Risicobeheersing bij nieuwe functionaliteit

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Risicobeheersing bij nieuwe functionaliteit"

Transcriptie

1 topic change management Acceptatieprocedure bij agentschap BPR bewijst zich in de praktijk Risicobeheersing bij nieuwe functionaliteit Het in productie nemen van nieuwe of gewijzigde informatiesyste men door beheerorganisaties vereist een goede risicoanalyse en risicobeheersing. Als daarvan geen sprake is, kan het gevolg zijn dat informatiesys te men niet aan de functionele eisen, kwaliteitseisen en beheereisen voldoen. Het agentschap BPR (Basisadministratie Persoonsgegevens en Reisdocumenten) heeft een acceptatieprocedure opgesteld die invulling geeft aan het analyseren en beheersen van deze risico s. BPR heeft deze procedure inmiddels met succes toegepast. Bart de Best Veel beheerorganisaties hanteren nauwelijks of geen acceptatiecriteria om nieuwe of gewijzigde informatiesys temen te accepteren. Als er al acceptatiecriteria zijn, dan zijn die zo generiek dat er geen risicobeheersing van uitgaat. Aan de andere kant zijn er ook organisaties die wel acceptatiecriteria gebruiken in het Change Managementproces. Dit zijn er echter meer dan eens zoveel dat er geen tijd in projecten vrijgemaakt kan worden om ze toe te passen. De crux is dan ook om alleen die acceptatiecriteria te hanteren die gebaseerd zijn op een risicoanalyse, waarbij de faalfactoren van functionaliteit, kwaliteit en beheerbaarheid duidelijk worden. De acceptatiecriteria moeten worden gehanteerd als meetinstrument om vast te stellen of de risico s beheerst zijn. Op basis daarvan kan Change Management wel of niet het groene licht geven voor het in productie nemen van de nieuwe of gewijzigde functionaliteit. Het agentschap Basisadministratie Persoonsgegevens en Reisdocumenten (BPR) heeft invulling gegeven aan zo n risicoanalyse in de vorm van een acceptatieprocedure. Achtergrond BPR hecht veel waarde aan het beheersen van de risico s van nieuwe of gewijzigde informatiesys te men. Het agentschap is er namelijk verantwoordelijk voor te schouwen en toetsen of de in beheer zijnde informatiesys te men voldoen aan de gerelateerde wetgeving. Daarnaast zijn de informatiesys te men van groot maatschappelijk belang, omdat veel overheidsinstanties afhankelijk zijn van de beschikbaarheid en betrouwbaarheid van de informatievoorziening door BPR. Verstoringen aan applicaties, zoals de BV BSN en GBA-V (zie kader BPR-organisatie ), of erger nog, corruptie van de gegevensbanken waarvan het berichtenverkeer gebruikmaakt, heeft dan ook een directe impact op vele overheidsprocessen. Als acceptant van de nieuwe of aangepaste informatiesys te men hanteert BPR dan ook een stringente acceptatieprocedure, waarbij invulling wordt gegeven aan het beheersen van de risico s qua functionaliteit, kwaliteit en beheerbaarheid. Acceptatieprocedure De acceptatie van nieuwe of gewijzigde informatiesys te men geschiedt volgens het zogenaamde GSA-stappenplan, zoals afgebeeld in figuur 1. GSA staat voor Generieke en Specifieke. Het GSA-stappenplan is erop gericht om acceptatiecriteria 30 1 februari 2007 ITB07-01_v3.indd :36:23

2 BPR-organisatie te bepalen voor nieuw te ontwikkelen informatiesys te men of wijziging van bestaande informatiesys te men. Er worden zeven stappen doorlopen. Stap 1: beeld. De eerste stap is het bepalen van het beeld van de bedrijfsprocessen waarvoor het informatiesys teem wordt gebouwd of veranderd. Hierbij wordt naast de functionaliteit vooral gekeken naar de SMART-doelen van deze processen, om de kwaliteitseisen zoals de beschikbaarheid, beveiliging, capaciteit, performance en continuïteit te bepalen. Tevens wordt bepaald welke impact dit informatiesys teem heeft op het beheer (specifiek het functioneel beheer). Vervolgens wordt een plaat gemaakt van de applicatie en de omgeving waarmee de applicatie communiceert. Als derde onderdeel van de beeldvorming wordt een plaat gemaakt van de infrastructurele services waarvan het informatiesysteem gebruikmaakt. Deze platen zijn niet bedoeld als ontwerpdocumenten, maar alleen ter beeldvorming voor de beheerorganisatie van wat er nu eigenlijk geaccepteerd moet gaan worden. Stap 2: scope. In deze stap wordt een decompositie gemaakt van de applicatieplaat en de infrastructuurplaat in de vorm van bouwstenen (system building blocks). Hierdoor wordt het complexe geheel opgedeeld in eenduidig beheerbare eenheden. Van deze bouwstenen wordt bepaald welke wijzigingen ze vereisen ten opzichte van de bestaande infrastructuur en beheerprocessen. Voor bestaande informatiesys te men dienen de platen om vast te stellen welke onderdelen van de applicatie en de infrastructuur door de wijziging worden getroffen. Deze system building blocks (SBB s) worden uniek genummerd. De verkregen BPR (Basisadministratie Persoonsgegevens en Reisdocumenten) is een agentschap van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). Het agentschap is eindverantwoordelijk voor de jaarlijkse uitwisseling van ongeveer zestig miljoen berichten met algemene persoonsgegevens en de productie en distributie van jaarlijks 1,2 miljoen paspoorten en Europese identiteitskaarten. De eerste opdracht van BPR is ervoor te zorgen dat de infrastructurele functie van de gemeentelijke basisadministratie en de reisdocumenten naar behoren functioneert. Daarnaast beheert BPR verschillende registers en informatiesyste men, waaronder het Basisregister Reisdocumenten, het register van burgerservicenummers (BV BSN) en de centrale component(en) van de moderne GBA (GBA-V). BPR verricht zelf het functioneel beheer (waaronder gegevensbeheer) en voert de regie over de leveranciers die het applicatiebeheer en technisch beheer uitvoeren voor deze informatiesys te men. Het functioneel beheer is dus het primaire bedrijfsproces van BPR; de core business. SBB-nummers worden gebruikt in de volgende stappen van het GSA-stappenplan, zoals het identificeren van risico s, acceptatiecriteria en testcases. Naast de decompositie van de infrastructuur en de applicatie worden ook de bedrijfsprocessen uiteengerafeld in de betrokken use cases (functionaliteit) en de supplementary specs (kwaliteit). De eisen die in stap 1 aan het informatiesys teem zijn gesteld, worden in deze stap per use case uitgewerkt. Ten slotte worden de use cases afgebeeld op de SBB s van de infrastructuur en de applicatie. Stap 3: risico. De risico s worden bepaald door per SBB-plaat met materiedeskundigen de mogelijke faalfactoren te onderzoeken. Daarna worden de risico s geclassificeerd. Zo worden per risico de kans en de impact bepaald, die samen het belang vormen van beheersing van het risico. De risicobeheersing bestaat uit het definiëren van tegenmaatregelen. Hoe groter het risico, des te belangrijker het is om de tegenmaatregelen toe te passen en te toetsen of ze effectief zijn. Hiertoe worden acceptatiecriteria opgesteld die de basis vormen voor de acceptatietestplannen. Tevens worden de risico s geclassificeerd per SBB, use case en ISO 9126-kwaliteitsattribuut 1. Deze classificatie van risico s is de basis voor stap 4. Stap 4: focus. BPR hanteert voor elk project een master testplan, waarin het testdomein, de testbasis, de testfocus en de teststrategie worden bepaald. Het testdomein wordt bepaald door de SBB s en de use cases die in stap 2 zijn vastgesteld als scope. De testbasis bestaat uit het benoemen van de testobjecten en de bijbehorende documentatie. Deze informatie komt uit stap 2 en uit het Project Initiation Document van het project. De testfocus geeft aan welke risico s in ieder geval beheerst moeten worden. Deze focus wordt bepaald door de classificatie van de risico s zoals in stap 3 is verricht. Zo kan de nadruk liggen op een bepaalde set van SBB s en use cases, en binnen deze set op het ISO 9126-kwaliteitattribuut beveiliging of beschikbaarheid. De richtlijn is dat de meerderheid van de testcases (bijvoorbeeld tachtig procent) binnen de testfocus moet vallen. Dit zijn immers de risico s die vooral beheerst moeten worden. De overige twintig procent van de risico s worden dus niet beheerst door middel van testcases. Stap 5: GSA. Deze stap is bedoeld om vast te stellen wanneer de geïdentificeerde risico s worden beheerst. Dit gebeurt door functionaliteiteisen, kwaliteitseisen en beheereisen te formuleren in de vorm van zowel generieke als specifieke acceptatiecriteria. De generieke acceptatiecriteria vormen een basisset van acceptatiecriteria waaruit per project een selectie wordt gemaakt. De specifieke acceptatiecriteria zijn uniek per project en moeten specifiek voor dat project onderkende risico s borgen. Beeld (1) Scope (2) Figuur 1 GSA-stappenplan Risico (3) Focus (4) GSA (5) Plan (6) Test (7) Stap 6: plan. De acceptatietestplannen beschrijven de testscenario s/testcases om vast te stellen of aan de acceptatiecriteria wordt voldaan. Het Operationele Acceptatie Testplan (OAT) omvat ener- 1 februari ITB07-01_v3.indd :36:24

3 topic change management zijds de testcases voor de individuele applicatie-sbb s en de infrastructuur-sbb s, en anderzijds de testcases om de juiste samenwerking van deze SBB s te toetsen. Het OAT wordt alleen in de acceptatieomgeving uitgevoerd. Het Productie Acceptatie Testplan (PAT) is een selectie van de OAT-testcases die in de productieomgeving wordt uitgevoerd nadat het informatiesys teem daar is geïnstalleerd en geconfigureerd. Het Functionele Acceptatie Testplan (FAT) wordt gebruikt om vast te stellen of het informatiesysteem de gespecificeerde functionaliteit biedt. Het Gebruiker Acceptatie Testplan (GAT) is bedoeld om vast te stellen of de beheerfunctionaliteit van het informatiesys teem voldoet aan de eisen van de functioneel beheerder en gegevensbeheerder. Het Performance Stress Testplan (PST) ten slotte is bedoeld om het gedrag van het informatiesys teem te testen op aspecten als beschikbaarheid, capaciteit en performance. Stap 7: test. Dit is de laatste stap in het GSA-stappenplan, waarin de acceptatietestplannen worden uitgevoerd. Ondersteund door de testresultaten wordt aan de CAB een advies over de inproductiename voorgelegd. Service Level Management SM1.1 Concept SLA Concept DAP PM2.1 Opzet Draaiboek GSA1.1. Proces Beeldvorming Stap 1. Beeldvorming GSA2.1 sbb s versus Use Cases Stap 2. Scope GSA3.1 Risicoanalyse Processen organisatie GSA1.2. Beeldvorming GSA2.2. sbb GSA3.2. Risicoanalyse GSA1.3. Beeldvorming GSA2.3. sbb GSA3.3. Risicoanalyse Project / RFC PM1.1 Projectbrief PM2.1 PID / RFC Bij elke stap wordt de verkregen informatie vastgelegd in specifiek hiertoe ontworpen documenten. Deze documenten vormen een belangrijke basis voor het beheer van de applicatie en de betrokken infrastructuur. Ze zijn dan ook niet voor eenmalig gebruik, maar dienen als uitgangspunt voor de risico- en impactanalyse ingeval van wijzigingen en onderhoudsprojecten. De documenten en de onderlinge samenhang zijn afgebeeld in figuur 2. Stap 3. Risicoanalyse Stap 4. Teststrategie GSA5.1. Generieke Processen GSA5.2. Specifieke Processen Stap 5. GSA4.1. Mastertestplan GSA5.3. Generieke GSA5.4. Specifieke GSA5.5. Generieke GSA5.6. Specifieke PM3.1 Faseplan / RFC planning Toelichting Stap 1: beeld. Een voorbeeld van een applicatieplaat (GSA-stap 1.2) is weergegeven in figuur 3. Dit is een eerste oriëntatie op wat gerealiseerd wordt. Deze plaat wordt of opgesteld in een definitiestudie, projectstartarchitectuur, functioneel ontwerp of wordt in samenwerking met het ontwikkelteam opgesteld. Belangrijk is dat deze stap zo vroeg mogelijk in het acceptatietraject wordt verricht. PM3.1 Releaseline PM7.1 SLA / DAP PM7.2 APH / IPH GSA6.1. Functionele Acceptatietestplan GSA6.2. Gebruiker Acceptatietestplan Stap 6. Testplannen GSA7.2. FAT GSA7.3. GAT Stap 7. Figuur 2 GSA-stappenplan-documentenflow GSA6.3. Performance Stresstestplan GSA7.4. PST GSA6.4. Operationele Acceptatietestplan GSA6.5. Productie Acceptatie Testplan GSA7.1. OAT GSA7.5. PAT PM7.1 PIR Project / PIR Change Voor de infrastructuur wordt een technisch schema (GSA-stap 1.3) gebruikt en voor het procesmodel bijvoorbeeld een data flow diagram (GSA-stap 1.1). De drie platen geven een goed beeld van wat opgeleverd gaat worden. Elke plaat wordt door de betrokken stakeholder in een beeldvormingssessie gepresenteerd aan de beheerorganisatie in de volgorde bedrijfsprocesmodel/beheerprocesmodel - applicatieplaat - infrastructuurplaat. Na afstemming van de beeldvorming tussen de ontwikkelorganisatie en de beheerorganisatie worden deze documenten vastgesteld februari 2007 ITB07-01_v3.indd :36:24

4 TMV TMV Webapplicatie Webservice LRDEM LRDPI Account View AM Mailbox TMV MI Tellers AM Reader AM Brug VOSpG Mailbox Client 3.7 Monitoring 3.8 LRD LRDPlus 3.3 AM BSN-Afslag Module De risico s inclusief tegenmaatregelen zijn de basis voor de acceptatiecriteria. Stap 4: focus. Behalve voor het bepalen van het testdomein en de testbasis is het master testplan ook bedoeld om een testfocus te bepalen voor de onderkende risico s en vervolgens de teststrategie (zie tabel 1). Hierbij worden de producten uit stap 2 en stap 3 gecombineerd. Tevens wordt de dekkingsgraad van de testcases vastgelegd in het master testplan door per SBB de testcases te tellen en te vergelijken met de risicokleuring. GBA Mailbox Server 5 typen GBAapplicaties gemeenten 2.9 Figuur 3 GSA-stap 1.2, applicatiebeeldvorming Stap 5: acceptatiecriteria. De acceptatiecriteria zijn bedoeld om vast te stellen of de risico s effectief worden beheerst (zie een voorbeeld in tabel 2). Stap 2: scope. De tweede stap is het afbeelden van de infrastructuurplaat op een system building block-plaat (GSAstap 2.3, zie figuur 4). BPR hanteert voor alle projecten dezelfde SBB-plaat en bepaalt vervolgens welke bouwstenen zijn geraakt. De infrastructuur-sbb-plaat is opgebouwd uit infrastructurele servicelagen. Elke laag is weer opgebouwd uit een aantal SBB s. De onderste laag is een verzamellaag van infrastructuurbeheerservices. De toegevoegde waarde van de SBB s is velerlei. BPR hanteert de platen voor de volgende zaken: overzicht van betrokken beheerpartijen door kleuring van de SBB-i s; overzicht van binnen of buiten scope zijn van SBB-i s; kleuren van risico s: rood (groot) geel (middel) groen (klein); stuurgroeppresentaties voor de go/nogobeslissingen; identificatie van risico s, acceptatiecriteria en testgevallen; configuratie-items voor ITIL-beheerprocessen. Analoog aan de infrastructuur-sbbplaat wordt ook voor de applicatie een SBB-plaat gemaakt (GSA-stap 2.2, zie figuur 5). Ook die is ingedeeld in lagen met daarbinnen de bouwstenen, en ook hier is de onderste laag gericht op het beheer. De laag daarboven bevat de applicatie-interfaces met andere informatiesys te men, de derde laag de applicatieprocesverwerkende modulen, en ten slotte komen de rapportage en de gebruikersinterfaces. Stap 3: risico. BPR hanteert voor zowel het proces, de applicatie als de infrastructuur een risicoanalyse. Hierbij worden drie groepen gevormd. De applicatie- en de infrastructuurgroep duiden de risico s die alleen aan één SBB toe te kennen zijn. Hierbij wordt bijvoorbeeld de A&Kanalyse (afhankelijkheden & kwetsbaarheden) gehanteerd. De derde groep bepaalt de procesgerelateerde risico s. Hiertoe worden de risico s per use case bepaald op basis van de afbeelding van de use case op de betrokken infrastructuur en applicatie-sbb s (zie figuur 6). Op basis van de initiële risico s wordt bepaald of een risico groot, middel of klein is door te bepalen wat de kans en de impact ervan is. Alle onderkende risico s worden voorzien van tegenmaatregelen. Praktijkervaring De belangrijkste best practices voor het toepassen van het GSA-stappenplan zijn: Begin in een project van meet af aan met het volgen van het stappenplan. De acceptatiecriteria moeten vaststaan voordat aan de bouw wordt begonnen. en servicenormen (in een sla) gaan hand in hand. Stel beide gelijktijdig op en relateer ze aan elkaar. Het beheersen van risico s vereist beeldvorming (stap 1) en afbakening (stap 2) op zowel proces-, applicatieals infrastructuurniveau. Een risicosessie levert meer relevante risico s op door: de drie aspectgebieden infrastructuur, applicatie en processen te scheiden. Wel moet minimaal één persoon alle drie de sessies bijwonen; een grondiger voorbereiding door bijvoorbeeld een beeldvormingssessie, waarin de platen uit de documenten van stap 1 en stap 2 worden doorgenomen en gecontroleerd. Ook moeten de betrokkenen tijdig de relevante projectdocumentatie krijgen en hebben gelezen; 1 februari ITB07-01_v3.indd :36:25

5 SBB-I 7. Presentatie SBB-I 7.1 Web Content Hosting SBB-I 7.2 Portal Service SBB-I 7.3 Framework SBB-I 6. SBB-I 6.1 Zoek Faciliteit SBB-I 6.2 Index Faciliteit SBB-I 6.3 Web Content Management SBB-I 6.4 Document SBB-I 6.5 Individuele Personalisatie SBB-I 6.6 Groepspersonalisatie SBB-I 6.7 Platform SBB-I 6.8 SBB-I 5. Dataopslag SBB-I 5.1 Document Opslag SBB-I 5.2 Data SBB-I 5.3 Repository SBB-I 5.4 Backup & Recovery SBB-I 5.5 Account Data SBB-I 5.6 Web Content Data SBB-I 5.7 In-Memory Data (cache) SBB-I 5.8 Sleutelopslag SBB-I 4. Platform SBB-I 4.1 Besturingssysteem SBB-I 4.2 Scaling & Load Balancing SBB-I 4.3 Fysiek Platform SBB-I 4.4 Authenticatie SBB-I 4.5 Autorisatie SBB-I 4.6 Input Devices SBB-I 4.7 Output Devices SBB-I 4.8 Integrity Checker SBB-I 3. Communicatie SBB-I 3.1 Webserver Communicatie SBB-I 3.2 Reverse Proxy SBB-I 3.3 Firewall SBB-I 3.4 Routers SBB-I 3.5 Communicatie SBB-I 3.6 Communicatie SBB-I 3.7 Integration Broker SBB-I 3.8 SSL-Offloader SBB-I 2. Netwerk SBB-I 2.1 Internet Connectie SBB-I 2.2 Intrusion Detection System SBB-I 2.3 Name/IP resolution SBB-I 2.4 Netwerk SBB-I 2.5 DMZ SBB-I 2.6 Koppeling SBB-I 2.7 Gemnet SBB-I 1. en Exploitatie SBB-I 1.1 Computerruimte Faciliteit SBB-I 1.2 Fysieke Locatie SBB-I 1.3 3rd Party Support SBB-I 1.4 Log & Alerting SBB-I 1.5 Statistiek SBB-I 1.6 Licentie & Certificaten SBB-I 1.7 Disaster Recovery Plan SBB-I 1.8 Werkplekbeheer SBB-I 1.9 OTAP Rekencentrum BPR Buiten Scope Figuur 4, GSA-stap 2.3, infrastructuur system building blocks SBB-A 5. Gebruikersinterface SBB-A 5.1 Java-enabled Browser SBB-A 5.2 Java-SSH Shell SBB-A 5.3 LRD Browser SBB-A 5.4 LDAP SBB-A 5.5 JMX-console SBB-A 4. SBB-A 4.1 Activiteiten SBB-A 4.2 Service Level Management SBB-A 4.3 Logging & Tracing SBB-A 4.4 SBB-A 3. Processing (subsystemen) SBB-A 3.1 Module SBB-A 3.2 LRD SBB-A 3.3 LRDplus SBB-A 3.4 AM Reader AM Brug SBB-A 3.5 SBB-A 3.6 AM SBB-A 3.7 VOSpG MailboxClient SBB-A 3.8 SBB-A 3.9 LO4 Berichten SBB-A 3.10 Berichten SBB-A 3.11 SBB-A 3.12 GBA-V Online SBB-A 3.13 BSN-afslag SBB-A 3.14 TMV SBB-A 3.15 MI Tellers SBB-A 3.16 Monitoring SBB-A 3.17 LO4 SBB-A 2. Interfaces SBB-A 2.1 AM / GXS AM SBB-A 2.2 GBA Mailbox Server SBB-A 2.3 LO4 Afnemer Bus Adapter SBB-A 2.4 Inter Gem.diensten bus Adapter SBB-A 2.5 LRDEM SBB-A 2.6 LRDPI SBB-A 2.7 Moderne Interfaces SBB-A 2.8 Inter gemeentelijke Dienstenbus SBB-A typen GBAapplicaties gemeenten SBB-A 2.10 Account View SBB-A 2.11 Afnemer Dienstenbus SBB-A 2.12 Afnemer Bus Adapter SBB-A1. beheer SBB-A 1.1 Installatie Deïnstallatie SBB-A 1.2 Operatie SBB-A 1.3 Code SBB-A 1.4 Documentatie SBB-A 1.5 SBB-A 1.6 Service Level Requirements Release 2, verandert niet in R3 Release 3, verandert niet in R4 Binnen scope Release 4 Buiten scope Release 4 Figuur 5 GSA-stap 2.2, applicatie system building blocks 34 1 februari 2007 ITB07-01_v3.indd :36:26

6 topic change management SBB-A typen GBA- s Gemeenten 6 Gemeenten SBB-A 2.2 Mailbox GBA Netwerk ID: UC-13 Datum UC: Release: GBAV R2.2 Datum verwerking: 16 juni 2006 Naam: UC Stellen synchronisatievraag 5 SBB-A 3.7 VOSpG MailboxClient SBB-A 3.8 meer domeinkennis aanwezig te laten zijn. Het verdient de voorkeur om in ieder geval de betrokken beheerders (waaronder leveranciers) uit te nodigen; zij hebben het grootste belang bij het onderkennen en beheersen van de risico s. Het verdient aanbeveling om de betrokken beheerders zelf de risicolijsten in te laten vullen (inclusief kans en impact). Deze risicolijsten moeten van tevoren aan de risicosessiedeelnemers worden gestuurd. Zij kunnen dan vooraf hun eigen risico s noteren. Eenduidige id s van SBB s maken de risicobeheersing makkelijker te traceren SBB-A 3.5 Figuur 6 GSA-stap 2.1, use cases versus system building blocks SBB-A 3.1 Module SBB-A 5.2 Java-SSH Shell 1 BPR GBA-V over acceptatiecriteria, testcases en testresultaten. Voorkom dubbelingen van risico s door eerst de SBB-gerelateerde risico s te bepalen en pas daarna de use case-gerelateerde risico s (die door de samenwerking van SBB s worden bepaald). moeten voorafgaand aan de bouw met de betrokken bouwers worden doorgenomen. Per acceptatiecriterium moet vastgesteld worden op welke wijze invulling gegeven gaat worden aan de gestelde eis. Het vertalen van acceptatiecriteria naar standaards en richtlijnen voor het bouwteam is een prima borging voor de kwaliteit, mits die standaards en richtlijnen worden bewaakt. De A&K-analyse en het stappenplan blijken goed samen te gaan, maar hiertoe moet wel een afstemming plaatsvinden tussen SBB s en de in de A&K-analyse onderkende objecten. RUP (Rational Unified Process) en het GSA-stappenplan zijn goed integreerbaar. Belangrijk is wel om onderscheid te maken tussen drie stromen: processen, applicatie en infrastructuur. De snelheden van het doorlopen van het stappenplan zijn namelijk niet evenredig aan elkaar. De infrastructurele GSA-stappen lopen in de fasen van RUP achter op de processen en de applicatieve GSA-stappen. Het uiteenlopen van de stappen moet echter beperkt blijven. Voor de bouwfase moeten de acceptatiecriteria vastgesteld zijn en omgezet zijn in standaards en richtlijnen. De generieke acceptatiecriteria kunnen prima hergebruikt worden. Het is wel belangrijk om per project een selectie te maken. Ook moeten die acceptatiecriteria techniekonafhankelijk geschreven worden. TESTSOORT SBB Gerelateerde service OAT FAT GAT PST PAT SBB-I 3.1 Webserver Communicatie SBB-I 3.2 Reverse Proxy SBB-I 3.3 Firewall SBB-I 3.4 Routers SBB-I 3.5 Communicatie SBB-I 3.6 Communicatie Tabel 1 Onderdeel van master testplan ID TCR ISO9126 Acceptatiecriterium Meetvoorschrift A T Analyseerbaarheid HERLEIDBAARHEID Elke foutboodschap moet refereren naar het onderdeel van de applicatie waar de fout is opgetreden. Tabel 2 Voorbeeld acceptatiecriterium Controleer de foutenlijst, verifieer dit bij het steekproefsgewijs veroorzaken van fouten. Hierbij dank ik de vele reviewers van dit artikel en het agentschap BPR voor hun medewerking aan dit artikel, met name drs. ing. P. (Peter) de Jong, coördinator service management. Verder dank aan ing. P.P.M. (Pascal) Huijbers voor zijn toestemming om de SBB- infrastructuurplaat bij BPR te gebruiken. Drs. ing. B. de Best RI, Noten/literatuur 1 ISO 9126 is een kwaliteitsmodel van ISO waarbinnen kwaliteit van informatiesys te men is gedefinieerd aan de hand van een aantal kwaliteitsattributen, zoals beschikbaarheid, onderhoudbaarheid, et cetera. De Best, B., Gebrek aan kwaliteitsbeheersing pragmatisch aanpakken, in: IT Magazine 7/2005 De Best, B., in de praktijk, in: IT Magazine 1/2006 B. de Best,, Sdu Uitgevers, ISBN februari ITB07-01_v3.indd :36:27

Beheerarchitectuur in projecten

Beheerarchitectuur in projecten architectuur Beheerarchitectuur in projecten Agentschap BPR leidt vele veranderingen in goede banen Het agentschap Basisadministratie Persoonsgegevens en Reisdocumenten (BPR) past beheerarchitectuurprincipes

Nadere informatie

Verzekeraar beheerst de risico s van SOA

Verzekeraar beheerst de risico s van SOA dossier SOA- en applicatiebeheer Verzekeraar beheerst de risico s van SOA De acceptatie van Service Oriented Architectuur informatiesystemen bij Interpolis Het gestructureerd accepteren van informatiesystemen

Nadere informatie

Drievoudig demand en supply

Drievoudig demand en supply special integratie domeinen Agentschap maakte keuzes bij integratie, en Drievoudig demand en supply Na de brede acceptatie van en de komst van modellen als voor applicatie en voor functioneel is het drievoudig

Nadere informatie

Digikoppeling adapter

Digikoppeling adapter Digikoppeling adapter Versie 1.0 Datum 02/06/2014 Status Definitief Van toepassing op Digikoppeling versies: 1.0, 1.1, 2.0, 3.0 Colofon Logius Servicecentrum: Postbus 96810 2509 JE Den Haag t. 0900 555

Nadere informatie

Van requirements naar teststrategie

Van requirements naar teststrategie Van requirements naar teststrategie Testnet 7 januari 009 Ruud Harreman Appie Pries Waarom dit onderwerp? Leveranciersperspectief Bestaande testmethodes geven weinig aanknopingspunten hoe requirements

Nadere informatie

Procesvisie op Maat. Op basis van het Master Test Plan wordt een gedetailleerd testplan voor elke fase opgesteld.

Procesvisie op Maat. Op basis van het Master Test Plan wordt een gedetailleerd testplan voor elke fase opgesteld. 1. 1.1. Inleiding Doel In de discipline vindt de validatie van datgene wat binnen het project is gerealiseerd plaats. Dit bestrijkt het gebied van unittest tot en met acceptatie door gebruikers en beheerorganisatie.

Nadere informatie

Wij testen..maar....wat test jij?

Wij testen..maar....wat test jij? Wij testen..maar....wat test jij? Wij testen maar wat test jij? Harm Pul, Busineslinemanager Functioneel Beheer TMAP dag 2015, 29 september 2015 Bussum 2 Herkent u dit? De gebruikers testen dit straks

Nadere informatie

Change Management RFC Checklist

Change Management RFC Checklist Change Management Versie 1.0 27 juli 2011 Definitief Auteur : Bart de Best Akkoord : Bart de Best Datum : 27 mei 2011 Versie : 1.0 Referentie : Pagina : I Colofon Titel Change Management Ondertitel Versie

Nadere informatie

Change Management RFC Template

Change Management RFC Template Change Management RFC Template Versie 1.0 27 juli 2011 Definitief Auteur : Bart de Best Akkoord : Bart de Best Datum : 27 mei 2011 Versie : 1.0 Referentie : RFC template Pagina : I Colofon Titel Change

Nadere informatie

Vrijgaveadvies. Project

Vrijgaveadvies. Project <naam project> Vrijgaveadvies Project SYSQA B.V. Almere Datum : 08-02-2013 Status : Versie : Opgesteld door : Organisatie Project Pagina 2 van 16 Inhoudsopgave 1 Management samenvatting...

Nadere informatie

Goed functioneel beheer noodzaak voor effectievere SPI

Goed functioneel beheer noodzaak voor effectievere SPI getronicspinkroccade.nl Goed functioneel beheer noodzaak voor effectievere SPI Machteld Meijer Zeist, 3 oktober 2006 Inhoud Domeinen en modellen Functioneel beheer en BiSL Rol van BiSL in SPI 1 Goed functioneel

Nadere informatie

Geautomatiseerd toetsen van acceptatiecriteria

Geautomatiseerd toetsen van acceptatiecriteria Geautomatiseerd toetsen van De acceptatie van maatwerkprogrammatuur is vaak gebaseerd op functionele requirements. Kwaliteitsaspecten zoals de onderhoudbaarheid van de programmatuur verdienen echter ook

Nadere informatie

Principes en modellen. Product Breakdown Structure. Projectmanagement

Principes en modellen. Product Breakdown Structure. Projectmanagement architectuur als Architecten, ontwikkelaars, testers en beheerders blijken vaak eilandbewoners. Ieder afzonderlijk bepalen ze de functionaliteits- en kwaliteitsrisico s van informatiesystemen en ieder

Nadere informatie

bedrijfsprocessen en vormt daarmee de kapstok voor de producten van andere disciplines. Het PAM is geen RUP concept.

bedrijfsprocessen en vormt daarmee de kapstok voor de producten van andere disciplines. Het PAM is geen RUP concept. 1. 1.1. Inleiding Doel De Requirementdiscipline richt zich op het vaststellen en vastleggen van de eisen en wensen die aan een oplossing worden gesteld: de requirements. Rollen De keyrol binnen deze discipline

Nadere informatie

Acceptatiecriteria in de praktijk

Acceptatiecriteria in de praktijk topic acceptatiecriteria Toepassing, architectuurprincipes en tips Acceptatiecriteria in de praktijk Omdat aan ICT-dienstverlening steeds hogere eisen worden gesteld, wordt kwaliteitsbeheersing ook steeds

Nadere informatie

Draaiboek Invoering Basisregistratie Personen l Afnemers

Draaiboek Invoering Basisregistratie Personen l Afnemers Draaiboek Invoering Basisregistratie Personen l Afnemers Hoofdstap 4 Aansluiten Publicatiedatum: oktober 2014 Inleiding In de hoofdstap Aansluiten voert u de laatste voorbereidende werkzaamheden uit (technisch,

Nadere informatie

Subwerkgroep Methoden. Toelichting inhoud en voortgang tot nu toe

Subwerkgroep Methoden. Toelichting inhoud en voortgang tot nu toe SPIDER werkgroep Requirements Management Subwerkgroep Methoden Toelichting inhoud en voortgang tot nu toe donderdag 17 januari 2008 Frans van Veen Bert Dubbelman Robert van Lieshout Erwin Bolwidt Jan-Willem

Nadere informatie

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol SAMENVATTING ITIL ITIL is nog steeds dé standaard voor het inrichten van beheerspocessen binnen een IT-organisatie. En dekt zowel applicatie- als infrastructuur beheer af. Indien gewenst kan ITIL worden

Nadere informatie

Ministerie van Infrastructuur en Milieu Beheerst naar beheer

Ministerie van Infrastructuur en Milieu Beheerst naar beheer Document D-2 Ministerie van Infrastructuur en Milieu Beheerst naar beheer Versie 1.0 Datum 15 juli 2014 Status Definitief Colofon Versie 1.0 Contactpersoon Paul Leunissen M 06-5250 6691 Paul.Leunissen@minienm.nl

Nadere informatie

Geef handen en voeten aan performance management

Geef handen en voeten aan performance management Geef handen en voeten aan performance management De laatste jaren is het maken van concrete afspraken over de ICT-serviceverlening steeds belangrijker geworden. Belangrijke oorzaken hiervoor zijn onder

Nadere informatie

Presentatie 06-03-2008 Gestructureerd en geautomatiseerd testen Ad Driessens en Gerben Mondeel

Presentatie 06-03-2008 Gestructureerd en geautomatiseerd testen Ad Driessens en Gerben Mondeel Presentatie 06-03-2008 Gestructureerd en geautomatiseerd testen Ad Driessens en Gerben Mondeel Doelstelling Introductie Practis en Producten Project bij Achmea Testaanpak Concrete toepassing van Rational

Nadere informatie

Draaiboek Invoering Basisregistratie Personen l Afnemers

Draaiboek Invoering Basisregistratie Personen l Afnemers Draaiboek Invoering Basisregistratie Personen l Afnemers Van Oriëntatie naar Gebruik van de BRP Inleiding & toelichting op de vijf hoofdstappen Publicatiedatum: oktober 2014 Ten geleide Voor u ligt de

Nadere informatie

Kwaliteitsbewaking en testen in ICT beheerorganisaties

Kwaliteitsbewaking en testen in ICT beheerorganisaties DKTP Informatie Technologie Veembroederhof 1 1019 HD Amsterdam Telefoon 020 427 52 21 Kwaliteitsbewaking en testen in ICT beheerorganisaties Voor de meeste projectgroepen die software ontwikkelen vormt

Nadere informatie

Handleiding voor aansluiten op Digilevering

Handleiding voor aansluiten op Digilevering Handleiding voor aansluiten op Digilevering Versie 1.0 Datum 1 augustus 2013 Status definitief Colofon Projectnaam Digilevering Versienummer 1.0 Contactpersoon Servicecentrum Logius Organisatie Logius

Nadere informatie

Draaiboek Invoering Basisregistratie Personen l Afnemers

Draaiboek Invoering Basisregistratie Personen l Afnemers Draaiboek Invoering Basisregistratie Personen l Afnemers Hoofdstap 3 Voorbereiden Publicatiedatum: oktober 2014 Inleiding U heeft een vastgesteld plan van aanpak, u weet welke voorbereidende werkzaamheden

Nadere informatie

Beheermetamorfose bij BPR

Beheermetamorfose bij BPR Beheermetamorfose bij BPR Agentschap rondt inrichting raamwerk succesvol af Eerder verscheen in dit blad een artikel over het toepassen van het drievoudig demandsupplymodel bij BPR 1, een gestructureerd

Nadere informatie

Draaiboek Invoering Basisregistratie Personen l Afnemers

Draaiboek Invoering Basisregistratie Personen l Afnemers Draaiboek Invoering Basisregistratie Personen l Afnemers Hoofdstap 1 Oriëntatie Publicatiedatum: oktober 2014 Inleiding De oriëntatie is erop gericht om informatie te verzamelen over de Basisregistratie

Nadere informatie

Digitaal Archief Vlaanderen Stappenplan & Projectfiches

Digitaal Archief Vlaanderen Stappenplan & Projectfiches www.pwc.be Digitaal Archief Vlaanderen Stappenplan & Projectfiches september 2013 1. Inleiding In dit deel van de studie rond het Digitaal Archief Vlaanderen bekijken we het technische stappenplan dat

Nadere informatie

TMAP NEXT DOCUMENT OVERZICHT TOEGEPASTE TESTVORMEN

TMAP NEXT DOCUMENT OVERZICHT TOEGEPASTE TESTVORMEN TMAP NEXT DOCUMENT OVERZICHT TOEGEPASTE TESTVORMEN Copyright Sogeti Nederland B.V. te Vianen Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt (voor willekeurig welke doeleinden)

Nadere informatie

TESTEN VOLGENS TMAP, EEN KORTE INTRODUCTIE. 1. Inleiding. 2. TMap methode. Kwaliteit zonder gestructureerd testen is toeval.

TESTEN VOLGENS TMAP, EEN KORTE INTRODUCTIE. 1. Inleiding. 2. TMap methode. Kwaliteit zonder gestructureerd testen is toeval. TESTEN VOLGENS TMAP, EEN KORTE INTRODUCTIE Kwaliteit zonder gestructureerd testen is toeval Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. De TMap methode 3. De fase Planning & Beheer 4. De fase testspecificatie 5. De

Nadere informatie

VAN USE CASE NAAR TEST CASE ORDINA SMART COMPETENCE CENTER

VAN USE CASE NAAR TEST CASE ORDINA SMART COMPETENCE CENTER VAN USE CASE NAAR TEST CASE ORDINA SMART COMPETENCE CENTER Sander Hoogendoorn Versie 1.0 15 april 2002 Documentbeheer Versie Datum Auteur Omschrijving 0.1 15 April 2002 Sander Hoogendoorn 0.2 15 april

Nadere informatie

Operatie BRP Resultaten en stand van zaken

Operatie BRP Resultaten en stand van zaken Operatie BRP Resultaten en stand van zaken Cor Franke Gedelegeerd opdrachtgever Operatie BRP Agenda plenaire sessie afnemers 1. Welkom 2. Waar staan we nu? 3. Wat hebben we nog te doen? 4. Aansluitstrategie

Nadere informatie

Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Specialisten Managers Adviseurs Algemeen functioneel beheer applicatiebeheer informatiemanagement

Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Specialisten Managers Adviseurs Algemeen functioneel beheer applicatiebeheer informatiemanagement Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Alle deelnemers hebben hun functienaam opgegeven. De volgende functienamen zijn gemeld: Specialisten o Functioneel beheerder (9x) o Functioneel applicatiebeheerder

Nadere informatie

Dit werkboek hoort bij Bart de Best, Acceptatiecriteria, Sdu Uitgevers, Den Haag 2009, ISBN 978 90 12 58133 2

Dit werkboek hoort bij Bart de Best, Acceptatiecriteria, Sdu Uitgevers, Den Haag 2009, ISBN 978 90 12 58133 2 Werkboek Meer informatie over deze en andere uitgaven kunt u verkrijgen bij: Sdu Klantenservice Postbus 20014 2500 EA Den Haag tel.: (070) 378 98 80 www.sdu.nl/service Dit werkboek hoort bij Bart de Best,

Nadere informatie

Van Haren Publishing: platform voor kennis en content

Van Haren Publishing: platform voor kennis en content Van Haren Publishing: platform voor kennis en content World Leading Publis Best Practices and M V a n H a r e n P u b l i s h i n g B. V. projectie01.indb 12 Adv 420x297_management boeken.indd 1 Hogeweg

Nadere informatie

ARE methodiek Het ontwikkelen van Informatie Elementen

ARE methodiek Het ontwikkelen van Informatie Elementen ARE methodiek Het ontwikkelen van Informatie Elementen WI1: Het opstarten van het project Milestone 1 WI2: Ontwikkel een Vison WI3: Modelleer het Business Domain WI4: Creëer een Glossary WI7: Beheer wijzigingen

Nadere informatie

GAMP Toegepast op de DeskTopXorter Besturing DeskTopXorter

GAMP Toegepast op de DeskTopXorter Besturing DeskTopXorter GAMP Toegepast op de DeskTopXorter Besturing DeskTopXorter 2 Opdrachtgever : Opdrachtnemers : Ing. P. van den Berg Michel van Reenen Thijs Mommen GAMP Toegepast op de DeskTopXorter Besturing DeskTopXorter

Nadere informatie

Service Level Management DAP Template

Service Level Management DAP Template Service Level Management DAP Template Versie 1.0 27 juli 2011 Definitief Auteur : Bart de Best Akkoord : Bart de Best Datum : 27 mei 2011 Versie : 1.0 Referentie : DAP template Pagina : I Colofon Titel

Nadere informatie

ICT Beheermodel informatiesystemen Drechtsteden Baseline inrichting ICT beheermodel Drechtsteden

ICT Beheermodel informatiesystemen Drechtsteden Baseline inrichting ICT beheermodel Drechtsteden Drechtsteden Technische Architectuur (DTA) ICT Beheermodel informatiesystemen Drechtsteden Baseline inrichting ICT beheermodel Drechtsteden Status : Definitief 1.0 Redactie : DTA Datum : 29-08-2007 1 Versiebeheer

Nadere informatie

[functie] De functie die verantwoordelijk is voor het beheren van applicaties. [zaak] Een methode of maatregel om een risico te managen.

[functie] De functie die verantwoordelijk is voor het beheren van applicaties. [zaak] Een methode of maatregel om een risico te managen. Applicatiebeheer het beheren van applicaties. [functie] De functie die verantwoordelijk is voor het beheren van applicaties. Beheer (beheren) Control Onder de activiteit applicatiebeheer valt de ontwikkeling,

Nadere informatie

Kernwaarden versus principes. Johan Hobelman Nieuwegein, november 2011

Kernwaarden versus principes. Johan Hobelman Nieuwegein, november 2011 Kernwaarden versus principes Johan Hobelman Nieuwegein, november 2011 Enkele definities van architectuurprincipes: Fundamentele organisatiespecifieke keuzes Richtinggevende afspraken Regels en richtlijnen

Nadere informatie

Proefexamen ITIL Foundation

Proefexamen ITIL Foundation Proefexamen ITIL Foundation 1. Van welk proces is risicoanalyse een essentieel onderdeel? a. IT Service Continuity Management b. Service Level Management c. Capacity Management d. Financial Management

Nadere informatie

Last but not least. Hoofdstuk 35. Bijlagen

Last but not least. Hoofdstuk 35. Bijlagen Last but not least Hoofdstuk 35 Bijlagen V1.2 / 01 februari 2016 Geen copyright! MCTL is in licentie gegeven volgens een Creative Commons Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Gebaseerd op een werk van

Nadere informatie

VAN DUIZEND BLOEMEN NAAR EEN HORTUS BOTANICUS Het Portaal 21 januari 2010 sambo~ict Coen Free Faraday van der Linden Maarten van den Dungen

VAN DUIZEND BLOEMEN NAAR EEN HORTUS BOTANICUS Het Portaal 21 januari 2010 sambo~ict Coen Free Faraday van der Linden Maarten van den Dungen VAN DUIZEND BLOEMEN NAAR EEN HORTUS BOTANICUS Het Portaal 21 januari 2010 sambo~ict Coen Free Faraday van der Linden Maarten van den Dungen Missie-Visie Het succes van de leerling is de reden van ons bestaan.

Nadere informatie

Operatie BRP Resultaten en stand van zaken

Operatie BRP Resultaten en stand van zaken Operatie BRP Resultaten en stand van zaken Cor Franke Gedelegeerd opdrachtgever Operatie BRP Agenda plenaire sessie gemeenten 1. Welkom 2. Waar staan we nu? 3. Kijkje in de keuken van de PoC Bijhouden

Nadere informatie

Dé cloud bestaat niet. maakt cloud concreet

Dé cloud bestaat niet. maakt cloud concreet Dé cloud bestaat niet. maakt cloud concreet 1 Wilbert Teunissen wilbert.teunissen@sogeti.nl Cloud Cases Strategie De rol van Functioneel Beheer 2 Onderwerpen 1. Context? Hug 3. the Impact cloud! FB 2.

Nadere informatie

8-12-2015. Hoe test je een pen? Je kunt de presentatie na afloop van elke les downloaden. Ga naar : www.gelsing.info Kies voor de map Acceptatietesten

8-12-2015. Hoe test je een pen? Je kunt de presentatie na afloop van elke les downloaden. Ga naar : www.gelsing.info Kies voor de map Acceptatietesten Les 1 Docent: Marcel Gelsing Je kunt de presentatie na afloop van elke les downloaden. Ga naar : www.gelsing.info Kies voor de map Acceptatietesten Hoe test je een pen? 1 Bekijk eerst het filmpje over

Nadere informatie

BPR voert regie onder architectuur

BPR voert regie onder architectuur BPR voert regie onder architectuur Basisadministratie Persoonsgegevens en Reisdocumenten (BPR) heeft vorig jaar de Burger Service Nummer in productie genomen. Het technisch beheer hiervan is uitbesteed

Nadere informatie

1 Dienstbeschrijving all-in beheer

1 Dienstbeschrijving all-in beheer 1 Dienstbeschrijving all-in beheer De all-in beheer overeenkomst van Lancom is modulair opgebouwd. U kunt bij Lancom terecht voor deelgebieden zoals helpdesk ondersteuning of backup, maar ook voor totale

Nadere informatie

Whitepaper. Veilig de cloud in. Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1. www.traxion.com

Whitepaper. Veilig de cloud in. Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1. www.traxion.com Veilig de cloud in Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1 www.traxion.com Introductie Deze whitepaper beschrijft de integratie aspecten van clouddiensten. Wat wij merken is dat veel organisaties

Nadere informatie

Beveiligingsbeleid Perflectie. Architectuur & Procedures

Beveiligingsbeleid Perflectie. Architectuur & Procedures Beveiligingsbeleid Perflectie Architectuur & Procedures 30 november 2015 Versiebeheer Naam Functie Datum Versie Dimitri Tholen Software Architect 12 december 2014 0.1 Dimitri Tholen Software Architect

Nadere informatie

W02 Vergroten voorraad A-nummers

W02 Vergroten voorraad A-nummers W02 Vergroten voorraad A-nummers Versie 1.0 Datum 12 juli 2012 Status Definitief 1 Probleem 1.1 Omschrijving In 2007 is vastgesteld dat de voorraad A-nummers nog voldoende is tot eind 2013. Daarbij was

Nadere informatie

Aansluit handleiding Omgevingsloket online. Webservices INREGELOMGEVING (INR) Directie Concern Informatievoorziening

Aansluit handleiding Omgevingsloket online. Webservices INREGELOMGEVING (INR) Directie Concern Informatievoorziening Aansluit handleiding Omgevingsloket online Webservices INREGELOMGEVING (INR) Koningskade 4 Postbus 20901 2500 EX Den Haag Contactpersoon Postbus.functioneelbeheerolo @minienm.nl Betreft Aansluithandleiding

Nadere informatie

Regiodagen King & Logius

Regiodagen King & Logius Regiodagen King & Logius Workshop Digikoppeling Johan ten Dolle Implementatie coördinator Logius Martin van der Plas Technisch adviseur Digikoppeling Logius Sept 2013 Agenda Inleiding Digikoppeling stelselvoorzieningen

Nadere informatie

Professioneel beheer. Altijd kunnen vertrouwen op uw (bedrijfskritische) informatiesystemen

Professioneel beheer. Altijd kunnen vertrouwen op uw (bedrijfskritische) informatiesystemen Professioneel beheer Altijd kunnen vertrouwen op uw (bedrijfskritische) informatiesystemen Onze visie op professioneel beheer Als een applicatie eenmaal ontwikkeld en in productie genomen is, dan draait

Nadere informatie

De beheerrisico s van architectuur

De beheerrisico s van architectuur De beheerrisico s van architectuur Een overzicht van de ArChimate Risico Extensie versie 0.2 Bert Dingemans Inleiding Het implementeren van een (enterprise) architectuur brengt altijd risico s met zich

Nadere informatie

Conclusie: voor elke organisatie die dit nastreeft is het goed besturen en beheersen van de bedrijfsprocessen

Conclusie: voor elke organisatie die dit nastreeft is het goed besturen en beheersen van de bedrijfsprocessen 1 Waarom? : Succesvol zijn is een keuze! Organisaties worden door haar omgeving meer en meer gedwongen om beter te presteren. Voornamelijk wordt dit ingegeven door de klant die haar eisen en wensen m.b.t.

Nadere informatie

Examen BiSLF Business Information Management Foundation

Examen BiSLF Business Information Management Foundation Examen BiSLF Business Information Management Foundation Publicatiedatum Startdatum 1 januari 2006 1 oktober 2005 Doelgroep De doelgroep voor deze module heeft in zijn of haar functie een rol bij het aansturen,

Nadere informatie

Proces to model en model to execute

Proces to model en model to execute Proces to model en model to execute Een end-to-end (bedrijfs)proces (figuur 1) is het geheel van activiteiten die zich, op een bepaalde plaats door een bepaalde rol, in bepaalde volgorde opvolgen en waarvan

Nadere informatie

Voorbeelden generieke inrichting Digikoppeling

Voorbeelden generieke inrichting Digikoppeling Voorbeelden generieke inrichting Versie 1.1 Datum 19/12/2014 Status Definitief Colofon Logius Servicecentrum: Postbus 96810 2509 JE Den Haag t. 0900 555 4555 (10 ct p/m) e. servicecentrum@logius.nl Documentbeheer

Nadere informatie

Handleiding voor de checklist Overdracht project/change naar beheer. Handleiding : Frédéric van der Vaeren

Handleiding voor de checklist Overdracht project/change naar beheer. Handleiding : Frédéric van der Vaeren Auteur(s) Datum Versie Frédéric van der Vaeren 11/03/2013 2.0 Eigenaar Doelpubliek Bert van Hemelen Gebruikers checklist overdracht project/change naar beheer Handleiding : Handleiding voor de checklist

Nadere informatie

Register- en sleutelbeleid Bert Dingemans

Register- en sleutelbeleid Bert Dingemans Register- en sleutelbeleid Register- en sleutelbeleid Bert Dingemans Abstract Bij een toenemende volwassenheid van data-architectuur neemt het gebruik van generieke gegevensverzamelingen toe. Deze gegevens

Nadere informatie

Online Back-up installatie handleiding. Sikkelstraat 2 4904 VB Oosterhout www.winexpertise.nl. E: info@winexpertise.nl

Online Back-up installatie handleiding. Sikkelstraat 2 4904 VB Oosterhout www.winexpertise.nl. E: info@winexpertise.nl Online Back-up installatie Sikkelstraat 2 4904 VB Oosterhout www.winexpertise.nl E: info@winexpertise.nl Datum: 1-10-2012 Document versie: V1.0 Versie en distributie geschiedenis Versie Datum Auteur Status

Nadere informatie

Portal Planning Process

Portal Planning Process BROCHURE Portal Planning Process SAMENWERKEN AAN EEN WAARDEVOL PORTAAL BROCHURE PORTAL PLANNING PROCESS 2 Axians PORTAL PLANNING PROCESS BROCHURE Inhoud Introductie 4 3 Portal Planning Process 5 4 Uitdagingen

Nadere informatie

Early Adopters Berichtenbox MijnOverheid Sessie Techniek

Early Adopters Berichtenbox MijnOverheid Sessie Techniek Early Adopters Berichtenbox MijnOverheid Sessie Techniek Eric van den Hoek Ton Laarhoven Versie 20 april 2015 Programma 14.15 15.30 Welkom, programma De diepte in 2 Logius, dienst digitale overheid 20

Nadere informatie

Application Management Foundation based on ASL2

Application Management Foundation based on ASL2 Voorbeeldexamen Application Management Foundation based on ASL2 Editie december 2011 Copyright 2011 EXIN All rights reserved. No part of this publication may be published, reproduced, copied or stored

Nadere informatie

Het College van burgemeester en wethouders van de gemeente Winsum, gelet op artikel 14 van de Wet gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens;

Het College van burgemeester en wethouders van de gemeente Winsum, gelet op artikel 14 van de Wet gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens; Het College van burgemeester en wethouders van de gemeente Winsum, gelet op artikel 14 van de Wet gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens; besluit vast te stellen de navolgende Beheerregeling

Nadere informatie

Leones. Business Case Service Management Tool

Leones. Business Case Service Management Tool Leones Business Case Service Management Tool Inhoudsopgave 1. AFBAKENING... 3 1.1 DOEL... 3 1.2 AANNAMES... 3 1.3 HUIDIGE SITUATIE... 3 1.4 PROBLEEMSTELLING... 3 1.5 WAT ALS ER NIETS GEBEURT?... 3 2. OPTIES...

Nadere informatie

Plan van Aanpak Pilot

Plan van Aanpak Pilot Plan van Aanpak Pilot DBK-applicaties Beproeven compatibiliteit DBK-applicaties op innovatieplatform voor de Veiligheidsregio s Status : concept Versienummer : V0.2 Datum : Augustus 2012 Blad : 2 / 6 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Webtesten onder schaarste

Webtesten onder schaarste Testnet najaarsevenement 2005 B e y o n d t h e o r d i n a r y Webtesten onder schaarste Vincent Staal ORDINA NV Ringwade 1 Postbus 7101 3430 JC Nieuwegein Tel: 030 6637000 Fax: 030 6637099 www.ordina.nl

Nadere informatie

NORA werkdocument. Katern Beveiliging. In 3 klikken naar bouwstenen voor invulling van de eisen. Sessie 6. Bijgewerkt op 23 aug.

NORA werkdocument. Katern Beveiliging. In 3 klikken naar bouwstenen voor invulling van de eisen. Sessie 6. Bijgewerkt op 23 aug. NORA werkdocument Sessie 6 In 3 klikken naar bouwstenen voor invulling van de eisen Katern Beveiliging Bijgewerkt op 23 aug. 2013 katern Beveiliging Jaap van der Veen Essentie Sessie 6 1. Opzet digitaal

Nadere informatie

owncloud centraliseren, synchroniseren & delen van bestanden

owncloud centraliseren, synchroniseren & delen van bestanden owncloud centraliseren, synchroniseren & delen van bestanden official Solution Partner of owncloud Jouw bestanden in de cloud Thuiswerken, mobiel werken en flexwerken neemt binnen organisaties steeds grotere

Nadere informatie

Cloud Computing, een inleiding. ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren. Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce.

Cloud Computing, een inleiding. ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren. Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce. Cloud Computing, een inleiding ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren 10 december 2013 Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce.com 10 december 2013 1 Kenmerken van Cloud

Nadere informatie

Regie onder beheerarchitectuur

Regie onder beheerarchitectuur Regie onder beheerarchitectuur Amsterdam RAI kiest voor een groeimodel Uitbesteding van ICTbeheerorganisaties of delen daarvan is in Nederland een normaal verschijnsel geworden. De laatste tijd is er echter

Nadere informatie

Samenwerken bij wijzigingen op applicaties

Samenwerken bij wijzigingen op applicaties ICT-beheerdomeinen laten samenwerken (deel 4) Samenwerken bij wijzigingen op applicaties In dit vierde en in het volgende artikel beschrijven Machteld Meijer en Frances van Haagen de samenwerking tussen

Nadere informatie

DigiNotar certificaten

DigiNotar certificaten DigiNotar certificaten Onlangs is duidelijk geworden dat er digitaal is ingebroken bij het bedrijf Diginotar. Daarmee worden alle DigiNotar certificaten niet meer als veilig geaccepteerd. Certificaten

Nadere informatie

Data Warehouse. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

Data Warehouse. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Data Warehouse Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DOEL VAN

Nadere informatie

De impact van de basisregistraties op de informatievoorziening van gemeenten

De impact van de basisregistraties op de informatievoorziening van gemeenten De impact van de basisregistraties op de informatievoorziening van gemeenten Op weg naar de Gemeentelijke Service Bus Danny Greefhorst Gemeenten worden geconfronteerd met allerlei ontwikkelingen die van

Nadere informatie

Sjabloon testplan o.b.v. situationeel testen. <>

Sjabloon testplan o.b.v. situationeel testen. <<Organisatie>> Sjabloon testplan o.b.v. situationeel testen SYSQA B.V. Almere Datum : Status : Opgesteld door : Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 11 Over dit sjabloon Dit

Nadere informatie

Customer Case: WoningNet

Customer Case: WoningNet Customer Case: WoningNet WoningNet en Webservices Woonruimtebemiddeling Shared service center Business uitdaging Architectuur visie Woonruimtebemiddeling Woningzoekende Corporatiemedewerker Corporatiemedewerker

Nadere informatie

Doel is, dat dit document uiteindelijk een visie formuleert, waar de volgende partijen achter kunnen staan:

Doel is, dat dit document uiteindelijk een visie formuleert, waar de volgende partijen achter kunnen staan: User Profile Repository Art Recommender Visie document Versie 2.0 1 juli 2011 Auteurs Hennie Brugman, technisch coordator CATCHPlus hennie.brugman@meertens.knaw.nl Doel is, dat dit document uiteindelijk

Nadere informatie

Whitepaper Process Driven Requirements Testing

Whitepaper Process Driven Requirements Testing Whitepaper Process Driven Requirements Testing Inleiding Een acceptatietest is een door gebruikers uitgevoerde test met als doel het vaststellen of een oplossing (ICT en non-ict) voldoet aan de requirements

Nadere informatie

Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 16 januari 2014 Doetinchem

Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 16 januari 2014 Doetinchem Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA 16 januari 2014 Doetinchem Agenda Introductie Aanleiding Samenvatting handreiking Uitkomsten workshop netwerkbijeenkomst Afsluiting 2 Introductie

Nadere informatie

nemen van een e-depot

nemen van een e-depot Stappenplan bij het in gebruik nemen van een e-depot CONCEPT VOOR FEEDBACK Bijlage bij Handreiking voor het in gebruik nemen van een e-depot door decentrale overheden 23 juli 2015 Inleiding Dit stappenplan

Nadere informatie

Digikoppeling Grote berichten

Digikoppeling Grote berichten Digikoppeling Grote berichten Open Geodag 2013 6 juni 2013 Agenda 1. Inleiding Digikoppeling 2. Digikoppeling Grote berichten 3. Demo 2 1 1. Inleiding Digikoppeling 3 Digikoppeling Standaard regelt logistiek

Nadere informatie

BIM + DCIM = optimaal ontwerpen, bouwen en beheren (+ een gunstige TCO) Leo van Ruijven Principal Systems Engineer Croon Elektrotechniek BV TBI

BIM + DCIM = optimaal ontwerpen, bouwen en beheren (+ een gunstige TCO) Leo van Ruijven Principal Systems Engineer Croon Elektrotechniek BV TBI BIM + DCIM = optimaal ontwerpen, bouwen en beheren (+ een gunstige TCO) Leo van Ruijven Principal Systems Engineer Croon Elektrotechniek BV TBI TBI is een groep van ondernemingen die onze leefomgeving

Nadere informatie

ITIL en/of eigen verantwoordelijkheid

ITIL en/of eigen verantwoordelijkheid ITIL en/of eigen verantwoordelijkheid Leo Ruijs 20 SEPTEMBER 2011 INNOVATIEDAG MANSYSTEMS Service8 B.V. Stelling ITIL BEPERKT DE EIGEN VERANTWOORDELIJKHEID VAN MEDEWERKERS EN HEEFT DAARMEE EEN NEGATIEVE

Nadere informatie

CMS Ronde Tafel. Cloud Continuity. Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant

CMS Ronde Tafel. Cloud Continuity. Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant CMS Ronde Tafel Cloud Continuity Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant Introductie Quint Wellington Redwood Onafhankelijk Management Adviesbureau Opgericht in 1992 in Nederland Ruim 20 jaar ervaring

Nadere informatie

Verwerving/implementatie Burgerzakenmodules Leveranciersdag KING

Verwerving/implementatie Burgerzakenmodules Leveranciersdag KING Verwerving/implementatie Burgerzakenmodules Leveranciersdag KING Wijnand Heijnen 22 maart 2013 Onderwerpen De BRP en de BZM in het kort mgba Ontwikkeling en migratie Implementatie Relatie markt / softwareleveranciers

Nadere informatie

Software Processen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1. Het software proces

Software Processen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1. Het software proces Software Processen Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1 Het software proces Een gestructureerd set van activiteiten nodig om een software systeem te ontwikkelen Specificatie;

Nadere informatie

DRAAIBOEK AANSLUITEN DOOR GEMEENTEN OP DE LV WOZ. VERSIE d.d. 08-07-2015

DRAAIBOEK AANSLUITEN DOOR GEMEENTEN OP DE LV WOZ. VERSIE d.d. 08-07-2015 DRAAIBOEK AANSLUITEN DOOR GEMEENTEN OP DE LV WOZ VERSIE d.d. 08-07-2015 INLEIDING De Basisregistratie Waarde Onroerende Zaken (Basisregistratie WOZ) is onderdeel van het overheidsstelsel van basisregistraties.

Nadere informatie

Martin van Leeuwen Happy Testing

Martin van Leeuwen Happy Testing Titel, samenvatting en biografie Samenvatting: Deze presentatie beschrijft een aantal test maatregelen die in een RUP nieuwbouw project zijn genomen, om ervoor te zorgen dat het testen aan het eind van

Nadere informatie

Privacy Bijsluiter Digitale Leermiddelen Basisonderwijs (Dr. Digi), Noordhoff Uitgevers

Privacy Bijsluiter Digitale Leermiddelen Basisonderwijs (Dr. Digi), Noordhoff Uitgevers Bijlage 1 bij de Bewerkersovereenkomst Noordhoff Uitgevers Privacy Bijsluiter Digitale Leermiddelen Basisonderwijs (Dr. Digi), Noordhoff Uitgevers Noordhoff Uitgevers is een educatieve uitgeverij die verschillende

Nadere informatie

Webevent Digitale Deurmat CORV en Generieke Berichten Platform

Webevent Digitale Deurmat CORV en Generieke Berichten Platform 1 16 Titel september van de presentatie 2014 - Openbaar Classificatie Webevent Digitale Deurmat CORV en Generieke Berichten Platform KPN Lokale Overheid Edwin Bax, productmanager KPN Lokale Overheid 16

Nadere informatie

Blackboard. Jan Willem van der Zalm Director EMEA, Blackboard Managed Hosting DATE

Blackboard. Jan Willem van der Zalm Director EMEA, Blackboard Managed Hosting DATE Blackboard Managed Hosting SURF Cloud Vendordag Jan Willem van der Zalm Director EMEA, Blackboard Managed Hosting DATE 2 Agenda SURF Cloud strategie Blackboard Managed Hosting & Private Cloud Blackboard

Nadere informatie

Betere koppeling processen door helder onderscheid

Betere koppeling processen door helder onderscheid outsourcing f Betere koppeling processen door helder onderscheid Een keten van functioneel, applicatieen technisch beheer De noodzaak tot standaardisatie en professionalisering van applicatiebeheer is

Nadere informatie

NORA Sessie 5. 29 mei 2013 in Amersfoort Agenda en een samenvatting. Jaap van der Veen

NORA Sessie 5. 29 mei 2013 in Amersfoort Agenda en een samenvatting. Jaap van der Veen NORA Sessie 5 29 mei 2013 in Amersfoort Agenda en een samenvatting Jaap van der Veen Agenda 29-5-2013 1. Welkom 2. Presentatie Eric Brouwer en Joris Dirks over Kennismodel NORA-Wiki en hoe we onze informatie

Nadere informatie

Service Level Agreement (SLA)

Service Level Agreement (SLA) Service Level Agreement (SLA) Telefoon: 088 773 0 773 Email: Support@adoptiq.com Website: www.adoptiq.com Adres: Johan Huizingalaan 763a 1066 VH Amsterdam KvK nr: 61820725 BTW nr: NL.854503183.B01 IBAN

Nadere informatie

Uitwerking thema avond Testnet HBO/Academische Testopleiding 14 november 2012

Uitwerking thema avond Testnet HBO/Academische Testopleiding 14 november 2012 Uitwerking thema avond Testnet HBO/Academische Testopleiding 14 november 2012 Inleiding: Tijdens deze thema avond heeft de werkgroep vertegenwoordigd door een 4 koppige delegatie de resultaten van de werkgroep

Nadere informatie

Software Test Plan. Yannick Verschueren

Software Test Plan. Yannick Verschueren Software Test Plan Yannick Verschueren November 2014 Document geschiedenis Versie Datum Auteur/co-auteur Beschrijving 1 November 2014 Yannick Verschueren Eerste versie 1 Inhoudstafel 1 Introductie 3 1.1

Nadere informatie