Beleidsvisies voor digitaal erfgoed in Vlaanderen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Beleidsvisies voor digitaal erfgoed in Vlaanderen"

Transcriptie

1 Beleidsvisies voor digitaal erfgoed in Vlaanderen Een beleidsverkennend onderzoek EINDVERSLAG Beleidssynthese Boekdeel I Digitaal erfgoed: een terreinverkenning Boekdeel II Eindverslag Delphi-onderzoek Boekdeel III Databoek: ruwe data ronde 1-3 (Apart document) Dr. Dirk Kenis Dr. Jeroen Walterus Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel. Pagina 1 van 196

2 "Europe's cultural and scientific knowledge resources are a unique public asset forming the collective and evolving memory of our diverse societies and providing a solid basis for the development of our digital content industries in a sustainable knowledge society." (Conclusions of the expert meeting of Member States, Lund, Sweden, April 2001) Dirk Kenis (iforum), Jeroen Walterus (Vlaams Centrum voor Volkscultuur vzw) Brussel, maart 2005 De Creative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel-GelijkDelen Licentie is van toepassing op dit werk. Ga naar of stuur een brief naar Creative Commons, 559 Nathan Abbott Way, Stanford, Californië 94305, VS om deze licentie te bekijken. Pagina 2 van 196

3 Inhoudstafel Beleidssynthese van het onderzoek: Beleidsvisies voor digitaal erfgoed in Vlaanderen Framework van het Delphi-onderzoek Een woordje uitleg over het begrip digitaal erfgoed Het Delphi-onderzoek De beleidsgerichte Delphi-methode De opbouw van het Delphi-onderzoek Het expertenpanel Resultaten: beleidsvisies en aanbevelingen De belangrijkste visies Naar een kenniscentrum of kennisnetwerk Vervolgonderzoek Visies en beleidsaanbevelingen vertalen naar een beleids- of actieplan Haalbaarheidsstudie naar positie, rol en functies van een kenniscentrum Meer weten Boekdeel I - Digitaal erfgoed: een terreinverkenning Algemene inleiding Voorwoord en opbouw document Framework v/h Delphi-onderzoek digitaal erfgoed Bedoeling en scope van de onderzoeksopdracht Digitaal erfgoed: een terreinverkenning Het begrip digitaal erfgoed Digitaal erfgoed omschrijven Digitaal erfgoed en e-cultuur Digitaal erfgoed als digitale informatie Digitaal erfgoed en digitale duurzaamheid Beleidsontwikkelingen inzake digitaal erfgoed Het Vlaams regeerakkoord ( ) Het Digitaal Actieplan Vlaanderen Memorandum Raad voor Cultuur Bijdrage van de Vlaamse administratie aan het regeerprogramma Beleidsnota Cultuur Digitalisering in de federale wetenschappelijke instellingen Een masterplan voor (digitaal) cultureel erfgoed Tot slot Stand van zaken m.b.t. enkele thema s en sectoren Behoud & beheer van digitale dragers Virtueel gevleugeld Digitale creatie Digitalisering cultureel erfgoed: standaarden Digitalisering cultureel erfgoed: sector archieven Digitalisering cultureel erfgoed: film en media Digitalisering cultureel erfgoed: videoconservering Digitalisering cultureel erfgoed: enkele bedenkingen vanuit de sector muziek Digitalisering cultureel erfgoed: immaterieel erfgoed Literatuurlijst Pagina 3 van 196

4 Boekdeel II - Eindverslag Delphi-onderzoek Inleiding...63 De voorbereiding Onderzoeksopzet: de afspraak/het plan Context van het onderzoek De beleidsgerichte Delphi-methode Het Plan Een literatuuranalyse leidt tot 65 stellingen Het expertenpanel...67 De eerste ronde De eerste opdracht: ontwikkelen van toekomstvisies De opzet van de eerste vragenronde De vragen De beoordeling van de 65 stellingen Bijkomende vragen Informatiebronnen Timing en respons De verwerking van de eerste ronde Statistische analyse van scores Kwalitatieve verwerking Besluit eerste ronde...74 De tweede ronde De tweede opdracht: formulering van acties en beleidsmaatregelen De opzet van de tweede vragenronde De vragen De validatie van de 20 visies Het formuleren van acties en beleidsmaatregelen Documentatie Timing en respons De verwerking van de tweede ronde De validatie van de visies De formulering van beleidsmaatregelen en -acties Besluit tweede ronde...81 De derde ronde De derde opdracht: validatie van beleidsaanbevelingen en evaluatie van visies De opzet van de derde vragenronde De vragen De selectie beleidsaanbevelingen valideren op de discussiewebsite Belangrijkheid en haalbaarheid van de visies evalueren Timing en respons Timing Respons De verwerking van de derde ronde Haalbaarheid en belangrijkheid van de toekomstvisies Belangrijkheid Haalbaarheid Belangrijkheid gecombineerd met haalbaarheid Opmerkingen...91 Pagina 4 van 196

5 3.1.5 Besluit Beleidsaanbevelingen valideren Globale bespreking: rangorde op basis van gemiddelde scores Inhoudelijke bespreking van de aparte beleidsaanbevelingen Samenvatting: de gevalideerde beleidsaanbevelingen Besluit derde ronde Algemeen besluit Inleiding Procesevaluatie In een Delphi beleidsvoorbereidend onderzoek voeren deskundigen het hoge woord en valideren zelf het besluit Een uitermate grote en kwalitatief hoogstaande respons Resultaatsevaluatie Hoofdmotivatie van het onderzoek De hoofdconclusie: een (intersectoraal) kenniscentrum Suggesties voor verder onderzoek Een kenniscentrum een optimale voedingsbodem garanderen Visies en beleidsaanbevelingen vertalen naar een beleids- of actieplan Bijlagen Bijlage 1: De stellingen van de eerste ronde Bijlage 2: hiërarchische Clustering Analyse van de eerste ronde Analyse van de tweede ronde Analyse van de derde ronde Hiërarchische Clustering Ronde Hiërarchische Clustering Ronde Hiërarchische Clustering Ronde Bijlage 3: de ruwe data van de eerste ronde - Argumenten en histogrammen Bijlage 4: de (nog niet gevalideerde) visies van de tweede ronde Bijlage 5: de ruwe data van de tweede ronde - Argumenten en histogrammen Bijlage 6: de aanbevelingen voorgesteld in de derde ronde Bijlage 7: de ruwe data van de derde ronde - Argumenten en histogrammen Bijlage 8: de visies gerangschikt naar belangrijkheid en haalbaarheid Opmerkingen bij de belangrijkheid en bij de haalbaarheidsbeoordeling Bijlage 9: uitnodigingen via Uitnodiging voor de eerste ronde Uitnodiging voor de tweede ronde Uitnodiging voor de derde ronde Bijlage 10: expertenpanel Delphi-onderzoek Bijlage 11: links Bijlage 12: visies en beleidsaanbevelingen over het kenniscentrum digitaal erfgoed gegroepeerd Het kenniscentrum in de beleidsvisies Het kenniscentrum in de beleidsaanbevelingen Boekdeel III Databoek: ruwe data ronde 1-3 (bijlage 3, 5, 7) (Zie apart document) Pagina 5 van 196

6 Lijst figuren Figuur 1: Overzicht van de belangrijkste resultaten per fase Figuur 2: Het oorspronkelijke projectplan Figuur 3: Het bijgestuurde projectplan na de eerste ronde Figuur 4: Het bijgestuurde projectplan na de tweede ronde Figuur 5: Het bijgestuurde projectplan na de derde ronde Figuur 6: Vergelijking van haalbaarheid en belangrijkheidsgemiddelden van de visies Lijst tabellen Tabel 1: Overzicht van de verdeling van de uitgenodigde experts over de verschillende sectoren 67 Tabel 2: Rangorde van de gemiddelde scores op de stellingen in de eerste ronde Tabel 3: Twintig visies gerangschikt naar gemiddelde scores in de tweede ronde Tabel 4: Gevalideerde visies Tabel 5: Overzicht van mogelijke facetten van haalbaarheid Tabel 6: Rangschikking van de visies op basis van de gemiddelde scores op belangrijkheid Tabel 7: Rangschikking van de visies op basis van de gemiddelde scores op haalbaarheid Tabel 8: Rangorde van de beleidsaanbevelingen op basis van de gemiddelde scores Pagina 6 van 196

7 Beleidssynthese van het onderzoek: Beleidsvisies voor digitaal erfgoed in Vlaanderen 1. Framework van het Delphi-onderzoek Dit onderzoek werd met de steun van de minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel uitgevoerd. Het vormde een onderdeel van het koepelproject erfgoed digitaal dat door de erfgoedsteunpunten Culturele Biografie Vlaanderen vzw (CBV) en Vlaams Centrum voor Volkscultuur vzw (VCV) werd begeleid en dat liep van december 2003 tot september Naast het onderzoeksluik (het Delphi-onderzoek over digitaal erfgoed) omvatte het ook de ontwikkeling van een erfgoedsite: een informatieve portaalsite over cultureel erfgoed, gericht op een ruim publiek, die in 2005 zal worden gelanceerd. Het rapport van het Delphi-beleidsonderzoek geeft verslag van een gestructureerde bevraging en discussie van een veertigtal experts in het voorjaar en de zomer van 2004 over de (beleids)stand van zaken inzake digitaal erfgoed in Vlaanderen. Dit onderzoek werd uitgevoerd door het onderzoeksbureau iforum (dr. Dirk Kenis 1 ) en begeleid door dr. Jeroen Walterus 2 (VCV). 2. Een woordje uitleg over het begrip digitaal erfgoed De begripsomschrijving van digitaal erfgoed of e-erfgoed is gelinkt aan de steeds evoluerende maatschappelijke en wetenschappelijke (her)invulling van de begrippen erfgoed of cultureel erfgoed in de context van een zich ontwikkelende technologische of digitale cultuur. Vanuit een pragmatisch oogpunt functioneert digitaal erfgoed als verzamelnaam voor het geheel van de digitale (gedigitaliseerde) (meta)informatie, expressies, objecten en collecties omtrent cultureel erfgoed, die onlosmakelijk verbonden zijn met praktijken, methodes, technieken, (communicatie)processen, van onze hedendaagse maatschappij, waarin informatie- en communicatietechnologieën een steeds belangrijkere rol vervullen. Maar het lijkt vooral van belang het toepassingsdomein van digitaal erfgoed breed en open te houden. Het gaat in deze materie immers allesbehalve over een statisch gegeven: de discussie over wat digitaal erfgoed is kan in die zin gekoppeld worden aan de discussie over wat erfgoed is. De ontwikkeling van digitale communicatietechnologieën voegt een extra (virtuele) dimensie toe aan het debat en het discours over erfgoed in een maatschappij die een technologische cultuur ontwikkeld heeft. De omgang met cultureel erfgoed zal dus ook de invloed ondergaan van de technologisering van onze cultuur en onze dagdagelijkse leefwereld: het erfgoed krijgt als het ware een technologische component. 1 Dr. Dirk Kenis (iforum Consult) is een specialist in on line Delphi-onderzoek. Naast zijn activiteiten als zelfstandig consultant is hij deeltijds docent electronic document management aan de Katholieke Hogeschool Mechelen (KHM). 2 Dr. Jeroen Walterus is projectmanager en onderzoeker bij het Vlaams Centrum voor Volkscultuur vzw (VCV). Pagina 7 van 196

8 In deze optiek kan digitaal erfgoed benaderd worden vanuit een integraal discours over de relatie tussen cultuur en ICT, wat geduid wordt met de term e-cultuur. Het debat over e- cultuur kan bijdragen aan de reflectie over een beleid voor digitaal erfgoed, waarbij evenwel rekening moet worden gehouden met de kloof tussen de visie op wat e-cultuur is (of kan zijn) en de praktijk op het terrein bij de erfgoedinstellingen (musea, archieven, bewaarbibliotheken) en de erfgoedverenigingen in Vlaanderen. 3. Het Delphi-onderzoek 3.1 De beleidsgerichte Delphi-methode De beleidsgerichte Delphi-methode is een kwalitatieve onderzoekstechniek waarbij een aantal deskundigen tijdens opeenvolgende rondes wordt bevraagd, waardoor een gestructureerde, virtuele discussie tussen de deelnemers ontstaat, gebruikmakend van iteratieve informatiefeedback. Deze bevraging gebeurt online via het internet met behulp van een door iforum en de VUB ontwikkelde Delphi Forum TM software waarbij de deelnemers per ronde binnen een gestelde tijdsperiode reageren op enerzijds vragen/stellingen van de onderzoekers en anderzijds op de feedback van de andere deelnemers. 3.2 De opbouw van het Delphi-onderzoek De fases van het onderzoek worden in de volgende grafiek weergegeven. Het Delphi-onderzoek telde vier fasen: tijdens de voorbereidingsfase werden door de onderzoekers 65 stellingen inzake digitaal erfgoed(beleid) opgesteld en werd een panel van 41 experts geselecteerd; in de eerste ronde gaven 37 deelnemende experts (er vielen er dus 4 af) hun mening over de 65 toekomst- en beleidsgerichte stellingen. De experts konden hun mening ook argumenteren (en deden dat uitgebreid). Deze kwalitatieve uitspraken werden daarna door de onderzoekers geclusterd tot 20 coherente toekomstvisies; in de tweede ronde werden deze 20 toekomstvisies aan het expertenpanel voorgesteld, inclusief de feedback van alle experts op de stellingen uit de eerste ronde. Op basis van de feedback van de andere panelleden kan de expert zich een oordeel vellen over de voorgestelde visie en ze waarderen en becommentariëren. Elke deskundige kon ook acties en (beleids)aanbevelingen voorstellen om de gewenste toekomstvisie te realiseren. Dit resulteerde in 18 door Pagina 8 van 196

9 de experts gevalideerde visies en 66 door de experts voorgestelde beleidsaanbevelingen. Er namen 39 experts deel aan deze ronde; in de derde ronde werden door hetzelfde expertenpanel enerzijds de in de vorige ronde gevalideerde toekomstvisies geëvalueerd op belang en haalbaarheid en werden anderzijds de 66 beleidsaanbevelingen uit de vorige ronde gevalideerd. De experts kregen hierbij ook de feedback van de andere panelleden uit de vorige ronde mee om hun oordeel bij te sturen, te nuanceren, enz. Deze laatste ronde resulteerde in op belang en haalbaarheid gerangschikte toekomstvisies en bijhorende gevalideerde beleidsaanbevelingen. 3.3 Het expertenpanel Kennis over digitaal erfgoed in Vlaanderen is recent opgebouwd, zodat men eerder weinig geconsolideerde deskundigheid vindt. Deze kennis is immers in eerste instantie taciet aanwezig bij een handvol experts die vanwege hun beroep of persoonlijke interesse dit vakgebied van nabij volgen. Zij zijn best geplaatst om de huidige Vlaamse situatie inzake digitaal erfgoed te evalueren en best practices elders te vertalen binnen de specifieke context van Vlaanderen. Enkel door confrontatie van hun ideeën in een georganiseerd discussieforum zoals in een Delphi-onderzoek kan deze massa impliciete kennis gevaloriseerd worden in beleidsvisies en aanbevelingen, op basis waarvan beleidsvoerders vervolgens met kennis van zaken beslissingen kunnen nemen. In dit onderzoek wordt een groep van experts bevraagd uit de sectoren cultureel erfgoed, kunsten en media, aangevuld met deskundigen uit de academische wereld, ITconsulenten en buitenlandse experts. Hiermee willen we anticiperen op de kritiek of de constatering dat digitaal erfgoed voorkomt in veel domeinen, ook buiten de momenteel decretaal gedefinieerde sectoren van het cultureel erfgoed. Het was evenwel onbegonnen werk om iedereen die met digitaal erfgoed te maken heeft bij dit discussiepanel te betrekken. De bedoeling van de selectie van experts is evenwel niet om een representatief staal van het veld te voorzien, maar eerder een klankbord te creëren waarin verschillende standpunten en ideeën uitgewisseld kunnen worden. De lijst met experts is opgenomen in de bijlagen van het rapport. Hierna volgen de sectoren met het aantal experts dat eruit werd geselecteerd. Administratie Vlaamse Gem.: 7 Steunpunten: 4 Provincies: 2 Sectoren erfgoedverenigingen: 1 Sectoren archiefinstellingen: 3 Sectoren openbare bibliotheken: 1 Sectoren bewaarbibliotheken: 3 Sectoren musea: 4 Andere experts (diverse sectoren): 10 IT-consultants: 3 Experts Nederland: 2 4. Resultaten: beleidsvisies en aanbevelingen Er werden een reeks noden geïdentificeerd en 18 toekomstvisies en daaraan gekoppeld 63 beleidsaanbevelingen geformuleerd. Het gewicht van een visie en de gekoppelde aanbevelingen wordt bepaald door een mix van enerzijds de mate van akkoord en consensus tussen de experts over de visie (en aanbevelingen) en anderzijds door het belang dat door de experts aan de visie wordt gehecht in combinatie met de door de experts ingeschatte haalbaarheid van de visie. Dit leidt tot een complex geheel van resultaten dat genuanceerd moet worden geïnterpreteerd. Pagina 9 van 196

10 Het rapport resulteert dus niet in pasklare oplossingen die quasi naadloos in beleidsnota s en actieplannen kunnen worden geschoven. Het rapport bevat wel bouwstenen waarmee een actieplan kan worden gestoffeerd en ontwikkelt beleidsvisies op basis van de deskundige (praktijk)ervaring en kennis van de geraadpleegde experts. Dit onderzoek verkent het terrein door meningen en visies van experts te verzamelen en te confronteren en resulteert in door de experts gevalideerde visies en aanbevelingen (maatregelen en acties) die nuttig kunnen zijn als step stones voor een meerjarig actieplan dat bijvoorbeeld kan worden geïntegreerd in een globaal masterplan voor cultureel erfgoed. 4.1 De belangrijkste visies Bij wijze van samenvatting geven we hier de belangrijkste 10 visies. Voor toelichting bij de visies en voor de bijhorende aanbevelingen verwijzen we naar het rapport. Visie over een intersectoraal kenniscentrum of kennisnetwerk Door de snelle evolutie van de kennis m.b.t. digitalisering, hebben veel (potentieel) belangrijke spelers nood aan meer ondersteuning om technologisch mee te kunnen, maar hoge technici-teit mag geen uitvlucht zijn om af te wachten. In een meersporenbeleid voor expertiseontwikkeling m.b.t. digitaal erfgoed heeft de combinatie van één intersectoraal kenniscentrum met een duidelijk mandaat en meerdere, afzonderlijke expertisecellen op sectorale of/en thematische basis wellicht het meeste effect. De sectorale of thematische expertisecellen kunnen gezien de specificiteit naargelang de drager/het medium, de inhoud of de context meer effecten genereren naar de eigen sector of thematische werking. Deze expertisefunctie kan worden opgenomen door de reeds opgerichte steunpunten, als bemiddelaar en mits intens onderling overleg en uitbouw van deze expertise ten behoeve van de sector, in samenwerking met de betrokken deskundige instellingen, partners en expertisehouders. Een intersectoraal kenniscentrum daarentegen kan als centraal aanspreekpunt voor digitalisering en als een makelaar optreden voor heel de erfgoed/kunsten sector. Het kan, naast andere opdrachten, de gemeenschappelijke (technologische, juridische, ) problematiek behartigen, voor schaalvoordeel zorgen, concurrentie en versnipperingen voorkomen en een integrale ontsluiting van het digitaal erfgoed naar de gebruiker toe mee organiseren. Het kan ook afstemming en overleg tussen en binnen de sectoren en instellingen m.b.t. de selectie van te digitaliseren collecties begeleiden en coördineren. Visie over structurele investeringen en het ontwikkelen van ICT-langetermijnstrategieën De huidige subsidieregelingen voor projectwerking digitaal erfgoed bieden nog onvoldoende financieringsmogelijkheden, terwijl de haalbaarheid van alternatieve financieringsmechanismen zoals revolving funds (investeringsleningen), die gebaseerd zijn op terugverdieneffecten, wordt betwijfeld. Globaal zouden structurele investeringen in digitale erfgoedprojecten als onderdeel van de reguliere werkingsmiddelen meer effect kunnen hebben dan (louter) projectmatige investeringen. De culturele instellingen kunnen -mits enkele uitzonderingen die een haalbare langetermijnplanning hebben kunnen opzetten- de snelle technologische innovaties van hardware en digitale dragers moeilijk bijhouden, o.a. omdat de financiering van dure ICT-infrastructuur projectmatig gebeurt en niet structureel bekeken wordt. Aangehaalde alternatieve oplossingen of langetermijnstrategieën zijn: (1) opgelegde standaarden, structuren en projectwerkingen die leiden tot meer duurzaamheid in projecten, applicaties en gegevens; Pagina 10 van 196

11 (2) (eigen) maatwerk en open source: de steeds grotere beschikbaarheid van open source software vormt, mits ondersteuning van de Vlaamse Gemeenschap, een alternatief voor afhankelijkheid van commerciële softwareproducenten; (3) structurele, gezamenlijke ICT investeringen en dienstverlening met het oog op schaalvergroting (bv. een gemeenschappelijke opslag- of depot server); (4) het doorbreken van eilandautomatisering, (d.w.z. dat iedere instelling een eigen ITinfrastructuur probeert op te zetten). Het netwerkidee met gemeenschappelijke over het internet bereikbare IT-infrastructuur moet pragmatisch aangepakt worden en is wellicht onvermijdelijk. Visie over ervaring- en kennisdeling De aanwezige kennis en expertise rond projectwerking vertaalt zich niet steeds in een goed projectmatig beheer van digitaliseringprojecten. (Onvoldoende voorafgaandelijke omgevingsverkenning, inschattingsfouten in de planningfase m.b.t. nodige resources en de timing, onvoorziene problemen bij de uitvoering, enz.) Het is een prioritaire taak van de Vlaamse overheid een systeem te ontwikkelen dat toelaat verder te bouwen op bestaande expertise en langetermijnplanning stimuleert. Zo moet de expertise opgebouwd in digitaliseringprojecten meteen na afloop van het project verplicht geconsolideerd en gedocumenteerd worden, zodat ook voor anderen kennis en ervaring niet verloren gaat. Een (virtuele) praktijkgemeenschap, een brede taskforce met verschillende onderverdelingen, gecombineerd met reële samenkomsten, lijkt hierbij een goede tool om de fragmentarisch opgebouwde expertise in erfgoedinstellingen onderling beter uit te wisselen en te valoriseren. Visie over intersectoraal overleg en sectordoorbrekende (pilot)projecten De veelheid aan beleidsinstanties die zich bezighouden met beleidsaspecten van digitaal erfgoed leidt tot een vorm van versnippering en een gebrek aan afstemming. Dit kan een rem vormen op het ontwikkelen van meer grootschalige (sectoroverschrijdende) initiatieven en kan best ondervangen worden door een overlegplatform, want doorgedreven centralisatie is niet altijd haalbaar of zelfs wenselijk, omdat dan de variëteit in het gedrang zou kunnen komen. De beleidsontwikkelingen rond digitaal erfgoed kunnen dus het best aangepakt worden in een sectoroverschrijdende samenwerking tussen erfgoed, kunsten en media, mits sectorale belangen en specifieke vereisten niet uit het oog verloren worden. Niet iedereen is evenwel overtuigd van de resultaten en de haalbaarheid van cross-over (beleids)initiatieven. Er zijn immers institutionele barrières tussen de diverse culturele sectoren die een intersectoraal beleid rond digitaal erfgoed bemoeilijken. Dit neemt niet weg dat intersectorale initiatieven rond digitaal erfgoed juist deze barrières kunnen helpen doorbreken. De Vlaamse overheid (b.v. de administratie Cultuur) kan hiertoe een operationeel kader creëren en faciliterend optreden, mits er ook ruimte gelaten wordt voor zelfregulering en voor experimentele trajecten in de diverse sectoren. Er kan in deze optiek ingezet worden op early adopters (voorlopers) via goed ondersteunde voorbeeldprojecten rond digitaal erfgoed, die als model kunnen functioneren voor de hele erfgoed/kunsten sector, maar de vertaalslag en de verspreiding van de ervaringen van deze early adopters naar andere actoren moet ook effectief gegarandeerd en gecontroleerd kunnen worden. Visie over bindende open standaarden Het gebruik van open standaarden i.p.v. bedrijfsstandaarden (proprietary standards) creëert perspectieven voor betere uitwisseling en afstemming. De diversiteit en snelle evolutie van standaarden (metadata, registratie, opslag, uitwisseling, ) bemoeilijkt de continuïteit en de consistentie van te ontwikkelen applicaties, maar de problematiek is beheersbaar. Er kan in overleg samen gekozen worden voor een selectie van standaarden, maar gelet op de noodzaak Pagina 11 van 196

12 van uitwisselbaarheid zou dit van overheidswege afgedwongen kunnen worden en moet dit door een kenniscentrum gestimuleerd en ondersteund worden. XML (Extensible Markup Language) is van belang om uitwisseling van informatie tussen systemen te blijven garanderen. De focus van de sector moet echter liggen op het inhoudelijke, de te hanteren XML schema s waarover men het eens moet worden. Visie over een beleid voor digitale duurzaamheid Er is meer sensibilisering nodig over de problematiek van digitale duurzaamheid om een globaal beleid voor digitale duurzaamheid te realiseren. De uitbreiding van het federale wettelijke depot tot de gemeenschappen en tot een regeling voor elektronische bronnen (e-depot), maar ook de elektronische deponering in het kader van huidige en toekomstige archiefwetgeving bieden mogelijkheden voor de archivering van digitaal erfgoed. Hierbij moet rekening gehouden worden met de diversiteit van digitaal erfgoed en kan mogelijk ook een oplossing geboden worden voor het archiveren van op basis van bepaalde parameters geselecteerde websites, wat voor individuele erfgoed/kunsteninstellingen momenteel moeilijk haalbaar is. In het proces van massaconservering door digitalisering via een e-depotwerking blijft universele toegang centraal staan, en dit proces mag niet leiden tot vormen van substitutie van de originele bron. Met het oog op digitale duurzaamheid zijn er nog veel onopgeloste (technische) issues. De beperkte houdbaarheid van digitale dragers en de problematiek van de software-afhankelijkheid van digitale objecten zijn slechts enkele van de issues die moeten worden aangepakt in een conserveringsbeleid voor digitaal erfgoed. In dit verband moet bijzondere aandacht gaan naar born digital materiaal dat afhankelijk is van snel evoluerende hardware- en software oplossingen en naar bepaalde kwetsbare, analoge dragers. Digitalisering voor langetermijnconservering en archivering mag en kan niet losstaan van andere functies (onderzoek, consultatie, educatie, presentatie, reproductie, ) Omgekeerd kan de toename op korte termijn van allerlei virtuele collecties ook de druk opvoeren om voor deze collecties een langetermijnconserveringsbeleid te ontwikkelen. Visie over specifieke en gecoördineerde regelgeving De belangstelling van het beleid voor digitaal erfgoed kan wellicht beter, net zoals voor het erfgoedbeleid in het algemeen, maar er zijn zeker kostengunstige argumenten te vinden voor een belangrijke financiële injectie in een beleid m.b.t. digitaal erfgoed. In de huidige (en voorziene) Vlaamse regelgeving voor erfgoed (inclusief onroerend erfgoed), kunsten en in het bredere culturele veld wordt wel een aanzet gegeven die gecoördineerd kan verder gezet worden, maar het draagvlak is nog smal. Specifieke regelgeving voor digitaal erfgoed moet verder ontwikkeld worden en zou hoger op de (politieke) agenda moeten geraken. Visie over eerlijke juridische regelingen voor exploitatie/toegang tot digitaal erfgoed Er is behoefte aan een preciese afbakening van rechten en plichten, met respect voor ieders belangen, waarbij intellectuele eigendomsrechten geen hinderpaal vormen voor het (vrij) toegankelijk maken en de exploitatie van gedigitaliseerde bronnen van het erfgoed en de verspreiding van cultuurproducten via het internet, zonder angst voor piraterij. De openbare sector en de commerciële sector (de cultuurindustrie) zijn beiden gebaat bij de ontwikkeling van kennis en ervaring over digital rights management en bij het opzetten van business modellen voor de exploitatie van digitaal erfgoed. De commerciële sector staat immers zelf ook nog niet zo ver en de erfgoedsector kan de ontbrekende ervaring mee opbouwen. Licenties op bestandsformaten en op computerprogramma s bemoeilijken ook de bewaring en ontsluiting van bestanden, applicaties en programma s die met eigendomsrechterlijk beschermde software gemaakt zijn. De Pagina 12 van 196

13 eigendomsrechterlijke aspecten van content vormen ook een probleem. In heel deze problematiek staat ook het garanderen van de authenticiteit (oorspronkelijkheid) en stabiliteit van een digitaal object of bestand centraal, wat belangrijke inspanningen zal vergen op wettelijk en technisch vlak. Gelet op het belang dienen zeker nog belangrijke inspanningen geleverd te worden om de technologie op juridisch vlak bij te benen; er zijn voorbeelden die aantonen dat men reeds bezig is. Visie over de impact op en de meerwaarde van digitaal erfgoed voor de eindgebruiker Volgens een aantal studies en praktische voorbeelden kan toegang tot digitale collecties en representaties van kunst en erfgoed leiden tot een verbreding en een verdieping van de culturele participatie en de consultatie van de fysieke collecties in de instellingen stimuleren. Virtuele, verhalende representaties van historische bronnen bieden door hun narratief karakter waarschijnlijk meer kansen voor het publiek om zich in te leven in het verleden en kan leiden tot het versterken van het historisch besef. Er is hiertoe evenwel nog nood aan onderzoek, reflectie en experiment en het effect is dus moeilijk voorspelbaar. Het is in dit verband zeer belangrijk virtuele omgevingen te creëren waarbij toegang op maat mogelijk is voor educatieve instellingen. Deze educatieve ontwikkeling op maat (op basis van bestaande applicaties) kan best in partnerschap gebeuren met de educatieve instellingen, of met andere kanalen dan het onderwijs, zoals b.v. het jeugdwerk, of de sectoren van de kunsteducatie of het levenslang leren, enz. Visie over internationale inbedding De Vlaamse overheid heeft nog onvoldoende aandacht voor de internationale dimensie van digitaal erfgoed, en ook de erfgoedsector heeft een te fragmentarisch (persoonsgeboden) inzicht in de beschikbare expertise bij internationale organisaties en netwerken. Vlaanderen laat wellicht ook kansen (en geld) liggen bij internationale instanties (Europese Unie, UNESCO, ). Er zou meer (financiële en andere) ondersteuning moeten geboden worden aan instellingen of andere initiatieven die internationaal willen participeren aan projecten rond digitaal erfgoed of om internationale samenwerking op te starten en volwaardig te participeren aan internationale netwerken, vertrekkend vanuit een Vlaams netwerk. 4.2 Naar een kenniscentrum of kennisnetwerk Een van de belangrijkste conclusies van het Delphi-onderzoek is de behoefte van de erfgoedsector aan ondersteuning op het vlak van kennis, expertise en vorming: daartoe kan een (intersectoraal) expertisecentrum opgericht worden dat als informatiemakelaar en als technologisch observatorium en laboratorium kan functioneren en kennis kan consolideren en dat het mogelijk maakt expertise en kennis interactief te delen met elkaar (b.v. in een virtuele praktijkgemeenschap). Dit centrum kan aangevuld worden met een netwerk van (sectorale) expertisekernen. Het kenniscentrum is zeker geen doel op zich maar een middel in een continu verdiepings- en verbredingsproces van bijblijven en vooruitgaan op gebied van digitaal erfgoed. Een bijzonder aandachtspunt voor het kenniscentrum zou de problematiek van de digitale duurzaamheid kunnen zijn, met als doel digitale informatie en objecten/collecties op lange termijn digitaal te bewaren (conservering en preservering) en toegankelijk te houden. Pagina 13 van 196

14 5. Vervolgonderzoek 5.1 Visies en beleidsaanbevelingen vertalen naar een beleids- of actieplan In dit Delphi-onderzoek werd gepeild naar visies en meningen en werd geen rekening gehouden met b.v. de factor tijd. Eerst moet de visie van waar men naartoe wil duidelijk worden, waarna men kan gaan nadenken over de beleidsaanbevelingen om die visies te realiseren. Met enkel een lijst van visies en beleidsaanbevelingen naar voor te schuiven is het evenwel alsof alles tegelijkertijd, 'nu' kan of moet gebeuren. Ondanks het feit dat vele deskundigen het geheel aan visies en aanbevelingen als één coherent scenario beschouwen, is het echter weinig realistisch om in een beleid alles tegelijkertijd na te streven. Om de effecten van de beleidsaanbevelingen en visies onderling in te schatten zijn dus verschillende cross-impact analyses nodig. Aan de hand van een strategisch management sessie kan men een beperkte groep beleidsgerichte deskundigen tijdens een interactief gemodereerde discussie de visies en beleidsaanbevelingen laten bespreken, zodat zij komen tot de meest optimale volgorde van maatregelen in functie van succes. Op basis van inzichten in de onderlinge relaties en voorkeuren van de groep kan men dan kiezen voor een eigen maatwerk scenario, vertaald in een beleidsplan, een logische, effectieve en efficiënte opeenvolging in de tijd van maatregelen en acties in een coherent geheel. Dit is een logische volgende stap. Het is dan aan de beleidsmakers om het beleids- of actieplan te operationaliseren en om te zetten naar concrete en haalbare regelgeving. 5.2 Haalbaarheidsstudie naar positie, rol en functies van een kenniscentrum Uit het Delphi-onderzoek werd duidelijk dat er ontzettend veel ideeën en meningen circuleren omtrent een nog op te richten (intersectoraal) kenniscentrum of -netwerk. Naast de verschillende opportuniteiten werden echter ook verschillende risico s gesignaleerd. Om deze risico s te vermijden en voldoende ondersteuning te krijgen van de verschillende doelpublieken en stakeholders waarvoor zo een structuur een ondersteuning zou moeten bieden is bijkomend beleidsonderzoek naar positie, rol en functies van een kenniscentrum of een kennisnetwerk noodzakelijk. Op korte termijn kan gestart worden met de uitbouw van een expertisenetwerk of een virtueel platform waarin expertisekernen/centra beter met elkaar worden gelinkt, de kennisbronnen en projecten worden ontsloten en interactieve communicatietools worden aangeboden voor betere en snellere uitwisseling van kennis en ervaring. 6. Meer weten In het hiernavolgende rapport wordt heel het onderzoeksproces, de resultaten en de conclusies, evenals de gegenereerde data in detail gerapporteerd. Dit levert soms taaie literatuur op aangezien het rapport (en dan vooral boekdeel II, het verslag van het Delphionderzoek) geen hapklare informatie bevat, maar eerder ruwe gegevens en interpretaties, gekenmerkt door een soms hoge techniciteit. Dit is eigen aan de gevolgde Delphi-methode. Het verslag van het Delphi-onderzoek heeft vooral de bedoeling de inbreng van de experts zoveel mogelijk aan bod te laten komen. De onderzoekers sturen dit proces enkel aan en trachten de krachtlijnen en tendensen van de discussie te Pagina 14 van 196

15 detecteren en te rapporteren. Dit resulteert in een document waarmee men aan de slag kan gaan. Het rapport is opgebouwd in drie delen: Boekdeel I Digitaal erfgoed: een terreinverkenning. Dit omvat de algemene inleiding, enkele instappen op de problematiek van digitaal erfgoed, een bespreking van enkele relevante beleidsteksten en tot slot ook de literatuurlijst. Boekdeel II Eindverslag Delphi-onderzoek (iforum Consult). Dit boekdeel omvat het eigenlijke onderzoeksverslag met de bijlagen, uitgezonderd de ruwe data (boekdeel III). De boekdelen I en II zijn opgenomen in één document. Boekdeel III Databoek. Deze bijlage omvat de ruwe data, d.w.z. de inbreng van de panelleden (anoniem) in de discussie tijdens de ronde 1-3, en is opgenomen in een apart document. Pagina 15 van 196

16 Beleidsvisies voor digitaal erfgoed in Vlaanderen Een beleidsverkennend onderzoek BOEKDEEL I Digitaal erfgoed Een terreinverkenning Dr. Jeroen Walterus Pagina 16 van 196

17 Algemene inleiding 1. Voorwoord en opbouw document Dit beleidsverkennend onderzoeksrapport geeft verslag van een gestructureerde bevraging en discussie van experts over de huidige (beleids)stand van zaken inzake digitaal erfgoed in Vlaanderen. Het resulteert in door experts gevalideerde visies en aanbevelingen (maatregelen en acties) die nuttig kunnen zijn als bouwstenen om een beleid rond de thematiek van digitaal erfgoed mee vorm te geven, eventueel als onderdeel van een globaal masterplan voor cultureel erfgoed. Het rapport geeft geen pasklare antwoorden en oplossingen die quasi naadloos in beleidsnota s en actieplannen zouden kunnen worden ingeschoven. Het rapport bevat wel bouwstenen die als step stones voor een meerjarig actieplan kunnen dienen. De visies en aanbevelingen kunnen ook als verantwoording voor bepaalde beleidskeuzes worden gehanteerd. Het is nu aan de beleidsmakers om de ideeën en visies te operationaliseren en om te zetten naar concrete en haalbare voorstellen en maatregelen. Het rapport is opgebouwd in drie delen: Boekdeel I Digitaal erfgoed: een terreinverkenning. Dit omvat de algemene inleiding, enkele instappen op de problematiek van digitaal erfgoed, een bespreking van enkele relevante beleidsteksten en tot slot ook de literatuurlijst. Boekdeel II Eindverslag Delphi-onderzoek (iforum Consult). Dit boekdeel omvat het eigenlijke onderzoeksverslag met bijlagen, uitgezonderd de ruwe data (boekdeel III). De boekdelen I en II zijn opgenomen in één document. Boekdeel III Databoek. Deze bijlage omvat de ruwe data, d.w.z. de inbreng van de panelleden (anoniem) in de discussie in ronde 1-3, en is opgenomen in een apart document. De onderzoekers wensen hier uitdrukkelijk de experts te danken voor hun medewerking aan dit onderzoek door in het panel te participeren. Dankzij hun inbreng kunnen we een hoogkwalitatief rapport voorleggen. 2. Framework v/h Delphi-onderzoek digitaal erfgoed Dit onderzoek werd met de steun van het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap uitgevoerd. Het vormde een onderdeel van het koepelproject erfgoed digitaal dat door de erfgoedsteunpunten Culturele Biografie Vlaanderen vzw (CBV) en Vlaams Centrum voor Volkscultuur vzw (VCV) werd begeleid en dat liep van 15 december 2003 tot 31 oktober Naast het onderzoeksluik (het Delphi-onderzoek over digitaal erfgoed) omvatte het ook de ontwikkeling van een erfgoedsite: een informatieve portaalsite over cultureel erfgoed, gericht op een ruim publiek, die in 2005 zal worden gelanceerd. Pagina 17 van 196

18 Het project werd begeleid door een stuurgroep met als leden: Anne Brumagne (kabinet toenmalig minister van Cultuur P. Van Grembergen); Marina Laureys (administratie Cultuur, afdeling Beeldende Kunst en Musea); Petra Boekstal (administratie Cultuur, afdeling Beeldende Kunst en Musea); Arlette Thijs (administratie Cultuur, afdeling Beeldende Kunst en Musea); Debbie Esmans (administratie Cultuur, cel Cultuurbeleid); Inge Roosens (administratie Ruimtelijke Ordening, Huisvesting en Monumenten en Landschappen, afdeling Monumenten en Landschappen); Paul Boënne (CultuurNet vzw); Jan Cools (Culturele Biografie Vlaanderen vzw); Hildegarde Van Genechten (Culturele Biografie Vlaanderen vzw); Steven Leman (Culturele Biografie Vlaanderen vzw promotor); Marc Jacobs (Vlaams Centrum voor Volkscultuur vzw); Katrijn D hamers (Vlaams Centrum voor Volkscultuur vzw); Jeroen Walterus (Vlaams Centrum voor Volkscultuur vzw promotor). 3. Bedoeling en scope van de onderzoeksopdracht De scope van de onderzoeksopdracht binnen het framework van het project erfgoed digitaal werd inhoudelijk afgelijnd tot het ontwikkelen van integrale, toekomstgerichte beleidsvisies over digitaal erfgoed (omschrijving van dit begrip: zie verder). De opdracht omvat een gestructureerde bevraging en discussie op basis van de Delphimethode van een veertigtal experts (lijst als bijlage 10 van het onderzoeksrapport), uitgevoerd door het onderzoeksbureau iforum (dr. Dirk Kenis 3 ) in het voorjaar en de zomer van De bevraging werd inhoudelijk begeleid door dr. Jeroen Walterus 4 (VCV) en werd gebaseerd op een analyse van de recente beleidsontwikkelingen op Vlaams niveau m.b.t. e-cultuur, ICT en digitaal erfgoed en op een globale verkenning van de problematiek van het beheer van digitaal erfgoed vanuit een internationaal en een beleidsmatig perspectief, waarbij vooral de ontwikkelingen in Nederland aandacht kregen. Kennis over digitaal erfgoed in Vlaanderen is recent opgebouwd, zodat men eerder weinig geconsolideerde en expliciete deskundigheid vindt. Deze kennis is immers in eerste instantie taciet aanwezig bij een handvol experts die vanwege hun beroep of persoonlijke interesse dit vakgebied van nabij volgen. Zij zijn best geplaatst om de huidige Vlaamse situatie inzake digitaal erfgoed te evalueren en best practices elders te vertalen binnen de specifieke context van Vlaanderen. Enkel door confrontatie van hun ideeën in een georganiseerd discussieforum zoals in een Delphi-onderzoek kan deze massa impliciete kennis gevaloriseerd worden in beleidsvisies en aanbevelingen, op basis waarvan beleidsvoerders vervolgens met kennis van zaken beslissingen kunnen nemen. Desondanks resulteert het rapport niet in pasklare oplossingen die quasi naadloos in beleidsnota s en actieplannen kunnen worden geschoven. Het rapport bevat wel bouwstenen waarmee een actieplan kan worden gestoffeerd en ontwikkelt beleidsvisies 3 Dr. Dirk Kenis (iforum Consult) is een specialist in on line Delphi-onderzoek. Naast zijn activiteiten als zelfstandig consultant is hij deeltijds docent electronic document management aan de Katholieke Hogeschool Mechelen (KHM). 4 Dr. Jeroen Walterus is projectmanager en onderzoeker bij het Vlaams Centrum voor Volkscultuur vzw (VCV). Pagina 18 van 196

19 op basis van de deskundige (praktijk)ervaring en kennis van de geraadpleegde experts. Dit onderzoek verkent het terrein door meningen en visies van experts te verzamelen en te confronteren en resulteert dus niet in een handleiding over de praktijk van digitaal informatiebeheer: we verwijzen hiervoor naar de uitgebreide (en veelal on line beschikbare) literatuur (zie literatuurlijst) en websites van organisaties en instellingen in binnen- en buitenland (zie bijlage 11) die elk op hun terrein actuele informatie verschaffen. Pagina 19 van 196

20 Digitaal erfgoed: een terreinverkenning In dit onderdeel maken we een soort situatie- of omgevingsschets waarin het uitgevoerde Delphi-beleidsonderzoek over digitaal erfgoed kan worden gesitueerd. Er wordt toelichting gegeven bij een aantal begrippen en thema s en er worden een aantal beleidsontwikkelingen opgelijst. Het is dus vooral de bedoeling het terrein wat te verkennen en te belichten om het onderzoek beter te kunnen plaatsen, wat zeker voor de niet-ingewijde lezer relevant kan zijn. Desondanks zijn we er ons van bewust dat bepaalde onderdelen en resultaten van dit onderzoek moeilijk te interpreteren zouden kunnen zijn voor zij die niet professioneel bezig zijn met digitaal erfgoed of ICT, gezien de soms complexe technische aspecten. Het was evenwel niet haalbaar om een glossarium toe te voegen; niet enkel wegens tijdsgebrek maar tevens omdat de inhoud van begrippen snel wijzigt en op zich weer voorkennis vraagt van vele andere begrippen en contexten We verwijzen hiervoor naar literatuur, websites en andere bronnen (zie literatuurlijst, zie links in bijlage 11). 1. Het begrip digitaal erfgoed Het begrip digitaal erfgoed is niet zomaar netjes afgelijnd te definiëren. Het is een moeilijk te duiden term waarbij het uitgangspunt, de context of de bedoeling de lading van het begrip bepaalt. Er circuleren diverse varianten van de term digitaal erfgoed (erfgoed digitaal, e-erfgoed, gedigitaliseerd erfgoed, digitaal patrimonium, enz.), waarvan de betekenis niet steeds onderling uitwisselbaar is en die van jaar tot jaar evolueren. In de hierna volgende paragrafen schetsen we als instap enkele invalshoeken op het begrip digitaal erfgoed, waarbij we evenwel niet de bedoeling hebben een eigen theoretisch model te ontwikkelen over o.a. de digitale kloof en het participatiedebat, de toekomstige rol van de technologie, het belang van de massamedia en de (creatieve) industrieën, enzovoort. Daarvoor verwijzen we naar andere auteurs. In dit rapport wordt evenmin een actueel overzicht gegeven m.b.t de diverse technische aspecten in digitaal informatiebeheer. We verwijzen hiervoor naar de beschikbare, uitgebreide (en veelal on line beschikbare) literatuur en websites van organisaties en instellingen in binnen- en buitenland die elk op hun terrein informatie verschaffen. In het bijzonder willen we hierbij verwijzen naar de recent verschenen informatienota: Digitale bewaring 5, van Elena Phalet in opdracht van de federale Dienst voor Wetenschappelijke en Technische Informatie (DWTI). Deze informatienota geeft een overzicht van het onderzoek en van goede ervaringen en aanbevelingen over digitaal erfgoed die voortkomen uit de vele projecten, experimenten en initiatieven die op dit ogenblik binnen Europa en over de hele wereld aan de gang zijn. Dankzij een uitgebreide lijst met informatiebronnen, die aan deze nota werd toegevoegd, vormt het geheel een interessante reader als introductie tot de problematiek, vooral dan vanuit het oogpunt van digitale bewaring. 5 E. Phalet, Digitale bewaring informatienota, Brussel, DWTI, juni 2004 (zie: Pagina 20 van 196

Digitale cultuur als continuüm

Digitale cultuur als continuüm Digitale cultuur als continuüm Samenvatting Activiteitenplan 2017-2020 Stichting Digitaal Erfgoed Nederland (DEN) Den Haag, 31 januari 2016 1/5 1. Vooraf Deze samenvatting is gebaseerd op de subsidieaanvraag

Nadere informatie

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35 bus 10 1030 Brussel

Nadere informatie

Ontwerp van samenwerkingsakkoord

Ontwerp van samenwerkingsakkoord Ontwerp van samenwerkingsakkoord Tussen: de Franse Gemeenschap Vertegenwoordigd door Mevrouw Fadila LAANAN, Minister van Cultuur, Audiovisuele Zaken, Gezondheid en Gelijkheid van Kansen En: de Vlaamse

Nadere informatie

Het Dream-project wordt sinds 2002 op ad-hoc basis gesubsidieerd.

Het Dream-project wordt sinds 2002 op ad-hoc basis gesubsidieerd. Naam evaluatie Volledige naam Aanleiding evaluatie DREAM-project Evaluatie DREAM-project De Vlaamse overheid ondersteunt een aantal initiatieven ter bevordering van het ondernemerschap en de ondernemerszin.

Nadere informatie

Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO. Advies. Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling

Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO. Advies. Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO Advies Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling 1. Inleiding Op 8 juni 2009 werd de SERV om advies gevraagd over de fiches ter invulling

Nadere informatie

Binnen het bestek van deze doelstelling is een specifieke actie van de lidstaten en de Commissie voorzien om gezamenlijk:

Binnen het bestek van deze doelstelling is een specifieke actie van de lidstaten en de Commissie voorzien om gezamenlijk: EUROPESE INHOUD IN WERELDWIJDE NETWERKEN COÖRDINATIEMECHANISMEN VOOR DIGITALISATIEPROGRAMMA'S DE BEGINSELEN VAN LUND: CONCLUSIES VAN DE VERGADERING VAN DESKUNDIGEN, LUND, SWEDEN, 4 APRIL 2001 Het eeurope

Nadere informatie

Informatiemoment Grote lijnen van een nieuw CULTUREEL- ERFGOEDDECREET TOELICHTING KVS 30.05.2016

Informatiemoment Grote lijnen van een nieuw CULTUREEL- ERFGOEDDECREET TOELICHTING KVS 30.05.2016 Informatiemoment Grote lijnen van een nieuw CULTUREEL- ERFGOEDDECREET TOELICHTING KVS 30.05.2016 WELKOM en PROGRAMMA Karen Jacobs Conceptnota Duurzame CE-werking 2015-2016 participatief traject ter voorbereiding

Nadere informatie

Network-centric approach of sustainable digital archives

Network-centric approach of sustainable digital archives Network-centric approach of sustainable digital archives 1. Partners Het consortium: de onderzoekers: IBBT-project office: Nico Verplancke IBBT-MMLAB-UGent: Rik Van de Walle IBBT-SMIT-VUB: Caroline Pauwels

Nadere informatie

iforum Consult Naar een strategisch beleidsplan voor digitaal erfgoed Verslag van een STRATMAN-analyse

iforum Consult Naar een strategisch beleidsplan voor digitaal erfgoed Verslag van een STRATMAN-analyse iforum Consult Naar een strategisch beleidsplan voor digitaal erfgoed Verslag van een STRATMAN-analyse Oktober 2005 Naar een strategisch beleidsplan voor digitaal erfgoed 2 Inhoud Inhoud...1 INLEIDING...3

Nadere informatie

Voorstudie CAHF-beleid omtrent digitale duurzaamheid. Bert Lemmens PACKED vzw 17 september 2013 S.M.A.K. Gent

Voorstudie CAHF-beleid omtrent digitale duurzaamheid. Bert Lemmens PACKED vzw 17 september 2013 S.M.A.K. Gent Voorstudie CAHF-beleid omtrent digitale duurzaamheid Bert Lemmens PACKED vzw 17 september 2013 S.M.A.K. Gent DIGITALISERING digitale communicatie > publiek # doelgroepen # kanalen # presentatievormen DIGITALISERING

Nadere informatie

Resultaten De te bereiken resultaten m.b.t. de periode 1 januari 2014 tot en met 31 december 2014 kunnen als volgt worden omschreven:

Resultaten De te bereiken resultaten m.b.t. de periode 1 januari 2014 tot en met 31 december 2014 kunnen als volgt worden omschreven: BIJLAGE Bijlage nr. 1 Fiches Titel initiatief: Brusselwerking Initiatiefnemer: vzw Forum van Etnisch-Culturele Minderheden (0478.953.435), Vooruitgangsstraat 323/4, 1030 Brussel (Schaarbeek) Omschrijving

Nadere informatie

Werkbijeenkomst Taalunie Digitalisering van het erfgoed

Werkbijeenkomst Taalunie Digitalisering van het erfgoed Werkbijeenkomst Taalunie Digitalisering van het erfgoed Marco de Niet Stichting DEN Antwerpen, 21 juni 2012 Make heritage available to users wherever, whenever Cultivate new ways for users to participate

Nadere informatie

Doel en opzet van het MAGDA programma

Doel en opzet van het MAGDA programma Achtergrond Doel en opzet van het MAGDA programma Hans C. Arents, adviseur strategie & technologie, (CORVE) Tel: (02) 553 52 95 Fax: (02) 553 55 42 E-mail: hans.arents@bz.vlaanderen.be Boudewijngebouw

Nadere informatie

Projectmatig 2 - werken voor lokale overheden

Projectmatig 2 - werken voor lokale overheden STUDIEDAG Projectmatig werken in lokale overheden LEUVEN 27 oktober 2011 Projectmatig werken in de lokale sector Katlijn Perneel, Partner, ParFinis Projectmatig 2 - werken voor lokale overheden 1 Inhoud

Nadere informatie

Standaarden in het (digitaal) beschrijven van vormgevingsarchieven Bernadine Ypma, zelfstandig onderzoeker

Standaarden in het (digitaal) beschrijven van vormgevingsarchieven Bernadine Ypma, zelfstandig onderzoeker Standaarden in het (digitaal) beschrijven van vormgevingsarchieven Bernadine Ypma, zelfstandig onderzoeker Deze samenvatting geeft de resultaten van een onderzoek naar ontsluitingsmethoden van vormgevingsarchieven

Nadere informatie

MinervaEC. MInisterial NEtwoRk for Valorising Activities in digitisation, econtentplus. Periode: 1 /10/ 2006 31/09/2008. http://www.minervaeurope.

MinervaEC. MInisterial NEtwoRk for Valorising Activities in digitisation, econtentplus. Periode: 1 /10/ 2006 31/09/2008. http://www.minervaeurope. MinervaEC MInisterial NEtwoRk for Valorising Activities in digitisation, econtentplus Periode: 1 /10/ 2006 31/09/2008 http://www.minervaeurope.org/ Hans van der Linden 11 december 2007 Coördinerend netwerk

Nadere informatie

De te bereiken resultaten m.b.t. de periode 1 januari 2012 tot en met 31 december 2012 kunnen als volgt worden omschreven:

De te bereiken resultaten m.b.t. de periode 1 januari 2012 tot en met 31 december 2012 kunnen als volgt worden omschreven: BIJLAGE Bijlage nr. 1 Fiches Titel initiatief: Brusselwerking Initiatiefnemer: vzw Forum van Etnisch-Culturele Minderheden (0478.953.435), Vooruitgangsstraat 323/4, 1030 Brussel (Schaarbeek) Omschrijving

Nadere informatie

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie RLLL-RLLL-EXT-ADV-007bijl10 Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie Opleiding Cultuur AO BE 027 (Ontwerp) Versie {1.0} (Ontwerp) Pagina 1 van 9 Inhoud Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming

Nadere informatie

Checklist afsprakenkader en actieplan Brede School in Brussel

Checklist afsprakenkader en actieplan Brede School in Brussel Checklist afsprakenkader en actieplan Brede School in Brussel De 'Checklist voor afsprakenkader en actieplan Brede School is een instrument om Brede Schoolcoördinatoren en hun partners te ondersteunen

Nadere informatie

Tabel competentiereferentiesysteem

Tabel competentiereferentiesysteem Bijlage 3 bij het ministerieel besluit van tot wijziging van het ministerieel besluit van 28 december 2001 tot uitvoering van sommige bepalingen van het koninklijk besluit van 30 maart 2001 tot regeling

Nadere informatie

Samenwerkingstraject Op handen gedragen Erfgoed van processies

Samenwerkingstraject Op handen gedragen Erfgoed van processies Samenwerkingstraject Op handen gedragen Erfgoed van processies Julie Aerts Centrum voor Religieuze Kunst en Cultuur vzw (CRKC) Congres Schaalvergroting in de erfgoedsector 26 februari 2016 Wat 2013: opstart

Nadere informatie

RICHES Renewal, Innovation and Change: Heritage and European Society

RICHES Renewal, Innovation and Change: Heritage and European Society This project has received funding from the European Union s Seventh Framework Programme for research, technological development and demonstration under grant agreement no 612789 RICHES Renewal, Innovation

Nadere informatie

Toll-net: samenwerken aan e-leren en gecombineerd leren voor volwassenen

Toll-net: samenwerken aan e-leren en gecombineerd leren voor volwassenen AFSTANDSLEREN EN ICT GECOMBINEERD ONDERWIJS 4 1 Toll-net: samenwerken aan e-leren en gecombineerd leren voor volwassenen Steven De Pauw Coördinator Toll-net Steven Verjans Universitair docent Open Universiteit

Nadere informatie

Netwerk Digitaal Erfgoed / Werkgroep Monitoring Vragenlijst aan NDE-projecten 2013/2014

Netwerk Digitaal Erfgoed / Werkgroep Monitoring Vragenlijst aan NDE-projecten 2013/2014 Netwerk Digitaal Erfgoed / Werkgroep Monitoring Vragenlijst aan NDE-projecten 2013/2014 Deze vragenlijst dient om een totaalbeeld te krijgen van de resultaten van de projecten die in 2013/2014 gefinancierd

Nadere informatie

Professioneel facility management. Competenties en veranderstrategieën om waarde toe te voegen aan het primaire proces

Professioneel facility management. Competenties en veranderstrategieën om waarde toe te voegen aan het primaire proces Professioneel facility management Competenties en veranderstrategieën om waarde toe te voegen aan het primaire proces Inhoud Voorwoord Professionele frontliners 1. Theoretisch kader 2. Competenties en

Nadere informatie

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN Onderzoek naar cultuurhistorische structuren, landschappen en panden Aansluitend op Belvedere- (Behoud door ontwikkeling) en het MoMo-beleid (Modernisering

Nadere informatie

[ew32] 4 SUG s. Serious Game vs. Urban Game vs. Serious Urban Game. Nieuwe tendensen binnen digitale participatie

[ew32] 4 SUG s. Serious Game vs. Urban Game vs. Serious Urban Game. Nieuwe tendensen binnen digitale participatie Nieuwe tendensen binnen digitale participatie [ew32] Serious Game vs. Urban Game vs. Serious Urban Game 4 SUG s SUG GROOTSTE AANDACHT NAAR HET PROCES Het ParticipatieProces DE TOOLS LearningLabs #WORK

Nadere informatie

Gecoördineerde tekst:

Gecoördineerde tekst: Gecoördineerde tekst: Decreet van 27 oktober 1998 houdende de erkenning en subsidiëring van organisaties voor volkscultuur en de oprichting van het Vlaams Centrum voor Volkscultuur (B.S.22-12-1998) Decreet

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

INTERNATIONAAL CULTUURBELEID EEN VVC-BIJDRAGE

INTERNATIONAAL CULTUURBELEID EEN VVC-BIJDRAGE Contact: Gallaitstraat 86 bus 23 1030 Brussel 02/201.17.07 02/201.07.19 info@cultuurcentra.be www.cultuurcentra.be Document 020 24/02/2005 INTERNATIONAAL CULTUURBELEID EEN VVC-BIJDRAGE Inleiding In het

Nadere informatie

Onderdeel: van Gedistribueerde voorzieningen voor duurzame toegang (A.1)

Onderdeel: van Gedistribueerde voorzieningen voor duurzame toegang (A.1) BESCHRIJVING CASE STUDY PROJECT DDS HERLEEFT Onderdeel: van Gedistribueerde voorzieningen voor duurzame toegang (A.1) Dit document bestaat uit twee delen: 1. Project DDS herleeft Beschrijving van het hele

Nadere informatie

Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg : We hebben gezocht naar een titel die meteen naar de kern van de zaak gaat en die omvattend is voor de

Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg : We hebben gezocht naar een titel die meteen naar de kern van de zaak gaat en die omvattend is voor de 1 Inleiding door dr. Walter Krikilion, voorzitter Werkgroep Ethiek in de Kliniek van ICURO - Symposium Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg 19 oktober 2012 - Hasselt Beste deelnemers, Als Werkgroep

Nadere informatie

OUD IS IN. 12 september 2013

OUD IS IN. 12 september 2013 OUD IS IN 12 september 2013 David Coppoolse Vlaamse Erfgoedbibliotheek Marleen Vandenreyt Provinciale Bibliotheek Limburg Welkom 2 In deze presentatie Realisering Flandrica.be 2011-2012 Ervaringen van

Nadere informatie

Observatorium voor Gezondheid en Welzijn OPERATIONEEL PLAN 2011-2014

Observatorium voor Gezondheid en Welzijn OPERATIONEEL PLAN 2011-2014 Observatorium voor Gezondheid en Welzijn OPERATIONEEL PLAN 2011-2014 1. OPDRACHTEN VAN HET OBSERVATORIUM VOOR GEZONDHEID EN WELZIJN 1.1 Wettelijke basis De opdrachten van het Observatorium staan opgesomd

Nadere informatie

Naar een optimale relatie tussen mens en werk

Naar een optimale relatie tussen mens en werk Naar een optimale relatie tussen mens en werk Wij optimaliseren de mens-werkrelatie In een veranderende omgeving kan uw bedrijf of organisatie niet achterblijven. Meer dan ooit wordt u uitgedaagd om de

Nadere informatie

Kaderconventie van de Raad van Europa over de bijdrage van cultureel erfgoed aan de samenleving, opgemaakt in Faro op 27 oktober 2005

Kaderconventie van de Raad van Europa over de bijdrage van cultureel erfgoed aan de samenleving, opgemaakt in Faro op 27 oktober 2005 Sectorraad Kunsten en Erfgoed Kaderconventie van de Raad van Europa over de bijdrage van cultureel erfgoed aan de samenleving, opgemaakt in Faro op 27 oktober 2005 Advies 2010/2 (SARiV) Advies 243-05 (SARC)

Nadere informatie

Vrijdag 1 april 2011 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR. Officiële Opening Studio Alijn - Gent

Vrijdag 1 april 2011 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR. Officiële Opening Studio Alijn - Gent Vrijdag 1 april 2011 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Officiële Opening Studio Alijn - Gent Mijnheer de burgemeester, meneer de schepen, Dames en heren,

Nadere informatie

Regioscreening. Fase 2 evaluatie Turnhout 10 juni 2013

Regioscreening. Fase 2 evaluatie Turnhout 10 juni 2013 Regioscreening Fase 2 evaluatie Turnhout 10 juni 2013 1 Regioscreening Agenda 1. Inleiding 2. Synthese zelfevaluatie 3. Debat Stadsregio Turnhout Tafelronde 4. Verder vervolg regioscreening 2 Regioscreening

Nadere informatie

Bouwstenen voor een levensvatbaar en toekomstgericht Vlaams audiovisueel vertonerveld

Bouwstenen voor een levensvatbaar en toekomstgericht Vlaams audiovisueel vertonerveld Bouwstenen voor een levensvatbaar en toekomstgericht Vlaams audiovisueel vertonerveld vertoners, distributeurs, reflectie en omkadering, educatie en archivering culturele vertoners stellen vast VOD, thuisconsumptie,

Nadere informatie

Projectplan EersteWereldoorlog.nu Samenvatting

Projectplan EersteWereldoorlog.nu Samenvatting 1 1. Inleiding In 2014 was het honderd jaar geleden dat de Eerste Wereldoorlog uitbrak. In 2014-2018 wordt wereldwijd stilgestaan bij de herdenking van de Eerste Wereldoorlog. Hoewel Nederland neutraal

Nadere informatie

Algemeen verslag denkdag 15 juni 2015 de Kriekelaar Schaarbeek

Algemeen verslag denkdag 15 juni 2015 de Kriekelaar Schaarbeek Algemeen verslag denkdag 15 juni 2015 de Kriekelaar Schaarbeek 1 Inleiding 2 Op 15 juni 2015 verzamelden de leden van de advieswerkgroep Sociaal-Cultureel Werk en vertegenwoordigers van regionale koepelverenigingen

Nadere informatie

Dossier Mediacoach 2015

Dossier Mediacoach 2015 Dossier Mediacoach 2015 Mediacoach is een opleiding voor professionelen die werken met jongeren en/of volwassenen en die mediawijsheid willen integreren in hun eigen beroepspraktijk. Mediawijsheid is onontbeerlijk

Nadere informatie

ADVIES CONCEPTNOTA MEDIAWIJSHEID

ADVIES CONCEPTNOTA MEDIAWIJSHEID ADVIES CONCEPTNOTA MEDIAWIJSHEID De conceptnota tekent het beleid rond mediawijsheid uit voor de volgende jaren en gaat in op de rol die de Vlaamse overheid in dit beleidsdomein zal spelen. De Vlaamse

Nadere informatie

Federaal Plan Armoedebestrijding. Reactie van BAPN vzw. Belgisch Platform tegen Armoede en Sociale Uitsluiting EU2020 30/11/2012

Federaal Plan Armoedebestrijding. Reactie van BAPN vzw. Belgisch Platform tegen Armoede en Sociale Uitsluiting EU2020 30/11/2012 Belgisch Platform tegen Armoede en Sociale Uitsluiting EU2020 30/11/2012 Federaal Plan Armoedebestrijding Reactie van BAPN vzw BAPN vzw Belgisch Netwerk Armoedebestrijding Vooruitgangstraat 333/6 1030

Nadere informatie

Cijferboek cultureel erfgoed 2012 - algemeen rapportageverslag

Cijferboek cultureel erfgoed 2012 - algemeen rapportageverslag Cijferboek cultureel erfgoed 2012 - algemeen rapportageverslag Collectiebeherende organisatie - archieven Het Cijferboek cultureel erfgoed is een initiatief van het agentschap Kunsten en Erfgoed en FARO.

Nadere informatie

Voorstelnota Steunpunt GOK begeleiding en onderzoek Brusselse proefprojecten Brede School. 25 augustus 2006

Voorstelnota Steunpunt GOK begeleiding en onderzoek Brusselse proefprojecten Brede School. 25 augustus 2006 BIJLAGE Bijlage nr. 2 Voorstelnota Steunpunt GOK begeleiding en onderzoek Brusselse proefprojecten Brede School BRREEDDEE SCCHOOLL BEGELEIDING EN ONDERZOEK BRUSSELSE PROEFPROJECTEN 25 augustus 2006 1.

Nadere informatie

Toekomst voor ons digitaal geheugen

Toekomst voor ons digitaal geheugen Toekomst voor ons digitaal geheugen De nationale verkenning digitale duurzaamheid Inge Angevaare coördinator, Nationale Coalitie Digitale Duurzaamheid ICTU Kennislab, 17 juni 2009 Indeling Algemene introductie

Nadere informatie

Cijferboek cultureel erfgoed 2012 - algemeen rapportageverslag

Cijferboek cultureel erfgoed 2012 - algemeen rapportageverslag Cijferboek cultureel erfgoed 2012 - algemeen rapportageverslag Collectiebeherende organisatie - erfgoedbibliotheken Het Cijferboek cultureel erfgoed is een initiatief van het agentschap Kunsten en Erfgoed

Nadere informatie

1. VOOR WELKE ONDERWERPEN IS SAMENWERKING ECHT NOODZAKELIJK? EN WAAROM?

1. VOOR WELKE ONDERWERPEN IS SAMENWERKING ECHT NOODZAKELIJK? EN WAAROM? Vlaamse overheid Arenbergstraat 9 1000 BRUSSEL T 02 553 68 00 www.cjsm.vlaanderen.be VERSLAG //////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

Nadere informatie

Hoe ziet de toekomst van ICT-beleid eruit in het onderwijs aan leerlingen met beperkingen?

Hoe ziet de toekomst van ICT-beleid eruit in het onderwijs aan leerlingen met beperkingen? Informatie en Communicatie Technologie (ICT) in het onderwijs aan leerlingen met beperkingen Visies op de toekomst van Beleid, Praktijk en Onderzoek & Ontwikkeling In september 2002 heeft een internationale

Nadere informatie

SYNTHESERAPPORT EVALUATIE WETENSCHAPPELIJKE OLYMPIADES SAMENVATTING

SYNTHESERAPPORT EVALUATIE WETENSCHAPPELIJKE OLYMPIADES SAMENVATTING SYNTHESERAPPORT EVALUATIE WETENSCHAPPELIJKE OLYMPIADES SAMENVATTING Studiedienst en Prospectief Beleid 1 Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Vlaamse Overheid Koning Albert II-laan 35 bus 10 1030

Nadere informatie

INTERGEMEENTELIJKE ONROERENDERFGOED- DIENSTEN (IOED S)

INTERGEMEENTELIJKE ONROERENDERFGOED- DIENSTEN (IOED S) INTERGEMEENTELIJKE ONROERENDERFGOED- DIENSTEN (IOED S) 8 september 2015 Vlaams Regeerakkoord 2014-2019 We betrekken zo veel als mogelijk de lokale besturen bij het erfgoedbeleid en bij de maatregelen die

Nadere informatie

Cijferboek cultureel erfgoed 2012 - algemeen rapportageverslag

Cijferboek cultureel erfgoed 2012 - algemeen rapportageverslag Cijferboek cultureel erfgoed 2012 - algemeen rapportageverslag Collectiebeherende organisatie - museum - regionaal ingedeeld Het Cijferboek cultureel erfgoed is een initiatief van het agentschap Kunsten

Nadere informatie

praktijkseminarie de operationele aanpak valorisatieproblematiek

praktijkseminarie de operationele aanpak valorisatieproblematiek praktijkseminarie de operationele aanpak valorisatieproblematiek SBO maatschappelijke finaliteit Prof. Dr. Ann Jorissen (UA) IWT, 11 januari 2010 1 Effective Governance of Private Enterprises: the influence

Nadere informatie

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Algemene vorming op het einde van de derde graad secundair onderwijs Voor de sociale

Nadere informatie

Thema 1: Internationale data-infrastructuur

Thema 1: Internationale data-infrastructuur Thema 1: Internationale data-infrastructuur Belangrijkste knelpunten (gebaseerd op Visietekst) bij het inrichten van een e-depot als knooppunt in een internationaal infrastructuurnetwerk: 1. Is het nodig

Nadere informatie

Competentiemanagement bij de federale overheid

Competentiemanagement bij de federale overheid Competentiemanagement bij de federale overheid Competentieprofielen Basis Leidinggevend A1 December 2009 LEIDINGGEVEND A1 1/ BASISPROFIEL Tabel informatie begrijpen taken Taken uitvoeren Leidinggevend

Nadere informatie

Visiedocument Expertisenetwerk Kinder- en Jeugdpsychiatrie (EKJP)

Visiedocument Expertisenetwerk Kinder- en Jeugdpsychiatrie (EKJP) Visiedocument Expertisenetwerk Kinder- en Jeugdpsychiatrie (EKJP) I/ Inleiding Het aantal kinderen en jongeren met ernstige psychische problemen is goed bekend. Zowel in Nederland als in andere landen

Nadere informatie

DUTO Normenkader Duurzaam Toegankelijke Overheidsinformatie

DUTO Normenkader Duurzaam Toegankelijke Overheidsinformatie DUTO Normenkader Duurzaam Toegankelijke Overheidsinformatie Erik Saaman (projectleider DUTO) NORA Gebruikersraad, 9 juni 2015 normenkader@nationaalarchief.nl Duurzaam toegankelijke overheidsinformatie

Nadere informatie

Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids

Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids Wat? Internationale stages worden steeds belangrijker in de context van de internationalisering van hoger onderwijs en

Nadere informatie

Vlaamse overheid Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35, bus 10 1030 Brussel

Vlaamse overheid Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35, bus 10 1030 Brussel Evaluatie van beleid en beleidsinstrumenten Protocol tussen de entiteit 1 verantwoordelijk voor de (aansturing van de) evaluatie en (de instelling verantwoordelijk voor) het beleidsinstrument Vlaamse overheid

Nadere informatie

NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING. CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING

NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING. CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING Versterking van de wetenschap en een betere benutting van de resultaten zijn een onmisbare basis, als Nederland

Nadere informatie

Publicatie erfgoedstandaarden. 17 februari 2010

Publicatie erfgoedstandaarden. 17 februari 2010 Publicatie erfgoedstandaarden 17 februari 2010 inhoud use cases doelstellingen deliverables projectorganisatie use cases use case_1 Religie en kolonisatie: Congo 2010 transcripties geluidsopnamen geografische

Nadere informatie

Het museum: - beschikt over een kwaliteitslabel als museum - heeft tijdig een aanvraag ingediend voor Vlaamse indeling en subsidiëring

Het museum: - beschikt over een kwaliteitslabel als museum - heeft tijdig een aanvraag ingediend voor Vlaamse indeling en subsidiëring Museum voor Industriële Archeologie en Textiel (MIAT), Gent 1. Gemotiveerd advies van de beoordelingscommissie Collectiebeherende Cultureel-erfgoedorganisaties over indeling bij het Vlaamse niveau en toekenning

Nadere informatie

Slimme IT. Sterke dienstverlening. E-START ONDERSTEUNING OP MAAT VAN LOKALE BESTUREN BIJ E-GOVERNMENT EN ORGANISATIEONTWIKKELING

Slimme IT. Sterke dienstverlening. E-START ONDERSTEUNING OP MAAT VAN LOKALE BESTUREN BIJ E-GOVERNMENT EN ORGANISATIEONTWIKKELING Slimme IT. Sterke dienstverlening. 1 E-START ONDERSTEUNING OP MAAT VAN LOKALE BESTUREN BIJ E-GOVERNMENT EN ORGANISATIEONTWIKKELING 2Dienstverlenende vereniging E-START WAAROM? 3 Lokale besturen komen steeds

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist Doel van de functiefamilie Vanuit de eigen technische specialisatie voorbereiden en opmaken van plannen, ontwerpen of studies en de uitvoering ervan opvolgen specialistische

Nadere informatie

2. Wat zijn per sector/doelgroep de algemene inzichten ten aanzien van de inhoud van de continuïteitsplannen?

2. Wat zijn per sector/doelgroep de algemene inzichten ten aanzien van de inhoud van de continuïteitsplannen? Samenvatting Aanleiding en onderzoeksvragen ICT en elektriciteit spelen een steeds grotere rol bij het dagelijks functioneren van de maatschappij. Het Ministerie van Veiligheid en Justitie (hierna: Ministerie

Nadere informatie

Van vroeger nu en straks 24/02/2011

Van vroeger nu en straks 24/02/2011 Geert Mareels Vlaams egovernment Manager Geert.mareels@bz.vlaanderen.be E-government in Vlaanderen Van vroeger nu en straks 24/02/2011 EIB CORVE 24/02/2011 Deel 1 :Van Vroeger 1 E-government rond de eeuwwisseling

Nadere informatie

functiebenaming : cultuurbeleidscoördinator hoofdafdeling : cultuur en vrije tijd : cultureel centrum, bibliotheek, heemkunde, musea, toerisme

functiebenaming : cultuurbeleidscoördinator hoofdafdeling : cultuur en vrije tijd : cultureel centrum, bibliotheek, heemkunde, musea, toerisme functiebenaming : cultuurbeleidscoördinator hoofdafdeling : cultuur en vrije tijd dienst : cultureel centrum, bibliotheek, heemkunde, musea, toerisme niveau : A weddenschaal : A4a-A4b prestatie : 1/1 bezetting

Nadere informatie

Belnet: tevreden klanten!

Belnet: tevreden klanten! Belnet: tevreden klanten! In het voorjaar 2012 legde Belnet haar oor te luisteren bij haar belangrijkste stakeholders: de klanten. Belnet gaf de opdracht voor een klanttevredenheidsonderzoek aan het Leuvense

Nadere informatie

Beleidsplanning in Geel. Welke plaats heeft gezondheid in dit geheel?

Beleidsplanning in Geel. Welke plaats heeft gezondheid in dit geheel? Beleidsplanning in Geel Welke plaats heeft gezondheid in dit geheel? Geel sterk stijgend aantal inwoners - 2013: 38.238 (+ 13,5% t.o.v. 2000) grote oppervlakte: stedelijke kern landelijke deeldorpen

Nadere informatie

Binden, bewaren, bezielen en betalen

Binden, bewaren, bezielen en betalen EGH/ZHL november 2013 Binden, bewaren, bezielen en betalen voor landschap en erfgoed in Zuid-Holland Zuid-Holland heeft veel te bieden qua natuur, landschap en erfgoed. Er zijn talrijke partijen die zich

Nadere informatie

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut.

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. Samenvatting Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. De Jeugdmonitor Zeeland De Jeugdmonitor Zeeland is een plek waar allerlei informatie bij

Nadere informatie

Tilburg University 2020 Toekomstbeeld. College van Bestuur, april 2013

Tilburg University 2020 Toekomstbeeld. College van Bestuur, april 2013 Tilburg University 2020 Toekomstbeeld College van Bestuur, april 2013 Strategie in dialoog met stakeholders Open voor iedere inbreng die de strategie sterker maakt Proces met respect en waardering voor

Nadere informatie

Digitaal archiveren. Timo van Houdt werkgroep Archieven

Digitaal archiveren. Timo van Houdt werkgroep Archieven Digitaal archiveren Timo van Houdt werkgroep Archieven Digitale dementie Digitaal Analoog Virtueel Fysiek Bestand Document Digitaal werken = normaal Digitaal archiveren = problematisch Vandaag Gisteren

Nadere informatie

DECREET. houdende de erkenning en de subsidiëring van organisaties voor volkscultuur en de oprichting van het Vlaams Centrum voor Volkscultuur

DECREET. houdende de erkenning en de subsidiëring van organisaties voor volkscultuur en de oprichting van het Vlaams Centrum voor Volkscultuur VLAAMS PARLEMENT DECREET houdende de erkenning en de subsidiëring van organisaties voor volkscultuur en de oprichting van het Vlaams Centrum voor Volkscultuur HOOFDSTUK I Algemene bepalingen Artikel 1

Nadere informatie

O.D. 1.1 Zoeken naar argumenten om anders/meer/beter te investeren, bijvoorbeeld in fietsenstallingen

O.D. 1.1 Zoeken naar argumenten om anders/meer/beter te investeren, bijvoorbeeld in fietsenstallingen LOKO Deelbureau Sociaal 8 oktober 2012 BELEIDSPLAN Algemeen Het jaarthema van LOKO dit jaar stad en student & oriëntering en integratie. Binnen het sociale beleid van LOKO kunnen deze thema s gemakkelijk

Nadere informatie

Staten-Generaal Opvang en Vrije tijd van schoolkinderen. Docentendag Pedagogie Jonge Kind 12 september 2014

Staten-Generaal Opvang en Vrije tijd van schoolkinderen. Docentendag Pedagogie Jonge Kind 12 september 2014 Staten-Generaal Opvang en Vrije tijd van schoolkinderen Docentendag Pedagogie Jonge Kind 12 september 2014 Doel en opzet Basisprincipes Voorbereidende werkgroepen Resultaat van de Staten-Generaal Vooraf

Nadere informatie

Competentiemanagement bij de federale overheid

Competentiemanagement bij de federale overheid Competentiemanagement bij de federale overheid Competentieprofielen Basis Leidinggevend A4 December 2009 LEIDINGGEVEND A4 1/ BASISPROFIEL Tabel informatie begrijpen taken Taken uitvoeren Leidinggevend

Nadere informatie

Congres VELOV Elementen voor de toespraak van Pascal Smet Vlaams minister van Onderwijs, Jeugd, Gelijke Kansen en Brussel Mechelen, 26 maart 2014

Congres VELOV Elementen voor de toespraak van Pascal Smet Vlaams minister van Onderwijs, Jeugd, Gelijke Kansen en Brussel Mechelen, 26 maart 2014 Congres VELOV Elementen voor de toespraak van Pascal Smet Vlaams minister van Onderwijs, Jeugd, Gelijke Kansen en Brussel Mechelen, 26 maart 2014 Nieuwe ontwikkelingen en impulsen op sociaal, cultureel,

Nadere informatie

nemen van een e-depot

nemen van een e-depot Stappenplan bij het in gebruik nemen van een e-depot CONCEPT VOOR FEEDBACK Bijlage bij Handreiking voor het in gebruik nemen van een e-depot door decentrale overheden 23 juli 2015 Inleiding Dit stappenplan

Nadere informatie

Startnotitie Digitaal Platform voor presentatie van het beste en mooiste van de Vlaams-Nederlandse culturele samenwerking

Startnotitie Digitaal Platform voor presentatie van het beste en mooiste van de Vlaams-Nederlandse culturele samenwerking Startnotitie Digitaal Platform voor presentatie van het beste en mooiste van de Vlaams-Nederlandse culturele samenwerking Commissie Cultureel Verdrag Vlaanderen - Nederland Brussel, april 2014 CVN heeft

Nadere informatie

Cultuurbeleidsplan 2015-2019

Cultuurbeleidsplan 2015-2019 CBS Maranatha Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Cultuurbeleidsplan 2015-2019 1. Inleiding Dit is het cultuureducatieplan van de CBS Maranatha in Winschoten. Een plan dat is opgesteld om een bijdrage te leveren

Nadere informatie

Inhoudstafel. 1. Inleiding...1. 2. De Europese integratieparadox...11

Inhoudstafel. 1. Inleiding...1. 2. De Europese integratieparadox...11 Inhoudstafel 1. Inleiding.............................................................1 1.1. Probleemstelling........................................................1 1.2. Onderzoeksopzet.......................................................3

Nadere informatie

Het digitale informatielandschap van de toekomst. Jeanine Tieleman Kwaliteitsmedewerker Digitaal Erfgoed Nederland jeanine.tieleman@den.

Het digitale informatielandschap van de toekomst. Jeanine Tieleman Kwaliteitsmedewerker Digitaal Erfgoed Nederland jeanine.tieleman@den. Het digitale informatielandschap van de toekomst Jeanine Tieleman Kwaliteitsmedewerker Digitaal Erfgoed Nederland jeanine.tieleman@den.nl Opzet presentatie: Wat is DEN? Digitale informatiemaatschappij

Nadere informatie

Mediawijsheid oprichten. Het kenniscentrum zal ondermeer voor de specifieke noden van mensen met een handicap aandacht hebben.

Mediawijsheid oprichten. Het kenniscentrum zal ondermeer voor de specifieke noden van mensen met een handicap aandacht hebben. MEDIA BELEID In haar beleidsnota media erkent Minister Lieten het belang van diversiteit in de Vlaamse media Ze wil de media-actoren stimuleren om een doeltreffend diversiteitsbeleid te ontwikkelen en

Nadere informatie

Beoordeling van het PWS

Beoordeling van het PWS Weging tussen de drie fasen: 25% projectvoorstel, 50% eindverslag, 25% presentatie (indien de presentatie het belangrijkste onderdeel is (toneelstuk, balletuitvoering, muziekuitvoering), dan telt de presentatie

Nadere informatie

Informatie over onze vereniging

Informatie over onze vereniging Informatie over onze vereniging Editie 2014 Uitgebreide en actuele informatie op www.cio-platform.nl CIO Platform Nederland, mei 2014 Informatie over onze vereniging - CIO Platform Nederland mei 2014 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Cultuur als bindmiddel

Cultuur als bindmiddel Cultuur als bindmiddel Actiegroep Diversiteit/Cultuureducatie Dit werk is gelicenseerd onder een Creative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel-GeenAfgeleideWerken 2.0 België licentie Cultuur doet bewegen

Nadere informatie

Opleidingsprogramma DoenDenken

Opleidingsprogramma DoenDenken 15-10-2015 Opleidingsprogramma DoenDenken Inleiding Het opleidingsprogramma DoenDenken is gericht op medewerkers die leren en innoveren in hun organisatie belangrijk vinden en zich daar zelf actief voor

Nadere informatie

Advies. over het ontwerp van kaderdecreet Vlaamse ontwikkelingssamenwerking

Advies. over het ontwerp van kaderdecreet Vlaamse ontwikkelingssamenwerking Brussel, 5 juli 2006 050706_Advies_kaderdecreet_Vlaamse_ontwikkelingssamenwerking Advies over het ontwerp van kaderdecreet Vlaamse ontwikkelingssamenwerking 1. Inleiding Op 24 mei 2006 heeft Vlaams minister

Nadere informatie

Advies over de decreetwijziging betreffende de Regionale Technologische Centra (RTC)

Advies over de decreetwijziging betreffende de Regionale Technologische Centra (RTC) ALGEMENE RAAD 25 november 2010 AR-AR-KST-ADV-005 Advies over de decreetwijziging betreffende de Regionale Technologische Centra (RTC) Vlaamse Onderwijsraad Kunstlaan 6 bus 6 BE-1210 Brussel T +32 2 219

Nadere informatie

Creative Europe Programma en Europe For Citizens Calls en deadlines 2014

Creative Europe Programma en Europe For Citizens Calls en deadlines 2014 Creative Europe Programma en Europe For Citizens Calls en deadlines 2014 Calls subprogramma MEDIA Korte omschrijving Deadline Support for the development of Single Projects and Slate Funding Steun voor

Nadere informatie

Juli 2007 1 OVERZICHT REGELGEVING GEOGRAFISCH INFORMATIE SYSTEEM VLAANDEREN

Juli 2007 1 OVERZICHT REGELGEVING GEOGRAFISCH INFORMATIE SYSTEEM VLAANDEREN 1 OVERZICHT REGELGEVING GEOGRAFISCH INFORMATIE SYSTEEM VLAANDEREN I. GIS-DECREET Decreet van 17 juli 2000 houdende het Geografisch Informatie Systeem Vlaanderen (B.S., 2 september 2000 1, in werking 12

Nadere informatie

Visie muziekonderwijs en beeldende vorming Terneuzen

Visie muziekonderwijs en beeldende vorming Terneuzen Visie muziekonderwijs en beeldende vorming Terneuzen INHOUDSOPGAVE 1.0 INLEIDING... 3 2.0 UITGANGSPUNTEN ONDERZOEK EN DEFINITIE MUZIKALE EN BEELDENDE VORMING... 3 2.1 UITGANGSPUNTEN... 3 2.2 DEFINITIE

Nadere informatie

B) Toelichting van EYE op het inmiddels gewijzigd beleid t.a.v. duurzame opslag van gedigitaliseerde films en born digital films

B) Toelichting van EYE op het inmiddels gewijzigd beleid t.a.v. duurzame opslag van gedigitaliseerde films en born digital films Mevrouw drs. M. C. van Heese Erfgoedinspectie/Collecties en Archieven IPC 3500 Postbus 16478 2500 BL Den Haag Amsterdam, 11 februari 2016 Betreft: De stoot van de rijkscollectie BYE Filmmuseum Geachte

Nadere informatie

i-scan 2.0 Informatiebeheer van werkvloer tot beleid. Begeleiding voor

i-scan 2.0 Informatiebeheer van werkvloer tot beleid. Begeleiding voor Informatiebeheer van werkvloer tot beleid. Begeleiding voor gemeenten en OCMW s Waarom I-scan 2.0? De uitbouw van e-government en het toenemend gebruik van ICT-toepassingen leveren niet altijd de voorspelde

Nadere informatie

Sturen met inzicht op basis van managementinformatie. InfoTopics. Agenda. Conferentie bedrijfsvoering VOSABB

Sturen met inzicht op basis van managementinformatie. InfoTopics. Agenda. Conferentie bedrijfsvoering VOSABB Sturen met inzicht op basis van managementinformatie Conferentie bedrijfsvoering VOSABB Eemnes 16 april 2008 InfoTopics Jong bedrijf met veel ervaring Focus op onderwijs Focus op managementinformatievoorziening

Nadere informatie

Beleids- en BeheersCyclus. Cursus beleidsplanning, -monitoring en evaluatie: Inleidend hoofdstuk

Beleids- en BeheersCyclus. Cursus beleidsplanning, -monitoring en evaluatie: Inleidend hoofdstuk Beleids- en BeheersCyclus Cursus beleidsplanning, -monitoring en evaluatie: Inleidend hoofdstuk Inhoud cursus Rode draad 1.2 Inleiding 1.3 Definities 1.4 Model strategisch 1.5 Belang strategisch 1.6 Belang

Nadere informatie