Problemen kunnen oplossen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Problemen kunnen oplossen"

Transcriptie

1 groep 7 8 Inhoud 1 Problemen kunnen oplossen De De leerlingen leren het oplossen van problemen aan de hand van elf stappen. In groep 6 hebben zij de eerste vijf stappen geleerd. Deze is een herhaling van die eerste vijf stappen. Door nog een keer te oefenen, kunnen de leerlingen de stappen beter vasthouden. Meer over de achtergrond en het toepassen van het probleemoplossen en de probleemoploskaart vindt u op bladzijde 36 van de docentenhandleiding. Doel De leerlingen kunnen de eerste vijf stappen toepassen die nodig zijn voor het oplossen van problemen. Materiaal De probleemoploskaart (kopie voorbeeld docentenhandleiding op bladzijde 41, 42 en 43) Vijf strookjes met de eerste vijf stappen voor de probleemoploskaart (kopievoorbeeld docentenhandleiding op bladzijde 44) Lesblad 1a en 1b Schoolbord en krijt Tekenmateriaal: kleurpotloden, viltstiften of waskrijt Introductie Dit zijn de elf stappen waarmee de leerlingen leren problemen op te lossen: 1 Word rustig en denk na 7 Kies de beste oplossing! 2 Wat is het probleem? 8 Maak een plan 3 Welke gevoelens spelen een rol? 9 Voer het plan uit 4 Wat is het doel? 10 Werkt mijn plan? 5 Welke oplossingen zijn er? 11 Andere oplossingen proberen 6 Wat zijn de gevolgen? In deze loopt u samen met de leerlingen de eerste vijf stappen nog eens langs. Bij elke stap krijgen de leerlingen de opdracht om de stap te benoemen. Begin de met de uitleg dat oefenen bij leren hoort. Net als bij fietsen, voetballen en streetdance, moet je met het oplossen van problemen vaak oefenen in de praktijk. Dan pas krijg je het goed onder de knie. Deze is speciaal bedoeld voor dat oefenen. Aan de slag OPDRACHT 1 De eerste vijf stappen van het probleemoplossen Hang de probleemoploskaart voor alle leerlingen zichtbaar op. Zorg dat u de strookjes met de eerste vijf stappen bij de hand heeft. Laat het PAD-kind van de dag blad 1a en eventueel het tekenmateriaal uitdelen. 1 Laat de leerlingen eerst de situatie op plaatje 1 op het blad kort benoemen. Ga er niet te diep op in; dit gebeurt pas bij onderdeel 4. Wat is er aan de hand? Daniëlle en Loes hebben veel plezier met elkaar op het schoolplein. Ruth staat in haar eentje verderop. Ze wordt buitengesloten. 2 Stap 1. Vraag uw leerlingen of ze nog weten wat de eerste stap is voor het oplossen van problemen. Antwoord: word rustig en denk na. Probeer dit antwoord uit te lokken. Schuif het strookje met stap 1 in de probleemoploskaart en laat de leerlingen de stap invullen op blad 1a. 3 Vraag de leerlingen of ze nog weten wat stap 2 is. Antwoord: Wat is het probleem? Schuif het strookje met stap 2 in de kaart en laat de leerlingen de stap invullen op hun blad 1a. 4 Leg hen dan de volgende vraag voor: Stel jij bent Ruth. Wat is dan jouw probleem? Kijk goed naar het plaatje. Lok zoveel mogelijk antwoorden uit. Gaat het moeizaam? Stel dan de vragen die horen bij het vaststellen van een probleem, zoals wie, wat en waarom. Laat de leerlingen hun antwoord opschrijven op blad 1a. Eventueel kunt u de verschillende antwoorden eerst inventariseren op het bord.

2 1 1 groep 7 9 Daniëlle Loes Stap 1 Stap 2 Wat is volgens jou Ruth s probleem? Stap 3 Ruth Welke gevoelens spelen een rol bij Daniëlle, Loes en Ruth? Teken hun gezichtjes en beschrijf hun gevoelens. blad 1a Daniëlle s gevoelens Ruth s gevoelens Loes gevoelens Stap 4: Wat is het doel? Ruth s doel is

3 groep 7 10 Tip Zijn er problemen in de klas of komt een leerling bij u voor hulp? Gebruik dan eens de stappen van het probleemoplossen. Vraag wat het probleem is, wat de leerling voelt en wat hij wil. U kunt samen nagaan welke oplossingen er te bedenken zijn. U kunt de leerlingen ook vragen om problemen die zij hebben op te schrijven en in de Vraag en Antwoord-bus te doen. Kijk voor meer informatie op bladzijde 5 van deze map. Noteer eventueel zelf iets wat u tijdens de, in de klas of op het schoolplein heeft gesignaleerd. Bespreek de inhoud van de bus met de klas op een vast tijdstip in de week. Belangrijk In elke PAD- wordt een PADkind van de dag gekozen. Aan het eind van de worden aan het PAD-kind complimenten gegeven. Kijk op bladzijde 23 van de docentenhandleiding voor meer informatie en achtergrond over deze werkwijze. 1 5 Kijk of de leerlingen nog weten wat stap 3 is. Antwoord: Welke gevoelens spelen een rol? Schuif het strookje met stap 3 in de kaart en laat ze de stap invullen op blad 1a. Geef de leerlingen de gelegenheid om de gevoelens uit te beelden. Laat ze op blad 1a de gezichten van Ruth, Daniëlle en Loes tekenen, zodat duidelijk blijkt hoe elk van de drie meisjes zich voelt. 6 Vraag nu de klas wat stap 4 is. Antwoord: Wat is het doel? Schuif het strookje met stap 4 in de probleemoploskaart en laat ze de stap invullen op hun blad. Vraag de leerlingen weer om in de huid van Ruth te kruipen. Wat zou dan Ruth s doel kunnen zijn? Hoe hoopt zij dat het zal aflopen met haar probleem? Lok zoveel mogelijk antwoorden uit. Laat de leerlingen hun idee over het doel opschrijven op blad 1a. Help ze daar eventueel bij. Eventueel kunt u de leerlingen op de achterkant van het blad een tekening laten maken over hoe Ruth hoopt dat het probleem afloopt. Als ze de tekeningen vervolgens aan elkaar laten zien, kunnen ze vertellen wat volgens hen Ruth s doel zou kunnen zijn. 7 Vraag aan de leerlingen of zij nog weten wat stap vijf is. Antwoord: Welke oplossingen zijn er? Schuif het strookje met stap 5 in de probleemoploskaart. Ga na of de leerlingen nog weten waarom het zinvol is meerdere oplossingen te bedenken. Antwoord: het is belangrijk om eerst meerdere oplossingen te bedenken,omdat je er zo achter kunt komen welke oplossing de beste is. Lok daarover eventueel een discussie uit. OPDRACHT 2 Een helpende hand voor Ruth Het is de hoogste tijd om Ruth te helpen haar probleem op te lossen. 1 Het PAD-kind deelt blad 1b uit. De leerlingen schrijven drie verschillende oplossingen op blad 1b. 2 Is iedereen klaar? Laat een paar vrijwilligers naar voren komen om te vertellen wat ze hebben bedacht. Wat was volgens hen het probleem, hoe hebben ze de gevoelens en het doel geformuleerd en aan welke oplossingen hebben ze gedacht? Vat iedere keer het verhaal van de leerling samen en attendeer de klas op de overeenkomsten en verschillen met de anderen. 3 Sluit de opdracht af. Complimenteer de leerlingen voor hun inzet. Als klas hebben ze veel verschillende oplossingen weten te bedenken. En dat is erg handig om straks te kunnen bedenken wat de beste oplossing is. Dat gaan we doen in de volgende.

4 Stap 5: Welke oplossingen zijn er? Verzin drie oplossingen voor Ruth. Oplossing 1 1 groep 7 11 Oplossing 2 Oplossing 3 blad 1b

5 groep 7 12 Inhoud 2 Gevolgen De De leerlingen hebben in 1 de vijf stappen van het probleemoplossen herhaald die ze in groep 6 hebben geleerd. In deze leren de leerlingen de zesde stap: wat zijn de gevolgen? De leerlingen denken na over de gevolgen van een gekozen oplossing. De klas maakt in deze gebruik van het voorbeeld uit 1. Doel De leerlingen kunnen bedenken welke gevolgen een gekozen oplossing kan hebben. Materiaal Schoolbord met krijt of eventueel een flip-over Ingevuld blad 1a en 1b Lesblad 2a De probleemoploskaart Strookje 6 voor de probleemoploskaart: Wat zijn de gevolgen? Leesboek Meester Jaap en het spekkiemysterie van Jacques Vriens Introductie Deze gaat over de zesde stap die nodig is om problemen op te lossen: Wat zijn de gevolgen? Begin de door de vijfde stap nog even te repeteren. Vraag waarom het ook al weer zo belangrijk is om voor een probleem meerdere oplossingen te bedenken. Dan introduceert u stap 6. Misschien kunnen de leerlingen zelf bedenken wat die stap kan zijn. Laat vervolgens strookje 6 zien: Wat zijn de gevolgen? Schuif het in de probleemoploskaart. U kunt deze stap op de volgende manier toelichten: In stap 5 hebben we veel verschillende oplossingen bedacht. Hoe kom je nu te weten welke oplossing je moet kiezen? Dat kan door eerst te bedenken wat er zou gebeuren als je die oplossing zou uitvoeren. We denken dan na over de GEVOLGEN. Controleer voor de zekerheid of alle leerlingen dit woord kennen en sta daar zo nodig uitgebreider bij stil. Natuurlijk kun je nooit zeker weten wat er gebeurt als je een van de oplossingen uitprobeert. Maar je kunt er wel vooraf over nadenken en de gevolgen op die manier een beetje inschatten. Dat gaan we doen in deze. Aan de slag OPDRACHT 1 Hoe was het ook al weer? Bij deze opdracht zet de klas met u stap 2 tot en met 5 nog een keer op een rij. Dit gebeurt door op basis van het probleem van Ruth een voorbeeld uit te werken op het bord. 1 Laat de leerlingen de ingevulde bladen 1a en 1b van de vorige voor zich nemen. 2 Werk vervolgens een voorbeeld uit op het bord. NB: het verhaal van Ruth komt ook in de volgende terug. Het is handig om het voorbeeld dat u met de klas uitwerkt te bewaren. Laat, als het even kan, de aantekeningen op het bord staan of schrijf deze over. Of overweeg om bij deze opdracht gebruik te maken van de flip-over, waarvan u de bladen immers makkelijk kunt bewaren. 3 Schrijf de volgende kopjes op het bord: probleem gevoelens doel oplossingen gevolgen 4 Vraag de leerlingen wat ze op blad 1a en 1b van de vorige hebben genoteerd. Wat was ook alweer het probleem? Welke gevoelens hebben Ruth, Daniëlle en Loes volgens hen? Welk doel hebben de leerlingen bepaald? En welke oplossingen hebben ze verzonnen? Laat een paar leerlingen vertellen wat zij hebben opgeschreven. Kies nu één voorbeeld om met de klas samen uit te werken. Schrijf probleem, gevoelens, doel en oplossingen op het bord of op de flip-over.

6 Schrijf hieronder twee oplossingen op die je hebt bedacht voor Ruth (kijk op blad 1b). Schrijf in elk geval drie mogelijke gevolgen van elke oplossing op. Daarna ga je de gevolgen beoordelen. Dat doe je door sterretjes te zetten in het lege vakje: *** dit is het gevolg waarvan je denkt dat dit bijna zeker gebeurt ** dit is het gevolg dat misschien ook kan gebeuren * dit is het gevolg dat waarschijnlijk niet zal gebeuren 2 groep 7 13 Oplossing 1 gevolg van deze oplossing kan zijn: gevolg van deze oplossing kan zijn: gevolg van deze oplossing kan zijn: Oplossing 2 gevolg van deze oplossing kan zijn: blad 2a gevolg van deze oplossing kan zijn: gevolg van deze oplossing kan zijn:

7 groep 7 14 Tip 2 OPDRACHT 2 Een blik in de toekomst Bij deze opdracht bedenkt de klas wat de gevolgen zijn van de oplossingen die voor Ruth zijn bedacht tijdens de vorige. 1 Nodig de klas nadrukkelijk uit om bij het voorbeeld dat op het bord staat zoveel mogelijk gevolgen te bedenken van elke oplossing die genoemd is. Om de leerlingen op gedachten te brengen kunt u gebruikmaken van de volgende vragen: - Als Ruth deze oplossing kiest, welke gevolgen zou dat kunnen hebben? - Als Ruth deze oplossing kiest, hoe zou Loes zich dan voelen? En Daniëlle? Zijn er problemen in de klas of komt een leerling bij u voor hulp? Gebruik dan eens de stappen van het probleemoplossen. Vraag wat het probleem is, wat de leerling voelt en wat hij voor doel heeft. U kunt samen nagaan welke oplossingen er te bedenken zijn. U kunt de leerlingen tijdens en aan het einde van de een keer het emotiegezichtje (dat hun eigen gevoel weergeeft) in hun emotieblok laten zetten. Probeer de leerlingen niet alleen te laten nadenken over de gevolgen op de korte termijn, maar ook op de lange termijn. Dat kan met vragen als: - Wat zou er later kunnen gebeuren? - Hoe zouden Ruth, Daniëlle en Loes zich later voelen? - Wat zou Ruth later kunnen doen? 2 Deel blad 2a uit. Geef de leerlingen de opdracht om nu zelf van twee van de oplossingen die ze de vorige hebben bedacht ten minste drie mogelijke gevolgen te beschrijven. OPDRACHT 3 Kansen inschatten Bij deze opdracht gaan de leerlingen bij hun oplossingen inschatten welke gevolgen volgens hen het meest waarschijnlijk zijn. Ook nu kunt u samen met de klas eerst een voorbeeld op het bord uitwerken. Zeg dat deze opdracht belangrijk is voor de volgende. Dan gaan de leerlingen namelijk kiezen welke oplossing de beste is. 1 Laat de leerlingen nadenken over de mogelijke gevolgen van twee oplossingen die zij op blad 1b hebben opgeschreven. 2 Vervolgens gaan zij de gevolgen beoordelen. Ze doen dit met sterretjes: *** dit is het gevolg waarvan ze denken dat dit bijna zeker gebeurt ** dit is het gevolg dat misschien ook kan gebeuren * dit is het gevolg dat waarschijnlijk niet zal gebeuren OPDRACHT 4 Wie heeft die spekkies gestolen? Deze opdracht kunt u doen als u over het boek Meester Jaap en het spekkiesmysterie beschikt. De opdracht gaat over probleemoplossen. De leerlingen bespreken dit aan de hand van een verhaal. 1 Kies een verhaal waarin een probleem voorkomt, bijvoorbeeld het volgende fragment uit Meester Jaap en het spekkiemysterie van Jacques Vriens (blz ): Sinds een paar dagen verdwijnen er spekkies uit de klas van meester Jaap. ( ) Als we elkaar niet meer kunnen vertrouwen, dan ga ik net zo lief naar huis.

8 2 Behandel met de leerlingen stap 1 tot en met stap 4 van het probleemoplossen. Stap 1: Word rustig en denk na. Stap 2: Wat is het probleem? Antwoord: Uit de la van meester Jaap verdwijnen steeds spekkies. Wie zou daar achter kunnen zitten? Stap 3: Welke gevoelens spelen een rol? Rolf en Jeroen: nieuwsgierig Benjamin: boos, geïrriteerd Johan en Freek uit groep 8: verbaasd Lieke en Eva: woedend Meester Jaap: teleurgesteld, boos Stap 4: Wat is het doel voor meester Jaap? Antwoord: Erachter komen hoe de spekkies kunnen verdwijnen, maar op zo n manier dat niemand heel boos wordt omdat de meester hem of haar verdenkt van diefstal. 2 groep 7 15 OPDRACHT 5 Hoe loopt het verhaal af? Deze opdracht kunt u doen als u over het boek Meester Jaap en het spekkiesmysterie beschikt. 1 Laat de leerlingen eerst op een kladpapiertje zoveel mogelijk oplossingen voor het spekkiesprobleem opschrijven (Stap 5 van het probleemoplossen). 2 Laat ze vervolgens één oplossing uitkiezen. Met deze oplossing schrijven ze zelf een eind aan het verhaal over het spekkiemysterie. 3 Wat gebeurt er in het verhaal als ze deze oplossing kiezen, met andere woorden: wat zijn de gevolgen? (Stap 6 van het probleemoplossen). Hoe loopt hun verhaal nu af? 4 Laat een paar leerlingen hun verhaal aan de anderen voorlezen. De leerlingen zullen dan merken dat anderen stap 5 en 6 steeds op een andere manier zetten. Wijs er eventueel op dat verschillende oplossingen verschillende gevolgen kunnen hebben.

9 groep 7 16 Inhoud 3 De beste oplossing kiezen Beoordelen (1) De De leerlingen hebben in de vorige twee sen verschillende oplossingen bedacht en stilgestaan bij de gevolgen van deze oplossingen. In deze leren ze verschillende alternatieven af te wegen. De leerlingen oefenen nog eens in het nadenken over gevolgen, ze beoordelen deze en zetten dan de zevende stap: het kiezen van de beste oplossing. Doel De leerlingen kunnen uit verschillende alternatieven de beste oplossing kiezen. Materiaal Schoolbord met krijt of eventueel een flip-over Ingevuld blad 2a Lesblad 3a en 3b De probleemoploskaart Strookjes met de zesde en zevende stap van het probleemoplossen Introductie In deze leren de leerlingen uit verschillende alternatieven de beste oplossing te kiezen. Introduceer dit thema door de zesde stap van probleemoplossen te herhalen. Vraag wie er nog weet welke stap dat is. Lok antwoorden uit. Schuif stap 6 in de kaart: Wat zijn de gevolgen? Schuif nu stap 7 in de kaart: Kies de beste oplossing. Gebruik de volgende uitleg: Het is verstandig om vooraf na te denken over de gevolgen van een oplossing. Je gaat daarvoor eerst de verschillende oplossingen BEOORDELEN. Dat betekent dat je van elke oplossing zegt of die goed of minder goed is. De verstandigste oplossing is de oplossing met de beste gevolgen. Aan de slag OPDRACHT 1 Hoe kies je de beste oplossing? In deze opdracht beoordeelt de klas verschillende oplossingen die in 2 bedacht zijn. 1 Laat de leerlingen blad 2a van de vorige voor zich nemen, of deel deze uit. 2 Vraag de leerlingen welke oplossingen zij hadden opgeschreven en welke gevolgen ze daarbij hadden bedacht. Bij welke gevolgen hadden zij drie sterretjes gezet? Ofwel: Welke gevolgen vonden zij het meest waarschijnlijk? 3 Vertel dat we de verschillende oplossingen gaan beoordelen. Neem als voorbeeld een oplossing die op het bord staat. Benoem nog eens het probleem, de gevoelens, het doel, de oplossingen en het meest waarschijnlijke gevolg (met drie sterretjes). 4 Bij alle oplossingen kun je deze zin invullen: als Ruth zou doen, dan zou waarschijnlijk gebeuren. Vraag of de leerlingen denken of Ruth zich ongelukkig of onprettig voelt als dat gebeurt? Of wordt ze er juist blij van? Bereikt Ruth met deze oplossing haar doel? Lok antwoorden uit. 5 Vertel de leerlingen dat ze met hun antwoorden een BEOORDELING hebben gegeven van de gevolgen van de oplossing. Zo n beoordeling helpt je bij het kiezen voor de beste oplossing. Is deze oplossing bijvoorbeeld een goede keuze? Lok antwoorden uit. 6 Beoordeel samen nog minstens twee oplossingen op het bord (kies er bijvoorbeeld twee die leerlingen op hun blad 2a hebben geschreven) en geef een waardering bij elke oplossing: een plusje voor een goede keuze, een rondje voor een middelmatige keuze of een minnetje voor een slechte keuze.

10 Kijk naar de gevolgen die je op blad 2a hebt opgeschreven. Beoordeel nu de gevolgen die je drie sterretjes hebt gegeven. Bereikt Ruth met de oplossing haar doel? Is deze oplossing dus goed, middelmatig of slecht? Geef aan wat je van elke oplossing vindt: zet een plusje voor een goede keuze, een rondje voor een middelmatige keuze of een minnetje voor een slechte keuze. Zet een uitroepteken bij de beste keuze. + voor goed voor middelmatig o voor slecht! voor de beste keuze 3 groep 7 17 Oplossing 1 Bereikt Ruth met de oplossing haar doel? Is deze oplossing dus goed, middelmatig of slecht? Zet een plusje, een rondje of een minnetje: Oplossing 2 blad 3a Bereikt Ruth met de oplossing haar doel? Is deze oplossing dus goed, middelmatig of slecht? Zet een plusje, een rondje of een minnetje:

11 groep 7 18 Tip Probeer de stappen van het probleemoplossen die de leerlingen tot nu toe geleerd hebben toe te passen bij andere schoolactiviteiten, bijvoorbeeld bij rekenen, taal en actuele gebeurtenissen. Geef zelf het voorbeeld door de stappen toe te passen bij een probleem dat u signaleert in de klas. U kunt als verkorte vorm de stoplichtmethode inzetten. Kijk voor meer informatie over deze methode op bladzijde 36 van de docentenhandleiding. U kunt de leerlingen ook vragen om problemen die zij hebben op te schrijven en in de Vraag en Antwoord-bus te doen. Noteer eventueel zelf iets wat u tijdens de, in de klas of op het schoolplein heeft gesignaleerd. Bespreek de inhoud van de bus met de klas op een vast tijdstip in de week. 3 OPDRACHT 2 Zelf kiezen voor de beste oplossing Nu de klas de verschillende oplossingen heeft beoordeeld, is het tijd voor stap 7: kiezen voor de beste oplossing voor Ruth s probleem. 1 Praat met de klas over de vraag: Wat is de beste oplossing voor Ruth s probleem? Lok antwoorden uit, schrijf deze op het bord en laat de leerlingen praten over hun verschillen van mening. Vertel dat niet iedereen in dezelfde situatie dezelfde oplossing hoeft te kiezen. Er kunnen immers verschillende goede manieren zijn om een probleem op te lossen. 2 Zet een uitroepteken bij de oplossing die de meeste leerlingen als goed beoordelen. Dat is volgens de klas de beste oplossing voor Ruth s probleem. 3 Deel blad 3a uit. Laat de leerlingen de gevolgen die zij drie sterretjes hadden gegeven beoordelen zoals dat net in de klas is gebeurd. Welke van hun eigen oplossingen vinden zij goed, middelmatig, of slecht? Laat ze elke oplossing waarderen: een plusje voor een goede keuze, een rondje voor een middelmatige keuze of een minnetje voor een slechte keuze. 4 Laat ze een uitroepteken plaatsen bij de oplossing die ze het beste vinden. Vraag een paar leerlingen hun keuze toe te lichten aan de klas. OPDRACHT 3 Maak een slogan 1 Leg uit wat een slogan is. 2 Het PAD-kind deelt blad 3b uit. 3 De leerlingen bedenken eerst zoveel mogelijk slogans die zelf kiezen voor de beste oplossingen betekenen, maar dan in hun eigen populaire taal. 4 Ze tekenen en schrijven de leukste slogan op blad 3b.

12 Maak een slogan 3 groep 7 19 Mijn slogan blad 3b

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les 8 Inhoud 1 Eenzaam De Soms ben je alleen en vind je dat fijn. Als alleen zijn niet prettig aanvoelt, als je niet in je eentje wilt zijn, dan voel je je eenzaam. In deze leren de leerlingen het verschil

Nadere informatie

Waar zie je de bijzondere vogel en hoe ziet hij eruit?

Waar zie je de bijzondere vogel en hoe ziet hij eruit? Les 1: Een verhaal schrijven Voor je gaat schrijven: een schema maken Je hebt net een verhaal bedacht. Schrijf alles wat je hebt bedacht kort op in het schema hieronder. Zijn er vragen waar je nog niet

Nadere informatie

Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland

Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland week 2 9 januari 2012 Handleiding Schrijven niveau A Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland Inhoud Eenmalig afdrukken: Handleiding les 1 en 2 Hardopdenk-tekst Voor de leerlingen: Leerlingblad

Nadere informatie

Nederlands in Uitvoering

Nederlands in Uitvoering Nederlands in Uitvoering Leerjaar 1 Toekomst Een interview houden Algemene modulegegevens Leerjaar: 1 Taaltaak: Een interview houden Thema: Toekomst Leerstijlvariant: BEKIJK - DENK - DOE - ERVAAR Beschrijving

Nadere informatie

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken - 2 - Weer huiswerk? Nee, deze keer geen huiswerk, maar een boekje óver huiswerk! Wij (de meesters en juffrouws) horen jullie wel eens mopperen als je huiswerk opkrijgt.

Nadere informatie

Gevoelens uitbeelden. lesblad 1a. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. les. les

Gevoelens uitbeelden. lesblad 1a. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. les. les 8 Gevoelens uitbeelden Je hebt een mooie vaas laten vallen. Je cavia is doodgegaan. 9 Inhoud De De leerlingen leren dat er verschillende soorten gevoelens zijn, hele fijne maar ook hele vervelende. Gevoelens

Nadere informatie

Wat schrijf je en voor wie: een gedicht voor op een. Hoe pak je het schrijven van een gedicht aan?

Wat schrijf je en voor wie: een gedicht voor op een. Hoe pak je het schrijven van een gedicht aan? Les 1: Een poëziekaart maken poëziekaart Lees over Verbonden zijn. Wat schrijf je en voor wie: een gedicht voor op een Verbonden zijn De Nieuwsbegrip leesles gaat over de ramadan. Tijdens de ramadan voelen

Nadere informatie

Handleiding les 1: Een verhaal schrijven over jouw dag in 2034 voor een toekomsttentoonstelling

Handleiding les 1: Een verhaal schrijven over jouw dag in 2034 voor een toekomsttentoonstelling Handleiding les 1: Een verhaal schrijven over jouw dag in 2034 voor een toekomsttentoonstelling Deze schrijfles sluit aan bij het Nieuwsbegriponderwerp van deze week: Vuurwerk bij Oud en Nieuw. De schrijftaak

Nadere informatie

Workshop Handleiding. Verhalen schrijven. wat is jouw talent?

Workshop Handleiding. Verhalen schrijven. wat is jouw talent? Workshop Handleiding Verhalen schrijven wat is jouw talent? Inhoudsopgave Hoe gebruik je deze workshop? Hoe kun je deze workshop inzetten in je klas? Les 1: Even voorstellen stelt zich kort voor en vertelt

Nadere informatie

Voordoen (modelen, hardop denken)

Voordoen (modelen, hardop denken) week 11-12 maart 2012 - hardop-denktekst schrijven B Voordoen (modelen, hardop denken) Waarom voordoen? Net zoals bij lezen, leren leerlingen heel veel over schrijven als ze zien hoe een expert dit (voor)doet.

Nadere informatie

Wat voor tekst schrijf je en voor wie: een gedicht voor op een poëziekaart. Hoe pak je het schrijven van een gedicht aan?

Wat voor tekst schrijf je en voor wie: een gedicht voor op een poëziekaart. Hoe pak je het schrijven van een gedicht aan? Les 1: Een poëziekaart maken Wat voor tekst schrijf je en voor wie: een gedicht voor op een poëziekaart Lees over Verbonden zijn. Verbonden zijn De Nieuwsbegrip leesles gaat over de ramadan. Tijdens de

Nadere informatie

Waarom ga je schrijven: Nieuwsbegripfilmpje kijken. Wat voor tekst schrijf je en voor wie: een gedicht over Egypte

Waarom ga je schrijven: Nieuwsbegripfilmpje kijken. Wat voor tekst schrijf je en voor wie: een gedicht over Egypte Les 1: Een gedicht over Egypte schrijven Waarom ga je schrijven: Nieuwsbegripfilmpje kijken 1. Bekijk het Nieuwsbegripfilmpje van het Jeugdjournaal op www.nieuwsbegrip.nl. Het filmpje gaat over de situatie

Nadere informatie

Wat voor tekst schrijf je en voor wie: een gedicht over de Paralympische Spelen

Wat voor tekst schrijf je en voor wie: een gedicht over de Paralympische Spelen Les 1: Een gedicht over de Paralympische Spelen schrijven Waarom ga je schrijven: Nieuwsbegripfilmpje kijken 1. Bekijk het Nieuwsbegripfilmpje van het Jeugdjournaal op www.nieuwsbegrip.nl. Het filmpje

Nadere informatie

Waarom ga je schrijven: Nieuwsbegripfilmpje kijken. Wat voor tekst schrijf je en voor wie: een gedicht over Egypte

Waarom ga je schrijven: Nieuwsbegripfilmpje kijken. Wat voor tekst schrijf je en voor wie: een gedicht over Egypte Les 1: Een gedicht over Egypte schrijven Waarom ga je schrijven: Nieuwsbegripfilmpje kijken 1. Bekijk het Nieuwsbegripfilmpje van het Jeugdjournaal op www.nieuwsbegrip.nl. Het filmpje gaat over de situatie

Nadere informatie

voorwoord VOORBEELDPAGINA S Bestelnr De ander en ik

voorwoord VOORBEELDPAGINA S Bestelnr De ander en ik voorwoord Dit werkboek gaat over de omgang met andere mensen. We bespreken hoe jij met anderen kunt omgaan. Bijvoorbeeld hoe je problemen oplost, omgaat met pesten, gevoelens en vriendschappen en hoe je

Nadere informatie

Nederlands in Uitvoering

Nederlands in Uitvoering Nederlands in Uitvoering Leerjaar 1 Sport & spel Een mondelinge instructie begrijpen Algemene modulegegevens Leerjaar: 1 Taaltaak: Een mondelinge instructie begrijpen Thema: Sport & spel Leerstijlvariant:

Nadere informatie

Workshop Handleiding. Verhalen schrijven. wat is jouw talent?

Workshop Handleiding. Verhalen schrijven. wat is jouw talent? Workshop Handleiding Verhalen schrijven wat is jouw talent? Inhoudsopgave Hoe gebruik je deze workshop? Hoe kun je deze workshop inzetten in je klas? Les 1: Even voorstellen stelt zich kort voor en vertelt

Nadere informatie

Les 2 Integratie Leestekst: Begeleid Werken. Introductiefase

Les 2 Integratie Leestekst: Begeleid Werken. Introductiefase Les 2 Integratie Leestekst: Begeleid Werken "Welkom:... " Introductiefase 1. "In de vorige les hebben we weer met een kaart gewerkt. Daarop stonden alle 4 de vragen die we de vorige lessen gebruikt hebben

Nadere informatie

Uitleg boekverslag en boekbespreking

Uitleg boekverslag en boekbespreking Uitleg boekverslag en boekbespreking groep 7 schooljaar 2014-2015 Inhoudsopgave: Blz. 3 Blz. 3 Blz. 3 Blz. 4 Blz. 6 Blz. 7 Blz. 7 Stap 1: Het lezen van je boek Stap 2: Titelpagina Stap 3: Inhoudsopgave

Nadere informatie

In dit thema staat het creëren van een goede groepssfeer centraal. Les 2 Samenwerken Deze les gaat over helpen, geholpen worden en samenwerken.

In dit thema staat het creëren van een goede groepssfeer centraal. Les 2 Samenwerken Deze les gaat over helpen, geholpen worden en samenwerken. Thema 1 De groep? Dat zijn wij! overzicht van de lessen De groep? Dat zijn wij! In dit thema staat het creëren van een goede groepssfeer centraal. Les 1 Hier zijn we weer! In deze eerste les na de zomervakantie

Nadere informatie

Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding

Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding Inleiding De checklist Gesprek voeren 2F is ontwikkeld voor leerlingen die een gesprek moeten kunnen voeren op 2F. In deze handleiding wordt toegelicht hoe de

Nadere informatie

Spreekbeurt, en werkstuk

Spreekbeurt, en werkstuk Spreekbeurt, krantenkring en werkstuk Dit boekje is van: Datum spreekbeurt Datum krantenkring Inleverdatum werkstukken Werkstuk 1: 11 november 2015 Werkstuk 2: 6 april 2016 Bewaar dit goed! Hoe bereid

Nadere informatie

Lesbrief thema: Identiteit

Lesbrief thema: Identiteit Lesbrief na Loser! Lesbrief thema: Identiteit Deze lesbrief is onderdeel van het na programma van de voorstelling Loser! van Theaterhart. Deze begeleidende brief is voor het thema: identiteit en hoort

Nadere informatie

Je eigen nieuwjaarsbrief

Je eigen nieuwjaarsbrief Je eigen nieuwjaarsbrief Doelgroep Eerste, tweede, derde graad Aard van de activiteit De leerlingen schrijven zelf een nieuwjaarsbrief voor hun ouders. Vooraf Verzamel allerhande nieuwjaarsbrieven: tekstjes

Nadere informatie

Mijn doelen voor dit jaar

Mijn doelen voor dit jaar Mijn doelen voor dit jaar Een nieuw schooljaar betekent nieuwe kansen. Aan het begin van een nieuw kalenderjaar maken veel mensen goede voornemens. Dat gaan wij nu ook doen: het maken van voornemens of

Nadere informatie

Les 1 Vragen stellen Leestekst: De tandarts

Les 1 Vragen stellen Leestekst: De tandarts Les 1 Vragen stellen Leestekst: De tandarts "Welkom:... " Introductiefase: 1. "Vandaag gaan we weer een tekst lezen. Daarbij gaan we een nieuwe strategie leren. Deze strategie heet vragen stellen. We gaan

Nadere informatie

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Hoe presenteer ik mijzelf? Wat wil ik? Zorg voor je carrière Door het dagelijkse contact met mijn coach

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

2 > Kerndoelen 11. 4 > Aan de slag 15. 5 > Introductie van de manier van werken 22. 6 > Mogelijke werkvormen en de plaats op het rooster 27

2 > Kerndoelen 11. 4 > Aan de slag 15. 5 > Introductie van de manier van werken 22. 6 > Mogelijke werkvormen en de plaats op het rooster 27 Inhoud 1 > Uitgangspunten 9 2 > Kerndoelen 11 3 > Materialen 12 4 > Aan de slag 15 5 > Introductie van de manier van werken 22 6 > Mogelijke werkvormen en de plaats op het rooster 27 7 > Waarom samenwerkend

Nadere informatie

Waarom ga je schrijven: het Jeugdjournaalfilmpje bekijken

Waarom ga je schrijven: het Jeugdjournaalfilmpje bekijken Les 1: Je eigen vredesspreuk bedenken Waarom ga je schrijven: het Jeugdjournaalfilmpje bekijken Bekijk met de klas het Jeugdjournaalfilmpje op www.nieuwsbegrip.nl. Let er vooral op wat vrede precies betekent.

Nadere informatie

Bijlage Stoere Schildpadden

Bijlage Stoere Schildpadden Bijlage Stoere Schildpadden Deze bijlage hoort bij de beschrijving van de interventie Stoere Schildpadden, zoals die is opgenomen in de databank Effectieve Jeugdinterventies. Meer informatie: www.nji.nl/jeugdinterventies

Nadere informatie

Algemene instructies voor de strategie: Vragen stellen. Introductiefase bij de eerste les:

Algemene instructies voor de strategie: Vragen stellen. Introductiefase bij de eerste les: Algemene instructies voor de strategie: Vragen stellen "Welkom,." Introductiefase bij de eerste les: 1. "Vandaag gaan we weer een tekst lezen. Daarbij gaan we een nieuwe strategie leren. Deze strategie

Nadere informatie

OPBOUW ZELFSTANDIGE BASISHOUDING BIJ KINDEREN

OPBOUW ZELFSTANDIGE BASISHOUDING BIJ KINDEREN OPBOUW ZELFSTANDIGE BASISHOUDING BIJ KINDEREN Afspraak 1. Maak samen met de kinderen afspraken over wat zelfstandig gedaan mag worden met betrekking tot naar de wc gaan, handen wassen, drinken, eten, de

Nadere informatie

Lesbrief: Bewust sociaal Thema: Wat is Mens & Dienstverlenen?

Lesbrief: Bewust sociaal Thema: Wat is Mens & Dienstverlenen? Lesbrief: Bewust sociaal Thema: Wat is Mens & Dienstverlenen? Copyright Stichting Vakcollege Groep 2015. Alle rechten voorbehouden. Inleiding Zonder dat we het door hebben worden we steeds asocialer. Dit

Nadere informatie

Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk!

Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk! Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk! Hoe werk je met een spreekbeurtwerkplan? Het eerste deel bestaat uit vragen. Met een moeilijk woord noemen we dat theoretisch onderzoek. In het tweede deel vind

Nadere informatie

De school is van ons

De school is van ons De school is van ons Werkboek sociale vaardigheden op school Uitgeverij Eenvoudig Communiceren LEZEN VOOR IEDEREEN UITGEVERIJ EENVOUDIG COMMUNICEREN Dit werkboek is van: Voornaam:... Achternaam: Leeftijd:...

Nadere informatie

Handleiding Les 1: Welk lego-beeld wil jij op school?

Handleiding Les 1: Welk lego-beeld wil jij op school? Handleiding Les 1: Welk lego-beeld wil jij op school? Overtuigen ervaarles Deze schrijfles is dit jaar de vierde waarin leerlingen instructieles oefenen in het genre overtuigen. Het is een oefenles oefenles

Nadere informatie

Dia 1 Introductie max. 2 minuten!

Dia 1 Introductie max. 2 minuten! 1 Dia 1 Introductie max. 2 minuten! Vertel: Deze les gaat vooral over het gebruik van sociale media. Maar: wat weten jullie eigenlijk zelf al over sociale media? Laat de leerlingen in maximaal een minuut

Nadere informatie

Voordoen (modelen, hardop denken)

Voordoen (modelen, hardop denken) Voordoen (modelen, hardop denken) Waarom voordoen? Net zoals bij lezen, leren leerlingen heel veel over schrijven als ze zien hoe een expert dit (voor)doet. Het voordoen (modelen) van het schrijven van

Nadere informatie

Handleiding. UNICEF Handleiding lessuggestie Gedicht groep 7-8. Gedicht

Handleiding. UNICEF Handleiding lessuggestie Gedicht groep 7-8. Gedicht UNICEF Handleiding lessuggestie Gedicht groep 7-8 Handleiding Gedicht In het Kinderrechtenverdrag van de Verenigde Naties zijn de rechten voor het kind opgenomen. U maakt deze rechten concreet en zichtbaar,

Nadere informatie

Les 1: Een sprookje schrijven

Les 1: Een sprookje schrijven Les 1: Een sprookje schrijven Wat ga je schrijven: een sprookje. In deze les ga je een sprookje verzinnen. De held van het sprookje heeft een slechte gewoonte. 1. Wat zijn slechte gewoontes? Kun je voorbeelden

Nadere informatie

Waarom ga je schrijven: Jeugdjournaalfilmpje kijken

Waarom ga je schrijven: Jeugdjournaalfilmpje kijken Les 1: Een stripverhaal schrijven Waarom ga je schrijven: Jeugdjournaalfilmpje kijken 1. Bekijk het Nieuwsbegripfilmpje van het Jeugdjournaal op www.nieuwsbegrip.nl over Donald Duck. 2. Er wordt veel verteld

Nadere informatie

Hoe maak ik in groep 6 een werkstuk?

Hoe maak ik in groep 6 een werkstuk? Hoe maak ik in groep 6 een werkstuk? Je gaat de komende weken thuis een werkstuk maken. Een werkstuk is een lange weettekst. Het wordt geschreven om iemand iets te leren of te laten weten. Net als in een

Nadere informatie

Vogelgriep. Auteur: Chris Vegter Illustraties: Dirk van der Maat. Boekverslag van:... Klas:...

Vogelgriep. Auteur: Chris Vegter Illustraties: Dirk van der Maat. Boekverslag van:... Klas:... Vogelgriep Auteur: Chris Vegter Illustraties: Dirk van der Maat Boekverslag van:... Klas:... 2 Lees dit boek lekker rustig door. Beantwoord iedere keer als je een hoofdstuk uitgelezen hebt de vragen die

Nadere informatie

Dit is een digitale voorbeeldversie van de opdrachten voor de leerlingen. Mail naar kiesvaardig@lerenkiezen.nl voor de originele versie.

Dit is een digitale voorbeeldversie van de opdrachten voor de leerlingen. Mail naar kiesvaardig@lerenkiezen.nl voor de originele versie. Dit is een digitale voorbeeldversie van de opdrachten voor de leerlingen. Mail naar kiesvaardig@lerenkiezen.nl voor de originele versie. Via dit mailadres kunt u ook informatie aanvragen over de docentenhandleiding

Nadere informatie

TIPS VOOR MOEILIJKE TIJDEN

TIPS VOOR MOEILIJKE TIJDEN TIPS VOOR MOEILIJKE TIJDEN Deze folder legt uit hoe ouders gedragsproblemen van hun kinderen kunnen veranderen. TIPS VOOR MOEILIJKE TIJDEN Deze folder is bedoeld om ouders te helpen gedragsproblemen van

Nadere informatie

Wat ga je schrijven: een verklarende tekst. Filmpje kijken en aantekeningen maken

Wat ga je schrijven: een verklarende tekst. Filmpje kijken en aantekeningen maken B, les 1 Les 1: Een verklarende tekst schrijven Wat ga je schrijven: een verklarende tekst Wat is de VOGELS-strategie? Schrijf op wat de letters betekenen. V O GE L S Filmpje kijken en aantekeningen maken

Nadere informatie

Les 1 Integratie Leestekst: Een bankrekening. Introductiefase

Les 1 Integratie Leestekst: Een bankrekening. Introductiefase Les 1 Integratie Leestekst: Een bankrekening "Welkom:... " Introductiefase 1. "In de afgelopen weken hebben we veel teksten gelezen. Deze teksten hebben we samengevat, we hebben vragen erbij gesteld, gekeken

Nadere informatie

Tekst lezen en een woordenweb maken

Tekst lezen en een woordenweb maken Tekst lezen en een woordenweb maken Je gaat straks een tekst samenvatten. Je vertelt dan in het kort waar een tekst over gaat. Je vertelt in een paar zinnen wat het belangrijkste van een tekst is. 1. Je

Nadere informatie

Instructie voor leerlingen.. 5. Gebruik van de lesbrieven. 6. Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7. Wat wil je zijn en worden.

Instructie voor leerlingen.. 5. Gebruik van de lesbrieven. 6. Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7. Wat wil je zijn en worden. VOORBEELD DE KLAS ALS TEAM (LEERLINGENBOEK) INHOUDSOPGAVE Instructie voor leerlingen.. 5 Gebruik van de lesbrieven. 6 Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7 Wat wil je zijn en worden. 11 Wat wil je zijn

Nadere informatie

SPELLINGBOEK 2 DEEL B

SPELLINGBOEK 2 DEEL B SPELLINGBOEK 2 DEEL B LES 6 Echte, rechte en slechte tanden DIT KAN IK AL! Ik schrijf woorden met het dubbele staartje -gt. Deze les gaat over... We stegen met een zucht, tot boven in de lucht. We zaten

Nadere informatie

werken aan leren leren

werken aan leren leren Opbrengstgericht werken aan leren leren werkvormen leren leren CED-Groep en Landelijk Expertise Centrum Speciaal Onderwijs LECSO Colofon Deze uitgave maakt onderdeel uit van de publicatie Opbrengstgericht

Nadere informatie

Algemene instructies voor de strategie: Voorspellen. Introductiefase bij de eerste les: 2. Vraag: "Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent?

Algemene instructies voor de strategie: Voorspellen. Introductiefase bij de eerste les: 2. Vraag: Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent? Algemene instructies voor de strategie: Voorspellen "Welkom,." Introductiefase bij de eerste les: 1. "We gaan vandaag proberen te voorspellen." 2. Vraag: "Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent?"

Nadere informatie

Les 1: Een sprookje schrijven

Les 1: Een sprookje schrijven Les 1: Een sprookje schrijven Wat ga je schrijven: een sprookje over een held, die van een slechte gewoonte wil afkomen In deze les ga je een sprookje verzinnen. De held van het sprookje heeft een slechte

Nadere informatie

Lesbrief bij Actie voor onze roze juf. Netty van Kaathoven

Lesbrief bij Actie voor onze roze juf. Netty van Kaathoven Lesbrief bij Actie voor onze roze juf Netty van Kaathoven Voor groep 7 en 8 Inhoud van deze lesbrief - Thema s van het boek - Lesopzet - Doel van de les - Uitwerking - Bijlage: opdrachtenblad - Bijlage:

Nadere informatie

PAD informatie voor ouders

PAD informatie voor ouders PAD informatie voor ouders De Kiem Roelofarendsveen, januari 2015 Beste ouders/verzorgers, Hierbij willen we u graag informeren over het PAD leerplan, dat bij ons op de Kiem gebruikt wordt om het sociaal

Nadere informatie

Voordoen (modelen, hardop denken)

Voordoen (modelen, hardop denken) Voordoen (modelen, hardop denken) De tekst hieronder gebruikt u bij opdracht 3. U doet dan op het bord voor hoe u een gedicht schrijft. Hardopdenktekst Zelf vind ik het best erg voor de mensen in Egypte

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

De Drakendokter: Gideon

De Drakendokter: Gideon De Drakendokter: Gideon Om hulp vragen Vervolgverhalen Groep 5 en 6 (SO en SBO) Overzicht De opdrachten zijn het leukst om te doen, als het hele boek in de klas is voorgelezen. Dit kan door elke dag in

Nadere informatie

HUISWERKGIDS SCHOOLJAAR 2011-2012

HUISWERKGIDS SCHOOLJAAR 2011-2012 HUISWERKGIDS SCHOOLJAAR 2011-2012 1 INHOUDSOPGAVE Hoofdstuk bladzijde 1. Inleiding De huiswerkgids 3 2. Hoe maak en leer je huiswerk? 4 3. Het leren van woorden (spelling/engels) 5 4. Het leren van topografie

Nadere informatie

week 37 8 september 2014 Handleiding niveau A en B les 1 en 2

week 37 8 september 2014 Handleiding niveau A en B les 1 en 2 Je slang beschrijven Taalhandeling: Beschrijven Beschrijven ervaarles Schrijftaak: Beschrijven van een slang instructieles Lesdoel: Leerlingen ervaren wat een beschrijving goed maakt. oefenles Nieuwsbegriponderwerp:

Nadere informatie

Een duurzame auto INHOUD OPDRACHT DOELEN

Een duurzame auto INHOUD OPDRACHT DOELEN Een duurzame auto Dit is een eerste versie van de nieuwe activiteitsuggesties, passend bij de leerlijnen die ontwikkeld zijn bij de leer. Ze zijn nog in ontwikkeling en zullen in de komende tijd verder

Nadere informatie

Een verhaal schrijven

Een verhaal schrijven Een verhaal schrijven Deze schrijfles sluit aan bij het Nieuwsbegriponderwerp van deze week: Kinderboekenweek. De schrijftaak die centraal staat, is er een uit het genre Fictie. De leerlingen schrijven

Nadere informatie

Waarom ga je schrijven? Om de directeur te overtuigen

Waarom ga je schrijven? Om de directeur te overtuigen week 17 20 april 2015 - Schrijfopdrachten niveau A, les 1 Les 1: Een overtuigende tekst schrijven Beantwoord deze vragen: Een mooie manier om te herdenken 1. Waarom is het volgens jou belangrijk om de

Nadere informatie

Drents Museum. Wat als de stoel van meneer Rietveld kon praten? Groep 3 Les 1 Pratende dingen

Drents Museum. Wat als de stoel van meneer Rietveld kon praten? Groep 3 Les 1 Pratende dingen Drents Museum Wat als de stoel van meneer Rietveld kon praten? Groep 3 Les 1 Pratende dingen Les 1 Pratende dingen Samenvatting van de les Deze les is de eerste van vier lessen over beeldcultuur. Tijdens

Nadere informatie

LES 1: VOORLEZEN met STRATEGIE WEEK 1.1 0, 1, 4 en 6

LES 1: VOORLEZEN met STRATEGIE WEEK 1.1 0, 1, 4 en 6 LES 1: VOORLEZEN met STRATEGIE WEEK 1.1 0, 1, 4 en 6 Lesdoel: De kinderen vergroten hun tekstbegrip door interactie over het verhaal en hun metacognitieve vaardigheden door het oefenen en toepassen van

Nadere informatie

Wielewoelewool, ik ga naar school! Toelichting

Wielewoelewool, ik ga naar school! Toelichting Zwijsen Wielewoelewool, ik ga naar school! Toelichting Inhoud Inleiding 3 Materialen 3 Voor het eerst naar school 4 Doelstelling 4 Opbouw prentenboek en plakboek 4 Werkwijze 5 Ouders 5 2 Inleiding Voor

Nadere informatie

KiesWijzer. een les over kiezen voor het voortgezet onderwijs

KiesWijzer. een les over kiezen voor het voortgezet onderwijs KiesWijzer een les over kiezen voor het voortgezet onderwijs Inleiding Met veel plezier presenteert Intermijn de les KiesWijzer. Uw leerlingen staan in het nieuwe schooljaar weer voor grote keuzes. Welk

Nadere informatie

Het houden van een spreekbeurt

Het houden van een spreekbeurt Het houden van een spreekbeurt In deze handleiding staan tips over hoe je een spreekbeurt kunt houden. Waar moet je op letten? Wat moet je wel doen? En wat moet je juist niet doen? We hopen dat je wat

Nadere informatie

Advies en verkoopvaardigheden

Advies en verkoopvaardigheden Advies en verkoopvaardigheden en 1/6 Voorbereidingsopdracht bijeenkomst 1 Wat versta jij onder verkoop? Bewust worden wat verkopen in de apotheek is. Voorafgaand aan de eerste bijeenkomst oriënteer je

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Lesbrief. Introductie

Lesbrief. Introductie Lesbrief Introductie Deze lesbrief hoort bij Lieve Stine, weet jij het? van Stine Jensen en Sverre Fredriksen. Dit boek bestaat uit 20 brieven en antwoorden van filosoof Stine. Deze lesbrief bestaat uit

Nadere informatie

lesprogramma PO activerende lessen over respect voor het primair onderwijs

lesprogramma PO activerende lessen over respect voor het primair onderwijs lesprogramma PO activerende lessen over respect voor het primair onderwijs Wordle van respect Duur Materialen een computer met internetverbinding Introductie Op 8 november is het de Dag van Respect. Deze

Nadere informatie

Lees vooraf beide lessen door. Bereid de directeur voor dat hij of zij een map met overtuigende teksten zal ontvangen.

Lees vooraf beide lessen door. Bereid de directeur voor dat hij of zij een map met overtuigende teksten zal ontvangen. Handleiding Les 1 Deze schrijfles is dit jaar de tweede waarin leerlingen oefenen in het genre overtuigen. De eerste les over overtuigen was een ervaarles, en ging over de vraag: wie verdient er een medaille?

Nadere informatie

Stoppen met zelfbeschadiging?

Stoppen met zelfbeschadiging? Stoppen met zelfbeschadiging? Hoe weet ik of ik eraan toe ben te stoppen? Besluiten om te stoppen met zelfbeschadiging is een persoonlijke beslissing. Niemand kan dit voor je beslissen. Stoppen omdat je

Nadere informatie

optimale HUISARTSENzoRg voor mensen met EEN verstandelijke beperking

optimale HUISARTSENzoRg voor mensen met EEN verstandelijke beperking NAAR DE HUISARTS optimale huisartsenzorg voor mensen met een verstandelijke beperking Mensen met een verstandelijke beperking hebben recht op goede medische zorg. De huisarts speelt hierin een belangrijke

Nadere informatie

Handleiding Les 1. Nieuwsbegriponderwerp. Schrijftaak. Voorbereiding. week september 2013 Handleiding niveau A, les 1 en 2

Handleiding Les 1. Nieuwsbegriponderwerp. Schrijftaak. Voorbereiding. week september 2013 Handleiding niveau A, les 1 en 2 Handleiding Les 1 Deze schrijfles is de tweede waarin leerlingen oefenen in het genre beschrijven. Het is een instructieles, waarin u uitlegt en voordoet hoe je een beschrijvende tekst maakt met de schrijfstrategie

Nadere informatie

Instapmodule Niveau AA

Instapmodule Niveau AA Instapmodule Niveau AA Instapmodule ter voorbereiding op Nieuwsrekenen in het S(B)O: Geleid probleemoplossen augustus 2012 www. nieuwsrekenen.nl Inhoudsopgave Gebruikswijzer... 3 Deel 1: Samen... 4 Deel

Nadere informatie

PAD-handboek voor ouders en verzorgers

PAD-handboek voor ouders en verzorgers PAD-handboek voor ouders en verzorgers Voorwoord Geachte ouders/verzorgers, Dit is een handboek bij het PAD-leerplan. PAD staat voor Programma Alternatieve Denkstrategieën. Om kinderen en ouders uit te

Nadere informatie

Veilig leren lezen Aftelkalender Sinterklaas: hoeveel nachtjes slapen nog? - Versie 2013

Veilig leren lezen Aftelkalender Sinterklaas: hoeveel nachtjes slapen nog? - Versie 2013 veilig leren lezen Aftelkalender Sinterklaas Hoeveel? Versie 2013 Auteur: Josée Warnaar Kinderen verheugen zich enorm op het sinterklaasfeest. De tijd tot Sinterklaas is vol van spanning en leuke gebeurtenissen.

Nadere informatie

Bijlage I. Omgangsvragenlijst

Bijlage I. Omgangsvragenlijst Bijlage I. Omgangsvragenlijst 141 Bijlage I. Omgangsvragenlijst Omgangsvragenlijstje Met wie uit je (mentor-)groep ga je het liefst om?... Met wie uit je (mentor-)groep ga je het minst graag om?... 142

Nadere informatie

leer-actief werkboek Naam: www.leer-actief.nl 1

leer-actief werkboek Naam: www.leer-actief.nl 1 leer-actief werkboek Naam: www.leer-actief.nl 1 actief leren WWW.leer-actief.nl Dit is Wybo. Wybo was vroeger een heel gewoon jongetje, maar hij was wel erg lui. En dat...werd zijn redding. Hij had nooit

Nadere informatie

LES 2: STRATEGIE 0 EN 1 WEEK 2.1

LES 2: STRATEGIE 0 EN 1 WEEK 2.1 LES 2: STRATEGIE 0 EN 1 WEEK 2.1 Lesdoel: De kinderen vergroten hun tekstbegrip door interactie over het verhaal en hun metacognitieve vaardigheden door het oefenen en toepassen van strategie 0 en 1. Voorbereiding

Nadere informatie

Werkstuk of verslag. de vormvoorschriften

Werkstuk of verslag. de vormvoorschriften Werkstuk of verslag de vormvoorschriften begeleider: (naam van de docent) het vak waarvoor je het verslag maakt naam en klas van de leerling schooljaar en datum van inleveren 2 Samenvatting Elk onderzoeksverslag

Nadere informatie

2: vergaderen VASTE VOORZITTER EN NOTULIST

2: vergaderen VASTE VOORZITTER EN NOTULIST 2: vergaderen Als je lid bent van een studentenraad, vergader je vaak. Je hebt vergaderen met de studentenraad, maar ook vergaderingen met het College van Bestuur en de Ondernemingsraad (OR). Gemiddeld

Nadere informatie

Boektitels LEESLINK LESSUGGESTIE BOEKTITELS HANDLEIDING GROEP 4

Boektitels LEESLINK LESSUGGESTIE BOEKTITELS HANDLEIDING GROEP 4 LEESLINK LESSUGGESTIE BOEKTITELS HANDLEIDING GROEP 4 Boektitels Onderwerp: Leesbevordering Werkvorm: start klassikaal, kern individueel, afsluiting klassikaal Tijd: 45 minuten Wat hebt u nodig? Per kind

Nadere informatie

Hoe bereid ik een spreekbeurt voor?

Hoe bereid ik een spreekbeurt voor? Hoe bereid ik een spreekbeurt voor? Het maken van een spreekbeurt is eigenlijk niets anders dan het schrijven van een informatieve tekst (weettekst). Het is daarom handig om net zo te werk te gaan als

Nadere informatie

Draaiboek voor een gastles

Draaiboek voor een gastles Draaiboek voor een gastles Dit draaiboek geeft jou als voorlichter van UNICEF Nederland een handvat om gastlessen te geven op scholen. Kinderen, klassen, groepen en scholen - elke gastles is anders. Een

Nadere informatie

Uitprobeerpakket. Toetsboek 4 groep 4 blok 6

Uitprobeerpakket. Toetsboek 4 groep 4 blok 6 Uitprobeerpakket Toetsboek 4 groep 4 blok 6 Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd

Nadere informatie

Kaart Naam Handleiding

Kaart Naam Handleiding Lesbrief Dialoog Lesoverzicht In deze les wordt de gespreksvorm Dialoog geïntroduceerd. De les is gebaseerd op een aantal kaarten uit de kinderkennisbank. In het overzicht hieronder kun je zien welke.

Nadere informatie

De Huiswerkgids beschrijft de doorgaande lijn van het huiswerk dat we geven en de aanbevolen aanpak.

De Huiswerkgids beschrijft de doorgaande lijn van het huiswerk dat we geven en de aanbevolen aanpak. De Huiswerkgids beschrijft de doorgaande lijn van het huiswerk dat we geven en de aanbevolen aanpak. 2 juli 2014 KBS De Hoeksteen 11QH Olmendreef 100 3137 CR Vlaardingen Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Hoe maak

Nadere informatie

Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld

Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Groep 8 Les 1. Boeven in beeld Les 1. Boeven in beeld Nationaal Gevangenismuseum Groep 8 120 minuten Samenvatting van de les De les begint met een klassikaal

Nadere informatie

Les 1: Halloween en Sint-Maarten beschrijven

Les 1: Halloween en Sint-Maarten beschrijven Les 1: Halloween en Sint-Maarten beschrijven Wat voor tekst ga je schrijven en waarom? Op 31 oktober is het Halloween en op 11 november is het Sint-Maarten. Veel mensen weten niet zo goed wat voor feesten

Nadere informatie

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS)

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Stel dat dat (te grote wonder) gebeurt, ik betwijfel of dat zal gebeuren, maar stel je voor dat, wat zou je dan doen dat je nu niet doet? (p36)

Nadere informatie

Portfolio van uit groep

Portfolio van uit groep Portfolio van uit groep Inhoud: Onderdelen: Interview met de hoofdpersoon Kwartetspel maken Nieuwe kaft Quiz Stripverhaal Beoordeling Boekpromotie https://www.bureaubijles.nl Interview met de hoofdpersoon

Nadere informatie

afrondende suggesties worden gebruikt om dieper op het onderwerp in te gaan als daar tijd voor is.

afrondende suggesties worden gebruikt om dieper op het onderwerp in te gaan als daar tijd voor is. U UNPLUGGED Liedjes schrijven Lestijd: 20 minuten Deze basisles omvat alleen oefeningen. Er kunnen inleidende en afrondende suggesties worden gebruikt om dieper op het onderwerp in te gaan als daar tijd

Nadere informatie

De nieuwe zorgmedewerker

De nieuwe zorgmedewerker Werkblad De nieuwe zorgmedewerker De zorg verandert in snel tempo. Ook jouw rol als verzorgende of helpende verandert: meer aandacht voor individuele cliënten en hun netwerk. Werken met een zorg-leefplan

Nadere informatie

voor leerlingen Pesten op het werk VRAGEN EN OPDRACHTEN

voor leerlingen Pesten op het werk VRAGEN EN OPDRACHTEN voor leerlingen Pesten op het werk VRAGEN EN OPDRACHTEN Bladzijde 5 Waarom dit boekje? Lees de tekst goed. Beantwoord dan de onderstaande vragen. 1 Waar gaat het boekje over?... 2 Door wie kun je op het

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Werkboek bij e-book Hoe wordt je een gelukkiger mens met jouw emoties en gevoelens? Hoe word je een gelukkiger mens met jouw emoties en gevoelens

Werkboek bij e-book Hoe wordt je een gelukkiger mens met jouw emoties en gevoelens? Hoe word je een gelukkiger mens met jouw emoties en gevoelens Werkboek bij het e-book Hoe word je een gelukkiger mens met jouw emoties en gevoelens (om te printen en in te vullen!) Tip: het bestand is opgemaakt in A5 (stel je printer in op twee pagina s per vel!).

Nadere informatie