Multidisciplinaire revalidatiegeneeskundige behandeling bij MS. Mw.dr. Jetty van Meeteren Revalidatiearts Erasmus MC Rotterdam

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Multidisciplinaire revalidatiegeneeskundige behandeling bij MS. Mw.dr. Jetty van Meeteren Revalidatiearts Erasmus MC Rotterdam"

Transcriptie

1 Multidisciplinaire revalidatiegeneeskundige behandeling bij MS Mw.dr. Jetty van Meeteren Revalidatiearts Erasmus MC Rotterdam

2 ICF MODEL International Classification of funtion, disability and health (WHO 2001) Gezondheidstoestand Ziekte/aandoening Lichaamsfuncties activiteiten participatie functioneren Omgevingsfactoren Persoonlijke factoren

3 Revalidatie is een teamsport! Leden van het team zijn: Fysiotherapeut Ergotherapeut Logopedist Psycholoog/orthopedagoog Maatschappelijk werk Orthop. instrumentmaker Orthop. schoenmaker Revalidatiearts Verpleegkundige Handtherapeut (Bewegingsagoog Activiteitenbegeleider) ErasMS

4 Wat doet de revalidatiearts? Diagnose Prognose aandoening en functionele prognose Revalidatie-indicatie Evaluatie mogelijkheden, opstellen van doelen voor behandeling Revalidatieplan Leider van en eindverantwoordelijk voor de behandeling van revalidatieteam Waarborgen van medische voorwaarden voor behandeling (complicaties, mictie en defaecatie, bepaling belastbaarheid voor revalidatie, medicatie)

5 Waar vindt revalidatiegeneeskunde plaats? Ziekenhuis: klinisch -> consulten Revalidatiecentrum: klinisch Revalidatiecentrum: poliklinisch Ziekenhuis: poliklinisch Verpleeghuis: consulten ErasMS

6 REVALIDATIEBEHANDELING Belangrijke aspecten: Beloop (en dus prognose) is onzeker. De onzekerheid is een constante factor. Patiënten veelal tussen de 20 en 50 jaar bij het stellen van de diagnose, dus participatie (gezin, werk, vrijetijdsbesteding) is belangrijk. MS heeft een slechte reputatie (voorlichting).

7 REVALIDATIEBEHANDELING Redenen te over om de patienten in een vroeg stadium door te verwijzen naar de revalidatiearts. Mede vanwege bovenstaande vaak dilemma tussen laagfrequent controleren versus zo nodig.

8 REVALIDATIEBEHANDELING Veelal poliklinische revalidatie Ketenzorg is: een samenwerkingsverband tussen partijen die zowel zelfstandig als afhankelijk van elkaar kunnen functioneren, die in het cliëntentraject na of naast elkaar handelingen (zorg) uitvoeren die gericht zijn op een goed eindresultaat dat geen van de partijen afzonderlijk kan bereiken. Met één aanspreekpunt voor de patiënt. Werkgroep VRA: vertegenwoordiging van revalidatieartsen die MS patiënten behandelen

9 Veel voorkomende symptomen Vermoeidheid Spasme Pijn Mictiestoornissen Defaecatiestoornissen Cognitieve problemen Tremor en ataxie Seksuele problemen

10 VERMOEIDHEID Komt bij 60 tot 80% van de patienten voor. Het is een van de eerste symptomen, geeft vaak ernstige beperkingen in het dagelijks leven. Belangrijk om andere (behandelbare) oorzaken van vermoeidheid uit te sluiten. Waarschijnlijk multifactorieel bepaald.

11 VERMOEIDHEID Medicatie Amantadine: geen goede studies om effect goed aan te tonen en bijwerkingen (die bekend zijn uit b.v. influenza A therapie) worden niet goed onderzocht Modafinil: er lijkt een positief effect te zijn (ook hier weer weinig en/of matige studies)

12 VERMOEIDHEID Niet-medicamenteuze behandelingen in de revalidatie (aerobe) training Energiemanagement Gedragstherapie Multidisciplinaire behandeling

13 VERMOEIDHEID (aerobe) training: de training verbetert de lichamelijke fitheid; frequentie van 3 maal per week energiemanagement: bestaat uit ergonomische adviezen en coaching om de beschikbare energie goed te besteden, waardoor eveneens minder stress ontstaat gedragstherapie: beinvloeding van gedrag en cognities van patient, individueel toegepast

14 SPASME 85% van de patiënten heeft spasticiteit Dit kan leiden tot functionele beperkingen CAVE: spasticiteit kan ook functionele winst geven Bij toename spasmen eerst andere oorzaken uitsluiten Behandeling pas bij functionele beperkingen

15 SPASME Behandeling: Basismaatregelen Lokale behandeling Systemische behandeling

16 BASISMAATREGELEN Fysiotherapie: Rekoefeningen Contractuurpreventie Zithouding in stoel Lighouding in bed Inschakeling van ergotherapie voor de laatste 2 items kan van belang zijn

17 LOKALE BEHANDELING Spalken, ortheses, orthopedisch schoeisel Botulinetoxine Fenol ESWT (extracorporele shock wave therapie) Operatie

18 SYSTEMISCHE BEHANDELING Spierrelaxantia Baclofen Sirdalud Dantrium Intrathecale baclofen (ITB) Medicinale cannabis (vooral bij pijnlijke spasmen)

19 PIJN 50% van de patiënten heeft pijn Bij 90% is de pijn chronisch Onderscheid tussen nociceptieve en neuropathische pijn is van belang Bij MS veelal neuropathische pijn

20 PIJN Medicamenteuze behandeling neuropathische pijn: Amitryptiline Carbamazepine Gabapentine (Medicinale) cannabis

21 MICTIE Klachten: vaak plassen, niet goed kunnen ophouden (urgeincontinentie) of incontinentie (NB geeft veelal beperkingen op participatieniveau) Kort overzicht: Bekkenbodemtraining Doorverwijzen naar uroloog Medicatie Incontinentie verpleegkundige

22 DEFAECATIE Meest voorkomende probleem is obstipatie Maatregelen: Dieet Bulkvormers Ook incontinentie komt voor Uitsluiten overloopdiarrhee Anaal tampon

23 COGNITIEVE STOORNISSEN Komt bij 50% van de patienten voor Geen relatie met de ernst van de lichamelijke klachten, zoals parese, spasme, ataxie etc Patienten stellen voorlichting in vroeg stadium op prijs Lange termijn geheugen is meer aangedaan dan korte termijn geheugen Vermoeidheid en stemmingsstoornissen hebben een negatieve invloed Depressie komt vaker voor dan in de algemene populatie (wel goed ondersceid maken tussen normale verwerkingsproblematiek en depressie)

24 TREMOR Dit is vaak een lastig probleem Medicatie: propanolol Rivotril Gabapentine Topamax Mysoline Operatie: Thalatomie Thalamus-stimulatie

25 SEKSUELE PROBLEMEN Bespreekbaar maken is van groot belang Rechstreeks gevolg van zenuwbeschadiging Secundair aan allerlei andere symptomen (zowel fysiek als mentaal)

26 OVERIGE PROBLEMEN Respiratoire problemen: zijn vergelijkbaar met de problemen bij neuromusculaire aandoeningen. Vraag naar symptomen die er op kunnen duiden (dromen, s morgens hoofdpijn, overdag in slaap vallen e.d.)

27 ACTIVITEITEN Lopen: na 15 jaar ongeveer 50% van de patiënten een loophulpmiddel en 10% een rolstoel Conventionele fysiotherapie; Body-weight-supported treadmill training; Robot assisted gait training Er is geen meerwaarde van BWSTT en RAGT boven conventionele looptraining aangetoond. Mogelijk dat voor de ernstig aangedane MS patiënt (EDSS > 6,5) er wel beter getraind kan worden met BWSTT of RAGT Ortheses; loophulpmiddel Fampridine

28 ACTIVITEITEN Arm-handfunctie van belang van ADL en bv huishoudelijke taken of bediening van een computer Communicatie: spreken kan door dysarthrie verminderen; eventueel ondersteunende communicatie Slikken: vooral verslikken

29 PARTICIPATIE Aandacht voor: Gezinsrol Arbeid Vervoer Vrijetijdsbesteding Wonen

30 BEDANKT VOOR DE AANDACHT

31 INTRATHECALE BACLOFEN Indicatie: Ernstige gegeneraliseerde hypertonie of spasticiteit Orale medicatie niet kunnen verdragen Teveel bijwerkingen van orale medicatie Onvoldoende reactie op orale medicatie Ernstige functionele beperkingen

32 CANNABIS Voordelen medicinale cannabis: vaste dosering, niet verontreinigd, minder kans op onbedoelde neveneffecten Nadelen: prijsstelling, beperkte vergoeding, angst om er om te vragen Denk niet: baat het niet dan schaadt het niet

33 CANNABIS Spasticiteit Weinig studies Discrepantie tussen objectieve en subjectieve uitkomstmaten Pijn Weinig evidence dat het beter is dan reguliere medicatie Bij effect op pijn grote kans op bijwerkingen

VERMOEIDHEID BIJ MS Oorzaken, werkingsmechanismen en revalidatiebehandeling VERMOEIDHEID DEFINITIE VERMOEIDHEID

VERMOEIDHEID BIJ MS Oorzaken, werkingsmechanismen en revalidatiebehandeling VERMOEIDHEID DEFINITIE VERMOEIDHEID VERMOEIDHEID BIJ MS Oorzaken, werkingsmechanismen en revalidatiebehandeling Mw.dr. Jetty van Meeteren, Revalidatiearts, Rijndam, RVE Erasmus MC VERMOEIDHEID Komt bij 60 tot 80% van de patienten voor Het

Nadere informatie

Wat beweegt de patiënt met MS? Vincent de Groot, revalidatiearts. Inhoud

Wat beweegt de patiënt met MS? Vincent de Groot, revalidatiearts. Inhoud Wat beweegt de patiënt met MS? Vincent de Groot, revalidatiearts Inhoud Multipele sclerose Overzicht behandelmogelijkheden Multidisciplinair revalidatieplan Casus Conclusie 1 Wat is MS? Typen MS Relapsing-Remitting

Nadere informatie

MS en Spasticiteit. Indeling Symposium. Multidisciplinaire benadering van ms en spasticiteit. Doel symposium. Pathogenese MS.

MS en Spasticiteit. Indeling Symposium. Multidisciplinaire benadering van ms en spasticiteit. Doel symposium. Pathogenese MS. Indeling Symposium MS en Spasticiteit Nicole van Kleef Sandra Rutjens Susanne Pasmans Monique van Mechelen Multidisciplinaire benadering Fysiotherapeutische benadering Zitadviesteam Sophia Revalidatie

Nadere informatie

Critical illness polyneuropathie Hoe moet het verder met revalideren?

Critical illness polyneuropathie Hoe moet het verder met revalideren? Critical illness polyneuropathie Hoe moet het verder met revalideren? Eleonore Verhaak, revalidatiearts Gelre ziekenhuizen Apeldoorn 17 november 2010 1 Inhoud Revalidatieplan in ziekenhuis Niveau van functioneren

Nadere informatie

Gevorderde MS & Spasticiteit. Gevorderde MS & Spasticiteit. Spasticiteit [Lance] MS en spasticiteit. MS en spasticiteit. 17.000 MS patiënten/nederland

Gevorderde MS & Spasticiteit. Gevorderde MS & Spasticiteit. Spasticiteit [Lance] MS en spasticiteit. MS en spasticiteit. 17.000 MS patiënten/nederland Gevorderde MS & Spasticiteit Disclosure belangen sprekers (Potentiële) belangenverstrengeling : geen Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven : geen Ar Henning, fysiotherapeut Johan Koops,

Nadere informatie

POLIKLINIEK JONGVOLWASSENEN

POLIKLINIEK JONGVOLWASSENEN POLIKLINIEK JONGVOLWASSENEN Transitie van kind naar volwassene Mw.dr. Jetty van Meeteren revalidatiearts, Erasmus MC Waarom aandacht voor transitie? Zowel uit de klinische praktijk als uit het wetenschappelijk

Nadere informatie

Poliklinische medisch specialistische revalidatie

Poliklinische medisch specialistische revalidatie Poliklinische medisch specialistische revalidatie Revalidatie verbetert uw leefsituatie Door middel van deze informatiefolder informeren wij u over de poliklinische medisch specialistische revalidatiebehandeling.

Nadere informatie

Poliklinische revalidatie

Poliklinische revalidatie Poliklinische revalidatie Inleiding U bent aangemeld voor een poliklinische revalidatiebehandeling in Zuyderland Medisch Centrum Heerlen. Wij willen u met deze brochure informeren over de afdeling Revalidatie

Nadere informatie

Ziekte van Parkinson en Parkinsonisme. Informatie en behandeling

Ziekte van Parkinson en Parkinsonisme. Informatie en behandeling Ziekte van Parkinson en Parkinsonisme Informatie en behandeling Ziekte van Parkinson en Parkinsonisme De ziekte van Parkinson is een chronische progressieve neurologische aandoening. Bij deze ziekte gaat

Nadere informatie

Revalidatie. Revalidatie & Herstel

Revalidatie. Revalidatie & Herstel Revalidatie Revalidatie & Herstel De afdeling Revalidatie in het BovenIJ ziekenhuis is een onderdeel van de afdeling Revalidatie en Herstel. Met deze folder willen wij u graag vertellen wat wij voor u

Nadere informatie

Multiple Sclerose. Poliklinische revalidatie

Multiple Sclerose. Poliklinische revalidatie Multiple Sclerose Poliklinische revalidatie Voor wie is deze folder? Bij u is de diagnose Multiple Sclerose (MS) gesteld. De aandoening Multiple Sclerose kan beperkingen met zich meebrengen in uw dagelijks

Nadere informatie

Revalidatie. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl

Revalidatie. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl Revalidatie Informatie voor patiënten F1017-3135 september 2014 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070 357 44

Nadere informatie

Volwassenen met cerebrale parese. Revalidatie

Volwassenen met cerebrale parese. Revalidatie Volwassenen met cerebrale parese Revalidatie Inhoudsopgave Inleiding 3 Wat is cerebrale parese? 3 Houding en beweging 3 Denkfuncties 3 Voor wie is dit revalidatieprogramma? 3 Welke vragen kunnen aan bod

Nadere informatie

Behandelkader MS. De Werkgroep MS (WMS) heeft eind 2009 het initiatief genomen om het behandelkader MS op te stellen in overleg met de VRA.

Behandelkader MS. De Werkgroep MS (WMS) heeft eind 2009 het initiatief genomen om het behandelkader MS op te stellen in overleg met de VRA. Behandelkader MS 1 Algemene inleiding behandelkader 1.1 Aanleiding en doel Sinds 1999 ontwikkelen Revalidatie Nederland (RN) en de Nederlandse Vereniging van Revalidatieartsen (VRA) behandelkaders (voorheen

Nadere informatie

Ziekte van Parkinson en Parkinsonisme

Ziekte van Parkinson en Parkinsonisme Ziekte van Parkinson en Parkinsonisme Locatie Arnhem - Doetinchem - Ede Ziekte van Parkinson en Parkinsonisme De ziekte van Parkinson en Parkinsonisme kunnen ingrijpende gevolgen hebben. Niet alleen voor

Nadere informatie

Belangrijk. Uw hoofdbehandelaar is neuroloog: Uw MS-verpleegkundige is: Uw revalidatiearts is: Uw uroloog is:

Belangrijk. Uw hoofdbehandelaar is neuroloog: Uw MS-verpleegkundige is: Uw revalidatiearts is: Uw uroloog is: MS-Centrum Belangrijk Uw hoofdbehandelaar is neuroloog: Uw MS-verpleegkundige is: Uw revalidatiearts is: Uw uroloog is: 1 Inleiding Heeft u onlangs de diagnose Multiple Sclerose (MS) gekregen? Of bent

Nadere informatie

behoud. Uw zelfstandigheid. Informatie over: Een beroerte

behoud. Uw zelfstandigheid. Informatie over: Een beroerte behoud. Informatie over: Een beroerte Uw zelfstandigheid. Uw leven zo goed mogelijk oppakken na een beroerte. Samen met Laurens. Lees meer over wat Laurens voor u kan betekenen. meer dan zorg De medische

Nadere informatie

Pijn en MS in de medische literatuur. Omschrijving probleem. Prevalentie. Prevalentie 63 % (nl populatie 19 %)

Pijn en MS in de medische literatuur. Omschrijving probleem. Prevalentie. Prevalentie 63 % (nl populatie 19 %) Pijn en MS in de medische literatuur Roger Haenen, Revalidatiearts Orbis Medisch Centrum Sittard - Geleen Omschrijving probleem Prevalentie 63 % (nl populatie 19 %) RRMS 50% PPMS 70% SPMS 70 % 25 % ervaart

Nadere informatie

Revalidatie dagbehandeling. Revalidatie & Therapie

Revalidatie dagbehandeling. Revalidatie & Therapie Revalidatie dagbehandeling Revalidatie & Therapie Wat is revalidatie? Als gevolg van een ziekte, een ongeval of een aangeboren aandoening kunnen er stoornissen ontstaan in het bewegingsapparaat of zenuwstelsel.

Nadere informatie

Revalidatiegeneeskunde bij oncologische patiënten Stefanie Kerkhof, revalidatiearts

Revalidatiegeneeskunde bij oncologische patiënten Stefanie Kerkhof, revalidatiearts Revalidatiegeneeskunde bij oncologische patiënten 16-06-2016 Stefanie Kerkhof, revalidatiearts Inhoud Toelichting revalidatiegeneeskunde Revalidatiegeneeskunde in de oncologie Werkwijze revalidatiearts

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Hypermobiliteit

PATIËNTEN INFORMATIE. Hypermobiliteit PATIËNTEN INFORMATIE Hypermobiliteit 2 PATIËNTENINFORMATIE In deze folder willen wij de behandeling van klachten ten gevolge van hypermobiliteit in ons revalidatiecentrum toelichten. Inleiding Ten gevolge

Nadere informatie

Revalideren. op de Patiënteneenheid Dwarslaesie

Revalideren. op de Patiënteneenheid Dwarslaesie Revalideren op de Patiënteneenheid Dwarslaesie Inleiding U revalideert in de Sint Maartenskliniek of u gaat binnenkort revalideren in de Sint Maartenskliniek op de Patiënteneenheid (PE) Dwarslaesie. Tijdens

Nadere informatie

Mobiliteitspoli Nijmegen. Diagnostiek en behandeling op maat bij loop- en balansproblemen door een chronische neurologische aandoening

Mobiliteitspoli Nijmegen. Diagnostiek en behandeling op maat bij loop- en balansproblemen door een chronische neurologische aandoening Mobiliteitspoli Nijmegen Diagnostiek en behandeling op maat bij loop- en balansproblemen door een chronische neurologische aandoening Achtergrond De Mobiliteitspoli Nijmegen is opgericht door de afdeling

Nadere informatie

POLIKLINISCHE REVALIDATIE BEHANDELING

POLIKLINISCHE REVALIDATIE BEHANDELING POLIKLINISCHE REVALIDATIE BEHANDELING In deze folder geeft het Ruwaard van Putten Ziekenhuis u algemene informatie over de poliklinische revalidatie behandeling. Wij adviseren u deze informatie zorgvuldig

Nadere informatie

Slaapproblemen en vermoeidheid bij een neurologische aandoening

Slaapproblemen en vermoeidheid bij een neurologische aandoening Slaapproblemen en vermoeidheid bij een neurologische aandoening Annelies Dalman, neuroloog Jaarvergadering CVA, MS en Parkinson 4 april 2016 Slaap en vermoeidheid Inleiding Slaap Vermoeidheid MS en slaap

Nadere informatie

ViaReva Revalidatiegeneeskunde

ViaReva Revalidatiegeneeskunde ViaReva Revalidatiegeneeskunde Greet Bikker Adviseur Arbeid Verwijzing arbeidsrevalidatie Consult adviseur arbeid Fysieke testen en training Verwijzing logopedist MELBA Verwijzing psycholoog Cognitie,

Nadere informatie

Poliklinische Revalidatie Behandeling

Poliklinische Revalidatie Behandeling Poliklinische Revalidatie Behandeling Binnenkort komt u naar het Maasziekenhuis Pantein voor een Poliklinische Revalidatie Behandeling (PRB). In deze folder krijgt u informatie over deze behandeling, over

Nadere informatie

Ziekte van Parkinson. Revalidatie. J.Hofstede Revalidatiearts. 26 sept 2014. Revalidatiecentrum Blixembosch maakt deel uit van de Libra Zorggroep

Ziekte van Parkinson. Revalidatie. J.Hofstede Revalidatiearts. 26 sept 2014. Revalidatiecentrum Blixembosch maakt deel uit van de Libra Zorggroep Ziekte van Parkinson & Revalidatie J.Hofstede Revalidatiearts 26 sept 2014 Inhoud Wat doet een revalidatiearts Wat is revalidatie ParkinsonNet Blixembosch Parkinson revalidatie Ontwikkelingen Revalidatiearts

Nadere informatie

Revalidatie voor kinderen en jongeren. Poliklinische en klinische behandeling

Revalidatie voor kinderen en jongeren. Poliklinische en klinische behandeling Revalidatie voor kinderen en jongeren Poliklinische en klinische behandeling Revalidatie voor kinderen en jongeren Poliklinische en klinische behandeling Het doel is zo zelfstandig mogelijk worden Kinderen

Nadere informatie

POLIKLINISCHE REVALIDATIE BEHANDELING

POLIKLINISCHE REVALIDATIE BEHANDELING POLIKLINISCHE REVALIDATIE BEHANDELING In deze folder geeft het Ruwaard van Putten Ziekenhuis u algemene informatie over de poliklinische revalidatie behandeling. Wij adviseren u deze informatie zorgvuldig

Nadere informatie

Vragenlijst Poliklinische revalidatie volwassenen met een spierziekte

Vragenlijst Poliklinische revalidatie volwassenen met een spierziekte Vragenlijst Poliklinische revalidatie volwassenen met een spierziekte Toelichting bij de vragenlijst Doelgroep en doel van het onderzoek De VSN gaat de komende periode haar website vernieuwen. Op deze

Nadere informatie

De ziekte van Parkinson Wat kan Amaris Theodotion u bieden?

De ziekte van Parkinson Wat kan Amaris Theodotion u bieden? De ziekte van Parkinson Wat kan Amaris Theodotion u bieden? Informatie voor cliënten, patiënten, familieleden en mantelzorgers WAT KAN DE PARKINSON PROJECTGROEP (PPG) VOOR U ALS PARKINSON-PATIËNTEN BETEKENEN?

Nadere informatie

Poliklinische revalidatiebehandeling

Poliklinische revalidatiebehandeling Poliklinische revalidatiebehandeling bij pijn Revalidatieprogramma voor mensen met complexe pijnproblematiek Naast revalidatieprogramma s voor mensen met problemen op het gebied van houding en beweging

Nadere informatie

Stap voor stap weer aan het werk

Stap voor stap weer aan het werk Stap voor stap weer aan het werk Re-integratie en diagnose van arbeidsbelastbaarheid Volwassenenrevalidatie Kinderrevalidatie Arbeidsrevalidatie Rijndam Rijndam is hét medisch geneeskundig revalidatiecentrum

Nadere informatie

Chronische vermoeidheid en SOLK bij jongeren

Chronische vermoeidheid en SOLK bij jongeren Chronische vermoeidheid en SOLK bij jongeren mogelijkheden van behandeling door de revalidatiearts. Jongeren Er zijn veel jongeren met langdurige klachten, vaak ook met schoolverzuim! Onderscheid tussen

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Pijnrevalidatie. Locatie Spijkenisse Medisch Centrum VAN WEEL-BETHESDA

PATIËNTEN INFORMATIE. Pijnrevalidatie. Locatie Spijkenisse Medisch Centrum VAN WEEL-BETHESDA PATIËNTEN INFORMATIE Pijnrevalidatie Locatie Spijkenisse Medisch Centrum VAN WEEL-BETHESDA In deze folder geven het Maasstad Ziekenhuis, het Spijkenisse Medisch Centrum en Het Van Weel-Bethesda Ziekenhuis

Nadere informatie

Revant, de kracht tot ontwikkeling!

Revant, de kracht tot ontwikkeling! Neurologische revalidatie Hartrevalidatie Revalidatie bij complex chronisch longfalen Oncologische revalidatie Kind- en jeugdrevalidatie Revalidatie bij pijn en gewrichtsaandoeningen Arm-, hand- en polsrevalidatie

Nadere informatie

Oncologische revalidatiebehandeling

Oncologische revalidatiebehandeling Oncologische revalidatiebehandeling informatie voor de patiënt Revalideren bij kanker: oncologische revalidatie Kanker is een ingrijpende ziekte die de balans in het leven kan verstoren. De behandelingen

Nadere informatie

Parkinsoncentrum Leeuwarden

Parkinsoncentrum Leeuwarden Het Parkinsoncentrum Leeuwarden is een kennis- en behandelcentrum voor mensen met de ziekte van Parkinson. Deskundigheid, tijd, aandacht en een goede begeleiding voor de patiënt en zijn naasten staat hierbij

Nadere informatie

Oncologische Revalidatie:

Oncologische Revalidatie: Oncologische Revalidatie: Verleden Heden - Toekomst dr. Jan Paul van den Berg, revalidatiearts Meander MC Doelstelling Oncologische Revalidatie Het verbeteren van de kwaliteit van leven van patiënten met

Nadere informatie

ALS team REVALIDATIE. Revalidatie bij ALS en PSMA. Inleiding

ALS team REVALIDATIE. Revalidatie bij ALS en PSMA. Inleiding REVALIDATIE ALS team Revalidatie bij ALS en PSMA Inleiding ALS en PSMA zijn ziekten die niet vaak voorkomen. Het zijn spierziekten (neuromusculaire aandoeningen), die leiden tot het onvoldoende of niet

Nadere informatie

Cognitieve revalidatie

Cognitieve revalidatie Cognitieve revalidatie Caroline van Heugten Symposium MS 2 dec. 2013, Ede Dept P&N, MHeNS, FHML Dept NP&PP, FPN Cognitieve gevolgen van MS Cognitieve gevolgen: * geheugenstoornissen * verminderde mentale

Nadere informatie

STAPPENPLAN PREVENTIE VAN VALLEN IN DE EERSTE LIJN

STAPPENPLAN PREVENTIE VAN VALLEN IN DE EERSTE LIJN STAPPENPLAN PREVENTIE VAN VALLEN IN DE EERSTE LIJN Preventie van nieuwe valincidenten en letsel bij zelfstandig wonende ouderen. STAP 1: Screenen op valrisico in de eerste lijn. 1. Bent u de afgelopen

Nadere informatie

Spasticiteit en behandeling met botuline toxine

Spasticiteit en behandeling met botuline toxine Spasticiteit en behandeling met botuline toxine In deze folder vindt u algemene informatie over spasticiteit en behandeling met botuline toxine. Uiteraard komt de folder niet in plaats van een gesprek

Nadere informatie

Revalidatie bij kanker

Revalidatie bij kanker REVALIDATIE Revalidatie bij kanker BEHANDELING Revalidatie bij kanker Tijdens en na de behandeling van kanker kunt u allerlei klachten krijgen. Zo gaat onder andere uw conditie achteruit. U kunt zich hierdoor

Nadere informatie

Behandelprogramma chronische pijn. Almere

Behandelprogramma chronische pijn. Almere Behandelprogramma chronische pijn Almere Voor wie is het behandelprogramma zinvol? Als eerdere behandelingen zoals fysiotherapie of een operatie niet geholpen hebben komen mensen met chronische pijn vaak

Nadere informatie

Patiënten Informatie Dossier (PID) Cerebro Vasculair Accident (CVA) Onderdeel Neurorevalidatie. CVA Neurorevalidatie

Patiënten Informatie Dossier (PID) Cerebro Vasculair Accident (CVA) Onderdeel Neurorevalidatie. CVA Neurorevalidatie Patiënten Informatie Dossier (PID) Cerebro Vasculair Accident (CVA) Onderdeel CVA 2 INHOUDSOPGAVE Inleiding... 4 Wat houdt de NDT-methode in?... 4 Behandelteam... 5 Wat kunt u als familie of bekende bijdragen?...

Nadere informatie

Handtherapie. Multidisciplinaire aanpak van problemen met hand, pols en arm

Handtherapie. Multidisciplinaire aanpak van problemen met hand, pols en arm Handtherapie Multidisciplinaire aanpak van problemen met hand, pols en arm 2 De hand is ons belangrijkste werktuig en volgens sommigen zelfs ook ons belangrijkste zintuig. De hand functioneert door een

Nadere informatie

Revalidatie en therapie. Behandelprogramma Parkinson

Revalidatie en therapie. Behandelprogramma Parkinson Revalidatie en therapie Behandelprogramma Parkinson Inhoudsopgave Inleiding...4 De ziekte van Parkinson...4 Het Parkinsonbehandelteam...5 De revalidatiearts...6 De fysiotherapeut...6 De ergotherapeut...6

Nadere informatie

Poliklinische revalidatiebehandeling. met longkanker

Poliklinische revalidatiebehandeling. met longkanker Poliklinische revalidatiebehandeling in verband met longkanker POLIKLINISCHE REVALIDATIEBEHANDELING NA OPERATIE IN VERBAND MET LONGKANKER Bij u is de diagnose longkanker vastgesteld. De longarts heeft

Nadere informatie

Oncologische revalidatie

Oncologische revalidatie Oncologische revalidatie Inleiding Kanker verandert uw leven van de één op de andere dag. De afdeling Revalidatie van Zuyderland Medisch Centrum Heerlen heeft een gespecialiseerd behandelteam voor mensen

Nadere informatie

Astma en Longrevalidatie

Astma en Longrevalidatie Astma en Longrevalidatie Dominique Vaessen, verpleegkundig specialist longziekten 24 mei 2016 Isala Inhoud Astma Astma en longrevalidatie Longrevalidatie in Nederlands Astmacentrum Davos pagina 2 Astma

Nadere informatie

Multiple Sclerose (MS) Orbis Revalidatie

Multiple Sclerose (MS) Orbis Revalidatie Multiple Sclerose (MS) Orbis Revalidatie Bij u of een naaste is de diagnose Multiple Sclerose (MS) gesteld. Deze folder heeft als doel u te informeren welke mogelijkheden Orbis Revalidatie u te bieden

Nadere informatie

Fysiotherapie en Ergotherapie bij Parkinsonismen

Fysiotherapie en Ergotherapie bij Parkinsonismen Fysiotherapie en Ergotherapie bij Parkinsonismen Suzanne Ross Woerden, 4 oktober 2014 Agenda Even voorstellen Parkinson netwerk Wat is Fysiotherapie? Wat is Ergotherapie? Parkinsonismen Procedure en verzekering

Nadere informatie

Kinderrevalidatie in de regio. Saskia Houwen

Kinderrevalidatie in de regio. Saskia Houwen Kinderrevalidatie in de regio Saskia Houwen Doel van vanavond Voorstellen revalidatieartsen Vogelvlucht onze visie/ producten Wanneer kunt u wel en niet bij ons terecht en hoe? Jullie input en vragen!

Nadere informatie

Libra R&A locatie Blixembosch. Beenamputatie. Revalidatietraject

Libra R&A locatie Blixembosch. Beenamputatie. Revalidatietraject Libra R&A locatie Blixembosch Beenamputatie Revalidatietraject Deze folder is bestemd voor mensen in ziekenhuizen die mogelijk een amputatie van onderbeen of bovenbeen moeten ondergaan. Zo n operatie is

Nadere informatie

Oncologische revalirrevalidatiebehandeling

Oncologische revalirrevalidatiebehandeling Informatie voor de patiënt Oncologische revalirrevalidatiebehandeling Laat zien wat je kunt Revalideren bij kanker: oncologische revalidatie Kanker is een ingrijpende ziekte die de balans in het leven

Nadere informatie

Spasticiteit en Dystonie

Spasticiteit en Dystonie Spasticiteit en Dystonie Injectie met botulinetoxine A bij de behandeling van spasticiteit en dystonie Inleiding Er zijn verschillende neurologische aandoeningen waarbij spasticiteit en/of dystonie kunnen

Nadere informatie

Waarom eigenlijk modules? Hermen Vermaat

Waarom eigenlijk modules? Hermen Vermaat Waarom eigenlijk modules? Hermen Vermaat De opdracht voor het totale project: ontwikkel behandelmodulen waarmee revalidatiebehandelingen kunnen worden gedefinieerd die zowel medisch herkenbaar zijn en

Nadere informatie

UMCG Centrum voor Revalidatie Oncologische Revalidatie

UMCG Centrum voor Revalidatie Oncologische Revalidatie UMCG Centrum voor Revalidatie Oncologische Revalidatie Revalideren bij of na kanker UMCG Centrum voor Revalidatie Oncologische Revalidatie Revalideren bij of na kanker 1 Oncologische Revalidatie 2 UMCG

Nadere informatie

UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord. Revalidatiebehandeling bij reumatische aandoeningen

UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord. Revalidatiebehandeling bij reumatische aandoeningen UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Revalidatiebehandeling bij reumatische aandoeningen Wat is waar? Secretariaat B3 Röntgenafdeling A2.22 Activiteitentherapie A1.42 Fysiotherapie D2 wachtruimte

Nadere informatie

Vragenlijst Poliklinische revalidatie kinderen met een spierziekte

Vragenlijst Poliklinische revalidatie kinderen met een spierziekte Vragenlijst Poliklinische revalidatie kinderen met een spierziekte Def versie 23 januari 2012 Toelichting bij de vragenlijst Doelgroep en doel van het onderzoek De VSN gaat de komende periode haar website

Nadere informatie

18-2-2014. Spasticiteit bij Multiple Sclerose Sven Slikkerveer revalidatiearts. Spasticiteit. Spasticiteit bij Multiple Sclerose

18-2-2014. Spasticiteit bij Multiple Sclerose Sven Slikkerveer revalidatiearts. Spasticiteit. Spasticiteit bij Multiple Sclerose Spasticiteit bij Multiple Sclerose Sven Slikkerveer revalidatiearts MSMS 2 december 2013, Ede. MS multidisciplinair, dat doe je zo! Spasticiteit bij Multiple Sclerose Definitie spasticiteit Andere stoornissen

Nadere informatie

Dagelijkse zorg rond ALS

Dagelijkse zorg rond ALS Dagelijkse zorg rond ALS Esther Kruitwagen-van Reenen, revalidatiearts ALS- Centrum Nederland Publiekslezing 13-12-2016 https://www.youtube.com/watch?v=2s-1qr4irgc 19/01/2017 2 Complexe aandoening Onzekerheid

Nadere informatie

Wegwijs bij Adelante. Introductie. Dag van opname

Wegwijs bij Adelante. Introductie. Dag van opname Wegwijs bij Adelante De overgang van het ziekenhuis of van huis naar het revalidatiecentrum kan moeilijk zijn. U komt in een voor u onbekende omgeving. Een omgeving ook, waar het karakter van de behandeling

Nadere informatie

Poliklinische revalidatie voor kinderen en jongeren

Poliklinische revalidatie voor kinderen en jongeren Poliklinische revalidatie voor kinderen en jongeren 1 De revalidatiearts heeft uw kind een poliklinische revalidatiebehandeling voorgesteld. Wij kunnen ons voorstellen dat er veel vragen op u afkomen.

Nadere informatie

Polikliniek Revalidatie

Polikliniek Revalidatie Revalidatie Geneeskunde Polikliniek Revalidatie Volwassenen Inleiding Uw revalidatiearts heeft in overleg met u besloten dat u in aanmerking komt voor poliklinische revalidatie. U revalideert om te herstellen

Nadere informatie

Revalidatie bij kanker

Revalidatie bij kanker Revalidatie Revalidatie bij kanker Vermoeidheid bij kanker BEHANDELING Revalidatie bij kanker Tijdens en na de behandeling van kanker kunt u allerlei klachten krijgen. Zo gaat onder andere uw conditie

Nadere informatie

ENERGIEK. Bewegingsprogramma bij chronische neurologische aandoeningen

ENERGIEK. Bewegingsprogramma bij chronische neurologische aandoeningen ENERGIEK Bewegingsprogramma bij chronische neurologische aandoeningen Achtergrond Bewegen is goed, voor iedereen! Dat is wat u vaak hoort en ziet in de media. En het is waar, bewegen houdt ons fit en

Nadere informatie

Revalidatie geneeskunde. Beenprothese

Revalidatie geneeskunde. Beenprothese Revalidatie geneeskunde Beenprothese Inhoudsopgave Algemeen... 4 Het revalidatieteam... 4 Revalidatiefasen... 5 Fase 1 Vlak na de amputatie...5 Fase 2 De eerste prothese en daarna...6 Fase 3 Prothesetraining

Nadere informatie

Behandeling van patiënten met het Guillain-Barré syndroom (GBS)

Behandeling van patiënten met het Guillain-Barré syndroom (GBS) VOOR DE REVALIDATIEARTS Behandeling van patiënten met het Guillain-Barré syndroom (GBS) na opname in het ziekenhuis Informatie op basis van de Multi-disciplinaire richtlijn Guillain-Barré syndroom (2011)

Nadere informatie

KBOEM-B voor kinderen. Verbeteren van looppatroon door botox en revalidatie

KBOEM-B voor kinderen. Verbeteren van looppatroon door botox en revalidatie KBOEM-B voor kinderen Verbeteren van looppatroon door botox en revalidatie Inhoudsopgave Inleiding 3 Waarom een opname? 3 Wat is KBOEM-B? 4 Voor wie? 4 Wat gaan we doen? 5 Wat kunt u als ouder doen? 6

Nadere informatie

maakt bijzondere revalidatie toegankelijk Patiëntenfolder Behandeling van spasticiteit aan huis

maakt bijzondere revalidatie toegankelijk Patiëntenfolder Behandeling van spasticiteit aan huis >>>> maakt bijzondere revalidatie toegankelijk Patiëntenfolder Behandeling van spasticiteit aan huis 1 2 >>>> Wat is spasticiteit? In deze brochure kunt u lezen wat spasticiteit is en hoe de symptomen

Nadere informatie

Behandeling van patiënten met het Guillain-Barré syndroom (GBS)

Behandeling van patiënten met het Guillain-Barré syndroom (GBS) VOOR DE FYSIOTHERAPEUT Behandeling van patiënten met het Guillain-Barré syndroom (GBS) in de fase van herstel Informatie op basis van de Multidisciplinaire richtlijn Guillain-Barré syndroom (2011) Voor

Nadere informatie

Libra R&A locatie Blixembosch NAH/CVA. Poliklinische revalidatie

Libra R&A locatie Blixembosch NAH/CVA. Poliklinische revalidatie Libra R&A locatie Blixembosch NAH/CVA Poliklinische revalidatie U heeft niet-aangeboren hersenletsel (NAH) en bent verwezen naar Libra Revalidatie & Audiologie locatie Blixembosch voor poliklinische revalidatie.

Nadere informatie

Behandeling van patiënten met een beroerte

Behandeling van patiënten met een beroerte Revalidatie Behandeling van patiënten met een beroerte Een beroerte heeft vaak grote gevolgen. Een beschadiging van de linker hersenhelft heeft andere gevolgen voor het dagelijks functioneren van de patiënt,

Nadere informatie

Paramedische begeleiding bij de ziekte van Parkinson. Neurologie

Paramedische begeleiding bij de ziekte van Parkinson. Neurologie Paramedische begeleiding bij de ziekte van Parkinson Neurologie Inleiding U bent in behandeling bij de neuroloog en de Parkinsonverpleegkundige in het ziekenhuis in verband met de ziekte van Parkinson.

Nadere informatie

Poliklinische Revalidatie voor Jongeren

Poliklinische Revalidatie voor Jongeren Poliklinische Revalidatie voor Jongeren Visie Sophia Revalidatie biedt revalidatie op specialistisch niveau voor kinderen en volwassenen. Het doel van revalidatiezorg is de patiënt te helpen de door haar/hem

Nadere informatie

KENT U PSYCHOSOMATISCHE FYSIOTHERAPIE? Psychosomatische Fysiotherapie (PSF) is een 3-jarige specialisatie binnen de reguliere fysiotherapie.

KENT U PSYCHOSOMATISCHE FYSIOTHERAPIE? Psychosomatische Fysiotherapie (PSF) is een 3-jarige specialisatie binnen de reguliere fysiotherapie. KENT U PSYCHOSOMATISCHE FYSIOTHERAPIE? Psychosomatische Fysiotherapie (PSF) is een 3-jarige specialisatie binnen de reguliere fysiotherapie. De Psychosomatisch Fysiotherapeut heeft zich gespecialiseerd

Nadere informatie

RSZK KempenVitaal. Regionale Stichting Zorgcentra de Kempen SAMEN ZORGEN WIJ VOOR ZORG

RSZK KempenVitaal. Regionale Stichting Zorgcentra de Kempen SAMEN ZORGEN WIJ VOOR ZORG Regionale Stichting Zorgcentra de Kempen SAMEN ZORGEN WIJ VOOR ZORG is een praktijk voor paramedische zorg in de regio waar diëtisten, ergotherapeuten, logopedisten, fysiotherapeuten, psychologen en specialisten

Nadere informatie

Poliklinische revalidatiebehandeling. beroerte

Poliklinische revalidatiebehandeling. beroerte Poliklinische revalidatiebehandeling na een beroerte POLIKLINISCHE REVALIDATIEBEHANDELING NA EEN BEROERTE Wat is een beroerte Bij een beroerte of CVA (de medische term) is de bloedtoevoer in de hersenen

Nadere informatie

U heeft MS en u heeft last van spasticiteit. In deze brochure staat informatie over spasticiteit en de behandelmogelijkheden.

U heeft MS en u heeft last van spasticiteit. In deze brochure staat informatie over spasticiteit en de behandelmogelijkheden. U heeft MS en u heeft last van spasticiteit. In deze brochure staat informatie over spasticiteit en de behandelmogelijkheden. Wat is spasticiteit? Bij spasticiteit is de controle op de spanning in de spieren

Nadere informatie

(potentiële) belangenverstrengeling. Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven

(potentiële) belangenverstrengeling. Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Geen Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Geen Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding

Nadere informatie

Op weg naar huis: samen revalideren in de keten. Revalidatie in de acute fase na een CVA in het Elkerliek ziekenhuis

Op weg naar huis: samen revalideren in de keten. Revalidatie in de acute fase na een CVA in het Elkerliek ziekenhuis Op weg naar huis: samen revalideren in de keten Revalidatie in de acute fase na een CVA in het Elkerliek ziekenhuis Revalidatie volgens de richtlijn diagnostiek, behandeling en zorg voor patiënten met

Nadere informatie

Behandeling na hersenletsel

Behandeling na hersenletsel Behandeling na hersenletsel Groepsbehandeling op de Cognitieve Behandelunit (CBU) Sterk in beweging Inhoud Inleiding 3 Wat is het doel van deze behandeling? 3 Wat zijn cognitieve functies? 3 Voor wie is

Nadere informatie

Behandeling bij ALS en PSMA

Behandeling bij ALS en PSMA Behandeling bij ALS en PSMA Afdeling revalidatie mca.nl Inhoudsopgave Wat is ALS en PMSA? 3 Wat kunt u verwachten van het ALS/PSMA-team? 3 Uw vragen 6 Notities 7 Colofon Redactie: polikliniek revalidatie

Nadere informatie

De rol van de parkinsonverpleegkundige en de samenwerking met andere zorgprofessionals

De rol van de parkinsonverpleegkundige en de samenwerking met andere zorgprofessionals De rol van de parkinsonverpleegkundige en de samenwerking met andere zorgprofessionals M.M. Hemmelder 20 juni 2013 Inhoud Parkinsonverpleegkundige Belangrijkste aandachtspunten per fase diagnose vroege

Nadere informatie

Symposium NAH NH 30 november. Marit Dhondt Psychomotorisch therapeut

Symposium NAH NH 30 november. Marit Dhondt Psychomotorisch therapeut Symposium NAH NH 30 november Marit Dhondt Psychomotorisch therapeut Ketenzorg na hersenletsel Ziekenhuis Medisch herstel Fysieke, curatieve zorg Gericht op zo snel mogelijk ontslag Nazorg poliklinisch

Nadere informatie

Interprofessionele vorming Omgeving Stationsbuurt

Interprofessionele vorming Omgeving Stationsbuurt Interprofessionele vorming Omgeving Stationsbuurt = Stationsbuurt Noord / Stationsbuurt Zuid / Nieuw Gent UZ / Watersportbaan - Ekkergem Donderdag 19 november 2015 SPEEDDATE PROFESSIONELE SPEEDDATE Apotheker

Nadere informatie

GEBROKEN HEUP MET ELKAAR WERKEN AAN HERSTEL

GEBROKEN HEUP MET ELKAAR WERKEN AAN HERSTEL GEBROKEN HEUP MET ELKAAR WERKEN AAN HERSTEL 288 Deze folder is een samenwerking van: Inleiding U bent via de Spoedeisende Hulp opgenomen in het Sint Franciscus Gasthuis met een gebroken heup. Waarschijnlijk

Nadere informatie

EEN BEROERTE, EN DAN?

EEN BEROERTE, EN DAN? EEN BEROERTE, EN DAN? Hersenbloeding Afdeling 3 Zuid INLEIDING U bent opgenomen in het Zaans Medisch Centrum in Zaandam met een hersenbloeding (beroerte). Middels deze diavoorstelling geven wij u informatie

Nadere informatie

Wat is MS? MS en leeftijd. Nieuwe ontwikkelingen bij MS

Wat is MS? MS en leeftijd. Nieuwe ontwikkelingen bij MS Nieuwe ontwikkelingen bij MS B. Jelles, neuroloog Gelre ziekenhuizen lokatie Zutphen Wat is MS? Chronische ziekte van het centraal zenuwstelsel Auto-immuunziekte met ontsteking Sterk wisselend beloop MS

Nadere informatie

Behandeling longrevalidatie Lindenhof

Behandeling longrevalidatie Lindenhof Behandeling longrevalidatie Lindenhof Behandeling longrevalidatie bij Lindenhof Lindenhof biedt aan patiënten met een chronische longaandoening de mogelijkheid tot poliklinische longrevalidatie. De huisarts

Nadere informatie

Complex Regionaal Pijnsyndroom (CRPS) Chirurgie

Complex Regionaal Pijnsyndroom (CRPS) Chirurgie Complex Regionaal Pijnsyndroom (CRPS) Chirurgie Inhoudsopgave Complex regionaal pijnsyndroom...4 Naamgeving...4 Oorzaken van CRPS...4 Risicofactoren...5 Verschijnselen van CRPS...6 Welke vormen bestaan

Nadere informatie

Revalideren na een ziekenhuisopname in Berkenstede

Revalideren na een ziekenhuisopname in Berkenstede Revalideren na een ziekenhuisopname in Berkenstede Revalideren na een ziekenhuisopname U gaat revalideren na een ziekenhuisopname. Tijdens uw verblijf in Berkenstede werkt u aan een verantwoorde terugkeer

Nadere informatie

Poliklinische revalidatiebehandeling

Poliklinische revalidatiebehandeling Poliklinische revalidatiebehandeling bij Amyotrofische Lateraal Sclerose Poliklinische revalidatie bij Amyotrofische Lateraal Sclerose (a.l.s.) Bij u is de diagnose Amyotrofische Lateraal Sclerose (A.L.S.)

Nadere informatie

Beleid na een whiplashletsel. Informatie voor hulpverleners

Beleid na een whiplashletsel. Informatie voor hulpverleners Beleid na een whiplashletsel Informatie voor hulpverleners Inleiding Hierbij treft u een samenvatting aan van de regionale richtlijn met betrekking tot de diagnostiek en behandeling van patiënten met een

Nadere informatie

Zorgpad Oncologische Revalidatie

Zorgpad Oncologische Revalidatie Zorgpad Oncologische Revalidatie Algemene informatie Binnenkort start u met een poliklinische oncologische revalidatiebehandeling in het Laurentius Ziekenhuis te Roermond. Revalideren betekent beter leren

Nadere informatie

Kwaliteitsproject Botuline behandeling op locatie door Annelies Immink

Kwaliteitsproject Botuline behandeling op locatie door Annelies Immink Kwaliteitsproject Botuline behandeling op locatie door Annelies Immink Inleiding Tijdens mijn stage revalidatiegeneeskunde in het Meander MC (Amersfoort) heb ik meerdere keren mee gelopen met het botuline-spreekuur.

Nadere informatie

Behandelkader Beroerte

Behandelkader Beroerte Vastgesteld: 31 oktober 2007 door VRA 7 december 2007 door Revalidatie Nederland Revalidatie Nederland en VRA 1 Behandelkader Beroerte, 7 december 2007 1 Algemene inleiding behandelkader 1.1 Aanleiding

Nadere informatie