Internetwijsheid Vaardigheden van kinderen met informatie op internet. Joost Schellevis

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Internetwijsheid Vaardigheden van kinderen met informatie op internet. Joost Schellevis"

Transcriptie

1 Internetwijsheid Vaardigheden van kinderen met informatie op internet Joost Schellevis Scriptie voor de opleiding Media, informatie en communicatie aan de Hogeschool van Amsterdam In opdracht van Stichting Krant in de Klas

2

3 Media, informatie en communicatie Internetwijsheid Vaardigheden van kinderen met informatie op internet Scriptie Joost Schellevis RV405B Opdrachtgever: Stichting Krant in de Klas Docenten: August Hans den Boef Hugo Nierstrasz 8 september 2010

4 Op dit werk is de Creative Commons Attribution 3.0 Netherlands Licentie van toepassing. Ga naar of stuur een brief naar Creative Commons, 171 Second Street, Suite 300, San Francisco, California, 94105, VS om deze licentie te bekijken. This work is licensed under the Creative Commons Attribution 3.0 Netherlands License. To view a copy of this license, visit or send a letter to Creative Commons, 171 Second Street, Suite 300, San Francisco, California, 94105, USA. Foto omslag: 36clicks / istockphoto

5 Voorwoord Met deze scriptie, over de internetwijsheid van leerlingen in het basisonderwijs, hoop ik de opleiding Media, informatie en communicatie aan de Hogeschool van Amsterdam te kunnen afronden. Ik heb voor dit onderwerp gekozen omdat ik denk dat internet het medium van de toekomst is, dat alle andere media voorbij zal streven mits dat al niet is gebeurd. Vorig jaar had bijvoorbeeld slechts de helft van de Nederlanders nog maar een krantenabonnement (NRC Handelsblad, 2009), terwijl in dat jaar 93 procent van de mensen toegang tot internet had (CBS, 2009). Daarom denk ik dat het belangrijk is dat kinderen al in het basisonderwijs met het medium in aanraking komen en er kritisch mee leren om te gaan. Ik hoop dat deze scriptie hier aan kan bijdragen. Stichting Krant in de Klas heeft zich als opdrachtgever aan dit onderzoek verbonden. De stichting vindt het belangrijk dat kinderen leren om kritisch om te gaan met mediainhoud, waaronder die op internet. Ook wilde de stichting laten onderzoeken hoe gebruik van krantensites onder basisschoolleerlingen kan worden bevorderd. Van februari tot mei 2010 heb ik mijn onderzoek opgezet en voorbereidend literatuuronderzoek uitgevoerd. In juni 2010 heb ik mijn praktijkonderzoek uitgevoerd en de resultaten daarvan geanalyseerd. De tekst van deze scriptie is in juli en augustus 2010 geschreven. Bij het tot stand komen van deze scriptie waren meerdere mensen onmisbaar, bijvoorbeeld bij het vinden van een opdrachtgever, hulp bij het opzetten van mijn onderzoek of het ter beschikking stellen van lestijd en klaslokalen voor het uitvoeren van mijn onderzoek: August Hans den Boef, Lisette Hilhorst en Hugo Nierstrasz Hogeschool van Amsterdam Fifi Schwarz Stichting Krant in de Klas Errol Zijlstra Basisschool De Fonkelsteen Tineke Has, Elly Leering en Marlies Vreedenburg Basisschool De Hasselbraam De volgende personen wil ik graag bedanken voor de feedback die ze geheel belangeloos hebben willen geven op (delen van) mijn scriptie: Cris Hake, Dane Attix, Daphne van der Kroft, Dimitri Reijerman, Marlou, Martin Caine, Mitsai van der Horst, Ro Roelofs en Wouter Rutten. Onmisbaar waren uiteraard ook alle leerlingen van basisschool De Hasselbraam en basisschool De Fonkelsteen die aan dit onderzoek hebben willen meewerken. Joost Schellevis - Heerhugowaard, september 2010

6

7 Inhoud Samenvatting (Nederlands) 11 Summary (English) 13 1 Inleiding 15 2 Probleemanalyse Doelstelling Probleemstelling Deelvragen Mediawijsheid en internetwijsheid 19 3 Opdrachtgever Stichting Krant in de Klas Resultaten Belang van opdrachtgever 22 4 Huidig aanbod Eigen aanbod Aanbod van derden 23 5 Doelgroep Afbakening Basisscholen Interesses Mediagebruik Cognitieve vaardigheden Conclusie 33 6 Onderzoek Doel onderzoek Onderzoekspopulatie Scholen Opzet Vragenlijst Opdracht Techniek Uitvoering De Fonkelsteen De Hasselbraam 44 7 Onderzoeksresultaten Tekstinhoud Bericht Twitter.com 47

8 7.1.2 Artikel Volkskrant.nl Artikel AD.nl Artikel GeenStijl Conclusie Herkennen van bronnen Twitter.com Volkskrant.nl AD.nl GeenStijl Conclusie Vergelijken van bronnen Twitter.com en Volkskrant.nl AD.nl en GeenStijl Conclusie Zoekopdracht Conclusie Websites van kranten Conclusie Tijdsduur Conclusie Conclusie Adviezen 87 8 Evaluatie uitvoering onderzoek Beoordeling door leerlingen Conclusie 90 9 Internetwijsheid verbeteren Digitale lesopdracht Zoekmachine Kosten Profilering website Conclusie Conclusies en aanbevelingen Conclusies Adviezen Concrete aanbevelingen 103 Literatuurlijst 105 Bijlage 1: Lesopdracht 109 Bijlage 2: Overzicht respondenten 119 Bijlage 3: Overzicht antwoorden lesopdracht 121

9 Bijlage 4: Overzicht tijdsduur invullen onderzoek 133 Bijlage 5: Tekst Twitter.com 137 Bijlage 6: Tekst Volkskrant.nl 139 Bijlage 7: Tekst AD.nl 141 Bijlage 8: Tekst GeenStijl 143 Bijlage 9: Resultaten zoekopdracht 145

10

11 Internetwijsheid: Vaardigheden van kinderen met informatie op internet Joost Schellevis 11 Samenvatting (Nederlands) In dit onderzoek staat de volgende vraag centraal: Op wat voor manier kunnen leerlingen in groep zeven en acht van de basisschool in de les wegwijs worden gemaakt in de online nieuwsvoorziening in het algemeen, en in het bijzonder die van van dagbladen? Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van Stichting Krant in de Klas (onderdeel van de branche-organisatie van dagbladen, de Nederlandse Dagbladpers), die zich richt op media-educatie voor jongeren en kinderen. De stichting zou graag zien dat er uit dit onderzoek een voorstel voortvloeit voor een gereedschap waarmee: 1. De vaardigheid van leerlingen om om te gaan met informatie op internet kan worden verbeterd. 2. Het gebruik van krantensites onder kinderen kan worden bevorderd. Stichting Krant in de Klas biedt zelf lesmateriaal aan om de mediawijsheid van kinderen en jongeren te verbeteren en het gebruik van kranten door kinderen en jongeren te stimuleren. Concurrentie is er onder meer van Kennisnet, Mijn Kind Online en Medialessen.nl. Doelgroep De doelgroep is afgebakend tot leerlingen in groep zeven en acht van de basisschool. Deze zijn over het algemeen tussen de 10 en 12 jaar oud, maar de doelgroep wordt in dit geval afgebakend tot leerlingen van 10 en 14 jaar. Uit onderzoek van de stichting Mijn Kind Online (Mijn Kind Online, 2008a) blijkt dat ruim driekwart van de kinderen tussen de 10 en 14 jaar meer internetles op school wil. Tegelijkertijd ziet slechts zeven procent van de leerlingen in die leeftijdscategorie ziet zijn leraar als iemand van wie over internet kan worden geleerd. Van de onderzochte leerlingen beschikten 22 van de 40 over een eigen computer; de helft van de leerlingen heeft ook een eigen internetverbinding. De activiteiten die leerlingen op hun computer ondernemen, blijken het doen van spelletjes, het beluisteren van muziek en het bekijken van filmpjes te zijn. Hun favoriete websites zijn YouTube, Hyves, Spele.nl en Google. Onderzoek Het praktijkonderzoek is een kwalitatieve analyse van een kleine onderzoekspopulatie. De representativiteit van dit onderzoek kan daarom niet worden gegarandeerd. Het praktijkonderzoek is uitgevoerd onder veertig leerlingen van groep zeven en acht van twee basisscholen in Heerhugowaard.

12 Internetwijsheid: Vaardigheden van kinderen met informatie op internet Joost Schellevis 12 Het praktijkonderzoek werd uitgevoerd door middel van een website met een vragenlijst. Leerlingen moesten teksten lezen en hier vervolgens vragen over beantwoorden over de inhoud van de tekst, en vervolgens teksten tegen elkaar afwegen en oordelen over de bron. Ook moesten ze twee keer een keuze maken tussen twee artikelen en moesten de leerlingen zelfstandig op internet op zoek naar nieuwsberichten. De internetopdracht was een geschikte manier om gegevens te verzamelen en leerlingen te toetsen. Uitkomsten Leerlingen weten sommige vragen over teksten redelijk te beantwoorden, maar vinden vooral de reden en de hoe lastiger. Ook gaan ze de fout in met details. Het inschatten van het soort website ging in in het geval van GeenStijl moeizaam, maar in de rest van de gevallen goed. Het aanwijzen van bronnen verging de leerlingen alleen bij Twitter echt goed. Uit zichzelf oordelen de leerlingen slechts in enkele gevallen in hun antwoord over de betrouwbaarheid van de bron. Als de leerlingen op internet op zoek moeten gaan naar informatie, gebruiken ze in het overgrote deel van de gevallen Google. De leerlingen waren weinig kritisch bij het kiezen van nieuwsberichten en keken vaak niet kritisch naar de bron. Sommige leerlingen gebruikten irrelevante artikelen en de leerlingen zoeken vaak niet erg efficiënt. De leerlingen gebruikten nauwelijks artikelen van krantensites, terwijl zij wel een groot aantal kranten op konden noemen. Adviezen Ik adviseer Stichting Krant in de Klas om een digitale lesopdracht en een op leerlingen gerichte krantenzoekmachine op te zetten. De digitale lesopdracht zou leerlingen moeten helpen om bronnen beter te herkennen, teksten te beoordelen en informatie op internet te selecteren. Het systeem achter de online-lesopdracht zou docenten de mogelijkheid moeten bieden om de antwoorden van de leerlingen na te kijken. De beoordeling door de docenten zou vervolgens kunnen worden geanalyseerd, om lesmateriaal in de toekomst beter te maken. Een in kranten gespecialiseerde zoekmachine zou leerlingen kennis laten maken met krantenwebsites. De zoekmachine zou de websites van alle bij de Nederlandse Dagbladpers aangesloten kranten kunnen doorzoeken.

13 Internetwijsheid: Vaardigheden van kinderen met informatie op internet Joost Schellevis 13 Summary (English) The following research question is the focus of this paper: How can children in groups seven and eight of primary schools be educated about online news in general, and more specifically, newspapers websites? This research was performed for Stichting Krant in de Klas (Newspaper in Class Association), a Dutch organisation that aims to educate teenagers and kids about media and which is part of newspaper industry organization Nederlandse Dagbladpers. The organisation would like to see a tool proposed which could help to: 1. Improve the skills children need to handle information on the internet. 2. Encourage children to use newspaper websites. Stichting Krant in de Klas offers teaching materials to improve the media literacy of kids and teenagers and to encourage them to use newspapers. There are some competitors in the Netherlands, including Kennisnet, Mijn Kind Online and Medialessen.nl. Target group The target group is made up from primary school students from groups seven and eight. These students are generally between 10 and 12 years old, but here the target group was widened to kids between 10 and 14 years old. Research from the organisation Mijn Kind Online (Mijn Kind Online, 2008a) concludes that more than three out of four students between 10 and 14 years old want more lessons which made use of the internet. At the same time, only seven percent of the students see their teacher as someone who can teach them about the internet. In the research group, 22 out of the 40 students had their own computer. Half of the students had an internet connection in their bedroom. The students used their computers to play games, listen to music and watch movies. Their favorite websites were YouTube, Hyves (a Dutch social networking website which can be compared to Facebook or MySpace), Spele.nl (a website offering fairly simple games) and Google. Research The practical research consists of a qualitative analysis of a small research population. Therefore, it cannot be guaranteed that the outcome of this research will be representative for the entire target group. The practical research was carried with forty students from groups seven and eight from two primary schools in the Dutch city of Heerhugowaard.

14 Internetwijsheid: Vaardigheden van kinderen met informatie op internet Joost Schellevis 14 The practical research was carried out using a website containing a questionnaire. Students had to read texts and then answer questions about the text. Next, they had to determine the source of the text and compare two texts against each other. Then, they had to consider which of the two texts they would use. They also had to search for news articles on the internet by themselves. The questionnaire was a good way to get results and test the students. Results Pupils answered some questions about texts reasonably well, but found it hard to explain why and how an event occurred. They also make mistakes with details in texts. Estimating what type of website the children were visiting was difficult in the case of a popular Dutch weblog called GeenStijl, but went well in the other cases. Recognizing the source of news articles only went well in the case of Twitter.com. In only a few cases students judged the reliability of the news sources in their answers spontaneously. In most cases, if the students needed to search for information on the internet, they used Google. The students were not very critical in selecting news articles and were not critical about the source of the articles. Some students used irrelevant articles and the students did not search very efficiently. The students barely used articles from newspaper websites, even though they were able to name a large number of newspapers. Advice My suggest to Stichting Krant in de Klas would be to develop a digital teaching assignment, as well as a newspaper website search engine aimed at children. The digital teaching assignment should help students in recognizing sources of information found on the internet, evaluate texts and critically select information found. The system behind the digital assignment should give teachers the ability to validate the answers given by the students. The validation done by the teachers could then be analyzed, improving the quality of future teaching assignments. A search engine specialized in newspaper websites should introduce pupils to newspaper websites. The search engine should crawl the websites of newspapers that are united under the organisation Nederlandse Dagbladpers.

15 Internetwijsheid: Vaardigheden van kinderen met informatie op internet Joost Schellevis 15 1 Inleiding Figuur 1: Octopus Paul wijst de winnaar van de WK-finale 2010 aan... toch? (Koreman, 2010) De bovenstaande foto werd op 7 juni 2010 geplaatst op Twitter. Op de foto zien we Octopus Paul, die de winnaar van de WK-finale tussen Nederland en Spanje aanwijst - tenminste, dat was de overtuiging van de Telegraaf-redactie, die deze afbeelding van Twitter haalde en op haar website publiceerde (Villamedia, 2010). In werkelijkheid had de bekende Duitse octopus-annex-waarzegger helemaal nog geen voorspelling gedaan en was deze afbeelding een bewerking van een eerdere prognose door de inktvis. Een paar dagen later deed de octopus pas zijn echte voorspelling (in het voordeel van Spanje, waarmee het zeedier het gelijk aan zijn zijde zou blijken te hebben). Informatietijdperk Als een professionele krantenredactie zoals die van De Telegraaf al moeite kan hebben met het beoordelen van internetinhoud op betrouwbaarheid, hoe zit dat dan met leerlingen op de basisschool? Mijn hypothese is dat die nog veel minder goed zijn in het selecteren en beoordelen van informatie op internet, omdat zij veel minder vaardig met media-inhoud zijn dan een journalist. Kinderen groeien anno 2010 op in een informatietijdperk. Was de verspreiding van informatie ooit eenrichtingsverkeer, sinds de komst van internet (en met name: sinds de komst van social media) is deze gedemocratiseerd. Iedereen kan nu met relatief weinig middelen een relatief groot publiek bereiken, bijvoorbeeld door een website op te zetten of diensten als Twitter, Wordpress.com en sociale-netwerksites als Hyves te gebruiken.

16 Internetwijsheid: Vaardigheden van kinderen met informatie op internet Joost Schellevis 16 Die informatie-revolutie heeft een keerzijde: het is op internet ook erg eenvoudig om misleidende en onbetrouwbare inhoud te verspreiden. In het geval van een onschuldige hoax, zoals bij octopus Paul, kan dat waarschijnlijk weinig kwaad. Het wordt vervelender als leerlingen onjuiste informatie gebruiken voor schoolopdrachten, bijvoorbeeld het maken van een werkstuk. Dat kan ze een onvoldoende opleveren. Ernstiger is het als zij beslissingen, gedrag of denkbeelden baseren op onjuiste informatie, doordat ze niet hebben geleerd informatie te onderscheiden en te selecteren. Kinderen kunnen op zogenoemde pro-ana -sites terecht komen, waar anorexia wordt verheerlijkt. Of ze belanden op een haaitzaaiend forum als Stormfront.org, waar de superioriteit van het blanke ras wordt gepredikt. Het is belangrijk dat kinderen deze sites weten te onderscheiden van betrouwbare websites en dat ze niet zonder slag of stoot geloven wat daar wordt beweerd. Onderzoek Hoe kan dat worden bewerkstelligd? Dat is de aanleiding voor dit onderzoek. Om deze vraag te beantwoorden, is het ten eerste nodig om te onderzoeken hoe leerlingen al omgaan met internet. Dat wordt getoetst met een lesopdracht voor groep zeven en acht van de basisschool. Kunnen de onderzochte leerlingen bronnen beoordelen, weten ze betrouwbare inhoud te onderscheiden van onbetrouwbare? Weten zij subjectieve van objectieve informatie te onderscheiden? Is dat niet of gedeeltelijk niet het geval, dan kan vervolgens aan de hand van onderzoeksresultaten een voorstel worden gedaan voor een manier waarop de internetwijsheid van leerlingen zou kunnen worden verbeterd. De lesopdracht is daarmee ook een testcase: is de lesopdracht een goede manier om hun internetwijsheid te verbeteren en te toetsen? Dit onderzoek is uitgevoerd in opdracht van Stichting Krant in de Klas. Speciale aandacht is er dan ook voor de websites van kranten. Weten leerlingen hun weg naar de websites van kranten te vinden? Gebruiken ze, bijvoorbeeld in een werkstuk, liever een artikel van een krantensite dan een artikel van een andere website?

17 Internetwijsheid: Vaardigheden van kinderen met informatie op internet Joost Schellevis 17 2 Probleemanalyse 2.1 Doelstelling Stichting Krant in de Klas wil leerlingen en jongeren - via het onderwijs - stimuleren om kranten te gebruiken, zowel op papier als online. De stichting ziet graag onderzocht hoe leerlingen in groep zeven en acht van de basisschool beter hun weg kunnen vinden naar en op krantenwebsites. 2.2 Probleemstelling Op wat voor manier kunnen leerlingen in groep zeven en acht van de basisschool in de les wegwijs worden gemaakt in de online nieuwsvoorziening in het algemeen, en in het bijzonder die van van dagbladen? Toelichting Het gaat hierbij om serieus nieuws. Stichting Krant in de Klas richt zich op alle soorten content van dagbladen en dagbladsites, maar voor dit onderzoek was het noodzakelijk om de onderwerpkeuze af te bakenen. Daarbij vond ik het zelf het interessantst hoe leerlingen omgaan met serieus nieuws, aangezien ik hier zelf de meeste affiniteit mee heb. Deze onderwerpkeuze geldt ook in de praktijktest die ik op scholen heb uitgevoerd. Ik schrijf voor Stichting Krant in de Klas geen concreet lesprogramma, maar een advies aan de stichting met voorstellen voor te nemen maatregelen. Overigens heeft dit onderzoek weliswaar betrekking op internet, maar is het onderzochte (het vermogen van leerlingen om met online media-inhoud om te gaan) niet onlosmakelijk verbonden met internet. Ook de mediawijsheid in het algemeen en leesvaardigheid spelen bijvoorbeeld een grote rol. 2.3 Deelvragen Deelvraag 1: Wat is Stichting Krant in de Klas? 1. Welke doelstellingen en missie heeft de stichting? 2. Welke activiteiten onderneemt de stichting? 3. Welk belang heeft de stichting bij het onderzoek? 4. Is er onderzoek gedaan naar de resultaten van de activiteiten van de stichting? 5. Wat vinden docenten van het werk van Stichting Krant in de Klas? 6. Door welke instellingen wordt de stichting gesubsidieerd?

18 Internetwijsheid: Vaardigheden van kinderen met informatie op internet Joost Schellevis 18 Deelvraag 2: Wat is de doelgroep? 1. Wie behoort er precies tot de doelgroep? Wat is hun leeftijd en welk type onderwijs volgen ze? 2. Hoe is het mediagebruik van de respondenten? Gebruiken ze internet, kranten, radio, televisie, tijdschriften? In het bijzonder: gebruiken ze websites van kranten? 3. Wat zijn de favoriete activiteiten van die respondenten? Wat vinden ze leuk om te doen, wat vinden ze interessant? Deelvraag 3: Weten kinderen uit de doelgroep hun weg te vinden op nieuwssites, en in het bijzonder de websites van kranten? 1. Hoe vaardig zijn de kinderen uit de doelgroep met informatie? a. Hoe zoeken ze naar informatie? Via zoekmachines, of op andere manieren? b. Kunnen ze de informatie vinden die ze nodig hebben? c. Gebruiken ze meerdere bronnen? d. Gebruiken ze de websites van kranten? e. Weten ze bronnen te beoordelen op hun waarde? 2. Zijn de nieuwssites, en in het bijzonder krantensites, aantrekkelijk voor kinderen? 3. Hoe is de kennis van kinderen over maatschappelijke ontwikkelingen, en hebben ze hier belangstelling voor? Deelvraag 4: Wat is het huidige aanbod voor de doelgroep? 1. Wat zijn de concurrenten van Stichting Krant in de Klas? 2. Welk lesmateriaal over nieuwsvoorziening is er beschikbaar? 3. Welk materiaal is er buiten de les beschikbaar, bijvoorbeeld thuis? Deelvraag 5: Hoe kan de informatievaardigheid van kinderen op nieuwssites worden verbeterd? 1. Kan de informatievaardigheid van kinderen inzake nieuwsvoorziening worden verbeterd, en zo ja, welke aspecten? 2. Hoe kunnen deze aspecten in de praktijk worden verbeterd? 3. Hoe kunnen kinderen naar de krantensites worden gebracht? 4. In welke vorm kan hier door Stichting Krant in de Klas een concreet product van worden gemaakt?

19 Internetwijsheid: Vaardigheden van kinderen met informatie op internet Joost Schellevis Mediawijsheid en internetwijsheid Mediawijsheid is een zeer breed begrip; bovendien verschillen de meningen over wat het begrip precies inhoudt. Vast staat dat mediawijsheid in ieder geval betrekking heeft op de mate waarin mensen (in dit geval: kinderen) in staat zijn media-inhoud te beoordelen en te selecteren. Daarbij zijn meerdere factoren belangrijk: capaciteiten als kritisch nadenken, maar ook leesvaardigheid, algemene kennis, intelligentie, opleidingsniveau, en bijvoorbeeld in het geval van online media: computervaardigheden. De Raad voor Cultuur hanteert de volgende definitie voor mediawijsheid: Mediawijsheid duidt op het geheel van kennis, vaardigheden en mentaliteit waarmee burgers zich bewust, kritisch en actief kunnen bewegen in een complexe, veranderlijke en fundamenteel gemedialiseerde wereld. Raad voor Cultuur, 2005 Ik richt me specifiek op het kunnen vinden en selecteren van informatie op internet, omdat ik en mijn opdrachtgever denken dat dit op veel punten zou kunnen worden verbeterd. Om de discussie over het begrip mediawijsheid uit de weg te gaan, introduceer ik de term internetwijsheid. Concreet komt dit neer op de volgende vaardigheden: Kunnen vinden van informatie op internet Kunnen begrijpen en interpreteren van informatie op internet Informatie op internet kunnen beoordelen op criteria als betrouwbaarheid, kwaliteit Meerdere informatie-uitingen op internet met elkaar kunnen vergelijken

20 Internetwijsheid: Vaardigheden van kinderen met informatie op internet Joost Schellevis 20

21 Internetwijsheid: Vaardigheden van kinderen met informatie op internet Joost Schellevis 21 3 Opdrachtgever Dit onderzoek is uitgevoerd in opdracht van Stichting Krant in de Klas. In dit hoofdstuk bespreek ik de opdrachtgever en ga ik in op de activiteiten van de stichting, evenals het belang van de stichting bij het onderzoek. 3.1 Stichting Krant in de Klas Stichting Krant in de Klas richt zich op media-educatie voor jongeren en kinderen. Zoals de stichting schrijft op haar website: Stichting Krant in de Klas wil van jonge mensen kritische nieuwsconsumenten maken door hen via het onderwijs kranten te laten lezen. (Stichting Krant in de Klas, z.j a ). De stichting zet dagbladen, zowel op papier als digitaal, in als lesmateriaal. Zo moeten de volgende drie speerpunten van Stichting Krant in de Klas worden bevorderd: Mediawijsheid Taalvaardigheid Burgerschap De stichting onderneemt grofweg een drietal activiteiten (Stichting Krant in de Klas, z.j a ). KiK voorziet scholen en docenten van gratis kranten, die tijdens de les kunnen worden gebruikt. KiK biedt lesmateriaal aan om het bespreken van de krant in de klas te ondersteunen, en voorziet daarnaast in docententrainingen en in gastlessen voor leraren in opleiding. KiK organiseert educatieve activiteiten zoals de Krantenfoto Kinderjury en de Scholierenpeiling. Op internet worden daarnaast de diensten nieuwsquiz en krantentool aangeboden. Met de nieuwsquiz, die uit twaalf vragen bestaat, kunnen leerlingen hun nieuwskennis testen (Stichting Krant in de Klas, z.j b ). De krantentool is bedoeld voor leerlingen in het voortgezet onderwijs en kan worden gebruikt om een eigen krant in elkaar te zetten (Stichting Krant in de Klas, z.j c ). De stichting onderhoudt verder een website over kranten op internet (De Digitale Krant, z.j.) en de Krantenportal (Stichting Krant in de Klas, z.j. e ), waarmee kinderen snel toegang kunnen krijgen tot websites van kranten die zijn aangesloten bij de branche-organisatie. Financiering Stichting Krant in de Klas is opgericht door en wordt gefinancierd door de Nederlandse Dagbladpers, de branche-organisatie van Nederlandse dagbladuitgevers (Nederlands Uitgeversverbond, z.j. a ).

22 Internetwijsheid: Vaardigheden van kinderen met informatie op internet Joost Schellevis 22 De NDP vindt het belangrijk dat jonge mensen kennis maken met de krant en leren deze kritisch te gebruiken. Daarom heeft zij haar mediaeducatieve en leesbevorderingsactiviteiten ondergebracht bij een aparte educatieve organisatie. KiK vertegenwoordigt daarmee alle Nederlandse dagbladen in het onderwijs. Stichting Krant in de Klas, z.j. d Resultaten Jaarlijks vragen circa vierduizend docenten uit het primair en voortgezet onderwijs de krantenservice bij Stichting Krant in de Klas aan, waarbij ze kranten krijgen aangeleverd voor gebruik in de les. Maandelijks worden bijna achtduizend lesopdrachten van de KiK-site gedownload. De docenten die werden benaderd voor het onderzoek (zie ook Hoofdstuk 6: Onderzoek) waren positief over de activiteiten van Stichting Krant in de Klas. Op De Fonkelsteen wordt het materiaal van KiK soms gebruikt. De school gebruikt het materiaal naar eigen zeggen niet elk jaar: Het ligt er ook aan welke thema s we zelf behandelen, aldus leraar Errol Zijlstra. Op De Hasselbraam werd op het moment van schrijven het lesmateriaal van KiK in groep acht gebruikt; niet in groep zeven. De school is tevreden over het lesmateriaal en gaat in het schooljaar in zowel groep zeven als acht aan de gang met KiK-materiaal. 3.2 Belang van opdrachtgever De stichting heeft er belang bij dat kinderen hun weg vinden naar krantensites. Dat blijkt ook uit de doelstelling van KiK: Stichting Krant in de Klas wil kinderen en jongeren - via het onderwijs - stimuleren om kranten te gebruiken, zowel op papier als online. Daarnaast vindt de stichting het belangrijk dat kinderen overweg kunnen met de inhoud van online media, zowel op websites van kranten als daarbuiten. De stichting richt zich vooral op de omgang van leerlingen met media-inhouden. Hoewel de technologie in zekere mate bepalend is voor de wijze waarop mensen inhoud tot zich nemen, gaat het de stichting er vooral om dat leerlingen leren onderscheid maken tussen bronnen, kritisch moeten kunnen lezen en de informatie moeten kunnen vinden die ze nodig hebben. (Fifi Schwarz, 2010 a ). De stichting zou graag zien dat er uit dit onderzoek een voorstel voortvloeit voor een gereedschap waarmee: 1. De vaardigheid van kinderen om te gaan met informatie op internet kan worden verbeterd. 2. Het gebruik van krantensites onder kinderen kan worden bevorderd.

23 Internetwijsheid: Vaardigheden van kinderen met informatie op internet Joost Schellevis 23 4 Huidig aanbod Er is op dit moment uiteraard al lesmateriaal om mediawijsheid te stimuleren, al dan niet op internet. In dit hoofdstuk bespreek ik kort het huidige aanbod voor de doelgroep van dit onderzoek. 4.1 Eigen aanbod Stichting Krant in de Klas zelf biedt lesmateriaal aan om de mediawijsheid van kinderen en jongeren te verbeteren en het gebruik van kranten door kinderen en jongeren te stimuleren. Scholen kunnen dan gratis voor een bepaalde tijd de krant in de les krijgen; ook kan de krant bij leerlingen in het voortgezet onderwijs, het mbo en NT2 (onderwijs voor mensen met een andere moedertaal die de Nederlandse taal willen leren). Online worden de diensten nieuwsquiz en krantentool aangeboden door Stichting Krant in de Klas, evenals een website over kranten op internet en een krantenportal. 4.2 Aanbod van derden De grootste concurrent van Stichting Krant in de Klas op het gebied van online media-educatie is Kennisnet. Deze organisatie biedt onder andere een zoekmachine voor het onderwijs aan (Kennisnet, z.j.). Ook biedt de organisatie een online lessenmaker aan. De organisatie heeft daarnaast samen met een aantal andere organisaties (de publieke omroep, Sectorinstituut Openbare Bibliotheken, Instituut voor Beeld en Geluid en ECP-EPN) de site Mediawijzer.net opgezet, die informatie over mediawijsheid biedt (Mediawijzer, z.j.). Deze organisatie richt zich niet specifiek op kranten. Een stichting die zich net als Stichting Krant in de Klas richt op media-opvoeding en, bovendien, internet, is Mijn Kind Online (Mijn Kind Online, z.j.). Deze stichting biedt echter geen online-diensten aan die zouden kunnen concurreren met eventueel online-aanbod van Stichting Krant in de Klas. Ook richt deze stichting zich niet op het onderwijs en heeft deze geen focus op kranten. Een site die wel zou kunnen concurreren met online-aanbod van KiK, is de site Medialessen.nl (Medialessen, z.j.). Deze site is een verzameling lessen, onder andere over mediawijsheid. De site biedt onder andere ook lesmateriaal van Stichting Krant in de Klas aan. De lesopdrachten zijn voor een groot deel niet online te maken.

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7 Media en creativiteit Winter jaar vier Werkcollege 7 Kwartaaloverzicht winter Les 1 Les 2 Les 3 Les 4 Les 5 Les 6 Les 7 Les 8 Opbouw scriptie Keuze onderwerp Onderzoeksvraag en deelvragen Bespreken onderzoeksvragen

Nadere informatie

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten met diabetes mellitus type 2 in de huisartsenpraktijk Thinking

Nadere informatie

LinkedIn Profiles and personality

LinkedIn Profiles and personality LinkedInprofielen en Persoonlijkheid LinkedIn Profiles and personality Lonneke Akkerman Open Universiteit Naam student: Lonneke Akkerman Studentnummer: 850455126 Cursusnaam en code: S57337 Empirisch afstudeeronderzoek:

Nadere informatie

Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme

Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effects of Contact-oriented Play and Learning in the Relationship between parent and child with autism Kristel Stes Studentnummer:

Nadere informatie

Houdt u er alstublieft rekening mee dat het 5 werkdagen kan duren voordat uw taalniveau beoordeeld is.

Houdt u er alstublieft rekening mee dat het 5 werkdagen kan duren voordat uw taalniveau beoordeeld is. - Instructie Deze toets heeft als doel uw taalniveau te bepalen. Om een realistisch beeld te krijgen van uw niveau,vragen we u niet langer dan één uur te besteden aan de toets. De toets bestaat uit twee

Nadere informatie

De Invloed van Kenmerken van ADHD op de Theory of Mind: een Onderzoek bij Kinderen uit de Algemene Bevolking

De Invloed van Kenmerken van ADHD op de Theory of Mind: een Onderzoek bij Kinderen uit de Algemene Bevolking Kenmerken van ADHD en de Theory of Mind 1 De Invloed van Kenmerken van ADHD op de Theory of Mind: een Onderzoek bij Kinderen uit de Algemene Bevolking The Influence of Characteristics of ADHD on Theory

Nadere informatie

De bijsluiter in beeld

De bijsluiter in beeld De bijsluiter in beeld Een onderzoek naar de inhoud van een visuele bijsluiter voor zelfzorggeneesmiddelen Oktober 2011 Mariëtte van der Velde De bijsluiter in beeld Een onderzoek naar de inhoud van een

Nadere informatie

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other Dutch survival kit This Dutch survival kit contains phrases that can be helpful when living and working in the Netherlands. There is an overview of useful sentences and phrases in Dutch with an English

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant Vragenlijst in te vullen en op te sturen voor de meeloopochtend, KABK afdeling fotografie Questionnaire to be filled in and send in before the introduction morning, KABK department of Photography Stuur

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

VMBO praktische leerweg VMBO theoretische leerweg HAVO VWO

VMBO praktische leerweg VMBO theoretische leerweg HAVO VWO Page of 7 Enquête voortgezet onderwijs Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Er zijn in totaal 9 vragen. A. Over jezelf Dit onderdeel bestaat uit zeven vragen. Hoe oud ben je? In welke klas

Nadere informatie

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Difference in Perception about Parenting between Parents and Adolescents and Alcohol Use of Adolescents

Nadere informatie

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Gender Differences in Crying Frequency and Psychosocial Problems in Schoolgoing Children aged 6

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond.

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond. Opgaven in Nederlands. Alle opgaven hebben gelijk gewicht. Opgave 1 Gegeven is een kasstroom x = (x 0, x 1,, x n ). Veronderstel dat de contante waarde van deze kasstroom gegeven wordt door P. De bijbehorende

Nadere informatie

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Consultant Education Sick Pupils Educational Service Centre University Medical Centre The Netherlands

Nadere informatie

Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim.

Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim. Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim. Bullying at work and the impact of Social Support on Health and Absenteeism. Rieneke Dingemans April 2008 Scriptiebegeleider:

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

ESOMAR PAPER: Four simple strategies: 25% more ROI for newspaper advertisement

ESOMAR PAPER: Four simple strategies: 25% more ROI for newspaper advertisement ESOMAR PAPER: Four simple strategies: 25% more ROI for newspaper advertisement Learnings from 2011 case for: Erdee Media Group Cebuco, Amsterdam BY Martin Leeflang (Validators) Esomar Paper Augustus 2011

Nadere informatie

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Aim of this presentation Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Energieleveranciers.nl (Energysuppliers.nl) Founded in 2004

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen tussen Leeftijdsgroepen Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles between Age Groups Rik Hazeu Eerste begeleider:

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

KUIFJE'IN'CYBERSPACE'

KUIFJE'IN'CYBERSPACE' KUIFJE'IN'CYBERSPACE' Zoekgedrag)op)internet)bij)bureauredacteuren)van)een)Nederlandse)landelijke)krant) Bob$Nieman$ $Erasmus$Universiteit$Rotterdam$ $ $ $ $ $ $ $ Als God al had bestaan, dan bestaat hij

Nadere informatie

Mediawijsheid. Informatiekaart 08. leren vernieuwen

Mediawijsheid. Informatiekaart 08. leren vernieuwen Informatiekaart 08 leren vernieuwen Mediawijsheid Mediawijsheid is actueel in het onderwijs. Kinderen worden geconfronteerd met steeds meer verschillende media; naast de krant en de televisie worden kinderen

Nadere informatie

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen?

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? De firewall van de Speedtouch 789 (wl) kan niet volledig uitgeschakeld worden via de Web interface: De firewall blijft namelijk op stateful staan

Nadere informatie

Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F.

Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F. Page of 0 Enquête beroepsonderwijs Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F. Er zijn in totaal vragen. A. Over jou Je wordt vriendelijk verzocht informatie over jezelf te geven door onderstaande

Nadere informatie

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility.

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility. RELATIE ANGST EN PSYCHOLOGISCHE INFLEXIBILITEIT 1 De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility Jos Kooy Eerste begeleider Tweede

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Jongeren in 2008. Ecabo. Paul Sikkema - ComBat groep. 12 november 2008

Jongeren in 2008. Ecabo. Paul Sikkema - ComBat groep. 12 november 2008 Jongeren in 2008 Ecabo 12 november 2008 Paul Sikkema - ComBat groep 1 2 Lastige doelgroepen Kinderen en met name jongeren: lastige doelgroepen. Steeds in beweging: Van levensfase naar levensfase. Op zoek

Nadere informatie

LDA Topic Modeling. Informa5ekunde als hulpwetenschap. 9 maart 2015

LDA Topic Modeling. Informa5ekunde als hulpwetenschap. 9 maart 2015 LDA Topic Modeling Informa5ekunde als hulpwetenschap 9 maart 2015 LDA Voor de pauze: Wat is LDA? Wat kan je er mee? Hoe werkt het (Gibbs sampling)? Na de pauze Achterliggende concepten à Dirichlet distribu5e

Nadere informatie

Online Marketing College 1 september. 2012 Introductie Docent: Lotte Bouhuijzen / Eefje Op den Buysch

Online Marketing College 1 september. 2012 Introductie Docent: Lotte Bouhuijzen / Eefje Op den Buysch Online Marketing College 1 september. 2012 Introductie Docent: Lotte Bouhuijzen / Eefje Op den Buysch Need To Know info Introductie Kennismaking Opzet van colleges, hoe wordt er getoetst Wat gaan we de

Nadere informatie

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering The Relationship between Daily Hassles and Depressive Symptoms and the Mediating Influence

Nadere informatie

Nationaal congres Taal en Lezen 15 oktober 2015. Onlinegeletterdheid. Mini-masterclass Jeroen Clemens

Nationaal congres Taal en Lezen 15 oktober 2015. Onlinegeletterdheid. Mini-masterclass Jeroen Clemens Nationaal congres Taal en Lezen 15 oktober 2015 Onlinegeletterdheid Mini-masterclass Jeroen Clemens WWW.CPS.NL 25 sept. 2015 competent op internet? Digital natives nieuwe geletterdheid Kinderen moeten

Nadere informatie

Comics FILE 4 COMICS BK 2

Comics FILE 4 COMICS BK 2 Comics FILE 4 COMICS BK 2 The funny characters in comic books or animation films can put smiles on people s faces all over the world. Wouldn t it be great to create your own funny character that will give

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

Blackboard Toetsvragen maken in Word

Blackboard Toetsvragen maken in Word Blackboard Toetsvragen maken in Word Inleiding We gaan vragen maken in een Word en deze vragen via kopiëren en plakken vertalen naar een tekstbestand (.txt) wat Blackboard begrijpt. Opmerking: Dit is iets

Nadere informatie

De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk. en Lichamelijke Gezondheidsklachten

De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk. en Lichamelijke Gezondheidsklachten De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk en Lichamelijke Gezondheidsklachten The Moderating Influence of Social Support on the Relationship between Mobbing at Work

Nadere informatie

Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women. Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere

Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women. Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere vrouwen: Onderzoek naar de relatie tussen angst, depressieve

Nadere informatie

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource.

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource. Open Universiteit Klinische psychologie Masterthesis Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: De Leidinggevende als hulpbron. Emotional Job Demands, Vitality and Opportunities

Nadere informatie

Nieuwe media. Ander onderwijs?

Nieuwe media. Ander onderwijs? Nieuwe media. Ander onderwijs? Joke Voogt Typ hier de footer 1 Wij streven ernaar dat over vijf tot tien jaar alle leerlingen voor hun toekomstig beroep, voor het deelnemen aan het maatschappelijk leven

Nadere informatie

De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers

De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers The Influence of Cognitive Stimulation in the Form of Active Learning on Mental Health

Nadere informatie

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen The Association between Daily Hassles, Negative Affect and the Influence of Physical Activity Petra van Straaten Eerste begeleider

Nadere informatie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en Discrepantie The Relationship between Involvement in Bullying and Well-Being and the Influence of Social Support

Nadere informatie

User Centred Development! UCD Werkcollege blok 1 week 4

User Centred Development! UCD Werkcollege blok 1 week 4 User Centred Development! UCD Werkcollege blok 1 week 4 Agenda! Algemene Feedback lesweek 3 opdracht! Reflectie oefening: Hoe gaat het tot nu toe?! Persona oefening! Lesweek 4 opdracht: Een werkdag uit

Nadere informatie

0503 FIRST LANGUAGE DUTCH

0503 FIRST LANGUAGE DUTCH CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education MARK SCHEME for the May/June 2013 series 0503 FIRST LANGUAGE DUTCH 0503/01 Paper 1 (Reading), maximum raw mark

Nadere informatie

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior Martin. W. van Duijn Student: 838797266 Eerste begeleider:

Nadere informatie

Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E.

Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Page of 6 Enquête basisonderwijs Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Er zijn in totaal 9 vragen. A. Over jezelf Dit onderdeel bestaat uit zeven vragen. Hoe oud ben je? In welke klas zit je?

Nadere informatie

Prof. dr. Pieter Verdegem (MICT)! Het meten van sociale mediawijsheid RT @EMSOC meet #(sociale)mediawijsheid2.0!

Prof. dr. Pieter Verdegem (MICT)! Het meten van sociale mediawijsheid RT @EMSOC meet #(sociale)mediawijsheid2.0! Prof. dr. Pieter Verdegem (MICT)! Het meten van sociale mediawijsheid RT @EMSOC meet #(sociale)mediawijsheid2.0! (Sociale) Mediawijsheid?!!Mediawijsheid: altijd al belangrijk onderwerp geweest!in media-

Nadere informatie

Mentaal Weerbaar Blauw

Mentaal Weerbaar Blauw Mentaal Weerbaar Blauw de invloed van stereotypen over etnische minderheden cynisme en negatieve emoties op de mentale weerbaarheid van politieagenten begeleiders: dr. Anita Eerland & dr. Arjan Bos dr.

Nadere informatie

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept 7 juni 2012 KNX Professionals bijeenkomst Nieuwegein Annemieke van Dorland KNX trainingscentrum ABB Ede (in collaboration with KNX Association) 12/06/12 Folie 1 ETS

Nadere informatie

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 25 november 2008 Nederlandse samenvatting door TIER op 5 juli 2011 Onderwijsondersteunende

Nadere informatie

De Invloed van Familie op

De Invloed van Familie op De Invloed van Familie op Depressie- en Angstklachten van Verpleeghuisbewoners met Dementie The Influence of Family on Depression and Anxiety of Nursing Home Residents with Dementia Elina Hoogendoorn Eerste

Nadere informatie

Find Neighbor Polygons in a Layer

Find Neighbor Polygons in a Layer Find Neighbor Polygons in a Layer QGIS Tutorials and Tips Author Ujaval Gandhi http://google.com/+ujavalgandhi Translations by Dick Groskamp This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0

Nadere informatie

Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5)

Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Hester A. Lijphart Eerste begeleider: Dr. E. Simon Tweede

Nadere informatie

Arjan Marsman 6 jaar Webplace4u. Voorstellen

Arjan Marsman 6 jaar Webplace4u. Voorstellen Welkom Arjan Marsman 6 jaar Webplace4u Voorstellen Social Media Feiten Facebook Waar gaan we het over hebben Social Media Feiten 10,7 uur per week kijkt een Nederlander TV (65+ uitgezonderd). 19,5

Nadere informatie

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland 18 december 2012 Social Media Onderzoek MKB Nederland 1. Inleiding Er wordt al jaren veel gesproken en geschreven over social media. Niet alleen in kranten en tijdschriften, maar ook op tv en het internet.

Nadere informatie

Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als. Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties

Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als. Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties Test-taker Attitudes of Job Applicants: Test Anxiety and Belief in Tests as Antecedents of

Nadere informatie

Creatief onderzoekend leren

Creatief onderzoekend leren Creatief onderzoekend leren De onderwijskundige: Wouter van Joolingen Universiteit Twente GW/IST Het probleem Te weinig bèta's Te laag niveau? Leidt tot economische rampspoed. Hoe dan? Beta is spelen?

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

WWW.EMINENT-ONLINE.COM

WWW.EMINENT-ONLINE.COM WWW.EMINENT-OINE.COM HNDLEIDING USERS MNUL EM1016 HNDLEIDING EM1016 USB NR SERIEEL CONVERTER INHOUDSOPGVE: PGIN 1.0 Introductie.... 2 1.1 Functies en kenmerken.... 2 1.2 Inhoud van de verpakking.... 2

Nadere informatie

CHROMA STANDAARDREEKS

CHROMA STANDAARDREEKS CHROMA STANDAARDREEKS Chroma-onderzoeken Een chroma geeft een beeld over de kwaliteit van bijvoorbeeld een bodem of compost. Een chroma bestaat uit 4 zones. Uit elke zone is een bepaald kwaliteitsaspect

Nadere informatie

Inhoudsopgave Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

Inhoudsopgave Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Validatie van het EHF meetinstrument tijdens de Jonge Volwassenheid en meer specifiek in relatie tot ADHD Validation of the EHF assessment instrument during Emerging Adulthood, and more specific in relation

Nadere informatie

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten?

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten? De Modererende rol van Persoonlijkheid op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten 1 Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve

Nadere informatie

Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management

Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management Project : GigaPort3 Project Year : 2010 Project Manager : Albert Hankel Author(s) : Eefje van der Harst Completion Date : 24-06-2010 Version : 1.0

Nadere informatie

Rapportage. Onderzoek: mediawijsheid onder ouders en kinderen

Rapportage. Onderzoek: mediawijsheid onder ouders en kinderen Rapportage Onderzoek: mediawijsheid onder ouders en kinderen In opdracht van: Mediawijzer.net Datum: 22 november 2013 Auteurs: Marieke Gaus & Marvin Brandon Index Achtergrond van het onderzoek 3 Conclusies

Nadere informatie

DE VELE FACETTEN VAN MEDIAWIJSHEID INLEIDING

DE VELE FACETTEN VAN MEDIAWIJSHEID INLEIDING DE VELE FACETTEN VAN MEDIAWIJSHEID INLEIDING Omdat het gebruik van de termen media-educatie en mediawijsheid niet voor iedereen duidelijk is eerst even dit: De Raad voor Cultuur spreekt van mediawijsheid

Nadere informatie

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One For Examination from 2015 SPECIMEN ROLE PLAY Approx.

Nadere informatie

Interactive Grammar leert de belangrijkste regels van de Engelste spelling en grammatica aan.

Interactive Grammar leert de belangrijkste regels van de Engelste spelling en grammatica aan. Interactive Grammar Interactive Grammar leert de belangrijkste regels van de Engelste spelling en grammatica aan. Doelgroep Interactive Grammar Het programma is bedoeld voor leerlingen in de brugklas van

Nadere informatie

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet. Expert at a distance Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.nl Working together for education

Nadere informatie

EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: 55 miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen

EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: 55 miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen IP/8/899 Brussel, 9 december 8 EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen Vanaf januari 9 zal de EU een nieuw programma voor een veiliger

Nadere informatie

Relationele Databases 2002/2003

Relationele Databases 2002/2003 1 Relationele Databases 2002/2003 Hoorcollege 4 8 mei 2003 Jaap Kamps & Maarten de Rijke April Juli 2003 Plan voor Vandaag Praktische dingen 3.1, 3.2, 3.3, 3.4, 3.5. SQL Aantekeningen 2 Tabellen. Theorie

Nadere informatie

Om de toegang te krijgen tot de. download het programma. http://retroshare.sourceforge.net/downloads.html

Om de toegang te krijgen tot de. download het programma. http://retroshare.sourceforge.net/downloads.html www.vhn-online.nl Om de toegang te krijgen tot de download het programma http://retroshare.sourceforge.net/downloads.html Na het downloaden installeer en open het programma. Aan u wordt gevraagd: Create

Nadere informatie

Tijdelijk en Toch Bevlogen

Tijdelijk en Toch Bevlogen De Invloed van Taakeisen, Ontplooiingskansen en Intrinsieke Arbeidsoriëntatie op Bevlogenheid van Tijdelijke Werknemers. The Influence of Job Demands, Development Opportunities and Intrinsic Work Orientation

Nadere informatie

Relationele Databases 2002/2003

Relationele Databases 2002/2003 Relationele Databases 2002/2003 Hoorcollege 4 8 mei 2003 Jaap Kamps & Maarten de Rijke April Juli 2003 1 Plan voor Vandaag Praktische dingen Huiswerk 3.1, 3.2, 3.3, 3.4, 3.5. SQL Aantekeningen 2 Tabellen.

Nadere informatie

Interaction Design for the Semantic Web

Interaction Design for the Semantic Web Interaction Design for the Semantic Web Lynda Hardman http://www.cwi.nl/~lynda/courses/usi08/ CWI, Semantic Media Interfaces Presentation of Google results: text 2 1 Presentation of Google results: image

Nadere informatie

Handleiding Nederlands leren. in de bibliotheek NT2 SCHOOL NT2. Natuurlijk Nederlands leren en inburgeren

Handleiding Nederlands leren. in de bibliotheek NT2 SCHOOL NT2. Natuurlijk Nederlands leren en inburgeren Handleiding Nederlands leren in de bibliotheek NT SCHOOL NT Natuurlijk Nederlands leren en inburgeren NEDERLANDS LEREN IN DE OBA In de OBA kun je Nederlands leren met boeken en op de computer. Op de 5de

Nadere informatie

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 22 februari 2013

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 22 februari 2013 FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE Toets Inleiding Kansrekening 1 22 februari 2013 Voeg aan het antwoord van een opgave altijd het bewijs, de berekening of de argumentatie toe. Als je een onderdeel

Nadere informatie

Update Empowermentproject Awasi Kenia september 2013

Update Empowermentproject Awasi Kenia september 2013 Update Empowermentproject Kenia september 2013 Het Empowerment-project in Kenia van de Rotaryclub Rhenen-Veendaal begint aan de derde fase: een derde en laatste bezoek, met een Empowerment workshop voor

Nadere informatie

Ontwikkeling, Strategieën en Veerkracht van Jongeren van Ouders met Psychische Problemen. Een Kwalitatief Onderzoek op Basis van Chats.

Ontwikkeling, Strategieën en Veerkracht van Jongeren van Ouders met Psychische Problemen. Een Kwalitatief Onderzoek op Basis van Chats. Ontwikkeling, Strategieën en Veerkracht van Jongeren van Ouders met Psychische Problemen. Een Kwalitatief Onderzoek op Basis van Chats. Development, Strategies and Resilience of Young People with a Mentally

Nadere informatie

Vragenlijsten kwaliteit van leven

Vragenlijsten kwaliteit van leven Click for the English version Vragenlijsten kwaliteit van leven TNO heeft een aantal vragenlijsten ontwikkeld om de gezondheidsrelateerde kwaliteit van leven te meten van kinderen, jongeren en jong-volwassenen.

Nadere informatie

4 Rol sociale en nieuwe media in het onderwijs

4 Rol sociale en nieuwe media in het onderwijs 4 Rol sociale en nieuwe media in het onderwijs 4.1 Inleiding In dit hoofdstuk beschrijven we op basis van websurveys onder leraren, en de rol van sociale media (Facebook, Hyves, Twitter, Linkedin) 6 en

Nadere informatie

IDENTITEIT IN DE METHODE?

IDENTITEIT IN DE METHODE? 74 IDENTITEIT IN DE METHODE? ONDERZOEK DOOR EEN LERAAR IN OPLEIDING Bram de Muynck en Esther Langerak 75 Van lectoraten wordt gevraagd om ook studenten te betrekken bij onderzoek. Dit gebeurt bij het lectoraat

Nadere informatie

Assessing writing through objectively scored tests: a study on validity. Hiske Feenstra Cito, The Netherlands

Assessing writing through objectively scored tests: a study on validity. Hiske Feenstra Cito, The Netherlands Assessing writing through objectively scored tests: a study on validity Hiske Feenstra Cito, The Netherlands Outline Research project Objective writing tests Evaluation of objective writing tests Research

Nadere informatie

Wilco te Winkel, Liesbeth Mantel Erasmus University Rotterdam,NL

Wilco te Winkel, Liesbeth Mantel Erasmus University Rotterdam,NL Thesaurus driven semantic search applied to structuring Electronic Learning Environments Rotterdam, EURlib symposium, November 23 2006 Wilco te Winkel, Liesbeth Mantel Erasmus University Rotterdam,NL What

Nadere informatie

ICT in het onderwijs

ICT in het onderwijs ICT in het onderwijs Wilfred Rubens DNA-middag, Interstudie NDO Foto: turtlemom_nancy Bron: Digital Birmingham Technologische ontwikkelingen (o.a. breedband) + inzichten in didactiek = potentie voor onderwijs

Nadere informatie

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education *3745107457* Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2015 Approx. 15 minutes

Nadere informatie

Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken

Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken 1 Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken Smoking Cessation in Cardiac Patients Esther Kers-Cappon Begeleiding door:

Nadere informatie

Introductie. Lesinstructie. Lesinstructie. Leerdoelen. Introductie. Opzet. Bronnen

Introductie. Lesinstructie. Lesinstructie. Leerdoelen. Introductie. Opzet. Bronnen Introductie Introductie Gamen, Hyven, informatie zoeken, filmpjes kijken, muziek luisteren, spullen kopen of verkopen. Internetten doen we allemaal. Soms voor de lol, soms serieus, soms thuis, soms op

Nadere informatie

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Emotioneel Eten: de Rol van Persoonlijkheid The Relationship between Daily Stress and Emotional Eating: the Role of Personality Arlette Nierich Open Universiteit

Nadere informatie

0503 FIRST LANGUAGE DUTCH

0503 FIRST LANGUAGE DUTCH UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education MARK SCHEME for the May/June 2012 question paper for the guidance of teachers 0503 FIRST LANGUAGE

Nadere informatie

Group 2a 1. How many children do you have in your class?

Group 2a 1. How many children do you have in your class? Drop Out Center Questions March 12&13 Group 2a 1. How many children do you have in your class? Ik heet Vinayagamoorthy, ik ben 13 jaar oud en ik zit in groep 6 hier. Ik zit op een openbare school met alleen

Nadere informatie

Overzicht resultaten uit onderzoek door Cubiss 2009-2010. 1 Inleiding

Overzicht resultaten uit onderzoek door Cubiss 2009-2010. 1 Inleiding Overzicht resultaten uit onderzoek door Cubiss 2009-2010 1 Inleiding In opdracht van de Vereniging van Brabantse Bibliotheken is in 2009 en 2010 onderzoek gedaan naar de wensen en behoeften van het primair

Nadere informatie

WC Marketing blok 2 lesweek 2! Propedeuse 2011/12!

WC Marketing blok 2 lesweek 2! Propedeuse 2011/12! WC Marketing blok 2 lesweek 2! Propedeuse 2011/12! Agenda! Tijdens oefeningen krijg je feedback op huiswerk! SMART: 5 criteria voor doelstellingen! Marketingstrategie in 3 stappen! Marktsegmentatie! Segmentatieoefening

Nadere informatie