Het Vlaams Centrum Schuldbemiddeling en In Petto bedanken: De reflectiegroep om mee na te denken en bedenkingen te uiten:

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Het Vlaams Centrum Schuldbemiddeling en In Petto bedanken: De reflectiegroep om mee na te denken en bedenkingen te uiten:"

Transcriptie

1 1

2 Het Vlaams Centrum Schuldbemiddeling en In Petto bedanken: Voormalig Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Steven Vanackere, opgevolgd door minister Veerle Heeren. Vlaamse overheid, departement Welzijn, Volksgezondheid en Gezin, Frank Van den Branden, beleidsmedewerker Samenleving. De reflectiegroep om mee na te denken en bedenkingen te uiten: Katrien Eerdekens (OCMW Heusden-Zolder), Rosa Schols (OCMW Hasselt), Betty Haesen (OCMW Maasmechelen), Marleen Boutefeu (OCMW Genk), Frederic Van Hauwaert (Vlaams Netwerk Armoede), Liesbet Van Wesemael (OCMW Dendermonde), Bie Melis (Karel de Grote Hogeschool), Katrien Baeten (OCMW Aalst), Peter Vercauteren (CAW regio Aalst), Els D Hondt (OCMW Blankenberge), Alain Slock (CAW Artevelde), Ans Vrancken (CAW De Kempen), Kathy Govaert (OCMW Dendermonde) en Frances Van Belle (JAC Artevelde). COLOFON Alle jongeren die hebben meegewerkt: Donny, David, Anouk, Jason, Esra, Jonathan, Kevin, Christophe, Lee, Jan, Gunther, Gustaaf, Sabrina, Miriem, Monique, Kim, Shirley, Debby, Rebecca, Eveline, Wendy, David en Sylvie. Alle begeleiders die hun jongeren hebben aangemoedigd om mee te werken: JAC Plus Antwerpen, JAC Turnhout, opvangcentrum Klemenswerk Gent, OCMW Deinze, OCMW Heusden-Zolder, De Vrolijke Kring Ronse, Thuislozenzorg OCMW Gent, OCMW Sint-Laureins, OCMW Oudenaarde, De Goede plek, Beweging van Mensen met Laag Inkomen en Kinderen vzw Gent en OCMW Blankenberge. Andere Fons Verelst en het hele team van VCS en In Petto. Joon Bilcke, Wim Clapdorp (Campo), Maarten Pieters (Ghent Marriotts Hotel), Hans van Hoorebeke, Kurt Stockman, Ief Stuyvaert (Conception), Stefan, Alain, Carlo (Klupartistik) en Ewoud Dutelie. Verantwoordelijke uitgever VVSG vzw/vlaams Centrum Schuldbemiddeling Paviljoenstraat Brussel 3

3 INHOUDSTAFEL Voorwoord 7 Wat eraan voorafging... 9 Gezocht: budget survival kids! 13 Het startschot van de preventiecampagne 15 Opzet en uitvoering van de diepte-interviews 19 Profiel van de geinterviewde jongeren 23 De belangrijkste bevindingen uit de interviews 35 + Besluit

4 De schuldenproblematiek wordt steeds meer actueel, ook bij jongeren. In het algemeen kunnen jongeren voor hun financiële problemen een oplossing vinden. Toch is een groep jongeren daar om uiteenlopende redenen niet toe in staat. Zij worden geconfronteerd met problematische schulden. De redenen waarom jongeren met schulden komen te zitten zijn zeer uiteenlopend. De redenering eigen schuld dikke bult gaat zeker niet altijd op. We kampen met een dalende koopkracht en een stijgende levensduurte waardoor zelfs loontrekkenden en tweeverdieners het soms niet meer kunnen bolwerken. Laat staan jongeren met een startersinkomen, die bij het op eigen benen staan te maken krijgen met grote kosten zoals de aankoop van meubelen, een huurwaarborg, een eigen wagen en dergelijke. VOORWOORD Bovendien groeien jongeren op in een maatschappij waar materialisme en consumeren een belangrijke rol spelen. Ze komen voortdurend in de verleiding om dure dingen aan te schaffen die ze zich soms niet kunnen veroorloven. Internet, mobiele telefoons, laptops, mp3 s, games, digitale tv, zijn zeer populaire producten geworden. Deze sector gaat zich via reclames vaak richten op jongeren als belangrijkste doelgroep. Het is een erg concurrentiële markt waarbij men soms heel agressief en misleidend te werk gaat, enkel om klanten te ronselen en te binden. Daar zijn jongeren vaak het slachtoffer van. De huurprijzen swingen tegenwoordig de pan uit en parallel daarmee is er een stijging van de energie- en waterprijzen. Voor jongeren die net op eigen benen staan en genieten van een bescheiden inkomen wordt het soms knap lastig om rond te komen. Jongeren weten ook weinig over krediet. Zij hebben vaak nog niet geleerd om te budgetteren en kunnen de impact van lenen en schulden maken (nog) niet inschatten. Jongeren zijn te schaars geïnformeerd over deze materie en tonen weinig interesse in de financiële wereld. De informatie is vaak tamelijk ingewikkeld en niet aangepast aan hun leefwereld. Hierdoor zien ze het vaak als een te ver van mijn bed show. Om aan deze situatie iets te veranderen gaf de Vlaamse overheid aan het Vlaams Centrum Schuldbemiddeling (VCS) de opdracht om een preventiecampagne te realiseren voor jongeren. Een opdracht die In Petto, op vraag van en samen met het Vlaams Centrum Schuldbemiddeling, graag en met veel interesse uitvoerde. 6 7

5 Eind januari 2008 startte het VCS met een reflectiegroep over schuldoverlast bij jongeren met als doel stil te staan bij het thema en na te denken over hoe een preventiecampagne voor jongeren er zou kunnen uitzien. Met de groep werd ervoor gekozen om de focus te leggen bij jongeren nét voor hun meerderjarigheid omdat deze jongeren in een fase komen waarin ze zelfstandig financiële beslissingen zullen moeten nemen. Een aantal onder hen zijn omwille van hun leefsituatie extra kwetsbaar (bvb. jongeren uit een gebroken gezin, jongeren met lage scholingsgraad, generatiearmen) en lopen daardoor extra risico om (sneller) in de schulden te geraken. Er werd beslist om deze groep jongeren zeker te benaderen met de campagne. WAT ERAAN VOORAFGING... De doelstelling van de preventiecampagne is om jongeren, net voor ze meerderjarig worden, ervoor te behoeden om overmatige schulden te maken. Dit gebeurt door hen bewust te maken van het gegeven dat er meer en meer jongeren kampen met schuldoverlast. Het thema, dat nog steeds in de taboesfeer zit, wordt op een interactieve manier bespreekbaar gemaakt bij jongeren en intermediairs. Zo willen we jongeren leren om anders om te gaan met geld en materiële behoeften. Er werd beslist om jongeren nauw te betrekken bij het uitwerken van de campagne. Want een campagne die samen wordt uitgewerkt staat dichter bij hun leefwereld. Bij het zoeken naar een geschikte partner kwam het VCS bij In Petto terecht. In Petto werkt namelijk bij onderzoek en bij de uitwerking van haar producten nauw samen met jongeren en heeft ruime kennis van diverse participatiemethodieken. Vanaf juni 2008 werd In Petto partner in het proces en zorgde voor de garantie dat jongeren op een kwaliteitsvolle manier zouden worden betrokken. Het maken van individuele diepteinterviews voor de analyse en werken met een focusgroep 1 voor de uitwerking van de campagne bleek de beste manier om aan de slag te gaan. 1 Een focusgroep is een groepsgesprek, waar de rol van de deelnemers zich niet beperkt tot enkel het beantwoorden van vragen. Deze techniek richt zich vooral op de interactie binnen de groep. Het is eigenlijk een gestructureerde discussie met een kleine groep (4 tot 12 personen), begeleid door een ervaren gespreksleider. 8 9

6 Gezocht: budget survival kids! De keuze van methodiek vloeide voort uit de behoefte om op zeer korte termijn een analyse te kunnen maken van het probleem vanuit het perspectief van jongeren. Hierover bestonden namelijk weinig recente gegevens. Diepte-interviews zouden ons op korte termijn veel meer relevante informatie kunnen bezorgen dan een uitgebreid kwantitatief onderzoek. Het VCS en In Petto kozen ervoor om jongeren te interviewen die ervaring hebben met overmatige schulden. 2 We waren er namelijk rotsvast van overtuigd dat net zij ons heel wat interessante gegevens zouden kunnen bezorgen. We hoopten zelfs stiekem dat ze ons zouden inspireren voor latere acties en dat bleek ook het geval te zijn. Met al deze gegevens uit de diepte-interviews zijn we met een kleine focusgroep verder gaan discussiëren over het uitwerken van een campagne. Het werd een drieluik met: D een affiche D een website met getuigenissen en extra informatie D een dvd over een dag uit het leven van een jongere met schulden. De inhoud en vormgeving van de affiche en de scènes voor de dvd werden in samenspraak met jongeren geformuleerd. De uitwerking werd door professionals gedaan. De reflectiegroep die van bij het begin het project mee in goede banen leidde, volgde het hele proces nauw op van aan de zijlijn en stuurde bij waar nodig. Het was een boeiende ervaring. We besloten dan ook om onze ervaringen uit te schrijven in het rapport dat jullie nu in handen hebben. Door dit te lezen komen jullie te weten hoe we alles aanpakten en welke belangrijke bevindingen wij haalden uit de interviews en discussies. De uitgebreide interviews voegden we niet toe, ze liggen wel ter inzage bij het VCS en zijn ook terug te vinden op de website Veel leesplezier! Isolde Vandevelde,Olivier Provost & Gee Van den Berghe 2 Voor de vlotte leesbaarheid spreken we in dit rapport steeds over jongeren met schulden, maar bedoelen we jongeren met overmatige schulden

7 Eind juni en tijdens de zomervakantie deden we een oproep bij (schuld) hulpverleners en jongerenbegeleiders. We zochten jongeren met schulden (tussen de 18 en 30 jaar) die wilden getuigen over hun situatie. De jongeren mochten in schuldhulpverlening zijn maar dit was geen must. Ze moesten wel bereid zijn om zich gedurende ongeveer een uur vrij te maken voor een openhartig gesprek over hun ervaring met schulden. Ze kregen de mogelijkheid om anoniem te blijven. We streefden naar een gezonde mix tussen jongens en meisjes, allochtonen en autochtonen en drie verschillende leeftijdscategorieën : jarigen, jarigen, 26-plussers. Daarnaast probeerden we ook jongeren uit de verschillende Vlaamse provincies te bereiken. Aan het criterium allochtonen autochtonen hebben we jammer genoeg niet kunnen voldoen, we hebben slechts één allochtoon meisje kunnen interviewen. De jongeren moesten zich niet verplaatsen want wij gingen hen ter plekke interviewen. Sommige gesprekken deden we bij de jongeren thuis, andere vonden plaats op de dienst waar de jongeren in begeleiding waren. We lieten aan hen de keuze. Gezocht: budget survival kids! Met onze portretten wilden we ons niet enkel focussen op de jongeren en hun schulden maar wilden we ook een beter zicht krijgen op hun ruimere leefwereld en hun schuldenproblematiek binnen een bredere context plaatsen. De hele zomervakantie lang hadden we boeiende gesprekken. Aan de hand van de verzamelde getuigenissen probeerden we in september een ruimer beeld te krijgen van deze jongeren en de manier waarop zij hun schulden beleven. We kwamen tot een aantal bevindingen die we gebruikten als basis voor de focusgroep. Voor het tweede luik van ons project, zijnde de focusgroep en de uitwerking van een concrete actie, zochten we nog wat extra jong volk. Gezien de krappe timing moesten we ons beperken tot de regio Oost-Vlaanderen met Gent als centrale ontmoetings- en werkplaats. Voor de focusgroep zochten we jongeren die goed kunnen luisteren en meedenken, hun eigen mening verwoorden en zich kunnen verplaatsen in de leefwereld van andere jongeren. Omdat we van deze groep een serieus engagement verwachtten: meegaan op werkweekend en gedurende een viertal maanden regelmatig samenkomen, werd er voor hen een vrijwilligersvergoeding voorzien

8 We kozen voor een strategische aanpak. De eerste ontmoeting met de focusgroep vond plaats in het Ghent Marriotts Hotel. De keuze voor een luxehotel als locatie lijkt niet vanzelfsprekend en dat was ook net de bedoeling. Om ons efficiënt te kunnen verdiepen in het thema zochten we namelijk naar een serene omgeving waar we enerzijds geconcentreerd konden werken en het anderzijds tijdens de pauzemomenten naar onze zin konden maken. Een gezellige conferenceroom met business lunch en optional full-service kon creatieve en andere deuren openen. Het was ook een manier om de meewerkende jongeren te verwelkomen, te verwennen en te bedanken. De rustige, nieuwe en totaal neutrale omgeving zorgde voor een vlotte en aangename kennismaking, waardoor we snel tot de orde van de dag kwamen. HET STARTSCHOT VAN DE PREVENTIECAMPAGNE Met de focusgroep zochten we een antwoord op volgende vragen: D Wat is er aan de hand? D Hoe komt het dat jongeren overmatige schulden hebben? D Wat kunnen we eraan doen? D Hoe gaan we dat doen? Zaterdagvoormiddag stond vooral in het teken van kennismaking van de verschillende partijen. De focusgroep bestond uit vier geïnterviewde jongeren (twee jongens en twee meisjes) en een aantal professionals van In Petto. Onze artistieke partner was Conception. We openden de discussie met een korte visuele voorstelling van de verwerkte interviews. De situatieschetsen van de ondervraagde jongeren wekten meteen herkenning op bij de jongeren en maakte dat we meteen heel veel antwoorden kregen op vraag 1) waarom hebben jongeren schulden? en vraag 2) aan wie of aan wat hebben jongeren de meeste schulden? Zondag stond in het teken van vraag 3) welke tips kunnen we aan onszelf en andere jongeren geven om niet in de schulden te geraken? en vraag 4) wat zou jij als budget survival kid willen doen om het probleem te verhelpen? Op het einde van het werkweekend kwam de focusgroep tot de volgende vaststellingen: D Jongeren met schulden nemen het niet zo nauw met hun financiële verantwoordelijkheden en dit tot hun grote spijt. Hadden ze vroeger en beter geluisterd dan hadden ze beter geweten en hun schulden kunnen vermijden. D Jongeren zijn vaak te jong om grote financiële verantwoordelijkheden op te nemen, ze 14 15

9 reageren vaak nog te impulsief. Ze moeten worden begrensd. D Er is te weinig duidelijke, concrete en gerichte informatie beschikbaar voor jongeren. D De huidige leefwereld van jongeren draait veel meer rond communicatie en de verplichte gadgets of gebruiksvoorwerpen die daaraan verbonden zijn. Eraan ontsnappen is moeilijk, zo niet onmogelijk. Dit alles gaat ook gepaard met een groter energieverbruik en extra kosten. D Een zelfstandige jongere met een startersinkomen kan niet voldoen aan de financiële eisen van de NU - samenleving. D Onze huidige samenleving is veel te duur, het is moeilijk voor sommigen om mee te kunnen. D Jongeren die door omstandigheden te snel op eigen benen komen te staan zijn als een vogel voor de kat. Vooral voor katten die vanuit een boom op de loer liggen Uit de discussie in de focusgroep bleek duidelijk dat er bij jongeren met een schuldenproblematiek iets schort op communicatief vlak. Veel jongeren zijn niet genoeg geïnformeerd en/of hebben niet genoeg interesse in hun financiële zaken. Want hoe je het ook draait of keert, je rekeningen opvolgen en op je geld letten is saai en moeilijk. Maar het is noodzakelijk. Er zijn veel verleiders op de markt die al het mogelijke doen om geld te laten rollen en mensen op krediet te laten leven. Aan de hand van een affiche met een duidelijke slogan en logo zetten we het thema (en ook het project) in de kijker. De slogan No more credit GAME OVER haalde het van alle andere ideeën. Naast de affiche werd er beslist om een dvd te maken met een aantrekkelijk preventiefilmpje dat de focusgroep toelaat om uit hun isolement te treden en een gezicht te plakken op jongeren met schulden. Deze dvd is ook bedoeld om intermediairs een instrument te geven om het thema in de aandacht te brengen en te bespreken met jongeren. Aan dit alles koppelden we de website een bron van extra informatie en inspiratie. Om te voorkomen dat andere jongeren in dezelfde val trappen wilden de jongeren uit de focusgroep op een eenvoudige maar doeltreffende manier hun ervaringen delen met de buitenwereld. Er werden een aantal ludieke en gerichte acties overwogen en onderzocht. Unaniem werd uiteindelijk besloten dat het thema jongeren en schulden een duidelijk zichtbare plaats in onze samenleving verdient, het moet uit de taboesfeer worden gehaald

10 Zoals eerder vermeld was het doel van onze bevraging via diepte-interviews tweeledig. Enerzijds om op zeer korte termijn een beeld te krijgen over hoe jongeren mét schulden zelf denken over het probleem. Anderzijds was het de bedoeling om deze gegevens als uitgangspunt te gebruiken voor de verdere analyse van het thema in de focusgroep en als inspiratiebron bij het uitwerken van een concrete preventiecampagne. Vermits de bevindingen uit de diepte-interviews heel wat interessant materiaal opleverden besloten we de gegevens samengevat weer te geven in dit rapport. Let wel, onze bevraging is op zeer kleine schaal uitgevoerd en heeft geen enkele wetenschappelijke waarde. OPZET EN UITVOERING VAN DE DIEPTE-INTERVIEWS We rekruteerden jongeren via intermediairs binnen de (schuld)hulpverlening, het jeugd- en buurtwerk en verenigingen waar armen het woord nemen. We informeerden de betrokken intermediairs zowel schriftelijk als mondeling over de inhoud en de opzet van ons project. Zij zouden proberen jongeren te motiveren om deel te nemen aan onze bevraging. We bezorgden alle intermediairs flyers met de nodige informatie voor geïnteresseerde jongeren. De jongeren hadden de mogelijkheid om anoniem te blijven maar weinig jongeren kozen hiervoor. Om de anonimiteit van de jongeren toch zo goed mogelijk te garanderen, kozen wij er zelf voor om in onze publicaties alle namen en sommige plaatsnamen te wijzigen. We formuleerden een uitgebreide vragenlijst: D Wat zijn schulden volgens jongeren? D Vinden jongeren lenen bij vrienden, in het rood staan, kopen op afbetaling, lenen bij de bank, een openstaande rekening en aankopen met een creditcard schulden? D Wat vinden ze ervan dat jongeren geld lenen? D Waardoor krijgen jongeren schulden? D Vinden ze het normaal dat jongeren schulden hebben? D Waaraan geven jongeren het meeste geld uit? D Wat doen ze als ze geld over hebben? D Wat doen ze als ze geld te kort hebben? D Hoe oud waren ze toen ze voor t eerst schulden maakten? D Hoe zijn ze in schulden geraakt en waaraan hebben ze schulden? D Wat vinden ze ervan dat ze schulden hebben? 18 19

11 D Maakt deze (eventuele) financiële beperking jongeren kwaad? D Hadden hun schulden kunnen vermeden worden? D Hebben ze het gevoel dat ze door iets of iemand anders in deze situatie zijn geraakt? D Wat zouden ze voortaan doen om uit de schulden te blijven? D Welke tips zouden ze aan jongere vrienden geven om ervoor te zorgen dat ze niet in dezelfde situatie zouden terechtkomen? D Brengt het hebben van schulden veel problemen met zich mee en in hoeverre bepalen schulden hun doen of laten? D Kunnen ze terugvallen op ouders, familie of vrienden? D Hebben ze vrienden met schulden? Wordt daarover gepraat? D Zijn ze door hun schulden wel eens vrienden verloren? D Zitten ze in schuldbemiddeling? En hoe ervaren ze die begeleiding? D Hebben ze zelf wel eens mensen geholpen met schulden? D Welke maatregelen zouden zij treffen om jongeren te behoeden om schulden te maken? Van alle interviews werden bandopnamen gemaakt. Nadien werden ze zo waarheidsgetrouw mogelijk uitgetypt. De volledig uitgetypte interviews liggen ter inzage bij het VCS en kunnen geraadpleegd worden op Het afnemen van een interview duurde gemiddeld 60 minuten. 14 jongeren komen uit een gebroken gezin (61%), bij zeven jongeren wonen de ouders nog samen (30%) en bij twee jongeren is het ons niet bekend (9%). 13 van de 23 jongeren is vroegtijdig gestopt met school (57%) en de meest gevolgde laatste richting is beroepsonderwijs (16 jongeren, 70%). Vier jongeren hebben na hun middelbare school nog verdere studies aangevat (17%). Zeven jongeren hadden een loon uit arbeid (30,5 %), vier jongeren een werkloosheidsuitkering (17,5 %), één een wachtuitkering met bijpassing van het OCMW (4 %), vier jongeren een leefloon (17,5 %) en drie jongeren een ziektevergoeding (13 %). Vier jongeren hadden zelf geen inkomen maar leefden van het inkomen van hun partner (17,5 %). Drie jongeren hadden een schuld van minder dan 1000 euro (13%), acht jongeren tussen de 2000 en 5000 euro (35%), twee jongeren tussen de 5000 en euro (9%), drie jongeren tussen de en euro (13%), één jongere tussen de en euro (4%) één jongere exact euro (4 %) en twee jongeren samen (koppel) hadden een schuld van exact euro (9 %). Van drie jongeren (13%) kennen we het bedrag niet. We vonden 23 jongeren, waarvan 12 jongens (52%) en 11 meisjes (48%), bereid om open en eerlijk hun verhaal te vertellen. De jongeren waren tussen de 18 en 30 jaar oud, met een gemiddelde leeftijd van 24 jaar. We bereikten één allochtone jongere, een meisje van Algerijnse origine (4,5%). 12 jongeren kwamen uit de provincie Oost-Vlaanderen (52%), 10 uit de provincie Antwerpen (43, 5%) en één uit de provincie Limburg (4,5%). Uit de provincie West-Vlaanderen en Vlaams- Brabant hebben we geen jongeren geinterviewd. Zes jongeren woonden op het moment van interview alleen (26%), vier woonden samen met hun partner (17,5 %), drie samen met hun kinderen (13%), vier samen met hun partner én kinderen (17,5 %), twee samen met hun moeder (9%), één woonde in bij vrienden (4%) en drie verbleven in een opvangcentrum (13%)

12 Jordy 20 j. BELG (Brugge) single en verblijft in een mannenopvangcentrum te Gent. Heeft een passie voor muziek maken (hiphop) en graffiti, wil stoppen met roken om terug te gaan voetballen. Heeft jammer genoeg geen diploma behaald, volgde houtbewerking maar is gestopt in zijn vijfde jaar. 750 Leeft van een wachtuitkering en een bijpassing van het OCMW. Heeft zicht op een job via het OCMW. Heeft een schuld van ongeveer 750 euro bij een mobiele telefoonmaatschappij en heeft deze schuld binnenkort afbetaald. PROFIEL VAN DE GEINTERVIEWDE JONGEREN Pascale 23 j. BELG Woont samen met haar vriend. Ging vaak paardrijden maar heeft daar jammer genoeg nu geen geld voor. Luistert graag naar muziek en kijkt graag film. Volgde leercontract als snackbarexploitant maar stopte op haar 18de Werkte in een wasserij, nam zelf ontslag. Heeft op dit moment geen inkomen. Leeft van het inkomen van haar vriend. Heeft een schuld van ongeveer 5000 euro, vooral aan niet betaalde elektriciteitsrekeningen, achterstallige huishuur en belastingen

13 Maaike. 22 j. BELG & ALGERIJNS Woont alleen met haar zoontje van één jaar. Heeft geen echte hobbies. Is sinds haar 15de weg thuis omdat het niet boterde met haar moeder en diens wisselende partners. Hierdoor heeft ze haar school niet afgemaakt, ze haakte af in het 4de jaar bakkerij Vanaf oktober werkt ze parttime als parkeerwachtster. Leeft momenteel van een werkloosheidsuitkering en het kindergeld van haar zoontje. Kristiaan 20 j. BELG (Antwerpen) Heeft een vriendin. Woont voorlopig samen met zijn moeder om de kosten te drukken. Heeft een passie voor Chinese astrologie. Verzamelt beelden van draken, zijn teken in de Chinese astrologie. Heeft alle mogelijke richtingen gevolgd op school, van sportwetenschappen tot automechanica. Heeft zijn diploma automechanica behaald Heeft een vast inkomen, werkt in een carrosseriebedrijf. Heeft een schuld van euro, voornamelijk van advocaatkosten voor de zaak van haar ex-vriend. Had een schuld van 3500 à 4000 euro, dankzij begeleiding blijft daar nu nog een bedrag van 1300 euro van over. Saskia 19 j. BELG (Kempen) Woont alleen met haar zoontje van vier. Heeft geen echte hobby s, moeder zijn en geld beheren zijn haar grootste bezigheden. Schildert en tekent ook graag. Volgde boekhouden maar heeft haar school niet afgemaakt omwille van haar tienerzwangerschap. Volgt nu tweedekansonderwijs in de hoop toch haar diploma te behalen Leeft van een minimuminkomen en het kindergeld van haar zoontje. Ramses 20 j. BELG Is single en verblijft in een mannenopvangcentrum te Gent. Is gefascineerd door gsm s en computers. Een computer- of gsm- winkel voorbijgaan zonder binnen te stappen is een moeilijke zaak. Heeft omwille van de situatie thuis zijn school niet afgemaakt en vindt dat achteraf gezien spijtig Is ijverig op zoek naar werk via het OCMW. Leeft van een minimuminkomen. Heeft een schuld van 1300 euro aan een digitale televisiemaatschappij, 800 euro hiervan moet ze aan haar moeder terugbetalen. Heeft een schuld van ongeveer 4000 euro van onbetaalde ziekenhuisfacturen en een abonnement bij een mobiele telefoonmaatschappij

14 Suzy 24 j. BELG (Antwerpen) Woont alleen maar heeft een LAT relatie met haar vriendin. Zingt graag en gaat zoveel mogelijk naar de karaokebar. Tatoeages en piercings zijn een verslaving aan het worden. Volgde schrijnwerkerij maar heeft geen diploma of getuigschrift behaald. 750 Werkt bij Manus en verzorgt de plantsoentjes op Linkeroever. Had een schuld van 2000 euro maar heeft daar ondertussen al een flink deel van afbetaald, moet nog 750 euro afbetalen. De meeste schulden zijn van onbetaalde ziekenhuisrekeningen die verloren gingen omdat Suzy een tijd geen adres had. Dennis en Annabel j. BELG Wonen samen en zijn in blijde verwachting van hun eerste kindje. Dennis beoefent thuis in de living fitness en Annabel houdt van toneel. Annabel volgde woordkunst en drama op de kunsthumaniora. Dennis heeft zijn school niet afgemaakt, hij volgde bouw Dennis werkt op dit moment in een staalverwerkingsbedrijf, Annabel werkt niet. Hebben een schuld van euro, voornamelijk van penale boetes. Kurt 21 j. BELG (Antwerpen) Is single en woont alleen. Houdt van computers, informatica, films, muziek, boeken en wandelen. Is tot zijn laatste jaar humaniora naar school gegaan maar was niet geslaagd Werkt tijdelijk als boekhouder in een klein bedrijfje. Roxanne 23 j. BELG (Limburgse) Is single. Woont samen met haar moeder. Is goed in tafelvoetbal, houdt van vissen en pikt ook graag een filmpje mee. Volgde op school banketbakkerij Werkt momenteel niet, herstelt van een depressie en leeft van een ziektevergoeding. Heeft een schuld van meer dan 3000 euro door het niet betalen van rekeningen nadat zijn vader was overleden. Had een schuld van euro voornamelijk van een lening om op vakantie te gaan en een onbetaalde ziekenhuisrekening. Moet hiervan nog maar euro afbetalen

15 Dieter 23 j. BELG (Antwerpen) Verblijft in een jongerenopvangcentrum in de Kempen Jeremy 20j. BELG&AMERIKAAN Woont bij zijn ex-vriendin en haar moeder. Niet altijd evident maar heeft geen keuze omwille van zijn financiële situatie Houdt van zwemmen en tekenen. Tekent graag, vergroot details uit strips en geeft die bijkomende betekenissen. Studeerde af als hulpkok. Werkt reeds drie jaar als hulpkok maar droomt van een carrière bij het Belgische leger. Leeft momenteel van een minimuminkomen. Houdt van voetballen, wielrennen, drummen en rock n roll. Bon Jovi en Dorothy zijn idolen. Vertrok na zijn schoolcarrière samen met zijn moeder terug naar de States en werkte daar als verpakker. Nu hij terug in België is, is hij werkzoekend. Leeft van een minimuminkomen. Heeft een schuld van 4000 euro voornamelijk van onbetaalde rekeningen. Heeft een schuld van 5000 euro gedeeltelijk door de schuld van zijn moeder, ze haalde zijn spaarboekje leeg voor tickets naar de States. Geert 29 j. BELG (Leuven) Woont alleen. Speelt graag darts, houdt van gitarenmuziek (Metallica) en moto s. Is vroeger gestopt met school omwille van zijn thuissituatie, volgde beroepskantoor tot het vijfde jaar Werkt in een bronsgieterij. Mieke 23 j. BELG (Antwerpen) Is single en woont alleen. Houdt van alle sporten waar een bal aan te pas komt. Volgde op school kinderverzorging maar maakte haar opleiding niet af Is tijdelijk opgenomen en leeft van een ziektevergoeding. Heeft een schuld van ongeveer 6000 euro door nalatigheid van zijn ex-vriendin. Heeft een schuld van ongeveer 1000 euro, voornamelijk door opnamen in het ziekenhuis en door een OCMW huurwaarborg

16 Elke 27 j. BELG (Deinze) Is getrouwd en heeft vier kindjes. Voor hobby s blijft er niet veel tijd over, is vooral met haar jongens bezig. Geld voor extra uitstapjes is er niet. Is thuisgebleven voor haar kinderen Voordien werkte ze als gezinszorgster. Haar man werkt als kraanman. Cindy en Danny 28 en 30 j BELG Wonen samen met hun vijf kinderen, een zesde is op komst. Cindy houdt zich bezig met kunstfilosofie en het maken van 3D kaarten. Danny schildert. Cindy heeft haar school niet afgemaakt door de geboorte van haar dochter, ze volgde personenzorg. Danny heeft zijn school niet afgemaakt omwille van een ongeval Cindy is momenteel huisvrouw en Danny werkonbekwaam. Hebben een schuld van ongeveer euro, het is al de derde keer dat ze voor dit bedrag in schuld staan. De twee vorige bedragen werden door haar ouders afbetaald. Hebben samen een schuld van euro door dingen te kopen op afbetaling en niet af te betalen. Silke 28 j. BELG (Gent) Woont samen met haar vriend en twee kindjes Guido 30 j. BELG Woont samen met zijn zoon en heeft plannen om volgend jaar te gaan samenwonen met zijn vriendin in Blankenberge. ONBEKEND Besteedt bijna al haar vrije tijd aan haar kinderen: naar de speeltuin, gaan zwemmen,... Volgde een opleiding als psychiatrisch verpleegkundige. Werkt via de werkwinkel, kuist bij mensen thuis en heeft een flexibel uurrooster. Houdt van muziek, lezen en schrijven en gevechtsport. Volgde hout en bouw en vulde zijn diploma aan met een getuigschrift bedrijfsbeheer. Werkte in de tuinen vijverbouw en in de gewone bouw. Is werkzoekend maar heeft plannen om samen met een vriend een bedrijfje op te starten. Heeft een schuld van 5000 euro, hoofdzakelijk van openstaande rekeningen van ziekenhuisopnames voor haar zoontje en van creditcards. Heeft schulden door het niet betalen van penale boetes en facturen van ziekenhuisvervoer

17 Jelle 28 j. BELG Woont alleen Houdt van alles wat te maken heeft met computers en muziek. Studeerde wiskundewetenschappen en volgde nog één jaar informatica en een half jaar industrieel ingenieur. ONBEKEND Heeft een inkomen als helpdeskmedewerker. Rachel 27 j BELG Woont samen met haar vriend. Heeft geen tijd voor hobby s, gaat af en toe eens lopen aan zee en steekt verder haar tijd in studeren en gezellig thuis zijn samen met haar vriend. Is bejaardenhelpster maar studeert nog verpleegkunde in avondonderwijs. ONBEKEND Heeft een inkomen uit een combinatie van jobs die ze her en der uitvoert. Heeft schulden door een lening aan te gaan bij de bank, dat ging veel te gemakkelijk en het geld geraakte te snel op. Heeft schulden door te gaan samenwonen met haar broer. Door alles te bekostigen en op haar naam te zetten bleef ze met alle gevolgen zitten toen het verkeerd liep. Lesley 27 j. BELG (Franse vader) Woont alleen in Gent maar is afkomstig uit Leuven. Houdt van sporten, basket, voetbal en voetbal. Verder is hij filmfanaat. Is gestopt met school in het vijfde jaar schrijnwerkerij Leeft van een minimuminkomen. Heeft een schuld van ongeveer euro door op straat terecht te komen en stommiteiten uit te halen

Kortfilm: No more credit, game over www.budgetsurvivalkids.be

Kortfilm: No more credit, game over www.budgetsurvivalkids.be Paviljoenstraat 9 1030 Brussel www.centrumschuldbemiddeling.be Kortfilm: No more credit, game over www.budgetsurvivalkids.be Auteurs Vlaams Centrum Schuldbemiddeling en jeugddienst In Petto in samenwerking

Nadere informatie

DVD Jongeren en schulden

DVD Jongeren en schulden DVD Jongeren en schulden Werkwijze: De leerlingen bekijken het filmpje. Daarna krijgen zij een vragenlijst die ze beginnen invullen zo ver ze kunnen. Daarna wordt de film opnieuw bekeken in drie delen

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

STELLING HET SOCIALE LEVEN VAN JONGEREN ER IS NIKS MIS MEE OM VEEL OVER HET IS NIET GEVAARLIJK OM JE JEZELF OP MSN TE ZETTEN.

STELLING HET SOCIALE LEVEN VAN JONGEREN ER IS NIKS MIS MEE OM VEEL OVER HET IS NIET GEVAARLIJK OM JE JEZELF OP MSN TE ZETTEN. HET IS NIET GEVAARLIJK OM JE EMAILADRES DOOR TE GEVEN. ER IS NIKS MIS MEE OM VEEL OVER JEZELF OP MSN TE ZETTEN. IK ZOU, NAAST MIJN NAAM OOK DE STRAAT WAAR IK WOON DOORGEVEN. DAT IS GEEN GEHEIM! IK VIND

Nadere informatie

Financiële opvoeding. September 2007

Financiële opvoeding. September 2007 Financiële opvoeding September 2007 Inhoud INHOUD... 1 1 INLEIDING... 2 1.1 AANLEIDING... 2 1.2 METHODE VAN ONDERZOEK... 2 1.3 ACHTERGRONDVARIABELEN... 3 LEESWIJZER... 4 2 ZAKGELD EN KLEEDGELD... 5 2.1

Nadere informatie

Onderzoek: Armoede. Publicatiedatum: 6-3- 2014

Onderzoek: Armoede. Publicatiedatum: 6-3- 2014 Onderzoek: Armoede Publicatiedatum: 6-3- 2014 Over dit onderzoek Het onderzoek is een driehoeksmeting bestaande uit een online enquête met zowel open als gesloten vragen, en een asynchrone online focusgroep

Nadere informatie

Lesbrief Meneer Beer

Lesbrief Meneer Beer Lesbrief Meneer Beer Het verhaal Het verhaal gaat over Meneer Beer. Hij is verliefd op een prachtig berinnetje, maar hij durft het haar niet te vertellen. Hij vindt zichzelf maar een eenvoudige beer. Om

Nadere informatie

Thema Informatie vragen bij een instelling

Thema Informatie vragen bij een instelling http://www.edusom.nl Thema Informatie vragen bij een instelling Lesbrief 28. De belastingaanslag. Wat leert u in deze les? Informatie over uw inkomsten begrijpen. Informatie over uw uitgaven begrijpen.

Nadere informatie

REINAERDE Reinaerde Kijker

REINAERDE Reinaerde Kijker REINAERDE Reinaerde Kijker Jaargang 9 december 2012 Nummer 59 Het verhaal van Ed Ed is 65 jaar. Hij woont in IJsselstein. Ed heeft veel meegemaakt in zijn leven. Dat waren niet allemaal leuke dingen. Zo

Nadere informatie

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst.

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst. Interview op zaterdag 16 mei, om 12.00 uur. Betreft een alleenstaande mevrouw met vier kinderen. Een zoontje van 5 jaar, een dochter van 7 jaar, een dochter van 9 jaar en een dochter van 12 jaar. Allen

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Dialogen website Motiveren tot rookstop

Dialogen website Motiveren tot rookstop Dialogen website Motiveren tot rookstop Dialoog verandertaal uitlokken en versterken Goedemorgen. Heeft u problemen gehad sinds uw vorige controle? Ja, eigenlijk wel. Mijn tanden zijn sterk verkleurd.

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Voorblad Wat is geld?

Voorblad Wat is geld? Voorblad Wat is geld? Je hebt de test op de website van Nibud gedaan: http://service.nibud.nl/geldtypetest/ Welk geldtype ben je? Vind je dit zelf ook? Motiveer je antwoord. Beantwoord de volgende vragen

Nadere informatie

Geldtips van de Geld Universiteit. Een gratis e book gevuld met handige tips om goed met geld om te gaan.

Geldtips van de Geld Universiteit. Een gratis e book gevuld met handige tips om goed met geld om te gaan. Geldtips van de Een gratis e book gevuld met handige tips om goed met geld om te gaan. 1 Aankopen 1. Vermijd impulsaankopen, vaak heb je later spijt als het saldo van je bankrekening te laag is geworden

Nadere informatie

Is jouw maand ook altijd iets te lang? Onderzoek Jongerenpanel Tilburg

Is jouw maand ook altijd iets te lang? Onderzoek Jongerenpanel Tilburg Is jouw maand ook altijd iets te lang? Onderzoek Jongerenpanel Tilburg Onderzoek uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Tilburg DIMENSUS beleidsonderzoek December 2012 Projectnummer 507 Inhoudsopgave Samenvatting

Nadere informatie

Een nieuwe bank. Lesvoorbereiding Crisis graad 2. Verwondering

Een nieuwe bank. Lesvoorbereiding Crisis graad 2. Verwondering Een nieuwe bank Lesvoorbereiding Crisis graad 2 Voorzie speelgoed - geld, echte kleine muntstukken of print het blad met de centen. Op elk blad staan 100 centen in rijen van 10. Zo kan je gemakkelijk het

Nadere informatie

WEGWIJS IN DE BUDGET- EN SCHULDHULPVERLENING VAN OCMW EN CAW. Eenmalige bemiddeling Budgetbegeleiding Budgetbeheer Collectieve Schuldenregeling

WEGWIJS IN DE BUDGET- EN SCHULDHULPVERLENING VAN OCMW EN CAW. Eenmalige bemiddeling Budgetbegeleiding Budgetbeheer Collectieve Schuldenregeling WEGWIJS IN DE BUDGET- EN SCHULDHULPVERLENING VAN OCMW EN CAW Eenmalige bemiddeling Budgetbegeleiding Budgetbeheer Collectieve Schuldenregeling INLEIDING ONZE KIJK OP HULP In deze brochure vind je informatie

Nadere informatie

Kennismaking met Begeleid Zelfstandig Wonen. Wat mag jij van het BZW-team verwachten... en wat verwachten wij van jou

Kennismaking met Begeleid Zelfstandig Wonen. Wat mag jij van het BZW-team verwachten... en wat verwachten wij van jou Kennismaking met Begeleid Zelfstandig Wonen Wat mag jij van het BZW-team verwachten... en wat verwachten wij van jou Begeleid Zelfstandig Wonen In deze brochure leggen we uit wat jij van het BZW -team

Nadere informatie

Waar gaan we het over hebben?

Waar gaan we het over hebben? Waar gaan we het over hebben? Onderwerp: Sommige meisjes zijn heel snel verliefd, andere meisjes zullen niet snel of misschien zelfs helemaal niet verliefd worden. Dit is bij ieder meisje anders. Wat gebeurt

Nadere informatie

Persoonlijke financiën: Inzicht en overzicht. Resultaten onderzoek Waar blijft mijn geld TNS NIPO

Persoonlijke financiën: Inzicht en overzicht. Resultaten onderzoek Waar blijft mijn geld TNS NIPO Persoonlijke financiën: Inzicht en overzicht Resultaten onderzoek Waar blijft mijn geld TNS NIPO Inleiding Voor u ligt de rapportage naar aanleiding van het onderzoek Waar blijft mijn geld? In totaal hebben

Nadere informatie

Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk!

Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk! Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk! In onze vorige Zing In hebben we het gehad over de druk die op jonge mensen wordt gelegd, op de vaak hoge eisen die we aan hen stellen. Maar niemand is

Nadere informatie

Mijn computer is leuk

Mijn computer is leuk Handleiding Mijn computer is leuk Ouders praten samen over computers, kinderen en opvoeding Pharos, 2014 Marjolijn van Leeuwen INHOUDSOPGAVE Inleiding blz. 3 De themabijeenkomst blz. 5 Thema 1, oefeningen

Nadere informatie

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197 Inhoud Aan jou de keuze 7 D/2012/45/239 - isbn 978 94 014 0183 8 - nur 248 Tweede druk Vormgeving omslag en binnenwerk: Nanja Toebak, s-hertogenbosch Illustraties omslag en binnenwerk: Marcel Jurriëns,

Nadere informatie

Te huur HOOFDSTUK 4 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik woon in een flat op de vierde... a verdieping b appartement

Te huur HOOFDSTUK 4 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik woon in een flat op de vierde... a verdieping b appartement 51 51 HOOFDSTUK 4 Te huur WOORDEN 1 1 Ik woon in een flat op de vierde.... a verdieping b appartement 2 Het is een rijtjeshuis met een grote woonkamer en drie.... a tuinen b slaapkamers 3 Mijn woonkamer

Nadere informatie

Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar

Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar Als je moeder naar een psychiatrisch ziekenhuis moet... of je vader naar een psychiater... Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar Deze brochure werd - met toestemming

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

het leefloon Versie december 2013 LEEFLOON

het leefloon Versie december 2013 LEEFLOON het leefloon Versie december 2013 LEEFLOON HET RECHT OP EEN LEEFLOON in twaalf stappen... Een leefloon, wat is dat? Wanneer krijg ik het leefloon? Waar moet ik het leefloon aanvragen? Wat zal er na de

Nadere informatie

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS)

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Stel dat dat (te grote wonder) gebeurt, ik betwijfel of dat zal gebeuren, maar stel je voor dat, wat zou je dan doen dat je nu niet doet? (p36)

Nadere informatie

Beste lezers van De Geldfabriek,

Beste lezers van De Geldfabriek, Beste lezers van De Geldfabriek, Ik hoop dat jullie veel plezier hebben gehad met het lezen van dit verhaal. Vonden jullie ook dat Pippa wel erg veel aan mooie spullen dacht? En dat sommige mensen onaardig

Nadere informatie

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan.

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan. LESBRIEF Binnenkort gaan jullie met jullie groep naar de voorstelling Biggels en Tuiten Hieronder een aantal tips over hoe je de groep goed kan voorbereiden op de voorstelling. VOOR DE VOORSTELLING Vertel

Nadere informatie

Het levensverhaal d.m.v. Stil Leven

Het levensverhaal d.m.v. Stil Leven Het levensverhaal d.m.v. Stil Leven Gegevens team: team: PZE setting: Ziekenhuis adres: OLV Ziekenhuis Campus Asse, Bloklaan 5, 1730 Asse tel.: 02 300 61 11 Projectomschrijving: Titel project: Het levensverhaal

Nadere informatie

speciaal onderwijs lesbrief gokken UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief gokken UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET GOKKEN 3 HOE KUN JE GOKKEN? 3 WIE IS DE WINNAAR? 4 EENS OF ONEENS?

Nadere informatie

Inhoud. Mijn leven. ik regel mijn geldzaken

Inhoud. Mijn leven. ik regel mijn geldzaken Inhoud Inleiding...3 Hoofdstuk 1 Bewaren...5 Hoofdstuk 2 Administratie...7 Hoofdstuk 3 Inkomsten... 8 Hoofdstuk 4 Uitgaven... 10 Hoofdstuk 5 Sparen... 12 Hoofdstuk 6 Verzekeringen...15 Hoofdstuk 7 Begroting...

Nadere informatie

BACK TO SCHOOL ONDERZOEK 2015. Een onderzoek uitgevoerd door MWM² in opdracht van Spotta

BACK TO SCHOOL ONDERZOEK 2015. Een onderzoek uitgevoerd door MWM² in opdracht van Spotta BACK TO SCHOOL ONDERZOEK 2015 Een onderzoek uitgevoerd door MWM² in opdracht van Spotta Inhoudsopgave Management Summary Resultaten Achtergrond 2 3 Management summary Management summary (1/3) De zomerperiode

Nadere informatie

lesmap Wortel van Glas HETGEVOLG Wortel van Glas 16+

lesmap Wortel van Glas HETGEVOLG Wortel van Glas 16+ Wortel van Glas 16+ Naast de reguliere producties is en blijft het werk met en voor moeilijke doelgroepen een absolute noodzaak voor Stefan Perceval. Binnen dat kader presenteren we ook Wortel van Glas,

Nadere informatie

Welkom en voorstellen

Welkom en voorstellen 3 november 2015 Welkom en voorstellen Francine Nijkamp-Ririhena Pubers en geld Zakgeld, richtlijnen (bron: NIBUD) Leeftijd Bedrag per week in 12 tussen 3,00 en 4,60 (19,00/mnd) 13 tussen 3,50 en 4,60 (19,00/mnd)

Nadere informatie

Het verhaal van een veroorzaker van een verkeersongeval: les 2 SECUNDAIR ONDERWIJS. Doelgroep. VOETen. Lesfiche verkeers- en mobiliteitseducatie

Het verhaal van een veroorzaker van een verkeersongeval: les 2 SECUNDAIR ONDERWIJS. Doelgroep. VOETen. Lesfiche verkeers- en mobiliteitseducatie Lesfiche verkeers- en mobiliteitseducatie SECUNDAIR ONDERWIJS Het verhaal van een veroorzaker van een verkeersongeval: les 2 Doelgroep Leerlingen van de derde graad secundair onderwijs VOETen Gemeenschappelijke

Nadere informatie

Mijn huis, mijn alles & alles voor mijn huis

Mijn huis, mijn alles & alles voor mijn huis Mijn huis, mijn alles & alles voor mijn huis ILIV, kenniscentrum, voerde een representatief onderzoek naar de impact van financiën op het thuisgeluk bij meer dan 4.000 Belgen. Een huis maakt gelukkig en

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

Inhoud. Mijn leven. ik ga verhuizen

Inhoud. Mijn leven. ik ga verhuizen Inhoud Inleiding...3 Hoofdstuk 1 Plannen... 4 Hoofdstuk 2 Meubels enzo... 6 Hoofdstuk 3 Geld... 8 Hoofdstuk 4 Winkelen... 10 Hoofdstuk 5 Adreswijziging... 12 Hoofdstuk 6 De sleutel!... 14 Hoofdstuk 7 Voorbereiden...

Nadere informatie

Omgaan met geld. Budgetteren

Omgaan met geld. Budgetteren Omgaan met geld We leven in een consumptiemaatschappij. Overal worden goederen en diensten aangeboden. Via reclames word je aangemoedigd om steeds meer te kopen. Maar als consument moet je op je hoede

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Desiree Piar 0824864 CMD 1B Docent : James boekbinder Project : vrijwilligers 55+ Doelgroeponderzoeksverslag

Desiree Piar 0824864 CMD 1B Docent : James boekbinder Project : vrijwilligers 55+ Doelgroeponderzoeksverslag Doelgroeponderzoeksverslag Interviews Naam: Sharlene Piar Arends leeftijd: 59 Hoe zou jij een tienermoeder helpen als jij een vrijwilliger was? En waarmee zou je een tienermoeder mee helpen? Advies geven

Nadere informatie

Diversiteit en beroepsvaardigheden Leer jezelf kennen Basishouding en diversiteit Discriminatie Gedrag bij diversiteit Pesten. Hoofdstuk 2: werken

Diversiteit en beroepsvaardigheden Leer jezelf kennen Basishouding en diversiteit Discriminatie Gedrag bij diversiteit Pesten. Hoofdstuk 2: werken Diversiteit en beroepsvaardigheden Leer jezelf kennen Basishouding en diversiteit Discriminatie Gedrag bij diversiteit Pesten Hoofdstuk 2: werken Werkwijze en opdrachten Boek en laptop nodig voor iedere

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

BUDGET AGENDA OMDAT JE GELD TELT!

BUDGET AGENDA OMDAT JE GELD TELT! BUDGET AGENDA OMDAT JE GELD TELT! OVERZICHT INKOMSTEN EN UITGAVEN Vul hieronder de cijfers in die je bij de hand hebt of van buiten kent. De rest vul je later aan. Je kan ook aangeven of je iets maandelijks

Nadere informatie

Samen sta je sterk. Adviesrapport. Project: Communicatieplan

Samen sta je sterk. Adviesrapport. Project: Communicatieplan Project: Communicatieplan Smokeless Nathalie Kooiman, 0863131 Charlotte Voorn, 0847183 Wendy Lanser, 0862815 Rowan Lens, 0857190 CDM1A Hogeschool Rotterdam Rowan Lens - CDM1A - Hogeschool Rotterdam 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

DOSSIER >>> Wat is een. goede papa? DOSSIER

DOSSIER >>> Wat is een. goede papa? DOSSIER DOSSIER >>> Wat is een DOSSIER goede papa? 42 PSYCHOLOGIES MAGAZINE april 2014 Beter in je vel op het werk Nu de strenge maar afwezige vader definitief heeft afgedaan is het voor papa s zoeken naar een

Nadere informatie

Achter het gelaat van armoede

Achter het gelaat van armoede 10 oktober 2015 Medisch-Psychologische Dag Domus Medica Achter het gelaat van armoede Samenlevingsopbouw Gent vzw Samenlevingsopbouw Gent in 5 minuten Samenlevingsopbouw Gent maakt deel uit van de sector

Nadere informatie

Achtergrondcijfers WELZIJNSZORG VZW HUIDEVETTERSSTRAAT 165 1000 BRUSSEL 02 502 55 75 WWW.WELZIJNSZORG.BE INFO@WELZIJNSZORG.BE

Achtergrondcijfers WELZIJNSZORG VZW HUIDEVETTERSSTRAAT 165 1000 BRUSSEL 02 502 55 75 WWW.WELZIJNSZORG.BE INFO@WELZIJNSZORG.BE Achtergrondcijfers WELZIJNSZORG VZW HUIDEVETTERSSTRAAT 165 1000 BRUSSEL 02 502 55 75 WWW.WELZIJNSZORG.BE INFO@WELZIJNSZORG.BE NATIONAAL SECRETARIAAT Huidevettersstraat 165 1000 Brussel T 02 502 55 75 F

Nadere informatie

Slim omgaan met geld

Slim omgaan met geld Slim omgaan met geld Deel 1 Oorzaken en financieel overzicht. Dit werkboek is van: Datum: 1 Copyright - Drukke Moeders Marijke Minten Welkom Drukke Moeders Online Cursus Financiën Werkboek Dit is een werkboek

Nadere informatie

Wegwijs in de wereld van (mijn) geld

Wegwijs in de wereld van (mijn) geld Wegwijs in de wereld van (mijn) geld Handleiding ontwikkeld door het Sint-Pieterscollege in samenwerking met KHLeuven- departement Economisch Hoger Onderwijs September 2013 With the support of the Lifelong

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

Vroeg wijs met geld. gemeente www.heumen.nl. Informatie over hoe u uw kind helpt slim en verstandig om te gaan met geld

Vroeg wijs met geld. gemeente www.heumen.nl. Informatie over hoe u uw kind helpt slim en verstandig om te gaan met geld Vroeg wijs met geld Informatie over hoe u uw kind helpt slim en verstandig om te gaan met geld gemeente www.heumen.nl Heumen HU.090 brch vroeg wijs met geld.indd 1 04-02-14 09:30 Inhoudsopgave Zakgeld

Nadere informatie

Cindy Jaspers VRAGEN. die je op weg helpen naar méér klanten die goed bij jou passen

Cindy Jaspers VRAGEN. die je op weg helpen naar méér klanten die goed bij jou passen Cindy Jaspers 5 VRAGEN die je op weg helpen naar méér klanten die goed bij jou passen 5 vragen die je op weg helpen naar méér klanten die goed bij jou passen Voordat je met de vragen in dit e-book begint,

Nadere informatie

A) Onderstreep telkens de bijwoord in onderstaand zinnen (soms staat er geen).

A) Onderstreep telkens de bijwoord in onderstaand zinnen (soms staat er geen). A) Onderstreep telkens de bijwoord in onderstaand zinnen (soms staat er geen). 1. Je tekent mooi, zeg. 2. Wat een mooi schilderij! 3. Ik heb iets moois voor jou. 4. Mijn vader is een harde werker. 5. Het

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

Lesbrief. Schuld Anne-Rose Hermer

Lesbrief. Schuld Anne-Rose Hermer Lesbrief Schuld Anne-Rose Hermer Doe meer met Thuisfront! Bij de boeken in de serie Thuisfront kunt u een gratis lesbrief downloaden van www.eenvoudigcommuniceren.nl. In deze lesbrief staan vragen, tips

Nadere informatie

't gummybeertje le journal D' Hoge School redactie: Tom & Senne 24-10-08 jaargang 3 nr. 7 http://zevensprong.org frankieweyns@hotmail.

't gummybeertje le journal D' Hoge School redactie: Tom & Senne 24-10-08 jaargang 3 nr. 7 http://zevensprong.org frankieweyns@hotmail. 't gummybeertje le journal D' Hoge School redactie: Tom & Senne 24-10-08 jaargang 3 nr. 7 http://zevensprong.org frankieweyns@hotmail.com Het aapje en de sleutels Er was eens een man en die had de sleutels

Nadere informatie

EXTRA IMPROVISATIE OPDRACHTEN

EXTRA IMPROVISATIE OPDRACHTEN EXTRA IMPROVISATIE OPDRACHTEN De Vloer Op Jr. in de klas Captijn (2016) INHOUD INLEIDING... 3 OPDRACHTEN... 3 INTEGRATIE EN DISCRIMINATIE... 3 ROT OP NAAR JE EIGEN LAND... 3 VOOR MIJ BEN JIJ EEN NUMMER...

Nadere informatie

Hoofdstuk 2: Kom je ermee uit?

Hoofdstuk 2: Kom je ermee uit? Hoofdstuk 2: Kom je ermee uit? Een middagje shoppen. a 75 209 x 100% = 35,9%. b 209 : 3,72 = 56,18. Dus zij moet 57 uur werken om de nieuwe jas te kunnen kopen. c Zij had eerst kunnen sparen of zij had

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Protestantse Gemeente Biddinghuizen. Gezinsdienst. Thema: Ja is ja

Protestantse Gemeente Biddinghuizen. Gezinsdienst. Thema: Ja is ja Zondag 25 oktober 205 Protestantse Gemeente Biddinghuizen Gezinsdienst Thema: Ja is ja Voorganger: ds. Sifra Baayen - Op t Land Meevoorbereid door WJV Muzikale medewerking: True Colors Welkom - door de

Nadere informatie

All en gaan wonen of op kot gaan Wat je moet weten als je verhuist

All en gaan wonen of op kot gaan Wat je moet weten als je verhuist All en gaan wonen of op kot gaan Wat je moet weten als je verhuist Alles over alleen gaan wonen of op kot gaan Huurdersbond www.huurdersbond.be Vlaamse regulator van de elektriciteits- en gasmarkt www.vreg.be

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

Voorwoord. Veel leesplezier! Liefs, Rhijja

Voorwoord. Veel leesplezier! Liefs, Rhijja Voorwoord Verliefd zijn is super, maar ook doodeng. Want het kan je heel onzeker maken. En als het uiteindelijk uitgaat, voel je je intens verdrietig. In dit boek lees je over mijn liefdesleven, de mooie,

Nadere informatie

Opdracht Communicatie:

Opdracht Communicatie: Opdracht Communicatie: van: Amy de Wilde Bianca Wassenaar Vivianne Borger Ayla Teunissen Iedries Kartopawiro klas: COM1E De reclames die wij hebben geanalyseerd: - Histor verf: Consumer insight: Ik wil

Nadere informatie

Elk kind heeft het recht om...

Elk kind heeft het recht om... Elk kind heeft het recht om... Rechten is hetgeen je mag doen en mag hebben. Je hoeft er niet eerst iets anders voor te doen. Rechten heb je gewoon. Ook jij hebt rechten. Iedereen heeft ze. Kinderrechten

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Zorg voor een ander begint bij jezelf!

Zorg voor een ander begint bij jezelf! Zorg voor een ander begint bij jezelf! Zelfzorg voor mantelzorgers Zelfzorg Zorg je thuis voor iemand die je dierbaar is? Of voor iemand in je omgeving? Dan ben je waarschijnlijk een mantelzorger. Mantelzorg

Nadere informatie

Wat is kindermishandeling? Hoe kan kindermishandeling stoppen? Wie kan je hierbij helpen?

Wat is kindermishandeling? Hoe kan kindermishandeling stoppen? Wie kan je hierbij helpen? Wat is kindermishandeling? Hoe kan kindermishandeling stoppen? Wie kan je hierbij helpen? In deze folder vind je een antwoord, en lees je ook bij wie je terecht kan als je over mishandeling of verwaarlozing

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren Welzijn op recept Welkom bij SWOA. Uw huisarts heeft u met ons in contact gebracht. De dokter kan u op dit moment geen passende behandeling (meer) bieden. Toch voelt u zich niet lekker, of heeft u pijn.

Nadere informatie

nooitopvakantie Een op de negen kinderen gaat nooit op vakantie omdat hun ouders er geen geld voor hebben. Gelukkig woon ik dicht bij een speeltuin.

nooitopvakantie Een op de negen kinderen gaat nooit op vakantie omdat hun ouders er geen geld voor hebben. Gelukkig woon ik dicht bij een speeltuin. 106 l linda. nooitopvakantie Een op de negen kinderen gaat nooit op vakantie omdat hun ouders er geen geld voor hebben. Gelukkig woon ik dicht bij een speeltuin. Revino Werners (8) woont met zijn zusjes

Nadere informatie

Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken

Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken Rapportage Juli 2013 Meer informatie: info@wijzeringeldzaken.nl Samenvatting (1/3) 1. Veel 17-jarigen maken de indruk verstandig om te gaan

Nadere informatie

Training Netwerken Forum 12-5-2014

Training Netwerken Forum 12-5-2014 Training Netwerken Forum 12-5-2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 Doelen 4 Deelnemers 4 Werkvormen 4 Programma 4 Voorstellen & introductie 5 Inleiding 6 Opdracht Je eigen netwerk 7 Theorie 8 Opdracht In gesprek

Nadere informatie

Financieel bewustzijn kun je leren

Financieel bewustzijn kun je leren Financieel bewustzijn kun je leren prinses máxima 10 VERZEKERD! nummer 2, december 2010 Ze zet zich al jarenlang in voor een toegankelijke financiële sector. Sinds kort heeft ze er een nieuwe functie

Nadere informatie

Bewindvoering: hoe werkt het?

Bewindvoering: hoe werkt het? Bewindvoering: hoe werkt het? Samen je centen de baas JE HEBT EEN BEWINDVOERDER. EN NU? Een tijdje terug heb je ervoor gekozen om je geld samen met Mijn Geld en Zo te regelen. De rechter vindt dit goed.

Nadere informatie

Van verslaving naar herstel!

Van verslaving naar herstel! Van verslaving naar herstel! Eerste druk, 2013 2013 Anita Van Besauw isbn: 9789048429356 nur: 340 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Zelfsturende teams hebben in de meeste organisaties 4 doelen: Tevreden cliënten Tevreden medewerkers Kwaliteit van zorg Financieel gezond zijn

Zelfsturende teams hebben in de meeste organisaties 4 doelen: Tevreden cliënten Tevreden medewerkers Kwaliteit van zorg Financieel gezond zijn 1 Kaders bij zelfsturing: financieel gezond zijn Zelfsturende teams hebben in de meeste organisaties 4 doelen: Tevreden cliënten Tevreden medewerkers Kwaliteit van zorg Financieel gezond zijn Financieel

Nadere informatie

All en gaan wonen of op kot gaan Wat je moet weten als je verhuist

All en gaan wonen of op kot gaan Wat je moet weten als je verhuist All en gaan wonen of op kot gaan Wat je moet weten als je verhuist Alles over alleen gaan wonen of op kot gaan Huurdersbond www.huurdersbond.be Vlaamse regulator van de elektriciteits- en gasmarkt www.vreg.be

Nadere informatie

Gefeliciteerd. De allerbelangrijkste regel als we het hebben over kinderen en honden is:

Gefeliciteerd. De allerbelangrijkste regel als we het hebben over kinderen en honden is: Gefeliciteerd. Je bent zwanger en je hebt één of meerdere honden. Het wordt jullie eerste kind. Je bent net bij de verloskundige geweest, het gaat goed met je kindje, en je hebt deze folder meegekregen.

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg Stap 6: Deel 2 6.2.1 Dealen met afleiding onderweg In het tweede deel van jullie experiment ga je verder met het ondernemen van ACTies die je met de anderen hebt afgesproken te doen. Daarnaast krijg je

Nadere informatie

Project Alcohol 2014

Project Alcohol 2014 Project Alcohol 2014 Naam: Jong geleerd is oud gedaan!!!! Laat je niet Naam: F L s E s E N Klas:!!! 1 Inleiding De carnaval komt eraan. Een feest dat gevierd moet worden. Maar is het feestje van plezier

Nadere informatie

OP KAMERS Opdrachtenblad Categorie:

OP KAMERS Opdrachtenblad Categorie: Opdrachten Opdracht 1 Jasmina raadt Wesley aan om wat vaker bij zijn ouders te gaan eten. Welke tips kun je nog meer bedenken om geld te besparen op het moment dat je wat krapper zit? Wesley woont op kamers.

Nadere informatie

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Soms voel je je gevangen door het leven. Vastgezet door de drukte, en beklemd in je eigen hoofd. Je voelt je niet vrij en je voelt geen liefde. Met deze tips breng

Nadere informatie

Ruth 1 - God gaat altijd met je mee!

Ruth 1 - God gaat altijd met je mee! Ruth 1 - God gaat altijd met je mee! Gezinsdienst en Doop Norah Maaike Kloeze Liturgie Welkom Eerste adventskaars aansteken plus gedichtje Zingen 1. Groot en machtig is Hij (Opwekking 387) 2. God kent

Nadere informatie

R O S A D E D I E F. Arco Struik. Rosa de dief Arco Struik 1 www.gratiskinderboek.nl

R O S A D E D I E F. Arco Struik. Rosa de dief Arco Struik 1 www.gratiskinderboek.nl R O S A D E D I E F Arco Struik Rosa de dief Arco Struik 1 www.gratiskinderboek.nl In de winkel 3 Bart 5 Een lieve dief 7 De telefoon 9 Bij de dokter 11 De blinde vrouw 13 Een baantje 15 Bijna betrapt

Nadere informatie

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin.

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 61 61 REGELS 1 Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 1 Ik woon met mijn gezin in een rijtjeshuis met vier slaapkamers. 2 De vijf appartementen in deze flat zijn heel klein. 3 Hij heeft een groot huis

Nadere informatie

Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1

Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1 Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1 Er zijn leuke en fijne momenten in de opvoeding, maar ook moeilijke en zware momenten. Deze moeilijke momenten hebben soms te maken met een bepaalde fase

Nadere informatie

Maak je eigen jaarbegroting

Maak je eigen jaarbegroting Maak je eigen jaarbegroting Inleiding Een begroting maken. Het woord begroting wordt normaal gesproken alleen gebruikt bij bedrijven en de overheid. Maar het is tijd om ook jouw budget dezelfde aandacht

Nadere informatie

Thema In en om het huis

Thema In en om het huis http://www.edusom.nl Thema In en om het huis Lesbrief 25. Een jurk ruilen. Wat leert u in deze les? Wat u kunt zeggen als u een jurk gaat ruilen. Verleden tijd gebruiken. Vragen stellen. Veel succes! Deze

Nadere informatie

Zelfdoding. en depressie Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op.

Zelfdoding. en depressie Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Zelfdoding en depressie Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Alles over zelfdoding De Zelfmoordlijn tel. 02 649 95 55 www.zelfmoordlijn.be Werkgroep Verder Voor wie achterblijft na

Nadere informatie

Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp!

Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp! Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp! Haring! Verse haring! Wie maakt me los! Ik heb verse haring! Ha... ja, nou heb ik jullie aandacht, hè? Sorry, ik ben uitverkocht. Vandaag geen haring

Nadere informatie

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden zelfstandig leren Leren leren is veel meer dan leren studeren, veel meer dan sneller lijstjes blokken of betere schema s maken. Zelfstandig leren houdt in: informatie kunnen verwerven, verwerken en toepassen

Nadere informatie