

Nadere informatie

Normering Chirurgische Behandelingen

Normering Chirurgische Behandelingen Normering Chirurgische Behandelingen Versie 2.0 September 2011 Inhoud I Inleiding II. Algemene voorwaarden voor chirurgische zorg III. Specifieke voorwaarden voor specifieke chirurgische behandelingen

Nadere informatie

Nog betere chirurgische zorg voor patiënten Normen voor chirurgische behandelingen 3.0

Nog betere chirurgische zorg voor patiënten Normen voor chirurgische behandelingen 3.0 Nog betere chirurgische zorg voor patiënten Normen voor chirurgische behandelingen 3.0 De zorg in Nederland is goed. Het kan echter altijd beter. De Nederlandse Vereniging voor Heelkunde (NVvH) zoekt constant

Nadere informatie

Chirurgische ingrepen bij obesitas

Chirurgische ingrepen bij obesitas Chirurgische ingrepen bij obesitas Aan mensen met ernstig overgewicht wordt in een aantal gevallen voorgesteld een chirurgische ingreep te laten verrichten. De meest gebruikte chirurgische methoden in

Nadere informatie

1. Inleiding. 2. Oorzaak aandoening/aanleiding behandeling

1. Inleiding. 2. Oorzaak aandoening/aanleiding behandeling Hernia van de Buik 1. Inleiding Binnenkort ondergaat u een operatie aan een hernia (breuk) van de buik in het TweeSteden ziekenhuis op locatie Tilburg of Waalwijk. In deze folder leest u informatie over

Nadere informatie

Navel- en bovenbuikbreuk

Navel- en bovenbuikbreuk Navel- en bovenbuikbreuk In deze folder vindt u informatie over de navelbreuk en de bovenbuikbreuk (vlak boven de navel). Beide breuken zijn buikwandbreuken. Deze folder bevat algemene informatie. Het

Nadere informatie

Behandelmogelijkheden

Behandelmogelijkheden Behandelmogelijkheden 2 Door middel van deze folder willen we u informeren over de verschillende behandelmogelijkheden in het Obesitas Centrum Midden Brabant voor mensen met (morbide) obesitas. Screeningsspreekuur

Nadere informatie

Operatie van een liesbreuk. Hernia Inguinalis

Operatie van een liesbreuk. Hernia Inguinalis Operatie van een liesbreuk Hernia Inguinalis 1 Deze folder geeft u informatie over een liesbreuk en de meest gebruikelijke behandelingsmogelijkheden. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk

Nadere informatie

Navelbreuk / bovenbuikbreuk

Navelbreuk / bovenbuikbreuk Navelbreuk / bovenbuikbreuk Chirurgie mca.nl Inhoudsopgave Wat is een breuk? 3 Wat is een navelbreuk? 3 Wat is een bovenbuikbreuk? 4 Uw voorbereiding 5 Opname 5 Na de operatie 6 Complicaties 6 Controleafspraak

Nadere informatie

Normering Chirurgische Behandelingen

Normering Chirurgische Behandelingen Normering Chirurgische Behandelingen Versie 1.0 Januari 2011 I. Inleiding De Nederlandse Vereniging voor Heelkunde (NVvH) is de beroepsvereniging van chirurgen in Nederland. In de NVvH participeren zeven

Nadere informatie

Chirurgische behandeling van ernstig overgewicht

Chirurgische behandeling van ernstig overgewicht Chirurgische behandeling van ernstig overgewicht Inleiding Deze folder is bedoeld als aanvullende informatie voor patiënten met ernstig overgewicht (= morbide obesitas) die daarvoor behandeld worden in

Nadere informatie

Chirurgie. Buikwandbreuken. Afdeling: Onderwerp:

Chirurgie. Buikwandbreuken. Afdeling: Onderwerp: Afdeling: Onderwerp: Chirurgie Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht over enkele buikwandbreuken die naast de liesbreuken (zie folder liesbreuk) relatief vaak voorkomen. Het is goed u te

Nadere informatie

CVRM onderwijs 17 april Vaatchirurgie

CVRM onderwijs 17 april Vaatchirurgie 1 CVRM onderwijs 17 april Vaatchirurgie Perifeer arterieel vaatlijden Aneurysma Aortae Abdominalis Roos van Nieuwenhuizen, chirurg Mauke Pool, huisarts 2 Casus Bij U in de praktijk komt een 70 jarige man

Nadere informatie

Nefrectomie (nierverwijdering) Afdeling Urologie

Nefrectomie (nierverwijdering) Afdeling Urologie Nefrectomie (nierverwijdering) Afdeling Urologie Uw uroloog heeft bij u een aandoening geconstateerd waarvoor het nodig is uw nier te verwijderen. In deze folder vindt u informatie om uzelf goed te kunnen

Nadere informatie

St. Anna Borstzorg (mammapoli)

St. Anna Borstzorg (mammapoli) St. Anna Borstzorg (mammapoli) Uw huisarts heeft u doorverwezen naar St. Anna Borstzorg (mammapoli), van het St. Anna Ziekenhuis. In deze folder geven wij u meer informatie over de werkwijze binnen St.

Nadere informatie

Hartrevalidatie poliklinische patiënten

Hartrevalidatie poliklinische patiënten Hartrevalidatie poliklinische patiënten In verband met hart- en of vaatproblemen wordt u behandeld in het TweeSteden ziekenhuis. Een hartstoornis kan grote lichamelijke en psychische gevolgen hebben. Het

Nadere informatie

Alliantie Regionale TopZorg. Drie ziekenhuizen werken samen aan topzorg in Gelderland

Alliantie Regionale TopZorg. Drie ziekenhuizen werken samen aan topzorg in Gelderland Alliantie Regionale TopZorg Drie ziekenhuizen werken samen aan topzorg in Gelderland Inhoud Alliantie Regionale TopZorg Drie ziekenhuizen werken samen aan topzorg in Gelderland De kwaliteitswinst van samenwerking

Nadere informatie

Onze resultaten. Ons resultaat: Het CON beschikt over 3 bariatrisch chirurgen

Onze resultaten. Ons resultaat: Het CON beschikt over 3 bariatrisch chirurgen Onze resultaten Het CON Het Centrum voor Obesitas Nederland vindt het zeer belangrijk om transparant te zijn over onze resultaten en de kwaliteit van de geleverde zorg. Om u als patiënt de beste zorg te

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Een liesbreukoperatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Een liesbreukoperatie Refaja Ziekenhuis Stadskanaal Een liesbreukoperatie EEN LIESBREUKOPERATIE INLEIDING Deze folder geeft u informatie over een liesbreuk en de meest gebruikelijke behandelingsmogelijkheden. Het is goed u

Nadere informatie

Patiënteninformatie. (hernia inguinalis) Operatie voor een liesbreuk. Operatie voor een liesbreuk

Patiënteninformatie. (hernia inguinalis) Operatie voor een liesbreuk. Operatie voor een liesbreuk Patiënteninformatie Operatie voor een liesbreuk (hernia inguinalis) Operatie voor een liesbreuk 1 Operatie voor een liesbreuk (hernia inguinalis) Polikliniek Chirurgie, route 0.3 Telefoon (050) 524 5810

Nadere informatie

Maatschap Chirurgie. Verwijderen van de galblaas (cholecystectomie)

Maatschap Chirurgie. Verwijderen van de galblaas (cholecystectomie) Maatschap Chirurgie Verwijderen van de galblaas (cholecystectomie) Algemeen Deze folder geeft u informatie over de galblaasoperatie (cholecystectomie). Het gaat hierbij om algemene informatie. Het is goed

Nadere informatie

H.291407.0713. Laparoscopisch herstel van een liesbreuk

H.291407.0713. Laparoscopisch herstel van een liesbreuk H.291407.0713 Laparoscopisch herstel van een liesbreuk 2 Inleiding U heeft samen met uw arts besloten tot een kijkoperatie om de liesbreuk te herstellen. Het is een operatie die meestal in dagbehandeling

Nadere informatie

PATIËNTENINFORMATIE. DE LAPAROSCOPISCHE OPERATIE Vakgroep chirurgie

PATIËNTENINFORMATIE. DE LAPAROSCOPISCHE OPERATIE Vakgroep chirurgie PATIËNTENINFORMATIE DE LAPAROSCOPISCHE OPERATIE Vakgroep chirurgie 2 DE LAPAROSCOPISCHE OPERATIE Vakgroep chirurgie Goed om te weten In deze folder geeft Maasstad Ziekenhuis u enige uitleg over een laparoscopische

Nadere informatie

Maagoperaties bij ernstig overgewicht

Maagoperaties bij ernstig overgewicht CHIRURGIE Maagoperaties bij ernstig overgewicht BEHANDELING Maagoperaties bij ernstig overgewicht U hebt deze folder meegekregen omdat u erover denkt een maagoperatie te ondergaan om uw overgewicht te

Nadere informatie

Plastische chirurgie. Bovenbeenlift. www.catharinaziekenhuis.nl

Plastische chirurgie. Bovenbeenlift. www.catharinaziekenhuis.nl Plastische chirurgie Bovenbeenlift www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl PLA004 / Bovenbeenlift / 13-11-2015 2 Bovenbeenlift U hebt met de plastisch

Nadere informatie

Operatie van een navel- of littekenbreuk

Operatie van een navel- of littekenbreuk Operatie van een navel- of littekenbreuk Afdeling algemene chirurgie U heeft met uw specialist afgesproken dat u binnenkort wordt opgenomen voor het herstellen van een breuk in de buikwand. In deze brochure

Nadere informatie

Borstverwijdering bij borstkanker

Borstverwijdering bij borstkanker Chirurgie Borstverwijdering bij borstkanker www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Hoe ontstaat kanker?... 3 De opname... 4 Voorbereiding op de operatie... 4 De operatie... 4 Na de operatie... 5 Drains... 5

Nadere informatie

Laserbehandeling spataderen. In 1 dag veilig van uw spataderen af

Laserbehandeling spataderen. In 1 dag veilig van uw spataderen af Laserbehandeling spataderen In 1 dag veilig van uw spataderen af Welkom in Tergooiziekenhuizen Binnenkort krijgt u in ons ziekenhuis een behandeling In 1 dag. Met deze speciale behandeling kunt u binnen

Nadere informatie

Verdiepingsstage Dubbele diagnose. Loodds. informatie voor aios

Verdiepingsstage Dubbele diagnose. Loodds. informatie voor aios Verdiepingsstage Dubbele diagnose Loodds informatie voor aios Verdiepingsstage Dubbele diagnose Loodds Gaat je interesse uit naar psychiatrie in combinatie met een verslaving? Dan biedt Delta een verdiepingsstage

Nadere informatie

Darmoperatie bij Diverticulitis. Chirurgie Waregem O.L.V. van Lourdes Ziekenhuis

Darmoperatie bij Diverticulitis. Chirurgie Waregem O.L.V. van Lourdes Ziekenhuis Darmoperatie bij Diverticulitis Chirurgie Waregem O.L.V. van Lourdes Ziekenhuis Chirurgie Waregem_Versie 1_Feb 2016 Inleiding Deze folder geeft uitleg over een operatie van de dikkedarm bij diverticulitis.

Nadere informatie

Gebroken enkel (Enkelfractuur)

Gebroken enkel (Enkelfractuur) Gebroken enkel (Enkelfractuur) Gebroken enkel (enkelfractuur) Het enkelgewricht wordt gevormd door de botdelen van het onderbeen en de voetwortel. Een gebroken enkel ontstaat vaak door een draaiende of

Nadere informatie

Operatieve behandeling van spataderen

Operatieve behandeling van spataderen Operatieve behandeling van spataderen In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten een operatieve behandeling van spataderen te ondergaan op de afdeling Heelkunde van het Radboudumc. Deze folder

Nadere informatie

Verwijderen galblaas via kijkoperatie

Verwijderen galblaas via kijkoperatie Verwijderen galblaas via kijkoperatie In overleg met uw behandelend arts is besloten tot het operatief verwijderen van de galblaas via een kijkoperatie. De behandeling vindt plaats op de Chirurgische

Nadere informatie

Factsheet Indicatoren Bariatrische chirurgie (DATO) 2016

Factsheet Indicatoren Bariatrische chirurgie (DATO) 2016 Factsheet en Bariatrische chirurgie (DATO) 2016 Start registratie: 2014 Inclusiecriteria Inclusie De patiënten die geregistreerd dienen te worden zijn die patiënten die een chirurgische interventie ondergaan

Nadere informatie

Belangen spreker. Kwaliteitsregistratie: het werkt! 1-11-2013. Marc van Tilburg chirurg 30 oktober 2013

Belangen spreker. Kwaliteitsregistratie: het werkt! 1-11-2013. Marc van Tilburg chirurg 30 oktober 2013 --23 Kwaliteitsregistratie: het werkt! Marc van Tilburg chirurg 3 oktober 23 Belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Geen Voor bijeenkomst

Nadere informatie

Leefregels na een operatie van een verwijde buikslagader via de liezen (E.V.A.R) (Endovascular Aneurysma Repair)

Leefregels na een operatie van een verwijde buikslagader via de liezen (E.V.A.R) (Endovascular Aneurysma Repair) Leefregels na een operatie van een verwijde buikslagader via de liezen (E.V.A.R) (Endovascular Aneurysma Repair) Inleiding Onlangs heeft u een operatie ondergaan van de buikslagader via de liezen. Het

Nadere informatie

PLASTISCHE CHIRURGIE. Borstreconstructie BEHANDELING

PLASTISCHE CHIRURGIE. Borstreconstructie BEHANDELING PLASTISCHE CHIRURGIE Borstreconstructie BEHANDELING Borstreconstructie Deze folder is bedoeld voor vrouwen die in aanmerking komen voor een borstreconstructie. Van uw plastisch chirurg hebt u hierover

Nadere informatie

Plastische Chirurgie Centrum voor Revalidatie Opheffen van de buigstand van de vingers

Plastische Chirurgie Centrum voor Revalidatie Opheffen van de buigstand van de vingers Plastische Chirurgie Centrum voor Revalidatie Opheffen van de buigstand van de vingers Ziekte van Dupuytren Plastische Chirurgie Centrum voor Revalidatie In overleg met uw arts heeft u besloten om een

Nadere informatie

Liesbreukoperatie. Chirurgie / Vaatchirurgie

Liesbreukoperatie. Chirurgie / Vaatchirurgie Liesbreukoperatie Chirurgie / Vaatchirurgie Inleiding Deze brochure geeft u een overzicht van de klachten en oorzaak van een liesbreuk en de meest gebruikelijke behandelingsmogelijkheden. Het is goed u

Nadere informatie

1. Nederlandse Obesitas Kliniek en het Rode Kruis Ziekenhuis

1. Nederlandse Obesitas Kliniek en het Rode Kruis Ziekenhuis 2 1. Nederlandse Obesitas Kliniek en het Rode Kruis Ziekenhuis Ruim 800.000 mensen in Nederland hebben obesitas en komen in aanmerking voor behandeling. Het Rode Kruis ziekenhuis en de Nederlandse Obesitas

Nadere informatie

Zweetklieroperatie. Albert Schweitzer ziekenhuis Afdeling Chirurgie maart 2015 pavo 0315

Zweetklieroperatie. Albert Schweitzer ziekenhuis Afdeling Chirurgie maart 2015 pavo 0315 Zweetklieroperatie Albert Schweitzer ziekenhuis Afdeling Chirurgie maart 2015 pavo 0315 Inleiding U heeft een afspraak op de polikliniek Chirurgie omdat u een zweetklierontsteking heeft. In deze folder

Nadere informatie

Liften van de bovenarm

Liften van de bovenarm Plastische chirurgie Liften van de bovenarm www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Wanneer is een ingreep zinvol?... 3 Welke operaties zijn er mogelijk?... 3 Plaatselijke vetophoping... 3 Gering huid- vetoverschot...

Nadere informatie

TEM Transanale Endoscopische Microchirurgie

TEM Transanale Endoscopische Microchirurgie TEM Transanale Endoscopische Microchirurgie In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten dat u binnenkort een Transanale Endoscopische Microchirurgie (TEM) ondergaat. Deze folder geeft u meer informatie

Nadere informatie

Verwijderen van de galblaas

Verwijderen van de galblaas Patiënteninformatie Verwijderen van de galblaas (cholecystectomie) Verwijderen van de galblaas (cholecystectomie) 1 Verwijderen van de galblaas (cholecystectomie) Polikliniek Chirurgie, route 0.3 Telefoon

Nadere informatie

Verwijderen lipoom, atheroom, fibroom, (epitheel) cyste of ganglion

Verwijderen lipoom, atheroom, fibroom, (epitheel) cyste of ganglion Verwijderen lipoom, atheroom, fibroom, (epitheel) cyste of ganglion 1. Inleiding Binnenkort wordt u geholpen aan het verwijderen van een lipoom, atheroom, fibroom, (epitheel) cyste of ganglion in het TweeSteden

Nadere informatie

verwijderen van de milt

verwijderen van de milt verwijderen van de milt U krijgt binnenkort een operatie voor het verwijderen van de milt. Een ander woord voor miltverwijdering is splenectomie. Wat is de milt? Welke redenen zijn er om de milt te verwijderen?

Nadere informatie

De pols is één van de meest ingewikkelde

De pols is één van de meest ingewikkelde Wat zijn hand- en polsaandoeningen? De pols is één van de meest ingewikkelde gewrichten van het menselijk lichaam. Het is bijzonder beweeglijk, meer dan bijvoorbeeld een knie of enkel. In tegenstelling

Nadere informatie

BARIATRISCHE CHIRURGIE

BARIATRISCHE CHIRURGIE BARIATRISCHE CHIRURGIE Toename chirurgie voor MA in the US 1992-2003 criteria voor operatie bmi > 40 kg/m 2 bmi > 35 kg/m 2 en ernstige comorbiditeit meerdere afvalpogingen compliance gang van zaken wordt

Nadere informatie

Etalagebenen. Poli vaatchirurgie CWZ voor onderzoek en/of behandeling vanwege problemen door vernauwing van de beenslagaders

Etalagebenen. Poli vaatchirurgie CWZ voor onderzoek en/of behandeling vanwege problemen door vernauwing van de beenslagaders Etalagebenen Poli vaatchirurgie CWZ voor onderzoek en/of behandeling vanwege problemen door vernauwing van de beenslagaders Uw behandelend arts heeft u voor een onderzoek of behandeling naar de poli vaatchirurgie

Nadere informatie

Borstreconstructie. Afdeling Plastische Chirurgie

Borstreconstructie. Afdeling Plastische Chirurgie Borstreconstructie Afdeling Plastische Chirurgie Borstreconstructie Deze brochure is bedoeld voor vrouwen die in aanmerking komen voor een borstreconstructie. Van uw plastisch chirurg hebt u hierover informatie

Nadere informatie

Het specialistenteam. Chirurgie en Orthopedie. Chirurgie/Orthopedie in Ziekenhuis Zevenaar. Chirurgie/Orthopedie. in Kliniek Velp

Het specialistenteam. Chirurgie en Orthopedie. Chirurgie/Orthopedie in Ziekenhuis Zevenaar. Chirurgie/Orthopedie. in Kliniek Velp Chirurgie/Orthopedie in Ziekenhuis Zevenaar Hunneveldweg 14A 6903 ZN Zevenaar Telefoonnummers Polikliniek Chirurgie: 088-005 9726 Orthopedie: 088-005 9155 Chirurgie/Orthopedie in Kliniek Velp President

Nadere informatie

Sport en Welzijn. Advanced Nursing Practice Masteropleiding Amsterdam

Sport en Welzijn. Advanced Nursing Practice Masteropleiding Amsterdam Gezondh Sport en Welzijn Advanced Nursing Practice Masteropleiding Amsterdam Gezondheid, Sport en Welzijn Masteropleiding Verpleegkundig Specialist De masteropleiding Advanced Nursing Practice (ANP) leidt

Nadere informatie

Operatief verwijderen van osteosynthese materiaal (plaat, pen of schroeven uit been, enkel of arm)

Operatief verwijderen van osteosynthese materiaal (plaat, pen of schroeven uit been, enkel of arm) Operatief verwijderen van osteosynthese materiaal (plaat, pen of schroeven uit been, enkel of arm) In overleg met de behandelend arts is besloten tot het operatief verwijderen van osteosynthese materiaal

Nadere informatie

Differentiatiejaren Gastro-intestinale Chirurgie en Chirurgische Oncologie

Differentiatiejaren Gastro-intestinale Chirurgie en Chirurgische Oncologie ifferentiatiejaren Gastro-intestinale hirurgie en hirurgische Oncologie Gastro-intestinaal chirurg of oncologisch chirurg e respectievelijke differentiaties leiden antegraad op tot gecertificeerd gastro-intestinaal

Nadere informatie

Operatie aan een scheefstand van de grote teen Operatie hallux valgus

Operatie aan een scheefstand van de grote teen Operatie hallux valgus Operatie aan een scheefstand van de grote teen Operatie hallux valgus Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Wat is een hallux valgus? 1 Waarom een operatie? 1 Voor de opname 2 2 Opname

Nadere informatie

Toelichting Elsevier's De beste ziekenhuizen 2015 Appendix D - Codering Rekenregels

Toelichting Elsevier's De beste ziekenhuizen 2015 Appendix D - Codering Rekenregels Met wie vindt de controleafspraak plaats nadat operatie van Carpaletunnelsyndroom INID001122 CTS heeft plaatsgevonden? Neurochirurg - De arts die de operatie heeft uitgevoerd Met wie vindt de controleafspraak

Nadere informatie

Liesbreukbehandeling in één dag

Liesbreukbehandeling in één dag Liesbreukbehandeling in één dag 1 Uw huisarts heeft vastgesteld dat u een liesbreuk heeft. Hij heeft voor u in Het Van Weel Bethesda Ziekenhuis een afspraak gemaakt voor het versnelde behandelingstraject

Nadere informatie

Plastische chirurgie Borstreconstructie

Plastische chirurgie Borstreconstructie Plastische chirurgie Borstreconstructie Deze brochure is bedoeld voor vrouwen die in aanmerking komen voor een borstreconstructie. Van uw plastisch chirurg hebt u hierover informatie gekregen. In deze

Nadere informatie

Factsheet generieke indicatoren vaatcentrum (DAVC) A. Beschrijving Indicator

Factsheet generieke indicatoren vaatcentrum (DAVC) A. Beschrijving Indicator Factsheet generieke indicatoren vaatcentrum (DAVC) A. Beschrijving Dutch Audit Vascular Center [1.0; 20-11-2014] Registratie huidige criteria gestart: 1 januari 2013 (H&V groep arterieel vaatkeurmerk)

Nadere informatie

Waar kunt u terecht als u kanker hebt?

Waar kunt u terecht als u kanker hebt? Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Waar kunt u terecht als u kanker hebt? z Er is kanker bij u geconstateerd. Als gevolg van uw ziekte kunt u te maken krijgen met

Nadere informatie

Operatie liesbreuk 1

Operatie liesbreuk 1 Operatie liesbreuk 1 Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en oorzaak van een liesbreuk en de meest gebruikelijke behandelingsmogelijkheden. Het is goed u te realiseren dat

Nadere informatie

Dutch Surgical Colorectal Audit (DSCA)

Dutch Surgical Colorectal Audit (DSCA) Dutch Surgical Colorectal Audit (DSCA) Beschrijving Dit overzicht toont de kwaliteitsindicatoren welke per 1 april 2014 ontsloten zullen worden in het kader van het getrapte transparantiemodel van DICA.

Nadere informatie

Liesbreukoperatie bij kinderen

Liesbreukoperatie bij kinderen CHIRURGIE Liesbreukoperatie bij kinderen Dagopname KINDEREN Liesbreukoperatie bij kinderen (dagopname) Binnenkort wordt uw kind een dag opgenomen in ons ziekenhuis voor een liesbreukoperatie. Uit ervaring

Nadere informatie

Operatie van een liesbreuk (open techniek)

Operatie van een liesbreuk (open techniek) Operatie van een liesbreuk (open techniek) operatie van een liesbreuk (open techniek) Een liesbreuk ontstaat door een opening of zwakke plek in de buikwand ter hoogte van de lies. Een dergelijke opening

Nadere informatie

CHIRURGISCHE BEHANDELING VAN ERNSTIG OVERGEWICHT

CHIRURGISCHE BEHANDELING VAN ERNSTIG OVERGEWICHT CHIRURGISCHE BEHANDELING VAN ERNSTIG OVERGEWICHT 817 Inleiding Deze folder is bedoeld als aanvullende informatie voor patiënten met ernstig overgewicht (morbide obesitas), die daarvoor worden behandeld

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Tenolyse. Expertisecentrum hand- en polschirurgie Maasstad Ziekenhuis

PATIËNTEN INFORMATIE. Tenolyse. Expertisecentrum hand- en polschirurgie Maasstad Ziekenhuis PATIËNTEN INFORMATIE Tenolyse Expertisecentrum hand- en polschirurgie Maasstad Ziekenhuis 2 PATIËNTENINFORMATIE Door middel van deze informatiefolder wil het Expertisecentrum handen polschirurgie van het

Nadere informatie

Laparoscopische behandeling van een liesbreuk

Laparoscopische behandeling van een liesbreuk Laparoscopische behandeling van een liesbreuk LAPAROSCOPISCHE BEHANDElING VAN EEN liesbreuk Wat is een liesbreuk? Een liesbreuk is een uitstulping van het buikvlies die ontstaat door een zwakke plek of

Nadere informatie

Spoedeisende Hulp en triage

Spoedeisende Hulp en triage Spoedeisende Hulp en triage Welkom op de afdeling Spoedeisende Hulp (SEH) van het Laurentius Ziekenhuis. Op de afdeling SEH komen dagelijks 40 tot 70 patiënten. Een kwart van deze personen wordt met de

Nadere informatie

Buikwandbreuk (liesbreuk, navelbreuk, bovenbuikwandbreuk)

Buikwandbreuk (liesbreuk, navelbreuk, bovenbuikwandbreuk) Buikwandbreuk (liesbreuk, navelbreuk, bovenbuikwandbreuk) In overleg met de behandelend arts is besloten tot het opheffen van een buikwandbreuk. Deze behandeling vindt plaats tijdens een dagopname op

Nadere informatie

informatie over uw zorgpad borstkanker

informatie over uw zorgpad borstkanker informatie over uw zorgpad borstkanker Oncologisch Centrum Amsterdam Oncologisch Centrum Amsterdam is het grootste oncologisch samenwerkingsverband van Amsterdam, een initiatief van BovenIJ ziekenhuis,

Nadere informatie

Liesbreukoperatie. Chirurgie. 3954i CHI.010/0510

Liesbreukoperatie. Chirurgie. 3954i CHI.010/0510 Liesbreukoperatie Chirurgie Inleiding Deze brochure geeft u informatie die u nodig heeft om goed voorbereid te zijn op uw operatie en uw herstel. In een telefonisch gesprek heeft de assistente u het volgende

Nadere informatie

Liesbreukoperatie bij volwassenen

Liesbreukoperatie bij volwassenen Liesbreukoperatie bij volwassenen Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten veroorzaakt door een liesbreuk. Ook worden de meest gebruikelijke behandelingsmogelijkheden besproken.

Nadere informatie

Verwijderen van de galblaas

Verwijderen van de galblaas Chirurgie Verwijderen van de galblaas (cholecystectomie) INLEIDING Deze folder geeft u informatie over de galblaasoperatie (cholecystectomie). Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk de situatie

Nadere informatie

Borstsparende operatie bij borstkanker

Borstsparende operatie bij borstkanker Chirurgie Borstsparende operatie bij borstkanker www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Hoe ontstaat kanker?... 3 Voorbereiding op de operatie... 4 De opname... 4 De operatie... 4 Na de operatie... 5 Mogelijke

Nadere informatie

De gastric bypass (maagomleiding) Afdeling Chirurgie

De gastric bypass (maagomleiding) Afdeling Chirurgie De gastric bypass (maagomleiding) Afdeling Chirurgie Inleiding Inmiddels heeft u in verband met het overgewicht de screening voor de bariatrische ingreep door de diëtiste, psycholoog en verpleegkundige

Nadere informatie

Rughernia (behandeling door de huisarts)

Rughernia (behandeling door de huisarts) Rughernia (behandeling door de huisarts) Wat is hernia? Hernia betekent letterlijk breuk. Een hernia nuclei pulposi (kortweg HNP) komt voor in de wervelkolom en bestaat uit een scheur in de achterkant

Nadere informatie

AANDOENINGEN VAN DE ENKEL

AANDOENINGEN VAN DE ENKEL AANDOENINGEN VAN DE ENKEL 567 Inleiding Binnenkort wordt u opgenomen in het Sint Franciscus Gasthuis. U wordt geopereerd aan een aandoening van de enkel. In deze folder worden kort verschillende operaties

Nadere informatie

Gebroken heup (proximale femurfractuur)

Gebroken heup (proximale femurfractuur) Gebroken heup (proximale femurfractuur) Gebroken heup Een gebroken heup ontstaat meestal door een val. Deze breuk komt vaak voor bij ouderen, maar ook jonge mensen kunnen hun heup breken. Meestal is de

Nadere informatie

Centrum voor Revalidatie locatie Groningen Het vastzetten van een gewricht

Centrum voor Revalidatie locatie Groningen Het vastzetten van een gewricht Centrum voor Revalidatie locatie Groningen Het vastzetten van een gewricht Artrodese Centrum voor Revalidatie locatie Groningen Bij u is in één of meer gewrichten in uw hand of pols artrose vastgesteld.

Nadere informatie

Gynaecomastie. Plastische chirurgie

Gynaecomastie. Plastische chirurgie Gynaecomastie Plastische chirurgie In overleg met uw behandelend arts heeft u gekozen voor operatieve behandeling van de gynaecomastie (vergroting van de mannelijke borst). Deze operatie vindt plaats op

Nadere informatie

Borstkanker? meander medisch centrum. Snel duidelijkheid door gespecialiseerd onderzoek van borstafwijkingen. www.meandermedischcentrum.

Borstkanker? meander medisch centrum. Snel duidelijkheid door gespecialiseerd onderzoek van borstafwijkingen. www.meandermedischcentrum. Borstkanker? Snel duidelijkheid door gespecialiseerd onderzoek van borstafwijkingen meander medisch centrum www.meandermedischcentrum.nl Inleiding Uw huisarts heeft u doorverwezen naar de mammapoli van

Nadere informatie

Kijkoperatie in de knie Meniscusscheur en/of kruisbandscheur

Kijkoperatie in de knie Meniscusscheur en/of kruisbandscheur Kijkoperatie in de knie Meniscusscheur en/of kruisbandscheur Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Wat is een arthroscopie? 1 Waarom een kijkoperatie? 1 Voor de opname 2 Opname op de

Nadere informatie

Buikwandcorrectie. Plastische chirurgie

Buikwandcorrectie. Plastische chirurgie Buikwandcorrectie Plastische chirurgie Inhoudsopgave Buikwandcorrectie 4 Mogelijkheden en verwachtingen 4 Voorbereiding op de operatie 5 De operatie 5 Na de operatie 6 Risico s en complicaties 8 Vergoeding

Nadere informatie

Tennisarm / Golfersarm

Tennisarm / Golfersarm Tennisarm / Golfersarm Algemeen In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten dat bij u een kleine operatie aan de arm wordt verricht. In deze folder leest u hoe de operatie in Bernhoven wordt uitgevoerd.

Nadere informatie

Aneurysma Aorta Abdominalis. (Verwijding van de grote buikslagader)

Aneurysma Aorta Abdominalis. (Verwijding van de grote buikslagader) Aneurysma Aorta Abdominalis (Verwijding van de grote buikslagader) Bij toeval is ontdekt, dat uw lichaamsslagader, de aorta, verwijd is. Deze verwijding noemen we een aneurysma. De arts heeft u hier van

Nadere informatie

Borstkanker. Borstcentrum Máxima is gevestigd op locatie Eindhoven

Borstkanker. Borstcentrum Máxima is gevestigd op locatie Eindhoven Borstkanker Borstcentrum Máxima is gevestigd op locatie Eindhoven Borstkanker is de meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. Vóór het dertigste jaar is borstkanker zeldzaam, maar met het stijgen

Nadere informatie

Chirurgie. Okselkliertoilet.

Chirurgie. Okselkliertoilet. Chirurgie Okselkliertoilet www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Voorbereiding... 3 De operatie... 3 Na de operatie... 4 Drains... 4 Mogelijke complicaties... 4 Het ontslag... 5 Wanneer moet u contact opnemen?...

Nadere informatie

Perianale fistel. Behandeling met een operatie. mca.nl

Perianale fistel. Behandeling met een operatie. mca.nl Perianale fistel Behandeling met een operatie mca.nl Inhoudsopgave Wat is een perianale fistel? 3 Voorbereiding op de ingreep 3 Behandeling van een perianele fistel 4 Behandeling van een oppervlakkige

Nadere informatie

Uw traumateam. Even voorstellen. mca.nl

Uw traumateam. Even voorstellen. mca.nl Uw traumateam Even voorstellen mca.nl Inhoudsopgave Het traumateam 3 Spoedeisende hulp 4 Intensive care, verpleegafdeling traumachirurgie en acute opnameafdeling 4 Gespecialiseerd in verzorging en behandeling

Nadere informatie