nv BAUWENS Jan Bauwens Gedelegeerd bestuurder Meubelen die de tand des tijds doorstaan CORPORATE GOVERNANCE BASEL III WEBSITES SUCCESS STORY

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "nv BAUWENS Jan Bauwens Gedelegeerd bestuurder Meubelen die de tand des tijds doorstaan CORPORATE GOVERNANCE BASEL III WEBSITES SUCCESS STORY"

Transcriptie

1 # 202 April > juni 2013 INGOnderneming nv BAUWENS Jan Bauwens Gedelegeerd bestuurder Meubelen die de tand des tijds doorstaan CORPORATE GOVERNANCE Vind de juiste vrouw op de juiste plaats! BASEL III Welke implicaties voor ondernemingen? WEBSITES Hoe binnen de wet te blijven? SUCCESS STORY Enelia rentabiliseert het dak van uw bedrijf

2 INHOUDSTAFEL NEWS 04 In het kort Actualiteit van het kwartaal Een interessante of verrassende greep uit de economische actualiteit. SUCCESS STORY 06 nv Bauwens Tweede adem voor meubelfabriek Meubelfabriek onthult het geheim van haar langjarig bestaan. 10 Enelia Bedrijfsdaken: de kroon op het werk Drie dynamische, enthousiaste ondernemers bieden u een andere kijk op uw bedrijfsdak. INSIGHT 09 Expert Fiscaliteit: welke veranderingen in 2013? Stand van zaken inzake de belastingen op roerende inkomens in 2012 en de verwachtingen voor TIPS & TRICKS 13 e-commerce en websites Opgelet voor valstrikken Aan welke regels moeten e-commerce sites voldoen? ING AT YOUR SIDE 16 Basel III Welke gevolgen heeft Basel III voor de financiering van uw activiteiten? Wat is de invloed van de toezichthoudende voorschriften op de financiering van de ondernemingen? PEOPLE AND MANAGEMENT 18 Corporate governance De juiste vrouw op de juiste plaats Welke concrete acties kunnen de bedrijven nemen om hun topmanagement en hun raden van bestuur te vervrouwelijken? EVENT 21 ING conference 2013 Concurrentiekracht: de economische uitdaging van de toekomst? Hoe kunnen de Belgische en Europese ondernemingen zich aanpassen aan een sterk veranderend economisch landschap? Wilt u reageren op een bepaald artikel of ons gewoon een vraag stellen? Stuur dan een mail naar Redactiecomite G. Bourlart, R. De Dooy, D. Demerie, C. De Moor, N. Ivacic, A. Van Brakel, L. Violon, F. Wauters, D. Zeghers, V. Zwaelens Hoofdredacteur N. Ivacic Redactie G. Bourgeois, C. De Kock, F. Petitjean, P. Segaert, F. Wauters Editing M. Staelens Foto s L. Bazzoni, ING, F. Raevens Layout M. Bourgois, C. Harmignies ING Onderneming Reproductie is toegestaan, mits bronvermelding. Alle rechten voorbehouden voor de reproductie van foto s, de lay-out en de illustraties, die eigendom zijn van Elixis. ING Onderneming paraît également en français. ISSN-nummer: Contactpersoon ING N. Ivacic Marnixlaan Brussel Tel.: Internet: ing-onderneming.be Gratis abonnement ing-onderneming.be Realisatie Elixis sprl Rodenbachstraat Brussel Verantwoordelijke uitgever Inge Ampe - ING België nv Sint-Michielswarande Brussel RPR Brussel BTW BE BIC: BBRUBEBB IBAN: BE INGOnderneming

3 De Belgische economie ondersteunen Beste lezers, De komst van de lente valt dit jaar samen met een reeks goednieuwsberichten die aangenaam afsteken tegen het grauwe grijs van de afgelopen maanden. Allereerst is er de aankondiging van een weliswaar bescheiden relance in België. Zo zal ons land een positieve groei kennen van 0,2%, een heel stuk boven het Europese gemiddelde van - 0,3%. Ook al zullen we wellicht nog lange tijd in een moeilijke omgeving zitten, toch zou deze sprankel hoop ons wat moeten opmonteren. Daarnaast heeft ING België het voorbije jaar uitstekende resultaten behaald. Niet alleen is onze winst vóór belastingen met 10% gestegen, we hebben vooral onze missie als bankier resoluut voortgezet: de economie actief ondersteunen. Zo zijn in 2012 niet alleen de deposito s sterk gestegen (+ 3,5 miljard euro), maar ook en vooral de kredieten (+ 4,4 miljard euro). Deze groei is voornamelijk te danken aan de kredieten toegekend aan middelgrote ondernemingen en institutionele klanten. Ze is de concretisering van ons engagement, maand na maand, om onze ondernemingen te ondersteunen bij de financiering van hun projecten. Het spreekt vanzelf dat we die kerntaak gedurende heel 2013 willen voortzetten. Dat zal onder meer nieuwe producten opleveren voor ondernemingen, naast onze verdere omvorming tot directe universele bank. Dankzij onze rechtstreekse onlinediensten kunnen we steeds sneller reageren op uw vragen en kunt u uw zaken snel en doeltreffend beheren. Ook dit jaar blijven we vernieuwen in dit domein, maar daarnaast willen we ook onze adviesrol versterken door uw bevoorrechte gesprekspartner te blijven. Uiteraard maken we ook verder werk van onze financiële saneringsinspanning, die noodzakelijk is om het hoofd te bieden aan de huidige economische onzekerheid en in orde te zijn met de nieuwe regelgeving. Het is die inspanning die we al jaren voeren en die ervoor zorgt dat we onze kerntaak steun aan de economie kunnen voortzetten. Meer dan ooit willen we uw bevoorrechte bankpartner blijven. Een solide partner die vertrouwen heeft in de toekomst en bereid is om samen met u te investeren in de economie van ons land. Erik Van Den Eynden General Manager Midcorporates & Institutionals ING Belgium Market update Wilt u dagelijks op de hoogte blijven van de trends op de financiële markten? Surf naar businessnews.ing.be en registreer u gratis op onze publicaties. 03

4 NEWS people Wijzigingen in de Raad van Bestuur van ING België Sinds 1 januari 2013 volgt Philippe Masset, afgevaardigd bestuurder van de nv ING België en verantwoordelijke voor de afdeling Products & Operations, Arnaud Laviolette op als hoofd van de afdeling Commercial Banking België, binnen de Raad van Bestuur van ING België. Philippe Masset kent deze afdeling goed, hij stond namelijk al aan het hoofd ervan van september 2008 tot maart Philippe Masset studeerde economie en rechten aan de Université Catholique de Louvain en zette retail 'Echte' winkels blijven bestaan In een onderzoek getiteld 'Demystifying the online shopper: 10 myths of multichannel retailing', tackelt PwC diverse ongefundeerde stellingen. Een van die stellingen is dat 'echte' winkels niet meer dan een showroom zullen worden voor online kopers. Uit dit onderzoek blijkt echter dat 'echte' winkels bij de meeste consumenten de voorkeur blijven genieten. Online of via de zo geroemde mobiele apps iets kopen, is zelfs minder populair dan shoppen in een winkel: de meeste consumenten geven aan dat ze de komende 12 maanden vaker in een winkel iets zullen kopen dan online of via mobiele websites. Info: zijn eerste professionele stappen bij het beursbedrijf Masset, Vermeulen & Co. Later werd hij directeur en CEO van het beursbedrijf Vermeulen Raemdonck. In 2003 gaat hij bij ING aan de slag als verantwoordelijke van de afdeling ING Western Europe Equity Markets. In 2007 wordt hij Global Head Financial Institutions. Per 1 maart 2013 volgt Rik Vandenberghe Philippe Masset op als verantwoordelijke van de afdeling Products & Operations. Rik Vandenberghe stond zes jaar aan het hoofd van ING Luxemburg. betalingen De gevolgen van SEPA: wat is de impact op uw bedrijf? Om bedrijven te helpen de gevolgen van het nieuwe formaat voor Europese betalingen (SEPA) beter te vatten, stelt ING een online tool ter beschikking voor bedrijven. Bezoekers ontdekken er: - de historiek en voordelen van SEPA; - de nieuwe formaten voor overschrijvingen en domiciliëringsopdrachten; - de nodige stappen die bedrijven moeten doorlopen voor de overgang naar SEPA in hun bedrijf; - advies en ondersteuning geboden door ING aan haar klanten voor een vlotte overschakeling; - praktische informatie en FAQ van meest gestelde vragen. Info: 57% Onlangs publiceerde PwC zijn Family Business Survey, een tweejaarlijks onderzoek naar familiebedrijven. In de gepubliceerde resultaten valt volgend goed nieuws op: 57% van de bevraagde bedrijven tekende vorig jaar een groter omzetcijfer op en verwacht de volgende vijf jaar een stabiele groei. Om deze groei te kunnen realiseren, zullen bedrijven een antwoord moeten vinden op enkele externe uitdagingen: het algemene economische klimaat, de onzekerheid over de euro, de prijzenconcurrentie en de constante nood aan innovatie. De interne uitdagingen betreffen vooral de successieplanning en de nood om de juiste talenten aan te werven en te houden. vertrouwen StIjgt bij belgische InveSteerderS de eerste 'barometer van de Investeerders' van 2013 werd in februari gepubliceerd en start het jaar met een positief bericht: niet minder dan 30% van de investeerders verwacht een betere conjunctuur in de loop van de eerste maanden van positieve groei In 2013 de europese Commissie bevestigt het optimisme van de belgische investeerders en verwacht voor belgië een matige groei van 0,2% van het bnp, heel wat beter dus dan het europese gemiddelde van - 0,3%. voor 2014 wordt een groei van 1,5% verwacht, en ook dat is beter dan het europese gemiddelde. europa InveSteert In 5g 4g is nog niet eens beschikbaar in belgië en er is al sprake van 5g. de europese Commissie investeert in 2013 inderdaad 50 miljoen euro in de ontwikkeling van toekomstige mobiele netwerken. deze nieuwe netwerken zouden in 2020 het daglicht moeten zien. 04 INGOnderneming

5 INGsider nieuwe Ceo voor Ing group In oktober ralph Hamers, huidige Ceo van Ing belgië volgt per 1 oktober 2013 jan Hommen op als hoofd van de Ing group. ralph Hamers werkt al sinds 1991 bij Ing en kent de bank door en door. Hij oefende verschillende functies uit in meerdere landen. YveS SaInt laurent bij Ing de tentoonstelling 'Yves Saint laurent. visionair' loopt tot 5 mei. mis deze unieke kans niet. meer informatie en reserveren kan op ing.be/art. StatIStIeken De Belg overschrijdt de kaap van 80 jaar In 2011 steeg de gemiddelde levensverwachting in België tot 80,4 jaar: 82,9 jaar voor vrouwen en 77,8 voor mannen. Met dit gemiddelde staat België op de 13e plaats in Europa. Wat de levensverwachting op 65 jaar betreft, bedraagt die vandaag 21,2 jaar voor vrouwen en 17,7 jaar voor mannen. Goed nieuws dus voor bedrijven die zich richten tot de senioren. Deze sector kent de laatste jaren trouwens een grote ontwikkeling. FamIlIebedrIjven ING ondersteunt twee colloquia Geheel in lijn met haar beleid om dicht bij familiebedrijven te staan, ondersteunt ING twee evenementen die het Institut de l'entreprise Familiale (IEF) en het Instituut voor het Familiebedrijf (IFB) dit jaar organiseren: - 6 juni: colloquium omtrent taboes in familiebedrijven, georganiseerd door het IEF in Louvain-La-Neuve - oktober: colloquium omtrent 'best practices' inzake private equity, georganiseerd door het IFB in Gent Info: en de bank van morgen ING lanceert een nieuw concept voor de agentschappen Nu bedrijven en bedrijfsleiders steeds nauwer met elkaar verbonden raken, moet ook hun bank mee-evolueren en er voor hen zijn waar en wanneer dat nodig is. ING's nieuwe strategie 'Direct if possible, advice when needed', vindt haar inspiratie in deze trend. Ter aanvulling op ING's online aanbod, wordt het agentschap het speerpunt voor advies en online bankieren. Tussen nu en 2016 worden 234 grote ING-kantoren aangepast aan dit nieuwe concept dat nauwer aansluit bij de klanten en hun noden. vlotter advies In het nieuwe agentschap staat een groter onthaal centraal, het wordt een plek waar klanten vlot en snel bij een medewerker terechtkunnen. Diverse halfopen of gesloten ruimten bieden de discretie die nodig is bij persoonlijke gesprekken. Klanten kunnen bovendien via de website van ING of via Mobile Banking een afspraak maken met een medewerker en zo wachttijden vermijden. online bankieren in de agentschappen Naast de bekende Self'Bank-toestellen krijgen de agentschappen ook andere toestellen: - biedt rechtstreeks toegang tot ing.be en de interface Home'Bank. - Virtual wall: hier kunnen klanten met een smartphone of tablet een QR-code scannen en rechtstreeks de productpagina van hun keuze raadplegen. - Wifi: hotspots vereenvoudigen de toegang tot online diensten. Deze nieuwe diensten werden al uitgetest in enkele pilootagentschappen, en dit met uitstekende resultaten: 95% van de bevraagde klanten zijn tevreden over deze diensten. Vooral de kortere wachttijden, de aangename medewerkers, het oordeelkundige advies en het design van het agentschap konden hen bekoren. reading tips Governance tools voor bestuurders Het instituut Guberna publiceerde een Toolkit met daarin alle gedragsregels, advies en voorbeelden voor bedrijfsleiders. U kunt de Toolkit raadplegen en uw mening geven op toolkit-voor-de-bestuurder. De astronomische kostprijs van een 'foute casting' Hoeveel kost het rekruteren van het verkeerde profiel uw bedrijf? Ontdek het in deze boeiende infografie gepubliceerd door een Amerikaans werving- en selectiekantoor: the-cost-of-a-bad-hire-infographic. Bedrijfswagen en VAA Wat is de waarde van het VAA naar aanleiding van het gebruik van een bedrijfswagen? Als u zeker wilt zijn dat u het juiste bedrag aangeeft, gebruik dan het online formulier dat de fiscus ter beschikking stelt. Enkele dagen nadat u het formulier heeft ingevuld, ontvangt u een officieel antwoord. Info: belbone.be/towv3/index. php4?lang=nl&type_ doc=data3 istockphoto 05

6 SUCCESS STORY VESTIGINGEN Beernem ACTIVITEITEN Productie van meubels OPGERICHT 1936 OMZET 40 miljoen euro MEDEWERKERS 275 (onder wie 250 arbeiders) Als één van de weinige grote meubelfabrieken in ons land kwam het familiebedrijf nv Bauwens versterkt uit de voorbije twee decennia. Het kon zelfs steeds groeicijfers voorleggen. Zaakvoerder Jan Bauwens legt uit waarom. nv BAUWENS TWEEDE ADEM VOOR MEUBELFABRIEK 06 INGOnderneming

7 De nv Gaston Bauwens is één van de laatste vijf grote meubelfabrieken in ons land die over de tweehonderd arbeiders of meer tewerkstellen. Enkele decennia geleden telde België er nog meer dan vijftig. Zeker in de Brugse regio schoten de meubelfabrieken na de Tweede Wereldoorlog als paddenstoelen uit de grond. Op hun hoogtepunt stelden de Brugse meubelfabrieken ruim arbeiders te werk. Maar in de jaren 90 kreeg de meubelsector klappen. Meubelfabriek Gaston Bauwens heeft dat turbulente decennium wel overleefd, zaakvoerder Jan Bauwens vertelt waarom. VAN MASSIEF NAAR SPAANDERPLATEN "Tot halfweg de jaren 80 kochten de mensen bij hun huwelijk eiken slaap- en eetkamers. Dat waren massieve meubelen of fineer, waarbij een dun laagje eikenhout op een goedkoper bindhout werd gelegd", legt Jan Bauwens uit. "Eiken meubelen waren een traditie, de mensen waren trots op hun meubel, zelfs de buren kwamen kijken. Maar gaandeweg verschoof de vraag naar meubels van spaanderplaten en MDF-platen, afgewerkt met papierdecor. Het ontwerp was jonger, en meer dan de helft goedkoper dan de klassieke, massieve meubels." SOLIDWOOD I De familie Bauwens zag de trend en koos er in 1987 voor, met de intrede in de fabriek van Jans zoon Nicojan en dochter Jannic, om een nieuwe firma Solidwood I nv op te richten. Deze had een oppervlakte van m 2 en leunde aan tegen de bestaande gebouwen van de nv Gaston Bauwens in Beernem. Ze was specifiek bedoeld voor de productie van meubels uit spaanderplaten en van halffabricaten voor de eigen bedrijven. 'Bedrijven' in het meervoud, want twee jaar eerder had Jan Bauwens nv De Akker overgenomen, een meubelfabriek die zijn vader Gaston destijds samen met zijn broer Adolf had opgericht in Ruddervoorde. De m 2 extra bedrijfsruimte op de site in Beernem en de nieuwe productielijn waren goed voor een investering van 16 miljoen euro. VAN 500 NAAR 250 Enkele cijfers ter illustratie van de strategische verschuiving van eiken meubels naar eet- en slaapkamers uit spaanderplaten: voorheen vertegenwoordigden de massieve en fineren eiken meubels 100% van de omzet, vandaag is dit 20%, en dat aandeel neemt steeds verder af. Ook het aantal arbeiders is afgenomen: van 500 in de hoogdagen naar 250 arbeiders vandaag. "Maar we realiseren nu een grotere omzet dan toen, vandaag ongeveer 40 miljoen euro", zegt Jan Bauwens. "Onze huidige productie is veel minder arbeidsintensief. Op de computergestuurde productielijnen moeten onze medewerkers enkel de kwaliteit controleren, geen stukken meer vastnemen of zelf bewerken. Alle bewerkingen van het hout gebeuren machinaal. Het resultaat zijn colli s waarin alle onderdelen van het meubel verpakt zijn. Daarvan monteren wij niets meer zelf, dat is voor de winkel of de particuliere eindklant." 40% van het omzetcijfer gaat naar Belgische klanten, 40% is bedoeld voor de Franse markt en de overige 20% wordt geëxporteerd naar de rest van Europa. RUIMTE OM UIT TE BREIDEN De strategische verschuiving vergroot ook de nood aan productie- en opslagruimte. De productiestraten nemen veel plaats in beslag, en vragen een compleet verschillende infrastructuur dan de productie van de eiken meubelen. De 12 ha grote site aan de afrit van de E40 in Beernem is ondertussen volledig benut. "Die ruimte om uit te breiden is allicht de tweede factor van ons succes", vermoedt Jan Bauwens, terwijl hij op een archieffoto wijst hoe er in de loop der jaren steeds meer gebouwen bijgekomen zijn. "We hebben steeds voldoende ruimte gehad om bij te bouwen. DE VRAAG HEEFT ZICH VER- PLAATST VAN MASSIEF HOUT NAAR MULTI- PLEX EN MDF SOLIDWOOD II Begin jaren 2000 rijpte het plan om de vestiging in Oostkamp waar stamvader Gaston Bauwens kort na de Tweede Wereldoorlog samen met zijn echtgenote zijn meubelfabriek had opgericht te verhuizen naar Beernem. Tegelijk wilde het bedrijf een tweede Solidwood bouwen om de productie van meubelen uit spaanderplaten op te drijven. Een zware brand in maart 2003 in de vestiging in Oostkamp bracht de zaken in een stroomversnelling. De gebouwen werden gesloopt. Het leeuwendeel van de werknemers ging op brugpensioen of verhuisde mee naar de fabriek in Beernem. Gelijktijdig werd de fabriek daar uitgerust met een automatische sprinklerinstallatie. Twee jaar later, in 2005, was Solidwood II klaar. Wie is Jan Bauwens? Jan Bauwens is geboren in 1936, het jaar waarin zijn ouders Gaston en Nera met hun meubelproductie begonnen. Na zijn middelbare studies en zijn legerdienst stapte Jan in 1957 in het bedrijf. Sinds het overlijden van vader Gaston in 1981 is Jan Bauwens zaakvoerder van de nv Gaston Bauwens. Met zijn echtgenote Nicole heeft hij twee kinderen, Nicojan en Jannic, die beide ook in het bedrijf werken. Ze hebben ook vier kleinkinderen, die momenteel nog studeren. 07

8 SUCCESS STORY ING, partner van nv Bauwens NICO HIMPE Relationship Manager ING Belgium "LANGE VERTROUWENSRELATIE" Sinds 1 januari is Nico Himpe de nieuwe Relationship Manager voor de nv Gaston Bauwens. Hij volgt in die functie David Devaere op. "Familiebedrijven als Bauwens zijn zeer belangrijk voor ING", zegt Nico. "Enerzijds omdat zij de kern vormen van de Belgische economie, maar ook omwille van ons gedeelde streven naar stabiliteit en groei op lange termijn. Die langetermijnvisie laat zich mooi illustreren door de zeer lange vertrouwensrelatie tussen de familie Bauwens en de bank." De dienstverlening van ING aan de nv Gaston Bauwens betreft voornamelijk het dagelijkse betalingsverkeer en de internationale importverrichtingen. De gebouwen die we niet meer nodig hebben, worden gesloopt. Onze stoelenfabriek en de zagerij voor het massief hout zijn bijvoorbeeld afgebroken, ook de houtdroogovens maken plaats voor nieuwe uitbreidingsmogelijkheden." EIGEN FINANCIERING De derde en laatste verklaring voor het succes klinkt heel eenvoudig: "Onze investeringen hebben we steeds met eigen middelen kunnen financieren. Dat bespaart kosten en risico s, en sluit praktische moeilijkheden uit." De nv Gaston Bauwens is al die jaren dan ook 100% eigendom van de familie Bauwens gebleven. Ondertussen richtte de familie in 1988 ook de vastgoedvennootschap Nordica op. Die vennootschap is eigenaar van alle gebouwen die gebruikt worden door de firma Gaston Bauwens en de firma s Solidwood. In 2012 werd de nv De Akker helemaal ontmanteld. De belangrijkste machines zijn naar Beernem verhuisd. In de plaats van de fabrieksgebouwen komen 1,5 ha grote opslagplaatsen bestemd voor de huurmarkt. EEN VAK APART Een meubelfabriek leiden blijkt een veeleisende job. Je moet bereid zijn er veel energie en tijd in te stoppen, aldus Jan Bauwens. "Je hebt veel kennis nodig van het meubel, maar je moet ook de verkoop opvolgen: beslissen of we van een model 500, of stuks zullen maken, aanvoelen welke modellen goed in de markt liggen door met de klanten en de vertegenwoordigers te praten op onze huisbeurs of op nationale en internationale meubelbeurzen. Voor de productie moet je bijvoorbeeld beslissen of het papier dat op de spaanderplaten gelijmd wordt, in Duitsland of in Italië zal worden aangekocht Het vereist veel kennis en ervaring in de sector." Voorwaarden om te slagen BEDRIJFSLEIDER JAN BAUWENS SOMT EEN AANTAL VOORWAARDEN OP VOOR SUCCES IN HET ZAKENLEVEN: - Een goede gezondheid; - Gezond boerenverstand; - Werklust en nooit voldaan; - Mensenkennis; - Dicht bij de medewerkers op de werkvloer staan; - De morgenstond heeft goud in de mond; - Lange studies bieden niet altijd voordelen. vertrekken er elke dag tien." Hij bladert verder door in één van zijn vele fotoboeken en toont een foto van zijn vader in gesprek met een jonge prins Albert, toen de firma Gaston Bauwens voor de eerste keer op de beurs in Brussel tentoonstelde. Ook de relatie met ING is in al die jaren danig geëvolueerd. "Mijn ouders deden hun bankzaken al bij de toenmalige BBL. Sindsdien hebben we altijd een goed en interessant contact gehad met de bank, ook al zijn de zaken ondertussen sterk geëvolueerd. Twee keer per maand komt iemand van het ING-filiaal in Oostkamp naar hier, maar af en toe krijgen we ook bezoek van de regionale kantoren in Brugge en Kortrijk." PROFITEREN VAN 55 JAAR ERVARING Komt er straks een vierde generatie Bauwens in het familiebedrijf? Jan Bauwens: "Mijn vier kleinkinderen zijn nog aan het studeren, het is moeilijk te zeggen. Ik zou het zelf alleszins graag hebben. Maar die beslissing ligt natuurlijk bij hen. Zelf ben ik nog niet van plan te stoppen. Mijn zoon is vooral verantwoordelijk voor de productie en techniek, mijn dochter voor de administratie. Waarom zouden ze niet van mijn 55 jaar ervaring profiteren, zolang het kan? In ieder geval blijven we de komende jaren verder investeren, en dan vooral in mensen met kennis van de moderne technologie, altijd in de hoop dat er steeds meubelen nodig zullen zijn." Foto s: Frédéric Raevens, V.R. BELGISCHE INDUSTRIEGESCHIEDENIS Door zijn lange carrière is Jan Bauwens een bevoorrechte getuige van een uniek stukje Belgische industriegeschiedenis. "Mijn ouders huurden wekelijks één vrachtwagen om hun weekproductie op maandag uit te voeren, vandaag 08 INGOnderneming

9 INSIGHT EXPERT FISCALITEIT: WELKE VERANDERINGEN IN 2013? De fiscaliteit op roerende inkomsten onderging in 2012 tal van wijzigingen. Wat moeten we daaruit onthouden? Voor Sarah Joos, fiscaal specialiste bij ING Private Banking, was 2012 een bijzonder bewogen jaar als het ging om de belasting op roerende inkomsten. VOORHEFFING GESTEGEN, MAAR ANONIMITEIT BEHOUDEN "In 2012 steeg het basistarief van de roerende voorheffing van 15% naar 21%", aldus Sarah Joos. "Bovendien werd er een extra bijdrage van 4% ingevoerd op roerende inkomsten boven euro. Die bijdrage gold ook voor inkomsten onder dat plafond, indien de belastingplichtige ervoor koos om ze niet aan te geven. Sommige inkomstencategorieën moesten echter hoe dan ook aangegeven worden. Kortom, dit systeem was onwerkbaar geworden, zelfs voor specialisten. Gelukkig werd het eind 2012 vereenvoudigd met terugwerkende kracht. Die vereenvoudiging wordt sinds 1 januari 2013 voortgezet. De roerende voorheffing wordt namelijk weer bevrijdend: zodra er sprake is van een inhouding aan de bron, hoeven de roerende inkomsten niet langer vermeld te worden in de belastingaangifte. Wel is het tarief opnieuw gestegen: 25% voor inkomsten uit obligaties en aandelen, inclusief de 'VVPR'-strips, die in 2012 profiteerden van een 'verlaagd' tarief van 21% (tegen 15% in 2011), en voor inkomsten uit distributiebeveks. 25% voor meerwaarden uit kapitalisatiebeveks met Europees paspoort, zodra het in obligaties Ook al blijven er een aantal onzekerheden bestaan, toch hopen we dat 2013 fiscaal gezien een stabiel jaar wordt. SARAH JOOS Wealth Analysis & Planning ING Belgium Private Banking belegde gedeelte hoger ligt dan 25% (terwijl dat voordien 40% was). Beveks zonder Europees paspoort blijven vrijgesteld. 15% op dividenden uit vastgoedbevaks (die tot nog toe gespaard bleven door de fiscus). De intresten op gereglementeerde spaarrekeningen (boven de vrijgestelde schijf), van de fameuze 'lening-leterme' uit november 2011, blijven onderhevig aan het tarief van 15%. De levensverzekeringen tak 21 en 23 mogen dan in de regel vrij blijven van voorheffing, ze ontsnappen niet aan de gestegen fiscaliteit. Zo stijgt de belasting op de door natuurlijke personen betaalde premies van 1,1% naar 2%. Bovendien moeten in het buitenland afgesloten levensverzekeringscontracten voortaan vermeld worden in de personenbelasting (PB). UITBREIDING VAN DE FISCALE AMNESTIE? De momenteel geldende regularisatieprocedure zou eind 2013 moeten verdwijnen. De regering overweegt om tegen dan een allerlaatste fiscale amnestiemaatregel in te voeren om kapitaal in het buitenland te regulariseren. "Deze procedure zou het mogelijk maken om, naar het voorbeeld van de EBA (Eenmalige Bevrijdende Aangifte) uit 2004, kapitaal te regulariseren waarvoor destijds niet het geschikte fiscale regime gold", vervolgt Sarah Joos. "Maar laten we voorzichtig blijven: er is nog altijd geen enkele wettekst goedgekeurd, dus blijft tot nader order de huidige regeling van kracht." Foto: Getty Images 09

10 SUCCESS STORY ENELIA BEDRIJFSDAKEN: DE KROON OP HET WERK ID QUI que at. Optatur sum consequi unt quam aut laborep ellaut mos apidio. Isciet ta consequaes ma Ondanks zijn jonge leeftijd heeft deze Waalse start-up, specialist in hernieuwbare energie, de wind in de zeilen dankzij een degelijk business model en een ambitieuze groeistrategie. Ontmoeting met drie gepassioneerde, dynamische ondernemers die u het dak van uw onderneming doen bekij- Le concept des points de vente a été peaufiné ken vanuit durant toute een une nieuwe année par une équipe pluri disciplinaire. invalshoek OPRICHTINGSJAAR 2010 ACTIVITEITEN Actieve producent van hernieuwbare energie, met onder meer de installatie van fotovoltaïsche zonnepanelen op de daken van Waalse bedrijven, op basis van het systeem van derde-investeerder LOCATIE Braine-l'Alleud (Eigenbrakel) GEÏNVESTEERD KAPITAAL 11 miljoen euro PERSONEEL 3 vennoten 10 INGOnderneming

11 Eén keer is geen gewoonte: het bedrijf waarmee we u dit keer laten kennismaken, is nieuw, maar illustreert tegelijk perfect het beroemde vers van Corneille: "Aux âmes bien nées la valeur n'attend point le nombre des années" vrij vertaald: "Kwaliteit is niet gebonden aan leeftijd". Minder dan twee jaar na zijn oprichting heeft Enelia al zonnepanelen geïnstalleerd op een dertigtal sites, en beheert het de studies, de ontwikkeling en de lancering van nog eens twintig andere. Bij zijn klanten vinden we grote Waalse kleppers, waaronder Mestdagh, Cora en UCB Pharma. De reden van dit succes? Een nog onverkende markt in Wallonië. EEN WAALSE PRIMEUR "We plaatsen fotovoltaïsche installaties volgens het principe van de derde-investeerder. Met andere woorden: we financieren zelf de installatie, de inwerkingstelling en het onderhoud van de zonnepanelen gedurende 15 jaar. De onderneming in kwestie mag de geproduceerde elektriciteit dan gebruiken in ruil voor een bijdrage. Ze overhandigt ons ook de groenestroomcertificaten waarop de zonnepanelen recht geven", aldus Manoël Ancion, één van de drie medeoprichters van Enelia. "Na die periode van 15 jaar dragen we haar de installatie over, met een totale levensduur van 25 tot 30 jaar. Dankzij dit systeem kan het bedrijf de daken van zijn gebouwen rentabiliseren en een deel van zijn elektriciteit produceren, maar tegelijk voldoende financiële middelen behouden voor zijn core business. Een dergelijke structuur is al courant in Vlaanderen, maar in Wallonië waren we pioniers op dat vlak, onder meer omdat de regelgeving ter zake er veel ingewikkelder is." FRANÇOIS-XAVIER ELOY Relationship Manager ING Belgium Een verrijkende uitdaging DRIE ONMISBARE KWALITEITEN Roland de Schaetzen, de tweede medeoprichter van Enelia, is nu net een specialist in dit soort dossiers. Als voormalige directeur van Natagora, de overkoepelende ngo (niet-gouver- nementele organisatie) voor natuurbescherming in Wallonië en Brussel, laat hij Enelia profiteren van zijn grondige kennis van de Waalse overheidsdiensten en de administratieve procedures. Daarnaast houdt hij zich ook bezig met projectbeheer, van de technische voorstudies tot de plaatsing van zonnepanelen. Manoël Ancion beschikt als burgerlijk ingenieur over de nodige expertise en heeft ook een pak ervaring in bedrijfsbeheer, wat bijzonder nuttig is bij de uitbouw en de structurering van Enelia en haar projecten. Christophe Guisset van zijn kant, de derde vennoot, is gespecialiseerd in de financiering van bedrijfsprojecten, onder meer als medeoprichter van BAMS, het Business Angelsnetwerk dat actief is in Wallonië en Brussel, en van het BAMS Angels Fund, een investeringsfonds dat vernieuwende bedrijven financiert. "Het is de combinatie van die drie competenties rond gemeenschappelijke waarden de energie- en milieu-uitdagingen, de ambitie om 'economisch duurzame' projecten op te zetten en het engagement om partnerschappen te sluiten met lokale actoren die de kracht uitmaakt van Enelia", aldus de drie ondernemers in koor. VAN SOCIALE NETWERKEN TOT ELEKTRICITEITSNET De oprichting van Enelia is te danken aan een gelukkig toeval. "Het begon allemaal toen Manoël zijn LinkedIn-profiel aanvulde met 'Renewables & Environment', naast de IT-sector", vertelt Christophe Guisset. "Ik kende Manoël omdat het BAMS Angels Fund deelnam aan de kapitaalsverhoging van Euremis, een vennootschap die hij mee uit de grond stampte. Ik bewonderde destijds zijn professionele aanpak. Ik was trouwens aan het broeden op een soortgelijk project; vandaar dat ik contact opnam met hem. Bleek dat we tegelijkertijd met hetzelfde idee zaten." Manoël Ancion werkte toen al samen met Roland de Schaetzen aan een ander project rond geothermie (aardwarmte). Het klikte meteen tussen de drie vennoten. De tijd was rijp voor Enelia VERNIEUWENDE AANPAK Het partnerschap tussen Enelia en ING paste van bij de start binnen een vernieuwende aanpak. "Enelia is de eerste onderneming die dit soort diensten aanbiedt in het Waalse Gewest", aldus François-Xavier Eloy, Relationship Manager. "De wetgeving verschilt echter zeer sterk van de Vlaamse. Vandaar dat we een oplossing hebben ontwikkeld voor de Waalse markt op basis van twee pijlers: enerzijds de financiële expertise die ING Lease heeft ontwikkeld in Vlaanderen, anderzijds de grondige vertrouwdheid van Enelia met de noden van de Waalse markt. Het was hoe dan ook een interessante uitdaging en een zeer verrijkende ervaring." Advies van de ondernemers ZICH GOED OMRINGEN "Je moet bescheiden genoeg zijn om te beseffen dat je niet alle deskundigheid in huis hebt, en op zoek gaan naar geschikte vennoten of partners die de juiste knowhow bezitten", vindt Manoël Ancion. Christophe Guisset vult aan: "Het vergt enorm veel doorzettingsvermogen om een bedrijfsproject tot een goed einde te brengen. Als je een gemeenschappelijk project lanceert, kun je elkaar ondersteunen en front vormen". Roland de Schaetzen is het daar volstrekt mee eens en benadrukt: "Doorzettingsvermogen is een kwestie van jaren, niet van maanden. Het komt erop aan om samen vol te houden tot de finish". EEN STRATEGISCHE VISIE ONTWIKKELEN Verder drukt het trio ook op de noodzaak om een strategische visie te ontwikkelen en die lange termijn benadering te combineren met een grondige aanpak en dagelijkse kwaliteitszorg. "Vertrouwen is iets dat je langzaam opbouwt, maar dat snel weer afbrokkelt. Vandaar dat een nieuwe onderneming zich gewoonweg geen fouten kan veroorloven", besluit Christophe Guisset, daarin volmondig bijgetreden door zijn twee collega's. 11

12 SUCCESS STORY Wie zijn onze drie ondernemers? Christophe Guisset: studeerde af als beheersingenieur aan de UCL en was medeoprichter en gedelegeerd bestuurder van BAMS, een Business Angelsnetwerk. Hij was ook één van de medeoprichters en bestuurders van het BAMS Angels Fund, en COO van Xylergy, een derde-investeerder structuur voor de bouw van warmtekrachtkoppelingscentrales op biomassa. Hij is gespecialiseerd in de financiering van bedrijfsprojecten. Manoël Ancion: deze ondernemer in hart en nieren behaalde zijn diploma burgerlijk ingenieur aan de UCL en richtte verschillende bedrijven op, waaronder Neosys, specialist in elektronische handel, en Euremis, één van de eerste ontwikkelaars van mobiele applicaties voor smartphones. Roland de Schaetzen: deze natuur- en milieufanaat is econoom van opleiding en werkte voor de belangrijkste milieu-ngo's (WWF-Belgium, Aves, Natagora, IEW...). Hij richtte de Aquascope op in Virelles en hielp mee bij de uit- bouw van het Natagora-netwerk. Hij is zeer actief rond alles wat te maken heeft met de band tussen economie en milieu. Foto's: Laetizia Bazzoni, V.R. HET BEDRIJF LANCEREN VOOR DE EERSTE KLANT Alvorens Enelia boven de doopvont te kunnen houden, moesten de drie partners echter eerst nog een aanzienlijk kapitaal verzamelen en op zoek gaan naar hun eerste klant. Zich zomaar in het avontuur storten zonder iets concreets, was immers uitgesloten. "We konden het vertrouwen winnen van de groep Mestdagh", vervolgt Manoël Ancion. "Na de oprichting van Enelia gingen we meteen aan de slag, want de uitdaging was enorm: een investering van 5 miljoen euro voor Geothermie: de sector van de toekomst? Naast Enelia werd ook Earthsolution opgericht. Doel: elektriciteitsproductie dankzij diepe geothermie. "Deze technologie wordt nog niet toegepast in België, maar heeft wel al haar deugdelijkheid bewezen in het buitenland, onder meer in Duitsland", aldus Roland de Schaetzen. "Daarbij worden grondboringen uitgevoerd tot à meter diep, om op zoek te gaan naar een grondwaterlaag met een temperatuur tussen 120 en 150 graden." TWEE CONCRETE TOEPASSINGEN Manoël Ancion: "Dit water wordt dan naar de oppervlakte opgepompt en heeft als functie een turbine te doen draaien zoals bij de klassieke elektriciteitscentrales. De temperatuur van het water daalt tot 70 graden, en het water kan hergebruikt worden, bijvoorbeeld voor stadsverwarming. Vervolgens wordt het op grote diepte opnieuw door middel van injectie in de bodem teruggepompt." Earthsolution krijgt financiële steun van het Waalse Gewest voor de exploitatie van deze technologie. "We hebben een veelbelovende grondwaterlaag ontdekt en seismisch onderzoek verricht om het precieze potentieel ervan te bepalen." de installatie van zonnepanelen op een oppervlakte van m 2 daken, verspreid over 20 sites, voor een totaal vermogen van 2 megawattpiek. We moesten de financiering rond krijgen en het geschikte juridisch-commerciële kader uitwerken voor ons project, een primeur in Wallonië." Sindsdien heeft Enelia nieuwe klanten weten te overtuigen en kent ze een spectaculaire groei. "Vandaag zijn veel ondernemingen gemotiveerd om milieubewuster te werken", vult Christophe Guisset aan. "Ze beschikken echter niet over de nodige interne deskundigheden om zulke projecten te beheren, en concentreren zich terecht liever op hun core business. We bieden hen dan ook een perfect geschikte totaaloplossing aan met een ecologische en een duurzaamheidsdimensie. Daarbij kunnen ze zich baseren op onze technische knowhow en onze sterke financiële armslag. Zo kunnen we uitpakken met een nieuw investeringsprogramma van 33 miljoen euro." OP ZOEK GAAN NAAR GROEIMARKTEN Vandaag zit Enelia goed en wel op de rails, maar de drie pioniers denken op langere termijn en zijn al volop op zoek naar groeimarkten. "De fotovoltaïsche zonne-energiemarkt van de derde-investeerder zit volop in de lift in Wallonië, maar onze ambities reiken verder. We zien onszelf als 'facilitators' voor de productie van hernieuwbare energie en willen ons model uitbreiden naar andere veelbelovende hernieuwbare technologieën, zoals warmtekrachtkoppeling en geothermie. Voor diepe geothermie hebben we trouwens Earthsolution opgericht (zie kadertekst), een onderneming die met de steun van het Waalse Gewest (zie kadertekst) het eerste proefproject wil ontwikkelen en exploiteren voor de bouw van een geothermische elektriciteitscentrale in Wallonië." 12 INGOnderneming

13 TIPS & TRICKS E-COMMERCE EN WEBSITES Te onthouden Geef op de site minstens bepaalde basisinformatie over wie er achter zit en geef de surfer een manier om je te contacteren. Persoonsgegevens die de surfer achterlaat, mag je niet zomaar gebruiken voor direct marketing. Daar is altijd toestemming voor nodig. Vermeld zeker het herroepingsrecht, anders wordt de termijn om van de aankoop af te zien serieus verlengd en moet je misschien een fikse boete betalen. OPGELET VOOR VALSTRIKKEN Volgens verschillende onderzoeken zou zowat 99% van de commerciële websites in ons land niet wettelijk in orde zijn. Wat zijn die regels dan waar sites aan moeten voldoen? En waar moet je op letten als je een website bouwt? De laatste maanden doken in de pers verschillende studies op die onderzochten of de websites in ons land wel aan alle wettelijke verplichtingen voldoen. En telkens was het resultaat ontluisterend. De overgrote meerderheid, tot zelfs 99%, van de onderzochte websites ging in de fout, zo bleek. Hoe komt dat? "Vanuit de EU zijn er verschillende regels opgesteld om consumenten vertrouwen te geven in e-commerce, om hen te beschermen op het internet en om hen rechten te geven", legt gespecialiseerd advocaat Tim Van Canneyt van het kantoor Field Fisher Waterhouse uit. "Het probleem is dat er heel veel verschillende maatregelen in heel veel verschillende wetten werden gegoten en dat een duidelijk overzicht ontbreekt. Er staan bepalingen in het wetboek van vennootschappen, er staan bepalingen in de wetten rond consumentenbescherming en er staan bepalingen in de e-commerce-wet." ONONTBEERLIJKE BASISINFORMATIE Het is als bedrijf dus niet zo simpel om door de bomen het bos nog te zien. Een paar basisregels mag je echter niet uit het oog verliezen. "Er is bepaalde informatie die je zeker moet vermelden: een bepaalde manier om het bedrijf of de uitbater van de website te identificeren, inclusief een fysiek adres, een btw-nummer en een ondernemingsnummer. Je moet de surfer ook een manier geven om de website te kunnen contacteren, 13

14 TIPS & TRICKS TIM VAN CANNEYT Senior Associate Field Fisher Waterhouse bijvoorbeeld met een adres of een telefoonnummer. Als je bovendien in een sector actief bent waar de verkoop gereglementeerd is, moet je ook de gegevens van de toezichthouder vermelden. Banken bijvoorbeeld moeten op hun site de gegevens van de FSMA plaatsen." "Wanneer je handel gaat drijven via je site moet je duidelijk de prijs vermelden van elk goed, de leveringstermijn en bijkomende kosten, bijvoorbeeld voor betalen of verzenden. Heel belangrijk: je moet je klanten ook duidelijk maken dat ze over een herroepingsrecht beschikken. Elke verkoop op het internet kan tot veertien dagen na de levering geannuleerd en teruggestuurd worden. De enige uitzondering heeft betrekking op producten die snel vervallen of bijvoorbeeld dvd's waarvan het zegel verbroken is en die dus misschien gekopieerd zijn." STRENGE REGELS, STRENGE SANCTIES Specifiek voor België zijn die regels door onze beleidsmakers nog iets strenger gemaakt. "In België moet dit in een apart kader en in vetgedrukte letters staan zodra het bestelproces begint. De internetsurfer moet ook de kans krijgen om die clausule te zien voor hij de koop definitief afsluit. Je zet dit dus best op de 'virtuele' bestelbon of in je algemene voorwaarden. In de praktijk bekijkt haast niemand ze, maar in principe moet je die algemene voorwaarden ook kunnen downloaden, bijvoorbeeld in PDF-formaat, zodat de klant ze rustig kan nalezen." De sancties die de wetgever voorziet bij niet-naleving van deze regels, zijn niet voor de poes. Als een consument iets krijgt wat hij niet uitdrukkelijk bestelde, mag hij dit gratis houden. Als de informatie over het herroepingsrecht ontbreekt, wordt dit automatisch verlengd tot 3 maanden in plaats van 14 dagen. En de wetgever voorziet dan ook nog eens een boete van tot euro. HEBT U EEN HONDJE? Nog een aparte wetgeving waar handelaars op het internet mee rekening moeten houden, zijn de regels rond privacy. Ook deze Cookies lekker, maar pas op! Wie op het internet surft, krijgt, vaak zonder dat hij het zelf beseft, een stortvloed van cookies over zich heen. Nee, geen zoete lekkernijen, maar een klein stukje data dat een server naar een webbrowser stuurt en die bij een volgend bezoek weer teruggestuurd wordt. Een dergelijke cookie kan gebruikt worden om bijvoorbeeld de login en instellingen op te slaan, zodat men die niet telkens opnieuw moet invullen. Met cookies is het echter ook perfect mogelijk om bepaalde informatie over het surfgedrag te verzamelen en deze informatie later in te zetten voor marketingdoeleinden. Vergunning vereist "Vroeger mochten websites stilzwijgend cookies versturen", zegt Tim Van Canneyt. "Sinds oktober is dat in principe verboden en moet je hiervoor toestemming vragen, tenzij de cookie absoluut noodzakelijk is in het commerciële proces, bijvoorbeeld om een product tijdelijk in je virtueel winkelmandje te bewaren. Voor zogenaamde 'third party cookies', die er bijvoorbeeld voor zorgen dat je op Google reclame van auto's te zien krijgt, nadat je een site over auto's hebt bezocht, is altijd toestemming nodig." Techniek vs recht En net daar wringt het schoentje. Wanneer een internaut om de paar minuten toestemming moet geven om een cookie te accepteren, wordt surfen een behoorlijk enerverende bezigheid. "Het is niet eenvoudig om de juridische regels om te zetten in een sluitende technische oplossing, die tezelfdertijd ook het surfgemak waarborgt", legt Van Canneyt uit. De nieuwe regels hebben ook tot heel wat frustratie in de industrie geleid, omdat de regels het doel voorbij schieten. Om dit probleem adequaat op te lossen, is dus nog wel wat juridisch schaafwerk nodig. 14 INGOnderneming

15 zijn door de wetgever behoorlijk gedetailleerd uitgewerkt. "Een handelaar met een website mag persoonsgegevens opslaan 'in het kader van een overeenkomst'. Dat wil zeggen dat hij die gegevens mag verzamelen die relevant zijn voor de dienst die hij aanbiedt, bijvoorbeeld naam, contactgegevens, telefoonnummer en bankrekeningnummer. Persoonsgegevens die niet relevant zijn, mogen ook niet opgevraagd worden. Een website die schoenen verkoopt, mag bijvoorbeeld dus niet vragen of je een huisdier hebt. Dat is uiteraard om te vermijden dat dit soort gegevens verkocht worden aan direct marketing bureaus die daarmee kunnen gaan spammen." De handelaar mag ook alle informatie verwerken die de klant hem geeft. "Precies daarom staat er bij bepaalde velden een asterisk (*) en bij andere niet", legt de advocaat uit. "De velden zonder asterisk zijn niet verplicht, maar als je ze invult, mag de handelaar ze toch verwerken en bijhouden. Ook die gegevens mogen niet zomaar voor direct marketingdoeleinden gebruikt worden, hier geldt de regel dat je als surfer altijd uitdrukkelijk je toestemming moet geven." TRANSPARANTIE BOVEN "Als algemene vuistregel geldt dat een handelaar altijd transparant moet zijn. "Hij moet aanduiden wat hij met de persoonsgegevens doet, hoe lang hij ze wil bewaren en hij moet de surfer inzagerecht geven in alle persoonsgegevens die hij heeft opgeslagen. Als hij die gegevens wil delen met derde partijen, moet dat ook vermeld worden, echter zonder de naam van die derde partijen te moeten vermelden." Momenteel wordt er op Europees niveau een nieuwe wetgeving voorbereid inzake gegevensbescherming. Alleen op een onbewoond eiland Bovendien is er ook nog de algemene verplichting om aangifte te doen bij de Privacycommissie van de verwerkingen van persoonsgegevens die een onderneming uitvoert. "Die aangiftes worden dan gepubliceerd in een openbaar register dat elke burger kan inkijken. Als een bedrijf die database enkel gebruikt om klanten te beheren, is een aangifte niet verplicht, bij direct marketing echter wel. Overigens zal deze verplichting binnenkort vervangen worden door een nieuwe 'data protection' -wetgeving die momenteel op Europees niveau voorbereid wordt. Men heeft immers vastgesteld dat die aangifteplicht een serieuze administratieve last was en dat het register in de praktijk zelden of nooit werd geconsulteerd." GEEN KWAAD OPZET Als je alle wetten op een rijtje zet, is het niet zo heel verwonderlijk dat maar weinig websites er in slagen om ze allemaal correct toe te passen, geeft Van Canneyt toe. "Er is inderdaad een overvloed aan regelgeving die op heel veel plaatsen verspreid zit. Ik ben er dan ook van overtuigd dat er in het overgrote deel van de gevallen geen kwaad opzet is wanneer een website niet helemaal wettelijk in orde is. In haar onderzoek sprak de FOD Economie bijvoorbeeld van 'misleiding', maar dat is overdreven. Het heeft er vooral mee te maken dat de meeste bedrijven niet voldoende geïnformeerd zijn. Het opzetten van een webshop is tegenwoordig ook zo gemakkelijk. Heel veel mensen beginnen er dus mee, ook kleine handelaars die van thuis uit hun internetwinkel beheren en die niet altijd op de hoogte zijn van alle bepalingen." Wie helemaal geen ongewenste reclame via de post of de telefoon wil ontvangen, kan zich inschrijven op de zogenaamde 'Robinson'-lijst (genoemd naar Robinson Crusoë die moederziel alleen op een eiland zat en dus nooit post kreeg ). De lijst is een initiatief van de Belgian Direct Marketing Association. De ongeveer 450 aangesloten Belgische bedrijven beloven, volledig vrijwillig, om geen reclame meer te sturen naar wie zijn naam op de lijst achterlaat. Niet waterdicht Daardoor is het systeem ook niet helemaal 100% waterdicht. Bedrijven die geen lid zijn van de BDMA hebben immers ook die belofte niet gedaan. De lijst geldt ook alleen maar voor niet-klanten. Indien u klant bent van een bedrijf, dan mag dit bedrijf u steeds contacteren, ook al bent u in de Robinson-lijst opgenomen. De Robinson-lijst geldt ook alleen maar voor post en telefoon. Een bedrijf dat een consument ongevraagd wil contacteren per sms of moet daar in ieder geval altijd toestemming voor vragen. Foto's: Getty Images, istockphoto 15

16 AT YOUR SIDE BANKKREDIETEN WELKE GEVOLGEN HEEFT BASEL III VOOR UW FINANCIERING? De komende jaren zullen de banken geleidelijk aan overgaan tot de implementatie van de nieuwe regels rond solvabiliteit en liquiditeit, beter bekend onder de naam Basel III. Waarin bestaan die regels en wat is hun betekenis voor de financiering van de ondernemingen? liquiditeit: het bancaire systeem dreigde vast te lopen door de vrees dat sommige banken niet tijdig de nodige geldmiddelen zouden vinden om hun verplichtingen na te komen. De komende jaren treden de nieuwe Basel III-regels geleidelijk aan in werking. Door de banken nieuwe toezichthoudende maatregelen op te leggen, wil men voorkomen dat dergelijke problemen zich opnieuw zouden voordoen." Te onthouden De regels op het vlak van solvabiliteit worden strenger. De banken moeten sneller fondsen kunnen vrijmaken. Het accent verschuift naar een nauwere relatie met de klanten. LODE VAN DEN BERGH Director of Institutional Clients ING Belgium Door de financiële crisis van 2007 belandde de wereldeconomie in een periode van recessie die ze maar moeizaam te boven komt. Om gelijkaardige problemen in de toekomst te vermijden, onderzocht het Basel-Comité, een samenwerking tussen de centrale banken en de toezichtautoriteiten van 27 ontwikkelde landen en groeilanden, de oorzaken van de crisis. Daarop formuleerde het Comité een reeks maatregelen die drie doelstellingen beogen: - ervoor zorgen dat de bankensector beter bestand is om de schokgolven, veroorzaakt door financiële en economische spanningen, op te vangen; - het risicobeheer en het bestuur van banken en financiële instellingen verbeteren; - streven naar meer transparantie en een betere communicatie binnen de banken. Deze maatregelen beogen zowel de individuele soliditeit van de banken als de soliditeit van het financiële systeem in het algemeen. KAPITAAL EN LIQUIDITEIT "Voornoemde aanbevelingen van het Basel- Comité, die bekend werden als Basel II, dateren van 2004 en werden al toegepast toen de crisis uitbrak", verklaart Lode Van den Bergh, Director of Institutional Clients bij ING Belgium. "Ze waren vooral bedoeld om de solvabiliteit van de banken te versterken en om kredietrisico's te evalueren en zich ertegen te beschermen. Met kredietrisico bedoelt men het risico dat bepaalde debiteuren hun schulden niet terugbetalen op de voorziene vervaldag. Maar de crisis van 2007 had vooral te maken met VIER RATIO'S Die maatregelen werden vastgelegd in de vorm van vier 'ratio's'. Dit zijn cijfers verkregen door vergelijking van diverse financiële activiteiten, zowel op als buiten de balans van de banken. "De 'core Tier 1 ratio' en de 'leverage ratio' zijn twee ratio's die de solvabiliteit van de banken meten, terwijl de twee andere, de 'liquidity coverage ratio' en de 'net stable funding ratio', respectievelijk de liquiditeit van de banken en de stabiliteit van hun financieringsbronnen nagaan," verklaart Erlinde Van Wauwe, Head of MRM-ALM bij ING Belgium. "Om te voldoen aan de minima vastgelegd in de regels van Basel III moeten de banken die ratio's geleidelijk aan verbeteren. Bovendien hebben de toezichtautoriteiten in elk land een reeks 'systemische banken' geïdentificeerd. Dit zijn financiële instellingen die door hun omvang en belang essentieel zijn voor de goede werking van het financiële systeem. Wegens hun centrale positie zijn de eisen voor die banken dan ook veel strenger. Naast de grote financiële instellingen is ING een van die systemische banken in België." DE RISICONEMING BEPERKEN Voor beide specialisten is de nieuwe omschrijving van 'leverage ratio' een essentiële inbreng van Basel III. "Basel II wou al een maximum stellen aan de 'leveraging'-mogelijkheden van de banken, om te voorkomen dat de hoeveelheid geleend vermogen te groot zou worden", verklaart Erlinde Van Wauwe. "Maar het probleem is dat die kredieten in evenwicht konden worden gehouden door de 'default risk'. Concreet betekent dit dat de banken de last 16 INGOnderneming

17 van bepaalde kredieten konden 'reduceren', vooral wanneer ze weinig risico's inhielden. Wel moesten ze zelf dat risico evalueren en in dat geval waren er afwijkingen mogelijk. De nieuwe 'leverage ratio' lost dat probleem op, want hij staat los van het risico: men moet de toegekende kredieten gewoon optellen. Op die manier zou men dus het riskante gedrag van bepaalde banken op een doeltreffender manier moeten kunnen aanpakken." DE IMPACT VAN BASEL III OP DE KREDIETVERLENING ZAL AFHANGEN VAN DE SOLIDITEIT VAN DE BANCAIRE RELATIE Nog strengere regels in België? Met Basel III bekrachtigt men het idee van een ratio om de liquiditeit te meten. Maar de Belgische banken waren al onderworpen aan een dergelijke verplichting. "Toen de Nationale Bank van België nog optrad als regulator bepaalde ze haar eigen regels op het vlak van liquiditeitsreserves", legt Erlinde Van Wauwe uit. "Het was bijgevolg een punt dat onze volle aandacht genoot. Dat verklaart trouwens ook waarom ING en heel wat andere Belgische banken zo goed stand hielden tijdens de crisis." STABILITEIT VOOR DE KLANTEN Een ander noodzakelijk element dat ingevoerd werd door Basel III is de liquiditeit. "Concreet betekent dit dat men twee nieuwe ratio's heeft geïntroduceerd", legt Erlinde Van Wauwe uit. "Het doel daarvan is meten of de banken in staat zijn om in te gaan op hoger dan normale liquiditeitsvragen. In crisisperioden hebben zowel bedrijven als particulieren immers de neiging om meer geld op te nemen en hun kredietlijnen sneller op te gebruiken." De 'liquidity coverage ratio' heeft tot doel te meten hoe lang banken het hoofd kunnen bieden aan dat soort moeilijkheden als ze bijna een maand blijven duren. "Bovendien benadrukt die ratio hoe sterk de relatie met de klant is", voegt Lode Van Den Bergh eraan toe. "De manier van berekenen bevoorrecht inderdaad de klanten met een operationele relatie, dat zijn de klanten voor wie de bank een noodzakelijke partner is bij zijn dagelijkse transacties, omdat ze bijvoorbeeld zijn betalingsstromen en geldelijke middelen beheert." De 'net stable funding ratio' meet dan weer de stabiliteit van de financieringsbronnen en de verhouding tussen de langetermijnkredieten en kortetermijnverbintenissen. "Het achterliggende idee is om banken en hun klanten aan te sporen om langetermijnrelaties aan te gaan en beleggingen van meer dan een jaar te stimuleren." WELKE GEVOLGEN? Zullen die nieuwe regels aanleiding geven tot een 'credit crunch' of hogere kosten? "Niet noodzakelijk", zegt Lode Van Den Bergh. "In werkelijkheid hangt alles af van het soort bankrelatie. Alle banken, en dat geldt ook voor ING, zullen hun kredietportefeuille herstructureren en voorrang geven aan klanten met wie de band nauwer is. Onze klanten hoeven dus niets te vrezen, integendeel zelfs: wij zullen de operationele relaties nog nauwer aanhalen. Meer zelfs, we zullen de ondernemingen ook een reeks beleggingen op korte en middellange termijn voorstellen waardoor ze hun investeringen nog rendabeler kunnen maken. Dankzij die nieuwe regels zullen we nog beter onze rol als facilitatoren van de economische activiteit kunnen spelen." Foto: Corbis 17

18 PEOPLE & MANAGEMENT CORPORATE GOVERNANCE DE JUISTE VROUW OP DE JUISTE PLAATS Diversiteit stimuleert creativiteit en innovatie. Ook in raden van bestuur. Hoog tijd dus om eens van de gekende paden af te wijken, en te constateren dat 'de juiste man op de juiste plaats' even goed een vrouw kan zijn. Te onthouden Diversiteit in de raad van bestuur zorgt voor betere besluitvorming. Professionaliseer uw zoektocht naar een geschikt profiel: organisaties als Women on Board en GUBERNA helpen u daarbij. Evalueer of binnen uw bedrijf de interne doorstroming van vrouwen optimaal verloopt. De cijfers zijn niet indrukwekkend: in 2011 zetelde slechts 11% vrouwen in de Belgische raden van bestuur. Omdat de good governance-zelfregulering te traag verliep, kwam er op 14 september 2011 een Belgische wet die de zaken moet bespoedigen. Beursgenoteerde ondernemingen zijn verplicht om tegen ten laatste 2017 (2019 voor kleinere ondernemingen) een derde van de zitjes in de raad van bestuur voor te behouden aan 'personen van het andere geslacht'. DIVERSITEIT LEIDT TOT BETERE BEDRIJFSVOERING "Er bestaat intussen voldoende onderzoek dat bewijst dat diversiteit in de raad van bestuur tot betere besluitvorming leidt", zegt dr. Abigail Levrau van GUBERNA, het Instituut voor Bestuurders. De Europese Commissie publiceerde zonet een rapport over de impact van vrouwen in de raden van bestuur en het topmanagement van bedrijven. Gender diversiteit leidt tot: - Betere prestaties op organisatorisch en financieel vlak. - Een betere weerspiegeling van de markt: globaal gezien zijn vrouwen verantwoordelijk voor 70% van de aankoopbeslissingen. - Betere beslissingen, aangezien complementaire diversiteit leidt tot creativiteit en innovatie. - Een uitstekende corporate governance en ethische standaarden. - Een beter gebruik van beschikbaar talent, want 60% van de Europese universitaire afgestudeerden zijn vrouwen. 18 INGOnderneming

19 Quota: Noorwegen geeft het goede voorbeeld België staat met zijn wettelijke quotumverplichting niet alleen. De laatste jaren namen ook Frankrijk, Italië, Nederland en Spanje al soortgelijke wetten aan. Ook de Europese Commissie aanvaardde een voorstel van commissaris Viviane Reding in die zin, al moet dat nu nog goedgekeurd worden door het Europees Parlement. Noorwegen speelde met haar quotumwetgeving een voortrekkersrol: het aantal vrouwen in de raad van bestuur steeg er van 6% in 2002 tot 40% vandaag. Positief voor de economie "Die instroom van vrouwen genereerde diversiteit op alle vlakken", zegt Isabella Lenarduzzi van JUMP. "De vrouwelijke bestuursleden zijn meestal beduidend jonger, hebben andere diploma's (zo zijn er meer juristen) en andere professionele ervaringen." Zowel voor- als tegenstanders van het quotum erkennen dat het uiteindelijke resultaat heel positief is voor de Noorse economie. Indrukwekkende argumenten, niet? Hoe komt het dan dat bedrijven of organisaties zo weinig vrouwen in de hoogste rangen tellen zowel op executive als bestuurlijk vlak? HOEZO, U VINDT GEEN VROUWEN? 'We willen natuurlijk wel vrouwen in onze raad van bestuur, maar we vinden er geen' is een vaak gehoorde opmerking. Om dat excuus te ontkrachten, richtten eind 2009 vijf vrouwen met topfuncties in grote bedrijven de vzw Women on Board op. "We vroegen ons af hoe het kwam dat er zo weinig vrouwen in raden van bestuur zaten, en besloten om er iets aan te doen. We lanceerden Women on Board, onder andere met steun van de Belgische minister voor Gelijke Kansen. De bedoeling was een pool te creëren van bekwame en geïnteresseerde vrouwen", vertelt Emmanuèle Attout, een van de vijf initiatiefneemsters en partner bij PricewaterhouseCoopers. "We stelden een bekwaamheidsprofiel op en installeerden een onafhankelijke toelatingscommissie met mannen en vrouwen uit de academische wereld en de bedrijfswereld. Geïnteresseerde vrouwen kunnen met ons contact opnemen en ons hun motivatiebrief, cv en referenties bezorgen. Vervolgens beslist de commissie dan objectief of de vrouwen inderdaad over de vereiste competenties beschikken: een uitgebreide managementervaring, boekhoudkundige kennis, internationale ervaring, grondige kennis van een bepaalde industrie, hoge ethische standaarden, talenkennis enz. Na een jaar hadden we al 40 geschikte vrouwen in onze pool. Vandaag tellen we er ongeveer 125." KIJK EENS BUITEN DE BEKENDE KRING Ongeacht gender is een professionelere aanwervingsprocedure, waarbij buiten de bekende kennissenkring wordt gekeken, aan te raden. GUBERNA voert al jaren studies uit bij zowel beursals niet-beursgenoteerde ondernemingen. "Het is een bizarre constatering: iedereen is overtuigd van het belang van een professioneel selectieproces Meer info? Women on board: Guberna: Jump Forum: EMMANUÈLE ATTOUT Stichter Women on Board DR. ABIGAIL LEVREAU Doctor Assistant Guberna ISABELLA LENARDUZZI Stichter JUMP en past dat toe in alle lagen van het bedrijf. Overal dus, behalve op het niveau van de raad van bestuur. Daar speelt nog altijd de reflex van het zogenaamde 'old boys network' en beperkt de zoektocht zich tot vertrouwde namen en gezichten. Dat kan dus beter. De eerste vraag die een raad van bestuur zich zou moeten stellen is: welke competenties hebben we nodig? Welk profiel is complementair met de medebestuurders, de waarden en de cultuur van het bedrijf? Wie past daarin? Als je die zoektocht wil professionaliseren moet je dus ook buiten het eigen, gekende netwerk kijken. Die mogelijke pistes bestaan vandaag: headhunters, initiatieven zoals Women on Board. Ook binnen ons eigen netwerk, dat maar liefst leden telt, maken we vacatures kenbaar. We raden bedrijven aan om daar gebruik van te maken", zegt dr. Abigail Levrau. ZORG VOOR EEN GOEDE INTERNE DOORSTROMING Hoewel de versterkte aanwezigheid in raden van bestuur symbolisch belangrijk is, blijft de vraag: hoe komt het dat slechts zo weinig vrouwen intern op topposities zitten? In België bekleedt, afhankelijk van de studie, slechts 6 tot 11% vrouwen een directeursfunctie. "De oorzaken zijn complex", vertelt Isabella Lenarduzzi van JUMP, een Europese organisatie die bedrijven begeleidt bij een evenwichtig management en vrouwen praktische carrière-tools aanbiedt. "Er is hier zelfs geen sprake van een glazen plafond: men verliest vrouwen op alle niveaus. Veel bedrijven zeggen wel dat ze alleen maar bevoegdheid en resultaten waarderen, maar zijn eigenlijk blind voor de dominante mannelijke cultuur die er heerst. Niet zo slim, want menselijk kapitaal is vandaag veel belangrijker voor succes dan financieel kapitaal." Wat kan een bedrijf doen om de diversiteit en interne doorstroming de zogenaamde pipeline te bevorderen? "Als eerste stap raad ik aan om een expert in gender diversiteit uit te nodigen die komt praten over de verschillen tussen mannen en vrouwen op de werkvloer: wat houdt dat in, 19

20 PEOPLE & MANAGEMENT wat zijn onze vooroordelen? Vervolgens zou er een analyse moeten gebeuren: waar bevinden zich de mannen en vrouwen in ons bedrijf? Waar verliezen we vrouwen? Op welk moment? En wat zijn de redenen? Zo krijg je een objectief inzicht in de bedrijfscultuur. Wat er dan zeker moet op volgen is een concreet actieplan met becijferde doelstellingen." WIE WAAGT, DIE WINT "Vrouwen zijn even slim, ijverig en ter zake als mannen kunnen zijn", zegt Frans De Bie. De voorzitter van de raad van bestuur van Max Havelaar België, het bekende fairtrade-merk, hoeft niet overtuigd te worden. "In 2011 zochten we versterking voor onze raad van bestuur en gingen we bewust op zoek naar vrouwen. De wereld is zo gemaakt FRANS DE BIE Voorzitter van de Raad van Bestuur Max Havelaar België dat er evenveel mannen als vrouwen zijn, het is ook voor een bedrijf gezond om dat evenwicht te hanteren. Onze zoektocht bleek uiteindelijk redelijk eenvoudig. We kwamen terecht bij Women on Board, waar toen al een tachtigtal vrouwen in de pool zaten. Op basis van onze wensen werden we in contact gebracht met een tiental kandidaten. Ik kan u zeggen: het werd een moeilijke keuze omdat er zoveel uitmuntende dames tussen zaten." De raad van bestuur werd versterkt met twee vrouwen, en een half jaar later is het enthousiasme van de voorzitter nog gegroeid. "Die dames leveren schitterend werk, en hun bijdrage resulteerde al in concrete, positieve acties voor onze organisatie. Om maar te zeggen: vrouwen die in een raad van bestuur zetelen, doen dat niet zomaar. Ze voegen echt de daad bij het woord." Veel ondernemingen benadrukken dat ze competenties en resultaten valoriseren, maar blijven blind voor hun dominante mannelijke bedrijfscultuur. Mentoren geven vrouwen praktisch advies Foto's: Corbis, istockphoto In organiseerde GUBERNA, het Instituut voor Bestuurders, in samenwerking met Women on Board een Mentoring Pilot Program. 21 vrouwelijke kandidaatbestuursleden, de 'mentees', werden gekoppeld aan mentoren met een uitgebreide bestuurservaring. Op geregelde tijdstippen vonden er ontmoetingen plaats om kennis en ervaringen uit te wisselen. Het feit dat de mentoren vooral mannen waren, kreeg een beetje kritiek. "Maar dat was onze bewuste keuze", zegt dr. Abigail Levrau. "Aangezien mannen nog altijd veel beslissingsmacht hebben over wie in de raad van bestuur mag zetelen en ze de neiging vertonen om altijd in dezelfde richting te kijken voor recrutering, zijn zij het net die je moet overtuigen." Positieve balans Het pilootprogramma, dat ongeveer 14 maanden duurde, is nu achter de rug. "De respons was heel positief. Het is voor alle deelnemers een verrijkende ervaring geweest en sommige tandems zullen zeker ook in de toekomst contact blijven houden. We zijn dus tevreden, al is het nog te vroeg om het uiteindelijke doel meer diversiteit in de raden van bestuur te kunnen meten. Maar de sensibilisering is alvast gestart en heeft intussen de nodige vruchten geworpen: vele mentoren hebben al actie ondernomen binnen hun netwerk om hun mentees bekender te maken." Nieuwe editie Het mentorprogramma krijgt een vervolg in Al wordt het dan waarschijnlijk ook opengesteld voor andere categorieën van potentiële bestuurders: niet alleen vrouwen, maar ook mannen en jongere generaties (m/v). 20 INGOnderneming

21 EVENT 1 2 ING Conference /01/2013 ING Marnix ING CONFERENCE 2013 CONCURRENTIEKRACHT: DÉ ECONOMISCHE UITDAGING VAN DE TOEKOMST? Op 21 januari organiseerde ING haar jaarlijkse conferentie. Thema van dit jaar: de concurrentiekracht. Een essentiële troef voor de Europese ondernemingen, die geconfronteerd worden met een economische context in volle verandering. 1 Éric Boyer de la Giroday, Voorzitter van de Raad van Bestuur ING Belgium. 2 Peter Vanden Houte, Chief Economist ING Belgium. 3 Ralph Hamers, CEO ING Belgium. 4 Mark Cliffe, Chief Economist ING Group. 5 Stéphane Garelli, hoogleraar aan het IMD in Lausanne en directeur van het World Competitiveness Centre. Nu de wereldeconomie getroffen wordt door een nooit eerder geziene crisis, kan het debat over de toekomst van de Europese ondernemingen de problematiek van de concurrentiekracht onmogelijk uit de weg gaan. Een des te acutere kwestie nu de hoge loonkosten, een gevolg van de sterke sociale bescherming die de Europese werknemers genieten, een handicap vormen voor de exportbedrijven. Het vermogen om te innoveren en zich aan te passen aan een voortdurend veranderende marktomgeving zal meer dan ooit een cruciale rol spelen voor onze Europese bedrijven. Maar wat houdt die nieuwe concurrentiekracht precies in? EXPERTS IN HET SPREEKGESTOELTE EN IN HET PUBLIEK Er werden verschillende experts uitgenodigd om die vraag te beantwoorden en hun visie te geven. Naast Ralph Hamers, CEO van ING België, en Mark Cliffe, Chief Economist van ING Group, was er ook een prominente gast aanwezig: Stéphane Garelli, hoogleraar aan het IMD (Institute for Management Development) in Lausanne en directeur van het World Competitiveness Centre. Deze wereldbefaamde concurrentiespecialist ging in op de uitnodiging van ING om deel te nemen aan het debat onder leiding van Peter Vanden Houte, Chief Economist van ING België. Toch 21

22 EVENT STÉPHANE GARELLI Hoogleraar aan het IMD in Lausanne en directeur van het World Competitiveness Centre stond de editie 2013 van de ING Conference in de eerste plaats in het teken van de interactiviteit. De deelnemers klanten en leden van het management van ING kregen namelijk bij de ingang een digitaal toestelletje overhandigd waarmee ze op verschillende manieren konden bijdragen tot het debat: deelnemen aan rechtstreekse peilingen, hun mening geven of vragen stellen. De avond begon trouwens met een concrete vraag aan de deelnemers: concurrentiekracht in één woord omschrijven. Even later verschenen de resultaten onder de vorm van een woordenwolk. Wordt België gered door zijn export? De deelnemers aan de ING Conference kregen bij het verlaten van het auditorium een klein rapport mee, dat was opgemaakt door het departement economische analyse van ING. De studie benadrukt de cruciale rol van de export in ons land. Voor de economen van ING werden de jaren 2010 en 2011 immers gekenmerkt door een stabilisering van de overheidsuitgaven en een daling van de gezinsconsumptie en de bedrijfsinvesteringen. De export daarentegen bleef stijgen, waardoor België niet in een recessie belandde. EEN KERNVRAAG VOOR BELGIË Ter inleiding herinnert Éric Boyer de la Giroday, voorzitter van de Raad van Bestuur van ING België, de genodigden aan het belang van concurrentiekracht voor de Belgische ondernemingen. Die moeten namelijk werken binnen een economie die gekenmerkt wordt door een grote openheid op de wereld. Ralph Hamers, CEO van ING België, schetst de strategische aanpak van ING België voor de komende jaren. "Er wacht ons een dubbele uitdaging", benadrukt hij. "Enerzijds moeten we bouwen aan de bank van de toekomst, anderzijds moeten we de steun aan onze klanten versterken." Om die uitdaging aan te gaan, zijn er nieuwe spelregels nodig: "Om te slagen in de nieuwe economische omgeving die na de crisis is ontstaan, moeten de banken meer fondsen kunnen aantrekken om kapitaal te verzamelen, het vertrouwen van hun klanten herstellen en versterken, en hun operationele uitmuntendheid ontwikkelen. Voor ING betekent dit de organisatie vereenvoudigen, om haar aanbod nog beter af te stemmen op de behoeften van haar klanten. En ondanks de kapitaalschaarste moet ze dat kapitaal in de eerste plaats blijven gebruiken om de projecten van haar klanten te ondersteunen." CONCURRENTIECRISIS Mark Cliffe, Senior Economist van ING, begint zijn betoog met een reeks vragen aan het publiek. De antwoorden op deze peiling in real time worden onmiddellijk geprojecteerd in de zaal. Eerste verrassing van formaat: meer dan de helft van de deelnemers gaat ervan uit dat de mondiale inkomsten van hun bedrijf in 2013 zullen stijgen. De meerderheid denkt dat de Europese kernlanden en de Aziatische groeilanden in 2018 hun belangrijkste concurrenten zullen zijn, en wil de komende jaren trouwens investeren in die regio's. Een grote meerderheid van de deelnemers is ervan overtuigd dat de grootste obstakels voor de Belgische concurrentiekracht de nieuwe reglementen en belastingen van de regering (46%) en de arbeidsmarkt (37%) zijn. Mark Cliffe haakt daar meteen op in: "De huidige crisis is geen soevereine schuldencrisis, maar een competitiviteitscrisis. De westerse wereld en vooral Europa worden ingehaald door de rest van de wereld. China en de Verenigde Staten verkeren in volle groei, terwijl Europa achterophinkt." Om uit de crisis te raken en het concurrentievermogen te herstellen, zal er volgens deze expert meer nodig zijn dan budgettaire strengheid en kostenbesparing. Het komt er in de eerste plaats op aan de groei te herstellen. Daar is een Europees pact voor nodig dat niet alleen her- 22 INGOnderneming

Maak uw fiscale doelen waar!

Maak uw fiscale doelen waar! Tax Corner juli 2015 Maak uw fiscale doelen waar! De digitale eengemaakte markt van de Europese Unie: btw-initiatieven voor grensoverschrijdende e-commerce Buitenlandse bankrekeningen moeten gemeld worden

Nadere informatie

BDMA Dday Legal. Aandachtspunten bij M-commerce. 19 juni 2013. Tim Van Canneyt. Of Counsel

BDMA Dday Legal. Aandachtspunten bij M-commerce. 19 juni 2013. Tim Van Canneyt. Of Counsel BDMA Dday Legal Aandachtspunten bij M-commerce Tim Van Canneyt Of Counsel 19 juni 2013 M-Commerce = E-commerce met een M? M-commerce Elke commerciële transactie uitgevoerd via mobiele of draadloze communicatie

Nadere informatie

ING, partner van familiale ondernemers

ING, partner van familiale ondernemers ING, partner van familiale ondernemers Familiebedrijven, de motor van de economie Leidt u een familiebedrijf? Familiebedrijven professionaliseren In België vertegenwoordigen familiebedrijven maar liefst

Nadere informatie

De fiscale begrotingsmaatregelen van de regering Di Rupo I: invloed op uw beleggingen

De fiscale begrotingsmaatregelen van de regering Di Rupo I: invloed op uw beleggingen De fiscale begrotingsmaatregelen van de regering Di Rupo I: invloed op uw beleggingen Eind 2011 werd het begrotingsakkoord door de regering Di Rupo goedgekeurd. Een aantal van deze maatregelen hebben rechtstreeks

Nadere informatie

Zin in ondernemen? Kies voor de Starters-bvba en ga van start met slechts 1 euro!

Zin in ondernemen? Kies voor de Starters-bvba en ga van start met slechts 1 euro! Zin in ondernemen? Kies voor de Starters-bvba en ga van start met slechts 1 euro! De StarterS-bvba: mooie kansen voor ambitieuze ondernemers U hebt beslist om uw eerste onderneming uit de grond te stampen?

Nadere informatie

Privacyverklaring laatste bijwerking op 14 November 2013

Privacyverklaring laatste bijwerking op 14 November 2013 Privacyverklaring laatste bijwerking op 14 November 2013 Onze inzet voor Privacy Delhaize Groep neemt uw privacy ernstig op. Hieronder vindt u de uitleg over hoe Delhaize Groep uw persoonsgegevens verzamelt,

Nadere informatie

Privacyverklaring laatste bijwerking op 21 November 2013

Privacyverklaring laatste bijwerking op 21 November 2013 Privacyverklaring laatste bijwerking op 21 November 2013 Aniserco N.V. (Tom & Co), filiaal van de N.V. Delhaize Groep, neemt uw privacy ernstig op. Hieronder vindt u de uitleg over hoe Aniserco uw persoonsgegevens

Nadere informatie

Privacyverklaring laatste bijwerking op 5 November 2013

Privacyverklaring laatste bijwerking op 5 November 2013 Privacyverklaring laatste bijwerking op 5 November 2013 Delhaize Groep neemt uw privacy ernstig op. Hieronder vindt u de uitleg over hoe Delhaize Groep uw persoonsgegevens verzamelt, verwerkt, gebruikt

Nadere informatie

De Mobile Banking-oplossing van ING Versie 3.0

De Mobile Banking-oplossing van ING Versie 3.0 De Mobile Banking-oplossing van ING Versie 3.0 Gebruiksaanwijzing Nederlandse versie Inhoudsopgave 1. Inleiding tot... 3 2. Welke toestellen worden ondersteund?... 4 3. Hoe installeert u?... 5 4. Hoe maakt

Nadere informatie

ING Personal Banking. Profiteer van een persoonlijke aanpak van uw financiële patrimonium. Le Personal Banking ING

ING Personal Banking. Profiteer van een persoonlijke aanpak van uw financiële patrimonium. Le Personal Banking ING ING Personal Banking Profiteer van een persoonlijke aanpak van uw financiële patrimonium. Le Personal Banking ING KENT U UW SPAARCAPACITEIT OF HET GLOBALE RENDEMENT VAN UW BELEGGINGSPORTEFEUILLE? KUNT

Nadere informatie

PATRIMONIALE ACTUALITEIT

PATRIMONIALE ACTUALITEIT PATRIMONIALE ACTUALITEIT Moet u uw interesten en dividenden aangeven of niet? Enkele tips. Laurence Mertens estate planner Om uw verplichtingen te kennen op het vlak van de aangifte van uw interesten en

Nadere informatie

Voorafbetaling in schijven is viermaal. KBC-Voorafbetalingsplan voor professionele doeleinden

Voorafbetaling in schijven is viermaal. KBC-Voorafbetalingsplan voor professionele doeleinden Voorafbetaling in schijven is viermaal gewonnen! KBC-Voorafbetalingsplan En u? Hebt u al uw fiscale mogelijkheden benut? De fiscus moedigt zelfstandigen, beoefenaars van een vrij beroep en vennootschappen

Nadere informatie

Plus-kaart Privacyverklaring laatste bijwerking op 5 November 2013

Plus-kaart Privacyverklaring laatste bijwerking op 5 November 2013 Plus-kaart Privacyverklaring laatste bijwerking op 5 November 2013 Delhaize Groep neemt uw privacy ernstig op. Hieronder vindt u de uitleg over hoe Delhaize Groep uw persoonsgegevens verzamelt, verwerkt,

Nadere informatie

U verheugt zich enorm op de vakantie. Op Hyves vertelt u aan al uw vrienden wanneer u vertrekt en waar u heen gaat. Wat is juist:

U verheugt zich enorm op de vakantie. Op Hyves vertelt u aan al uw vrienden wanneer u vertrekt en waar u heen gaat. Wat is juist: U verheugt zich enorm op de vakantie. Op Hyves vertelt u aan al uw vrienden wanneer u vertrekt en waar u heen gaat. Wat is juist: Onverstandig - ook inbrekers weten nu wanneer u niet thuis bent. Leuk -

Nadere informatie

FAQ - TAX REFORM. 1. Hoe weet men of de drempel van de 20.020 aan roerende inkomsten overschreden wordt?

FAQ - TAX REFORM. 1. Hoe weet men of de drempel van de 20.020 aan roerende inkomsten overschreden wordt? FAQ - TAX REFORM 1. Hoe weet men of de drempel van de 20.020 aan roerende inkomsten overschreden wordt? Hiervoor moet men in twee stappen te werk gaan. In eerste instantie moeten de intresten op «staatsbons

Nadere informatie

KBC-Beleggingsservice

KBC-Beleggingsservice KBC-Beleggingsservice U hebt al een mooi bedrag bij elkaar gespaard. Voldoende om onverwachte uitgaven op te vangen. Maar wat doet u met het geld dat u niet nodig hebt als buffer? Steeds meer mensen kiezen

Nadere informatie

KBC-Beleggingsservice

KBC-Beleggingsservice KBC-Beleggingsservice U hebt al een mooi bedrag bij elkaar gespaard. Voldoende om onverwachte uitgaven op te vangen. Maar wat doet u met het geld dat u niet nodig hebt als buffer? Steeds meer mensen kiezen

Nadere informatie

Kan u deze nieuwsbrief niet lezen, klik dan hier

Kan u deze nieuwsbrief niet lezen, klik dan hier januari-februari 2014 Kan u deze nieuwsbrief niet lezen, klik dan hier Welkom! Nieuwsbrief van Fidelis, uw verzekeringsmakelaar. Boordevol tips en nuttige weetjes. Inhoudsopgave FISCALE MAXIMA 2014 Elk

Nadere informatie

Belfius. Gisteren, vandaag, morgen. Jos Clijsters, Voorzitter Raad van Bestuur Belfius. 18 december 2014

Belfius. Gisteren, vandaag, morgen. Jos Clijsters, Voorzitter Raad van Bestuur Belfius. 18 december 2014 Belfius Gisteren, vandaag, morgen. Jos Clijsters, Voorzitter Raad van Bestuur Belfius 18 december 2014 Wat was. 2008-2011 2008 2011 20,8 A+ 11,9 2002 2008 BBB- 2008 2011 ICELAND 30 A 12 2002 2008 Vertrouwen

Nadere informatie

Kan u deze nieuwsbrief niet lezen, klik dan hier

Kan u deze nieuwsbrief niet lezen, klik dan hier mei - juni Kan u deze nieuwsbrief niet lezen, klik dan hier Welkom! Nieuwsbrief van Fidelis, uw verzekeringsmakelaar. Boordevol tips en nuttige weetjes. Inhoudsopgave U ONTVING DE BELASTINGAANGIFTE? WAT

Nadere informatie

COUNTRY PAYMENT REPORT 2015

COUNTRY PAYMENT REPORT 2015 COUNTRY PAYMENT REPORT 15 Het Country Payment Report is ontwikkeld door Intrum Justitia Intrum Justitia verzamelt informatie bij duizenden bedrijven in Europa en krijgt op die manier inzicht in het betalingsgedrag

Nadere informatie

Publieke informatie door jou gepubliceerd. Berichten die je naar andere leden stuurt

Publieke informatie door jou gepubliceerd. Berichten die je naar andere leden stuurt PRIVACY STATEMENT Dit Privacy Statement toont onze vastberadenheid om je recht op privacy en je gegevens te beschermen. Postbuzz verwerkt je persoonlijke gegevens met zorg en conform aan de bepalingen

Nadere informatie

De verantwoordelijke voor het verzamelen van persoonsgegevens via deze website (www.timo.nl) is:

De verantwoordelijke voor het verzamelen van persoonsgegevens via deze website (www.timo.nl) is: PRIVACY STATEMENT en COOKIE POLICY Verantwoordelijke De verantwoordelijke voor het verzamelen van persoonsgegevens via deze website (www.timo.nl) is: CRH Bouwmaterialenhandel Nederland B.V. Stationsweg

Nadere informatie

M-commerce, sociale media en veranderend winkelgedrag beïnvloeden de ontwikkelingen in de globale retailmarkt. Dat blijkt uit de enquête

M-commerce, sociale media en veranderend winkelgedrag beïnvloeden de ontwikkelingen in de globale retailmarkt. Dat blijkt uit de enquête DigitasLBi presenteert nieuwe enquête over wereldwijd winkelgedrag en onthult enkele belangrijke trends voor Belgische markt Brussel, 24 april, 2014 M-commerce, sociale media en veranderend winkelgedrag

Nadere informatie

Safe Return+ Laat uw belegging veilig groeien! 3,40 % in 2010! 1

Safe Return+ Laat uw belegging veilig groeien! 3,40 % in 2010! 1 Safe Return+ Laat uw belegging veilig groeien! 3,40 % in 2010! 1 Een vaste gewaarborgde rentevoet gedurende 8 jaar Met Safe Return+ kiest u voor de absolute zekerheid van een aantrekkelijk rendement op

Nadere informatie

In 10 stappen naar een vermogen zonder zorgen

In 10 stappen naar een vermogen zonder zorgen In 10 stappen naar een vermogen zonder zorgen Wie is Optima? Opgericht in 1991 Onafhankelijk 13.160 klanten per 01/09/2010 316 medewerkers Trends Gazelle in: 2002-2003 - 2004-2006 2007-2008 2009 In 2010

Nadere informatie

Kruispuntbank van ondernemingen : het ondernemingsnummer

Kruispuntbank van ondernemingen : het ondernemingsnummer Kruispuntbank van ondernemingen : het ondernemingsnummer 1. Wat is het ondernemingsnummer? Het ondernemingsnummer, dat sedert 1 juli 2003 werd ingevoerd, is een uniek identificatienummer (bestaande uit

Nadere informatie

HANDLEIDING START-UP PLAN

HANDLEIDING START-UP PLAN HANDLEIDING START-UP PLAN HANDLEIDING START-UP PLAN Dit document geeft informatie aan ondernemers, investeerders en burgers die interesse hebben voor het Start-up Plan. Deze handleiding moet samen met

Nadere informatie

NIEUW! Transactional Color Printing. Een businessoplossing van Speos, filiaal van De Post

NIEUW! Transactional Color Printing. Een businessoplossing van Speos, filiaal van De Post NIEUW! Transactional Color Printing Een businessoplossing van Speos, filiaal van De Post De laatste jaren is de relatie tussen bedrijven en hun klanten geëvolueerd. Consumenten hebben nu sneller toegang

Nadere informatie

Heeft uw vennootschap nog effecten aan toonder? Onderneem samen met Belfius Bank tijdig actie!

Heeft uw vennootschap nog effecten aan toonder? Onderneem samen met Belfius Bank tijdig actie! Heeft uw vennootschap nog effecten aan toonder? Onderneem samen met Belfius Bank tijdig actie! Inhoud Inleiding 3 Onder welke vorm kunt u uw effecten aanhouden? 4 Welke vennootschappen moeten hun effecten

Nadere informatie

HANDLEIDING START-UP PLAN

HANDLEIDING START-UP PLAN HANDLEIDING START-UP PLAN HANDLEIDING START-UP PLAN Dit document geeft informatie aan ondernemers, investeerders en burgers die interesse hebben voor het Start-up Plan. Deze handleiding moet samen met

Nadere informatie

Opening Customer Centers Persconferentie Berchem, Gent, Liège 2 april 2014

Opening Customer Centers Persconferentie Berchem, Gent, Liège 2 april 2014 Opening Customer Centers Persconferentie Berchem, Gent, Liège 2 april 2014 AGENDA 10u15 10u30 11u15 11u45 12u00 12u30 Onthaal Introductie Onze lokale strategie Customer Center in Berchem door Hilde Wuyts,

Nadere informatie

FAQ Gereglementeerde spaarrekeningen

FAQ Gereglementeerde spaarrekeningen FAQ Gereglementeerde spaarrekeningen Antwerpen, 01 januari 2015 Gevoeligheid: Publiek ARGENTA SPAARBANK NV, BELGIËLEI 49-53, 2018 ANTWERPEN 2/8 - DIRECTIE PRODUCTMANAGEMENT 01-01-2015 Inhoud 1 Algemeen...

Nadere informatie

Europese domiciliëring in PC banking Pro: De eerste stappen. Werken met SDD in PC banking Pro

Europese domiciliëring in PC banking Pro: De eerste stappen. Werken met SDD in PC banking Pro domiciliëring in PC banking Pro: De eerste stappen Werken met SDD in PC banking Pro Inhoud Stap 1: De functies voor begunstigden openen. 3 Stap 2: De mandaten van uw betalers invoeren. 5 Stap 3: Een groep

Nadere informatie

Investeer nu in een duurzame toekomst.

Investeer nu in een duurzame toekomst. Investeer nu in een duurzame toekomst. Investeer in de groei van Bij werkt uw geld aan een duurzame samenleving waarin levenskwaliteit centraal staat. U kunt daaraan bijdragen door certificaten van aandelen

Nadere informatie

Doorkijkbelasting: mogelijk een nieuw begrip in de Belgische fiscaliteit

Doorkijkbelasting: mogelijk een nieuw begrip in de Belgische fiscaliteit Doorkijkbelasting: mogelijk een nieuw begrip in de Belgische fiscaliteit Fiscale Wenken nr. 2014/08 Het is gekend dat de fiscus de laatste jaren transparantie wenst te krijgen in het buitenlands financieel

Nadere informatie

Maart 2014. Charter inzake het respect voor de persoonlijke levenssfeer

Maart 2014. Charter inzake het respect voor de persoonlijke levenssfeer Maart 2014 Charter inzake het respect voor de persoonlijke levenssfeer Inleiding Het bestaan van een charter inzake het respect voor de persoonlijke levenssfeer benadrukt het engagement van Ethias met

Nadere informatie

Werken met SDD in PC banking Pro. professionelen

Werken met SDD in PC banking Pro. professionelen Werken met SDD in PC banking Pro professionelen Inhoud Stap 1: De functies voor begunstigden openen. 3 Stap 2: De mandaten van uw betalers invoeren. 5 Stap 3: Een groep invorderingen aanmaken. 8 Stap 4:

Nadere informatie

Resultaten 1H 2014. Versie 1 19 08 12:00. Informatie gebaseerd op niet-geauditeerde cijfers

Resultaten 1H 2014. Versie 1 19 08 12:00. Informatie gebaseerd op niet-geauditeerde cijfers Resultaten 1H 2014 Versie 1 19 08 12:00 Informatie gebaseerd op niet-geauditeerde cijfers Brussel, 10 september 2014 Trots op onze resultaten Vertrouwen in onze toekomst Brussel, 10 september 2014 Kernboodschappen

Nadere informatie

KEUZEDIVIDEND INFORMATIEDOCUMENT TER ATTENTIE VAN DE AANDEELHOUDERS VAN COFINIMMO

KEUZEDIVIDEND INFORMATIEDOCUMENT TER ATTENTIE VAN DE AANDEELHOUDERS VAN COFINIMMO Woluwedal 58 1200 Brussel BE 0 426 184 049 RPR Brussel Naamloze vennootschap en Openbare Vastgoedbeleggingsvennootschap met vast kapitaal naar Belgisch Recht KEUZEDIVIDEND INFORMATIEDOCUMENT TER ATTENTIE

Nadere informatie

Junior Future Plan SPAREN EN BELEGGEN. Werk planmatig aan een toekomstkapitaal voor uw kind of kleinkind

Junior Future Plan SPAREN EN BELEGGEN. Werk planmatig aan een toekomstkapitaal voor uw kind of kleinkind Junior Future Plan SPAREN EN BELEGGEN Werk planmatig aan een toekomstkapitaal voor uw kind of kleinkind Junior Future Plan Veel ouders willen geld opzijleggen voor hun kinderen. Want alles gaat zo snel

Nadere informatie

GSM- of UMTS-repeaters: vragen en antwoorden

GSM- of UMTS-repeaters: vragen en antwoorden GSM- of UMTS-repeaters: vragen en antwoorden V: Mag ik zelf een repeater aanschaffen en installeren bij slechte GSM- of UMTSontvangst? Ik ondervind op bepaalde plaatsen bij mij thuis of in mijn firma slechte

Nadere informatie

Crelan Fund EconoFuture: altijd de juiste richting.

Crelan Fund EconoFuture: altijd de juiste richting. Compartiment van de Belgische bevek Crelan Fund N.V. Crelan Fund EconoFuture: altijd de juiste richting. Crelan Fund EconoFuture heeft een doordachte langetermijnvisie Geert Noels -Bestuurder van Crelan

Nadere informatie

Bedrijfsoverdracht in Vlaanderen

Bedrijfsoverdracht in Vlaanderen Bedrijfsoverdracht in Vlaanderen Onderzoek over de planning van de bedrijfsoverdracht uitgevoerd met de steun van Agentschap Ondernemen: Executive summary Prof. dr. Tensie Steijvers drs. Ine Umans Universiteit

Nadere informatie

Strategische review 2013-2017. 14 mei 2013

Strategische review 2013-2017. 14 mei 2013 Strategische review 2013-2017 14 mei 2013 Samenvatting Duidelijke keuze voor positionering als gespecialiseerde, onafhankelijke wealth manager Ons doel is behoud en opbouw van vermogen voor klanten Wij

Nadere informatie

Connect to Digital #feweb roadshow Hoe digitaal is uw (nieuwe) klant? - Start to 'E-Commerce'

Connect to Digital #feweb roadshow Hoe digitaal is uw (nieuwe) klant? - Start to 'E-Commerce' Connect to Digital #feweb roadshow Hoe digitaal is uw (nieuwe) klant? - Start to 'E-Commerce' 1 Digitale adoptie van Belgische KMO s Digitale economie G20 + 8% 963 K KMO s in België 2 Legal 3 Online markt

Nadere informatie

Belgium E-com Valley. Dominique Michel Ceo Comeos. Slotevent VIL 4 e-boost 23 juni 2015

Belgium E-com Valley. Dominique Michel Ceo Comeos. Slotevent VIL 4 e-boost 23 juni 2015 Belgium E-com Valley Dominique Michel Ceo Comeos Slotevent VIL 4 e-boost 23 juni 2015 2 Inhoud I. E-commerce vandaag II. Delokalisatie van digitale activiteiten III. Wat staat op het spel? 3 I. E-commerce

Nadere informatie

DOSSIER. De Burgerlijke Maatschap

DOSSIER. De Burgerlijke Maatschap DOSSIER De Burgerlijke Maatschap U wil uw beleggingsportefeuille nu al aan uw kinderen schenken, maar tegelijk wenst u ook controle te blijven houden en inkomsten te ontvangen? In dat geval kan de burgerlijke

Nadere informatie

M IMPROVING YOUR BUSINESS MOBILITY Mobistar Juni 1 2012. Hoe kiest u de juiste gsm voor uw bedrijf? UW ONDERNEMING alle krachten gebundeld

M IMPROVING YOUR BUSINESS MOBILITY Mobistar Juni 1 2012. Hoe kiest u de juiste gsm voor uw bedrijf? UW ONDERNEMING alle krachten gebundeld M IMPROVING YOUR BUSINESS MOBILITY Mobistar Juni 1 2012 Hoe kiest u de juiste gsm voor uw bedrijf? UW ONDERNEMING alle krachten gebundeld 2 De mobiele trends: een wereld in verandering Groot of klein,

Nadere informatie

Crelan: 100 % coöperatief verankerd

Crelan: 100 % coöperatief verankerd B R U S S E L, 1 8 j u n i 2015 Crelan: 100 % coöperatief verankerd Ruim een jaar geleden kondigde Crelan aan dat er een akkoord bereikt was tussen de Franse en de Belgische aandeelhouders van de bank,

Nadere informatie

Algemene vergadering van Aandeelhouders. 15 mei 2014

Algemene vergadering van Aandeelhouders. 15 mei 2014 Algemene vergadering van Aandeelhouders 15 mei 2014 Agendapunt 2a Bericht van de Raad van Commissarissen Agendapunt 2b Jaarverslag van de Raad van Bestuur over 2013 2013 hoofdpunten Winstherstel in 2013

Nadere informatie

RENT Life RENT Fix RENT Flex

RENT Life RENT Fix RENT Flex > > Ethias, verzekeren is ons vak Ethias Verzekering is een groepering van vier onderlinge verzekeringsverenigingen. Dankzij deze juridische structuur moeten wij geen aandeelhouders vergoeden. Ook al sluit

Nadere informatie

Lock fondsen. Voor wie tactisch wil beleggen

Lock fondsen. Voor wie tactisch wil beleggen Lock fondsen Voor wie tactisch wil beleggen Lock fondsen Wilt u graag beleggen in de aandelen- of obligatiemarkten en tegelijk eventuele verliezen trachten te beperken? Belegt u liefst in open fondsen,

Nadere informatie

Private Banking. ten dienste van ondernemers. Paul Bradbury/Ojo Images/GraphicObsession

Private Banking. ten dienste van ondernemers. Paul Bradbury/Ojo Images/GraphicObsession Private Banking ten dienste van ondernemers Paul Bradbury/Ojo Images/GraphicObsession Private Banking ten dienste van ondernemers In elke fase van uw leven en dat van uw onderneming komt u dagelijks grote,

Nadere informatie

ernationale - Advocaten gespecialiseerd in sociaal recht - Dis Individueel arbeidsrecht - Collectieve arbeidsrelaties - Alternatief loon en

ernationale - Advocaten gespecialiseerd in sociaal recht - Dis Individueel arbeidsrecht - Collectieve arbeidsrelaties - Alternatief loon en ernationale - Advocaten gespecialiseerd in sociaal recht - Dis Individueel arbeidsrecht - Collectieve arbeidsrelaties - Alternatief loon en fiscaliteit - Herstructureringen en overgang van ondernemingen

Nadere informatie

een stijgende coupon elk jaar opnieuw

een stijgende coupon elk jaar opnieuw beleggingen een stijgende coupon elk jaar opnieuw optinote multistep 2 AXA Belgium Finance (NL) vijf jaarlijks stijgende brutocoupons, 3,25%, 3,50%, 3,75%, 4% en 4,25% recht op terugbetaling van 100% van

Nadere informatie

LensOn s verkoopvoorwaarden

LensOn s verkoopvoorwaarden LensOn s verkoopvoorwaarden De algemene verkoopvoorwaarden zijn van toepassing op de aankoop van contactlenzen en accessoires door u als eindverbruiker. Wij sturen u graag een exemplaar van deze voorwaarden

Nadere informatie

Dexia Banque Internationale à Luxembourg S. A. RCS Luxembourg B-6307 69, route d Esch, L-2953 Luxembourg Tel. +352 4590 6699

Dexia Banque Internationale à Luxembourg S. A. RCS Luxembourg B-6307 69, route d Esch, L-2953 Luxembourg Tel. +352 4590 6699 DM02163 - NL - 09 / 09 NL Directe toegang tot de financiële markten en financiële informatie Dexia Private Banking stelt Dexia Direct Private voor aan cliënten die zelf over het beheer van hun vermogen

Nadere informatie

Energiebesparende uitgaven Groene lening

Energiebesparende uitgaven Groene lening JAAR 2013 (AANSLAGJAAR 2014): a. Belastingvermindering voor uitgaven = overdracht van het vorige jaar: Saldo vorig jaar: 190 Maximumbedrag van de vermindering is niet bereikt: 3 810 Geen saldo meer b.

Nadere informatie

Deel 1: oplossingen vragen en opdrachten

Deel 1: oplossingen vragen en opdrachten Deel 1: oplossingen vragen en opdrachten Hier vindt u de oplossingen van de vragen en opdrachten uit het boek (grijze kaders zonder icoon). Hoofdstuk 2 p. 21 Voor het nemen van die risico s worden de banken

Nadere informatie

many lives blijf uw leven beleven ook tijdens uw pensioen pension plan www.axa.be

many lives blijf uw leven beleven ook tijdens uw pensioen pension plan www.axa.be many lives blijf uw leven beleven ook tijdens uw pensioen pension plan www.axa.be Beleef verschillende levens in één leven Op een serene manier verschillende levens beleven in één leven vol ervaringen

Nadere informatie

Beleggersprofiel - Vragenlijst voor de klant(en) :

Beleggersprofiel - Vragenlijst voor de klant(en) : Beleggersprofiel - Vragenlijst voor de klant(en) : Naam persoon 1 :.Voornaam :.. Naam persoon 2 :.Voornaam :.. Adres :. Heeft u een partner? : ja / neen Aantal kinderen ten laste + hun leeftijd :. Voor

Nadere informatie

GSM- of UMTS-repeaters: vragen en antwoorden

GSM- of UMTS-repeaters: vragen en antwoorden GSM- of UMTS-repeaters: vragen en antwoorden V: Mag ik zelf een repeater aanschaffen en installeren bij slechte GSM- of UMTSontvangst? Ik ondervind op bepaalde plaatsen bij mij thuis of in mijn firma slechte

Nadere informatie

Schenkingsrechten op onroerende goederen in de drie gewesten van het land: wat is er nieuw?

Schenkingsrechten op onroerende goederen in de drie gewesten van het land: wat is er nieuw? Schenkingsrechten op onroerende goederen in de drie gewesten van het land: wat is er nieuw? Eind 2015 werden de schenkingsrechten op onroerende goederen in het Brussels Hoofdstedelijk en Waalse Gewest

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN CASH BACK EN PREMIUM ACTIE

ALGEMENE VOORWAARDEN CASH BACK EN PREMIUM ACTIE ALGEMENE VOORWAARDEN CASH BACK EN PREMIUM ACTIE Artikel 1 Algemene informatie De VANG ATTRAPEZ CASHBACK ACTIE (hierna de Actie ) wordt georganiseerd door TP Vision Belgium N.V., gevestigd te Tweestationsstraat

Nadere informatie

Laat uw geld zijn vruchten afwerpen. db Renteportefeuille. n Geniet zorgeloos van regelmatige inkomsten

Laat uw geld zijn vruchten afwerpen. db Renteportefeuille. n Geniet zorgeloos van regelmatige inkomsten db Renteportefeuille Laat uw geld zijn vruchten afwerpen n Geniet zorgeloos van regelmatige inkomsten n Dankzij een veilige, transparante en flexibele oplossing n Kwalitatief voor u beheerd door onze specialisten

Nadere informatie

Junior Invest Plan SPAREN EN BELEGGEN. Bouwen aan een droomstart voor uw kind of kleinkind

Junior Invest Plan SPAREN EN BELEGGEN. Bouwen aan een droomstart voor uw kind of kleinkind Junior Invest Plan SPAREN EN BELEGGEN Bouwen aan een droomstart voor uw kind of kleinkind Junior Invest Plan De toekomst van uw kinderen of kleinkinderen In alle vrijheid sparen voor uw kinderen Met Junior

Nadere informatie

DE VOORHOEDE VAN DIGITAL

DE VOORHOEDE VAN DIGITAL DE VOORHOEDE VAN DIGITAL Betalingen vormen het hart van e-commerce. Maar de digitalisering heeft voor banken veel meer potentie dan alleen betalingen. Daarom investeert ABN AMRO in de ontwikkeling van

Nadere informatie

Een stand van zaken van ICT in België in 2012

Een stand van zaken van ICT in België in 2012 Een stand van zaken van ICT in België in 2012 Brussel, 20 november 2012 De FOD Economie geeft elk jaar een globale barometer van de informatie- en telecommunicatiemaatschappij uit. Dit persbericht geeft

Nadere informatie

VASTGOED EN VENNOOTSCHAP AANKOOP VAN VASTGOED DOOR DE VENNOOTSCHAP

VASTGOED EN VENNOOTSCHAP AANKOOP VAN VASTGOED DOOR DE VENNOOTSCHAP VASTGOED EN VENNOOTSCHAP AANKOOP VAN VASTGOED DOOR DE VENNOOTSCHAP Iven De Hoon VASTGOED EN VENNOOTSCHAP 2 INLEIDING 2 DE AANKOOP DOOR DE VENNOOTSCHAP 3 VOOR- EN NADELEN VAN EEN ONROEREND GOED IN EEN VENNOOTSCHAP

Nadere informatie

Beleggen op uw eigen tempo.

Beleggen op uw eigen tempo. Flexinvest Beleggen op uw eigen tempo. FINTRO. GAAT VER, BLIJFT DICHTBIJ. 2 De voordelen van beleggen en het gemak van sparen Flexinvest is een beleggingsplan waarmee u maandelijks een klein bedrag opzij

Nadere informatie

Georges Dockx JUISTE MARKETING. Voor kmo s en zelfstandigen die meer resultaat willen met minder budget

Georges Dockx JUISTE MARKETING. Voor kmo s en zelfstandigen die meer resultaat willen met minder budget Georges Dockx DE JUISTE MARKETING Voor kmo s en zelfstandigen die meer resultaat willen met minder budget Uitgegeven door Georges Dockx in samenwerking met BOEK MAKERIJ.be D/2015/Georges Dockx, auteur-uitgever

Nadere informatie

PLAN UW FINANCIEEL GELUK

PLAN UW FINANCIEEL GELUK PLAN UW FINANCIEEL GELUK "Een vermogen zonder plan, is onvermogen." Plan uw financieel geluk 1 2 Plan uw financieel geluk Verantwoordelijke uitgever : Jan De Paepe, Keizer Karelstraat 75, 9000 Gent. Copyrights

Nadere informatie

Verklaring betreffende de bescherming van de persoonlijke levenssfeer

Verklaring betreffende de bescherming van de persoonlijke levenssfeer Verklaring betreffende de bescherming van de persoonlijke levenssfeer Inleiding Verzameling van persoonsgegevens Gebruik van persoonsgegevens Niet verdelen van de persoonsgegevens Beveiliging van de persoonsgegevens

Nadere informatie

Welke persoonlijke informatie gebruikt de Academie voor Kindercoaching?

Welke persoonlijke informatie gebruikt de Academie voor Kindercoaching? Privacy en Cookies Uw privacy is belangrijk voor ons. We waarderen het vertrouwen dat u in ons heeft. Daarom beschermen we iedere persoonlijke informatie die u aan ons verstrekt. Dit document, wat zo nu

Nadere informatie

Digitale (r)evolutie in België anno 2009

Digitale (r)evolutie in België anno 2009 ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 9 februari Digitale (r)evolutie in België anno 9 De digitale revolutie zet zich steeds verder door in België: 71% van de huishoudens in

Nadere informatie

KBC-Premium Banking Vermogensservice Plus. Een ruime kijk op uw vermogen. Wij geven u meer dan alleen beleggingsadvies

KBC-Premium Banking Vermogensservice Plus. Een ruime kijk op uw vermogen. Wij geven u meer dan alleen beleggingsadvies KBC-Premium Banking Vermogensservice Plus Een ruime kijk op uw vermogen Wij geven u meer dan alleen beleggingsadvies Een vermogen beheren is niet eenvoudig. Sterker nog, het is een intensieve bezigheid

Nadere informatie

Al eens aan een assistentiewoning gedacht?

Al eens aan een assistentiewoning gedacht? Al eens aan een assistentiewoning gedacht? Ruimte voor Ouderen Informatie over assistentiewoningen voor ouderen - 2 - Inhoud Woord vooraf 4 OCMW Gent en de Stad Gent kiezen resoluut voor erkende assistentiewoningen

Nadere informatie

REGELING ARTIKEL 30bis: CONTROLE MEDECONTRACTANT (AANNEMER/ONDER- AANNEMER) OP SOCIALE EN FISCALE SCHULDEN

REGELING ARTIKEL 30bis: CONTROLE MEDECONTRACTANT (AANNEMER/ONDER- AANNEMER) OP SOCIALE EN FISCALE SCHULDEN 21.08.2015 REGELING ARTIKEL 30bis: CONTROLE MEDECONTRACTANT (AANNEMER/ONDER- AANNEMER) OP SOCIALE EN FISCALE SCHULDEN Opdrachtgevers en aannemers hebben de verplichting om te controleren of hun medecontractanten

Nadere informatie

Online ondernemen: laat E- & M-Commerce niet aan u voorbijgaan! Trends en hoe ze in de praktijk omzetten

Online ondernemen: laat E- & M-Commerce niet aan u voorbijgaan! Trends en hoe ze in de praktijk omzetten Online ondernemen: laat E- & M-Commerce niet aan u voorbijgaan! Trends en hoe ze in de praktijk omzetten Brussel, 11 & 12 mei 2016 Wim Deleenheer Sales Manager Business Banking Belfius is de enige 100%

Nadere informatie

Top Rendement Invest Pluk de vruchten van uw belegging! 3,51 % gemiddeld over de laatste 8 jaar 1

Top Rendement Invest Pluk de vruchten van uw belegging! 3,51 % gemiddeld over de laatste 8 jaar 1 3,51 % gemiddeld over de laatste 8 jaar 1 Top Rendement Invest Pluk de vruchten van uw belegging! Top Rendement Invest is een individuele levensverzekering (tak 21) van AG Insurance. Raadpleeg de Financiële

Nadere informatie

INCLUSIE INVEST cvba-so. Coöperatieve Vennootschap met Beperkte Aansprakelijkheid met Sociaal Oogmerk. Veilig investeren met respect!

INCLUSIE INVEST cvba-so. Coöperatieve Vennootschap met Beperkte Aansprakelijkheid met Sociaal Oogmerk. Veilig investeren met respect! INCLUSIE INVEST cvba-so Coöperatieve Vennootschap met Beperkte Aansprakelijkheid met Sociaal Oogmerk Veilig investeren met respect! Maatschappelijke zetel : Breugelweg 200 3900 OverpeltOndernemingsnummer

Nadere informatie

Opdat u het niet zou vergeten, wordt u eraan herinnerd in uw

Opdat u het niet zou vergeten, wordt u eraan herinnerd in uw Meld uw buitenlandse rekening aan het Centraal Aanspreekpunt Al jaren moet u in uw belastingaangifte kenbaar maken of u een buitenlandse rekening bezit. Dit jaar moet u ook extra informatie over die rekening

Nadere informatie

Algemene voorwaarden betreffende het gebruik van de Multipharma website en privacy beleid.

Algemene voorwaarden betreffende het gebruik van de Multipharma website en privacy beleid. Algemene voorwaarden betreffende het gebruik van de Multipharma website en privacy beleid. Multipharma C.V.B.A. ("Multipharma") Square Marie Curie 30 B-1070 Brussel BTW BE 0866.855.346 Verantwoordelijke

Nadere informatie

Belgische bijlage bij het uitgifteprospectus

Belgische bijlage bij het uitgifteprospectus Belgische bijlage bij het uitgifteprospectus Dexia Bonds Beleggingsvennootschap conform Richtlijn 85/611/EEG 69, route d Esch, L 2953 Luxemburg Beleggingsvennootschap met veranderlijk kapitaal naar Luxemburgs

Nadere informatie

De FOD Economie publiceert zijn Barometer van de informatiemaatschappij 2013

De FOD Economie publiceert zijn Barometer van de informatiemaatschappij 2013 De FOD Economie publiceert zijn Barometer van de informatiemaatschappij 2013 Brussel, 25 juni 2013 De FOD Economie publiceert jaarlijks een globale barometer van de informatiemaatschappij. De resultaten

Nadere informatie

Ons kantoor. www.mudifin.nl

Ons kantoor. www.mudifin.nl 0 UW ONDERNEMING Ons kantoor In 2004 hebben wij, Ingrid en Michael Muyres, Mudifin opgericht. Inmiddels is ons kantoor uitgegroeid tot een full service organisatie op financieel en fiscaal gebied. Samen

Nadere informatie

Hervorming gereglementeerde spaarrekeningen Veelgestelde vragen

Hervorming gereglementeerde spaarrekeningen Veelgestelde vragen Hervorming gereglementeerde spaarrekeningen Veelgestelde vragen ARGENTA BANK- EN VERZEKERINGSGROEP NV, BELGIËLEI 49-53, 2018 ANTWERPEN 2/12 Colofon Antwerpen, 31 december 2013 Verantwoordelijk uitgever:

Nadere informatie

Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik. Waarde creëren voor onze stakeholders

Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik. Waarde creëren voor onze stakeholders Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik Waarde creëren voor onze stakeholders Duurzaam bankieren bij ABN AMRO ABN AMRO levert een scala aan producten en diensten aan particuliere, private

Nadere informatie

3,21 % gemiddeld over de laatste 8 jaar1. Top Rendement Invest. Pluk de vruchten van uw belegging!

3,21 % gemiddeld over de laatste 8 jaar1. Top Rendement Invest. Pluk de vruchten van uw belegging! 3,21 % gemiddeld over de laatste 8 jaar1 Top Rendement Invest Pluk de vruchten van uw belegging! Uw nettopremie is steeds volledig beschermd Uw belegging is volledig veilig. U kunt uw nettopremie (= gestorte

Nadere informatie

Uitdagingen voor een financiële sector ten dienste van mens en economie. Financial Forum Gent, 29 mei 1

Uitdagingen voor een financiële sector ten dienste van mens en economie. Financial Forum Gent, 29 mei 1 Uitdagingen voor een financiële sector ten dienste van mens en economie Financial Forum Gent, 29 mei 1 Agenda 19.00u. Welkomstwoord 19.15u. Presentatie door Michel Vermaerke, Gedelegeerd Bestuurder Febelfin

Nadere informatie

Beste ondernemer, hoe ziet uw zaak eruit in 2025?

Beste ondernemer, hoe ziet uw zaak eruit in 2025? Beste ondernemer, hoe ziet uw zaak eruit in 2025? Het detailhandelslandschap evolueert snel. Internet is alomtegenwoordig. Sociale media, e-commerce, m-commerce, etc. zetten de klassieke, fysieke detailhandelszaken

Nadere informatie

de ICBE/het Fonds: de BEVEK naar Luxemburgs recht, genaamd BNP PARIBAS L1. Dit Fonds wordt beheerd door BNP PARIBAS INVESTMENT PARTNERS LUXEMBOURG.

de ICBE/het Fonds: de BEVEK naar Luxemburgs recht, genaamd BNP PARIBAS L1. Dit Fonds wordt beheerd door BNP PARIBAS INVESTMENT PARTNERS LUXEMBOURG. Aanvullende informatie bij de Essentiële Beleggersinformatie in het kader van de distributie in België van aandelen van instellingen voor collectieve belegging in effecten vallend onder het recht van een

Nadere informatie

Uw KBC-verzekeringsagent, een stapje voor.

Uw KBC-verzekeringsagent, een stapje voor. Uw KBC-verzekeringsagent, altijd een stapje voor. We nemen uw verzekeringen serieus. Bij KBC vinden we verzekeringen voor particulieren en ondernemers zó belangrijk dat we er een apart netwerk voor hebben

Nadere informatie

StepStone in cijfers April 2016

StepStone in cijfers April 2016 StepStone in cijfers April 2016 Finding great people for great jobs StepStone in cijfers Enkele cijfers Bezochte pagina s 5.579.141 Aantal bezoeken 1.394.184 Unieke bezoekers 803.439 Aantal jobs 5998 De

Nadere informatie

Institutioneel beheer

Institutioneel beheer Institutioneel beheer volgens KBC. Een integrale benadering van uw institutioneel vermogen. Financiering Kasstromen Risico Marktstandaard Regelgeving Opbrengsten Kredieten Inkomen Volgens een duidelijke

Nadere informatie

ING PERSONAL BANKING EEN GLOBALE EN PERSOONLIJKE BENADERING VAN UW FINANCIËLE VERMOGEN

ING PERSONAL BANKING EEN GLOBALE EN PERSOONLIJKE BENADERING VAN UW FINANCIËLE VERMOGEN ING PERSONAL BANKING EEN GLOBALE EN PERSOONLIJKE BENADERING VAN UW FINANCIËLE VERMOGEN www.ing.be 1 2 ADVIES VOOR HET BEHEER VAN UW PORTEFEUILLE 6 DOELSTELLINGEN, RISICO S EN BELEGGINGSHORIZON UW BELEGGERSPROFIEL

Nadere informatie

Wij zorgen steeds voor een goede beveiliging van de opgeslagen gegevens, waaronder verzending van je bankgegevens via een beveiligde verbinding.

Wij zorgen steeds voor een goede beveiliging van de opgeslagen gegevens, waaronder verzending van je bankgegevens via een beveiligde verbinding. Privacy Statement Onze principes zijn openheid, eerlijkheid en transparantie. Dat geldt natuurlijk niet voor jouw persoonsgegevens. De gegevens die wij over jou verwerken en opslaan, gebruiken wij alléén

Nadere informatie