Najaarsspecial Oktober 2013

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Najaarsspecial Oktober 2013"

Transcriptie

1 Najaarsspecial Oktober 2013

2 Najaarsspecial Oktober 2013 BIJ DE VOORPAGINA Nee, TestNet Nieuws is niet ineens overgenomen door Artis. En we zijn ook geen reisbureau begonnen. Deze cover vraagt aandacht voor het thema Context. Kijk maar eens goed. De ijsbeer op beide foto s is precies dezelfde. Het enige wat verschilt is de context, het landschap waarin hij is afgebeeld. En toch zien we beide beren verschillend: de ene is een stuk bruiner dan de andere. Gezichtsbedrog, weliswaar, maar toch. De context; als tester trekt die minstens even sterk onze aandacht. Een ijsbeer aan een zonovergoten strand is best wel apart en daar kleurt hij bruin; tussen de ijsbergen is hij in zijn element en wit zoals het hoort. Deze TestNet Nieuws Special is, in het kader van het thema van het Najaarsevenement 2013, geheel gewijd aan het thema Context Driven testen. Lees verder hoe wij onze kijk op ons testobject steeds weer kunnen, ja zelfs moeten, afstemmen op de context ervan.

3 Pagina 1 Oktober 2013 Jaargang 17 Najaarsspecial VAN DE REDACTIE Door Hans van Dit artikel is geschreven in een bepaalde context: de Special van TestNet Nieuws, die in het kader van het najaarsevenement 2013 aan het onderwerp Context Driven Testen is gewijd. En jij, beste lezer, leest dit artikel weer in een andere context. Misschien als voorbereiding op deelname aan het evenement, om te bepalen welke presentaties je wilt bezoeken, of juist achteraf, om in te halen wat je jammer genoeg hebt gemist. Mijn probleem is een beetje dat ik jouw context niet ken. Terwijl die eigenlijk onmisbaar is om een goed stukje te schrijven. Ik schrijf het immers niet voor mezelf, maar voor de lezer, ieder met haar of zijn eigen context. Ik zeg niets nieuws wanneer ik beweer dat je niet kunt testen zonder context. Ik citeer maar even uit de Seven Testing Principles van ISTQB Foundation: Principle 6 - Testing is context dependent. Dat weten we dus al meer dan tien jaar. En is dat nu ineens hot, omdat we van context dependent naar context driven zijn gegaan? Ik dacht van niet. Dit onderwerp staat in de schijnwerpers vanwege de context: het is de steen in de anders zo rustige testvijver, die heeft geleid tot gloedvolle betogen, felle discussies en vlammende polemieken tussen de structured testers en contexters. Deze TestNet Nieuws Special kiest geen partij in deze polemiek. Wij kijken liever naar wat ons verbindt dan naar wat ons verdeelt, wij zijn meer van Onderzoekt alle dingen en behoudt het goede (1 Tessalonicenzen 5:19-21). Veel goeds over Context Driven testen vind je terug in deze TestNet Nieuws. Een ruim tiental auteurs neemt je mee op een exploratory reis door dit terra incognita. Ieder vanuit zijn eigen context, dat dan weer wel COLOFON Redactie Paul Beving Kees Blokland Astrid Hodes Hans van Loenhoud Gerben de la Rambelje Johan Vink Rob van Steenbergen Bestuur Michiel Vroon John de Goey Rik Marselis Kees Blokland Bernd Beersma Harro Philip Voorzitter Penningmeester Evenementen & thema-avonden, vice-voorzitter Informatievoorziening & beheer Marktverkenning & werkgroepen Secretaris & ledenadministratie Opzeggen lidmaatschap:

4 Pagina 2 In dit nummer Van de redactie 1 Van de voorzitter 3 Wat is context-driven testen? 4 Context-driven Test Process Improvement 9 Testen is geen kunstje 12 Exploratief testen gedefinieerd 17 De context van de context-driven 23 De relatie tussen organisatiecultuur en testen 26 Meer context-driven worden; een personal story 30 Prestatie-inkoop bij de overheid 32 Productrisico s vragen om de juiste focus 36 Context-driven testing: Hoe werkt dat? 38 Complementing traditional sw testing through crowdtesting 43 WIPM Heuristiek voor een context-driven testaanpak 46 Testscholen, kiezen of mixen? 49 Nieuws.testnet.org TestNetNieuws wekelijks online Naast de vertrouwde publicatievorm als PDF, die de afgelopen tijd steeds vaker was gekoppeld aan het voorjaars- of najaarsevenement, is TestNet Nieuws dit voorjaar een nieuwe weg ingeslagen. De TestNetNieuws Weekly verschijnt iedere week in de vorm van één artikel op de website. Daarnaast blijft deze 'Special', gewijd aan het voor- of najaarsevenement, gewoon bestaan. Surf eens naar onze nieuwe TestNetNieuws op

5 Pagina 3 VAN DE VOORZITTER Door Michiel Vroon Context Driven Testing het houdt de gemoederen al een tijdje bezig. Met mijn huidige context van 1312 meter lang*) weet ik als geen ander dat je omgeving een grote rol speelt bij de opzet van je testaanpak. De principes van deze overtuiging zijn dan ook niet de zaken waar ik me over verbaas. Nee, het zijn de emoties die me de wenkbrauwen doen fronsen. De emotie die het teweegbrengt wanneer een ware believer van deze testschool zijn boodschap verkondigt, is opmerkelijk te noemen. Nu kenmerkt het vakgebied van de IT zich naar mijn ervaring sowieso als een emotionele laagvlakte en vormen wij als testgemeenschap wellicht de Pyreneeën daarin. Maar toch. De emoties lopen soms erg hoog op en laat ik eerlijk zijn, dat mag, sterker, dat moet. Elk geloof heeft zijn eigen revolutie met daarin zijn martelaren en afvalligen. Het juist erover kunnen blijven discussiëren geeft eenieder zijn soms noodzakelijk uitlaatklep en voorkomt dat het geheel explodeert. Alleen en daar moeten we allemaal scherp op zijn, deze discussies met hun soms scherpe kantjes zijn alleen bestemd voor op ons eigen beschermende podium. Daarbuiten gelden de reguliere omgangsvormen zoals we die binnen de context van onze samenleving hebben afgesproken. Heel veel plezier en wijsheid toegewenst bij het lezen van deze TTN en wellicht tot ziens op het najaarsevenement. De voorzitter *) De Coentunnel waarvan tijdens mijn afwezigheid bij het voorjaarsevenement een foto is getoond!

6 Pagina 4 WAT IS CONTEXT-DRIVEN TESTEN? Door Huib Het thema van het komende TestNet evenement is context-driven testen. Maar wat is context-driven testen nu precies? En hoe ziet dat er dan in de praktijk uit? In dit artikel probeer ik uit te leggen wat context-driven testen is. Wil je meer weten, kom dan naar mijn presentatie op het komende evenement in de grote zaal. Gewoon blijven zitten na de eerste keynote. In die presentatie ga ik ook in op vragen als: is context-driven een hype? Kan TMap context-driven zijn? Wat is context-driven testen? Context-driven testen is lastig te beschrijven. Vooral omdat iedereen het anders ervaart. Vraag tien context-driven testers om een definitie en een zeker aantal zal dat hangt er van af antwoorden. In zekere zin is dat ook zo. Er is niet echt een definitie waar de hele community zich achter zal scharen. Want context-driven testen is niet alleen een aanpak, maar ook een paradigma en een community [1]. Het uitgangspunt voor een context-driven tester is het feit dat de wereld om hem heen een complexe, veranderlijke en onzekere plek is. Daarin is het dus noodzakelijk om je voortdurend aan te passen aan de context van dat moment. We zullen vaardigheden moeten ontwikkelen om te kunnen omgaan met de complexe, vaak dubbelzinnige en vluchtige, steeds veranderende wereld om ons heen. In de blogpost gepubliceerd op de website van DEWT [2] zegt James Bach: Exploratory testing is het ultieme in adaptiviteit. Aanpassen, aanpassen, aanpassen, dat is exploratief testen. Exploratory testing is wanneer het ontwerp proces van testen en het uitvoeren van de test zijn getrouwd, samen in een interactief proces. Toch een definitie? James Bach en Cem Kaner hebben in 2009 een blogpost geschreven waarin ze context-driven testen als volgt definiëren [3]: Context-driven testers kiezen hun test doelstellingen, technieken en deliverables (met inbegrip van test documentatie) door eerst te kijken naar de details van de specifieke situatie, met inbegrip van de wensen van de stakeholders. De essentie van contextdriven testen is het toepassen van kennis en beoordelingsvermogen dat past in het project. De Context-Driven Test School plaatst deze benadering van het testen binnen een humanistisch, sociaal en ethisch kader. Uiteindelijk gaat context-driven testen over het beste doen wat we kunnen, met dat wat we krijgen. In plaats van te proberen "best practices" toe te passen, accepteren we dat een zeer verschillende aanpak het beste werkt in verschillende omstandigheden (zelfs verschillende definities van veel voorkomende test termen). De zeven principes Het meest opvallende dat geschreven is over context-driven testen zijn de zeven principes [4]. Er wordt vaak naar verwezen, dus een verhaal over context-driven testen zou niet compleet zijn zonder deze principes: 1. De waarde van elke aanpak hangt af van de context. 2. Er zijn goede aanpakken in een bepaalde context, maar er zijn geen 'best practices'. 3. Mensen die samen werken, zijn het belangrijkste onderdeel van de context van ieder project.

7 Pagina 5 4. Projecten verlopen na verloop van tijd op een manier die vaak niet voorspelbaar is. 5. Het product is een oplossing. Als het probleem niet is opgelost, werkt het product dus niet. 6. Goed software testen is een uitdagend intellectueel proces. 7. Alleen door oordeelsvorming en vaardigheid, coöperatief uitgeoefend gedurende het gehele project, zijn wij in staat om de juiste dingen te doen op het juiste moment om onze producten effectief te testen. Michael Bolton verwijst in zijn keynote op Let s Test in 2012 [5] naar de zeven principes van de context-driven school. Hij wijst erop dat elk beginsel onzekerheid in zich draagt. In een complexe wereld, moeten we in staat zijn om te gaan met die onzekerheid. Context-driven of toch niet? Onder de zeven principes op de website [4] wordt ook uitgelegd dat er vormen zijn die context-driven lijken, maar dat niet zijn. Context-aware (context-bewust) lijkt het meest op context-driven. Het voorbeeld op de website maakt het duidelijk. De IEEE Standaard 829 voor test documentatie begint met een visie op goede documentatie en moedigt de tester aan om de documentatie aan te passen aan de behoeften van de stakeholders. Dit is contextaware. Voor context-driven testing zijn de eisen van de stakeholders, de praktische beperkingen en mogelijkheden van het project het uitgangspunt. Voor de context-gedreven tester biedt de standaard suggesties in plaats van voorschriften. Voor meer uitleg over context-bewust, context-specifiek en context-imperial verwijs ik je graag naar de eerder genoemde website. Context-driven: een ultiem voorbeeld Ik herinner me een verhaal dat Michael Bolton vertelde over een ontmoeting tussen James Bach en Jerry Weinberg. Hij heeft het ook gebruikt in zijn keynote op CAST in 2011 [6]. Jerry vraagt James wat de eerste verantwoordelijkheid is van een tester. James antwoord dat hij er wel vijf weet en dat hij niet kan kiezen. Jerry zegt: De eerste verantwoordelijkheid van een tester is om de situatie te verkennen. Zoiets als hoe je net de beperkingen van mijn vraag hebt uitgedaagd. Een tester is iemand die weet dat alles anders kan zijn. Testers moeten nieuwsgierig zijn. Dingen een beetje opschudden, zodat mensen dingen in een ander licht kunnen zien. Lees het hele verhaal nog eens rustig na in de volledige transcriptie van de keynote (in het Engels). Voor mij is dit een fantastisch voorbeeld van hoe context-driven tester de vraag zou beantwoorden: werken met je gevoel en de randvoorwaarden van de vraag aftasten. Je hardop afvragen of dat wat ze van je willen, wel het beste is. Een eigen aanpak In juni 2012 schreef ik een blogpost met de naam Adaptibility vs Context-Driven [7], die leidde tot een zeer interessante discussie op mijn blog. Joep Schuurkens schreef een geweldige reactie: Volgens mij is een van de belangrijke aspecten van context-driven een enigszins filosofische testaanpak. Stel vragen, wees sceptisch, zet vraagtekens bij de validiteit (geconstrueerde "geldigheid") van wat er gezegd wordt door jezelf en anderen. Dit betekent dat je jouw aanpak eigen maakt op twee verschillende manieren. Allereerst, het is je persoonlijke, op maat aanpak en van niemand anders. Er is geen externe autoriteit om naar te verwijzen. Jij bent je eigen autoriteit als het gaat om het uitleggen en verdedigen van je testaanpak. Ten tweede, jij kent je aanpak van binnen en van buiten. Wat in die aanpak zit, is er omdat jij dat zo besloten hebt! En je kunt uitleggen waarom. Je kunt een beschrijving geven van je aanpak in drie zinnen, drie uur of drie dagen, afhankelijk van de situatie. Waarop Jesper L. Ottosen zegt: ik zeg meestal dat ik zo context gedreven ben als de context toelaat.

8 Pagina 6 Lessons learned in software testing Er zijn geen boeken die context-driven testen beschrijven. Met de voorgaande informatie lijkt dat logisch. Het enige boek dat in de buurt komt, is Lessons learned in software testing: a context-driven approach door Cem Kaner, James Bach en Bret Pettichord. Geen boek dat de aanpak beschrijft, maar een boek vol met lessen die niet altijd waar hoeven te zijn. Of zoals de schrijvers zeggen in het voorwoord: het zijn hun lessen uit hun context en ze vragen je om vooral kritisch te zijn. Het is ook zeker geen boek dat je in één ruk uit zal lezen omdat de voorbeelden veelal los van elkaar staan. Tip: zie het als een scheurkalender: leg het boek op je bureau en lees één les per dag! Rapid Software Testen Toch is er een prima manier om in aanraking te komen met context-driven testen en het te ervaren: Rapid Software Testing [8]. Een training ontwikkelt door James Bach en Michael Bolton. En de beste training die ik in mijn leven gehad heb. Waarom? Omdat het me fundamenteel anders heeft laten denken over bepaalde dingen in mijn vak. Een bloemlezing van thema s en onderwerpen die aan bod komen in de training zijn: ken uw missie, wees een dienst en geen belemmering, blijf vragen, ben kritisch, ben empirisch (beroep je resultaten uit experimenten en niet op theorie), verantwoordelijkheid, aandacht testbaarheid, heuristieken en een heuristische aanpak van testen, exploratie en een exploratieve aanpak, modellen, geloofwaardigheid, veiligheid taal, diversiteit en het gebruik van diverse half-maatregelen, focus op vaardigheden in plaats van procedures, de kunst van het verhalen vertellen over testen, testen is mensenwerk, denken: kritisch denken, maar ook systeemdenken, stilzwijgende en expliciete kennis en nog veel meer. Al deze onderwerpen zouden een heel artikel op zich zelf waard zijn en het gaat te ver om hier nu in detail op in te gaan. Ik adviseer eens op de websites van James of Michael te kijken voor meer informatie. Testen als een sociale wetenschap Ik zie testen als een sociale wetenschap. Testen gaat niet over techniek alleen. Het gaat veel meer over mensen en sociale interactie. Michael Bolton ging hier op in tijdens zijn presentatie Testing Through The Qualitative Lens op EuroStar 2012 in Amsterdam waar hij zei: Testen kan in het beste geval alleen beloven wat de sociale wetenschappen leveren: gedeeltelijke antwoorden die nuttig kunnen zijn. Bovendien zegt hij: Uitstekend testen is niet alleen maar computer wetenschap. Het omvat informatica, wiskunde en technische domeinen. Maar door je alleen te richten op programma's en functies laat je andere vragen over waarde en relaties, waaronder mensen, weg. Voor mij is een uitstekend testen meer als antropologie: interdisciplinair, systeem gericht, onderzoekend en het vertelt verhalen. Michael zet in zijn presentatie exacte wetenschappen af tegen de sociale.

9 Pagina 7 Als je hierover meer wil weten, verwijs ik je graag naar de serie blogposts die ik over dit onderwerp schreef op mijn blog [9]. Leren Ik heb eerder op testnieuws.nl een drieluik column geschreven over met de titel Hoe word ik een software test expert [10]. Het gaat over wat een goede tester maakt en geeft tips over hoe je jezelf kunt bekwamen in het mooie testvak. De grote lijn is: blijf leren! Jaarlijks een paar dagen training is niet genoeg. Om echte goed te worden in je vak, zal je veel, heel veel, moeten oefenen! In een blogpost zegt James Bach [11]: Testen is een oplossing voor een moeilijk probleem dat moet worden afgestemd op de context van het project. Testen is daarom een menselijke activiteit die een grote vaardigheid vereist om het goed te doen. Daarom moeten we het serieus bestuderen. We moeten ons vak oefenen. Contextdriven testers streven ernaar om de Jedi Knights van het testen te worden. Peer workshops Het valt me op dat context-driven testers vaak bloggen. Dit helpt om ideeën uit te wisselen, maar ook om je ideeën aan te scherpen en erover te discussiëren. Continue leren is heel normaal voor context-driven testers. Via twitter worden links uitgewisseld en de community is erg actief. Het beste voorbeeld daarvan zijn peer conferenties. Over de hele wereld worden door kleine groepjes enthousiaste context-driven testers bijeenkomsten georganiseerd die vaak een hele dag of soms zelf een heel weekend duren. Tijdens deze bijeenkomsten wordt er serieus over testen gepraat. Hierover zegt James Bach op zijn blog [12]: Een geweldige manier om de gevaren van best practices te vermijden, is door te praten over je eigen ervaringen en voorkeuren, in plaats van algemene voorschriften te maken. Dit is de reden waarom, in peer-conferenties zoals LAWST, we ons richten op ervarings verhalen (eigenlijk noemde we ze oorlogsverhalen tot onze terminologie werd aangevallen door bloeddorstige pacifisten) in plaats van te pleiten voor goede practices. Zelf zoek ik de community graag op. In peer conferenties of de reguliere conferenties waar we regelmatig in de avond of de dag voor de conferentie met een groep bij elkaar komen om met elkaar te praten over ons vak en van elkaar te leren. Het is geen kenmerk van de context-driven community, er zijn veel meer mensen die peer conferenties organiseren of bijwonen. Maar het valt me wel op dat er heel veel een context-driven inslag of origine hebben. Mijn persoonlijke ervaring Het boek Lessons Learned prijs ik al jaren aan als een van de beste boeken over testen die ik ooit gelezen heb. Daarnaast was ik al een tijd geïnteresseerd in exploratief testen en de blogs van Michael Bolton en James Bach. De cursus Rapid Software Testen was de aftrap van een grote verandering in mijn denken over testen. Een groot aantal puzzel stukjes die al jaren in mijn hoofd zaten vielen ineens op zijn plek. Bepaalde dingen kregen een naam. Inmiddels ben ik vrij actief op twitter, heb ik ook een blog en heb ik samen met zes andere testers een peer workshop DEWT (Dutch Exploratory Workshop on Software Testing) opgericht.

10 Pagina 8 Ik heb veel contact met mensen uit de context-driven community, via twitter, Skype en ik spreek hen regelmatig op conferenties. We praten over testen, delen interessante artikelen en boeken, reviewen elkaars artikelen, maar delen ook testware. Met een aantal deel ik een passie voor puzzels en we dagen elkaar regelmatig uit. Met James Bach doe ik Skype coaching [13] en dat is intensief maar bijzonder leerzaam. Ik kies een onderwerp of we praten over wat me bezig houdt en zo komen we op een onderwerp. Sessies duren ongeveer 90 minuten en daarin stelt James vragen of geeft korte opdrachten en ik werk die direct uit, leg uit wat ik denk en geef antwoorden. Zelf ben ik ook coach via Skype. Meer daarover kan je vinden op mijn weblog. En jij? Mogelijk heeft dit artikel je interesse gewerkt en wil je er meer over lezen of verder over praten? Op mijn weblog staat een mooie lijst met links. Bovendien heb ik recent twee blogs gepubliceerd met populaire weblogs en boeken voor testers. Ook de leden van DEWT helpen je graag verder. Neem contact met ons op! (Dit artikel is een bewerking van het artikel dat eerder gepubliceerd is in de TestKrant nr. 2 van testnieuws.nl met de titel: Ik ben een context-driven tester! Joh? Echt waar? Nou en? ) Bronnen [1] Mind map gebruikt tijdens presentatie Context-driven Testing, Michael Bolton & James Bach, TestNet Thema avond Januari 2012 [2] Blogpost DEWT: [3] Blogpost Cem Kaner en James Bach: What is context-driven testing? [4] Website: [5] If it is not context-driven, you can t do it here, Michael Bolton, keynote Let s Test Conference, 2012 [6] Context-driven testing, Michael Bolton, keynote CAST 2011: [7] Blogpost Huib Schoots: Adaptability vs Context-Driven [8] RST materiaal: [9] Blogpost Huib Schoots: What testing can learn from social science [10] Column Huib Schoots: Hoe word ik een software test expert? [11] Blogpost James Bach: The Dual Nature of Context-Driven Testing [12] Blogpost James Bach: The Great Implication of Context-Driven Methodology [13] Website AST over Skype coaching Meer info Website DEWT: Links op mijn weblog: Website James Bach: Website Michael Bolton: Website Cem Kaner:

11 Pagina 9 CONTEXT DRIVEN TEST PROCESS IMPROVEMENT Door Kees De uitvoering van Test Process Improvement (TPI) assessments heeft veel overeenkomsten met het testen zelf. Dat begint al bij de doelstelling. Een organisatie wil antwoord op de vraag: Zijn we goed bezig? of Op welke gebieden zijn we al goed bezig?. Om dit doel te bereiken voer je controles uit op zoek naar bevestiging. Net zoals bij confirmation testing. Elke OK is goed nieuws: een bevestiging dat het op dit punt goed zit. Tegelijkertijd wil een organisatie antwoord op de vraag: Hoe en wat kunnen wij verbeteren? Meestal is een bepaald knelpunt aanleiding voor het TPI initiatief, zoals te hoge testkosten of te veel bevindingen in productie. Het zoeken naar een antwoord op de hoe-vraag vergt onderzoek dat deels langs gebaande paden verloopt, maar vooral ook daarbuiten. Net als bij exploratory testing. Daarbij kan een TPI assessor niet zonder heuristieken. In de onderzoeksfase is dat bijvoorbeeld kennis van veel voorkomende problemen en knelpunten in allerhande testorganisaties: watervalgeoriënteerde organisaties kennen andere typische knelpunten dan agile teams, bij formele culturen spelen andere zaken dan bij informeel werkende teams. Eigenlijk heb ik persoonlijk alleen ervaring met dit soort context-driven assessments. Aan de hand van een assessment-casus, samengesteld uit diverse TPI trajecten waar ik aan heb meegewerkt, beschrijf ik hoe dat dan precies in zijn werk gaat. Assessment-casus Een organisatie vraagt ons te helpen bij twee vragen. Vraag één: Wij hebben een periode van twee jaar intensieve testverbetering achter de rug. Hoe ver zijn we nu? Vraag twee: Als we ons vergelijken met vergelijkbare bedrijven, besteden wij veel meer tijd (en dus geld) aan testen. Hoe kan het dat onze testefficiency zo laag is? In overleg is besloten een TPI assessment uit te voeren. Interviews en documentstudie zijn de pijlers voor informatievergaring bij een assessment. Daarnaast is een basislijst met rollen en functies startpunt voor wie we willen spreken. Een eerste interview, met een voor testen verantwoordelijke senior manager, gaat onder meer in op de vraag: Wie moeten we zeker ook spreken? Ofwel, bij wie kunnen we goede en betrouwbare informatie verkrijgen om de vragen te beantwoorden die centraal staan bij het assessment? Dit is een belangrijk keuzemoment bij het uitvoeren van assessments. Exploreren De duur van een interview varieert grofweg tussen één en twee uur. Dit hangt onder meer af van het aantal onderwerpen dat met de persoon besproken kan worden. Met een testmanager kunnen in theorie alle aandachtsgebieden besproken worden. Dan is twee uur snel voorbij, zeker als het gesprek gemakkelijk verloopt en veel relevante informatie los komt. In bepaalde gesprekken blijkt dat je beet hebt. Je raakt de kern van een onderzoeksvraag en belangrijke informatie komt los. Dan is het zaak om een exploratory koers in te zetten. Niet vasthouden aan het key area waar je mee bezig bent, maar meebewegen met de geïnterviewde om zoveel mogelijk nuttige informatie te krijgen.

12 Pagina 10 Met andere gesprekspartners verloopt het soms minder vlot en is het na een uurtje zoeken naar gespreksstof. Dat gebeurt wel eens in de laatste interviews als je al veel weet of spreekt met mensen die minder intensief bij het testen betrokken zijn. Mis-niks-route Bezoekers aan dierentuinen zijn vertrouwd met wegwijzers die je langs alle diersoorten leiden. Dit is de zogenoemde mis-niks-route. Neem een bus mensen van een georganiseerde reis: ze willen zoveel mogelijk van het park zien. Zij verliezen de mis-niks-route niet uit het oog! Met ons abonnement op de dierentuin kiezen we echter met de kinderen vaak voor een thema: vandaag de nachtdieren, of vooral speeltuinen. Dan moet je dus niet vasthouden aan de mis-niks-route, maar een flexibele route kiezen. Zo kijk ik ook tegen de vaste onderwerpen van een TPI-model aan. Als een organisatie agile werkt, vooral real-time software maakt, hele grote of juist hele kleine projecten doet of als de maatschappelijke cultuur doorklinkt in het dagelijkse werk, dan heeft dat invloed op de keuzen die je maakt gedurende het assessment. In onze casus hebben we te maken met een grote organisatie, veel te interviewen mensen en men verwacht van ons een compleet plaatje. Wij moeten aan het eind van het assessment alle paden van de mis-niks-route minimaal een keer bewandeld hebben. Doelstelling Niet in de laatste plaats is de doelstelling van de opdrachtgever van belang. Het efficiencyvraagstuk in de casus is een bijzondere. Langs de TPI-vragen is niet direct duidelijk waar het aan zou kunnen schorten. Tot we een goed plaatje tekenen van de organisatie: de testwerkzaamheden zijn zo versnipperd over verschillende functies dat men heel veel tijd verliest aan overdragen van noodzakelijke kennis. Rapportage lijkt prima geregeld, tot we er achter komen dat er wel drie, soms vier, managers zich met het testen bemoeiden. Ook niet bepaald efficiënt. Als je dus niet buiten de gebaande paden gaat of af en toe een ander gezichtspunt kiest (de helikopter erop), dan kan het knap lastig zijn de doelstelling te behalen. De Fase Van De Grote Verwarring Inmiddels zijn we een flink stuk onderweg in het assessment en het plaatje wordt aardig compleet. We zijn overtuigd dat we het lijk boven water hebben en we willen verder met het inkleuren van details. De PowerPoint voor de eindpresentatie staat al in de steigers en dan gebeurt het. Een interview die het hele bouwwerk aan het wankelen brengt. Risk based testen? Nee hoor, ik maak mijn testgevallen nog net als altijd. Op basis van mijn kennis en gevoel. Paf. Er vallen in één keer weer grote gaten in de TPI-matrix die zich juist zo lekker liet vullen. Hebben we niet opgelet? Hebben we ons zaken op de mouw laten spelden? Self fullfilling prophecies? Deze fase van grote verwarring is normaal en bewijst elke keer maar weer dat je in een assessment belangrijke informatie uit minstens twee bronnen moet halen. Wat je in het vorige interview hoorde in een volgend interview meteen meenemen en controleren. Double checken. Zelfs aan het eind van het assessment kan dit gebeuren. Dan moet je soms zelfs extra interviews regelen (altijd wat marge inbouwen dus). Working in pairs en sessions Een goed assessment uitvoeren doe je met zijn tweeën. Zeker bij lastige vraagstukken, in politieke organisaties of in een andere complexiteit-verhogende context. Je moet als assessors elkaar uitdagen, het met elkaar oneens zijn totdat de conclusies of tussenconclusies staan.

13 Pagina 11 Na de eerste sessie van een aantal interviews wordt samen stilgestaan bij de charter voor de volgende sessie interviews. Wat weten we al, waar moeten we ons in het bijzonder op richten in de volgende sessie van interviews? In ons assessment zijn we aardig op weg naar de conclusies. Kijkend naar de voorlopige ingevulde TPI-matrix schrikken we een beetje: vol gaten, terwijl we toch echt het gevoel hadden dat veel zaken goed liepen. We moeten in de volgende sessie voldoende tijd in de interviews inruimen om zorgvuldig een aantal details na te lopen. Op basis van die details kunnen we met een gerust hart de vakjes in de TPI-matrix afvinken. Dit noem ik wel eens oneerbiedig checkpoint hunting om witte vlekken in de assessmentdekking te voorkomen. Hoewel in een interview de ene assessor vaak het interview leidt en de andere assessor zorgt voor goede verslaglegging, kunnen de rollen tijdens een gesprek zomaar omdraaien. Elkaar aanvullen geeft extra kwaliteit en zorgt voor een beter resultaat van het interview. Bij het beoordelen van de TPIcheckpoints in de analysefase van het assessment is dat ook van groot belang. Hebben we genoeg bewijs dat het checkpoint akkoord is of hebben we juist argumenten voor het tegendeel? Terugkerende discussies: wat is de begrenzing van de organisatie, wie hoort daar allemaal bij? Wanneer is het goed? Een acht, of een tien? Dat moet je aanvoelen. Wat is passend in de context? Met zijn tweeën kom je daar beter uit dan alleen. Het is van belang dat je aan elkaar gewaagd bent: tegenspraak is gewenst! Rapport De interviews zijn voorbij en de documenten zijn bestudeerd. Nu komt het erop aan de bevindingen en conclusies helder te formuleren. We leveren niet alleen een TPI-matrix op, maar juist ook wat verder is opgevallen. Daar zitten voor een organisatie zeer waardevolle aanvullende aanbevelingen in. In onze casus kan de organisatie tevreden zijn. Veel controlled checkpoints zijn akkoord bevonden, evenals flink wat efficiënt controlepunten. Dit geeft de organisatie de bevestiging dat de verbeteringen hun vruchten af hebben geworpen. Tegelijkertijd moeten we de vinger op de zere plek leggen met betrekking tot de efficiency, of eigenlijk het gebrek eraan. Dat moet met de nodige tact, want een tamelijk hoge manager heeft de verregaande splitsing in rollen, één van de oorzaken, ingevoerd. Conclusie Bij het uitvoeren van TPI-assessments kun je niet om de context heen. Evenals bij testen zelf ligt de kracht van de aanpak in het zoeken van de juiste balans tussen de gestructureerde route en exploreren. Creativiteit, heuristiek, exploreren, logica, overzicht, discussie en structuur zijn sleutelwoorden voor een geslaagde assessment. En het allerbelangrijkste: niet de methode is het startpunt van een assessment maar de context!

14 Pagina 12 TESTEN IS GEEN KUNSTJE ; ADAPTIVITEIT MAAKT VAN TESTEN IN JOUW CONTEXT EEN KUNDE! Door Leo van der Aalst en Rik Marselis @rikmarselis Testen is nooit eenheidsworst. Ongeacht welke aanpak of methode wordt gebruikt, of het nu over ontwikkelaanpakken of over testaanpakken gaat, iedere organisatie en elk project gebruikt ze op een manier die is afgestemd op de context waarin wordt gewerkt. Zo werkt dat ook met het adaptief toepassen van TMap. Maar adaptief toepassen, hoe doe je dat? Wat is de TMap jigsaw puzzle? Beetje context Weet jij hoeveel ontwikkel- en testaanpakken er de laatste zeventig jaar (sinds de bouw van de eerste computer) zijn bedacht en gebruikt? Geen idee? In ieder geval: veel! Nog nooit hebben we gezien dat een aanpak volledig ( as is ) wordt overgenomen door een organisatie. En dat moet ook niet, want iedere organisatie is uniek en daarom past elke organisatie de aanpak aan op de eigen specifieke context. Eind jaren 80 werkte Leo bij de Belastingdienst. Daar testten ze gestructureerd, Martin Pol had zojuist het Handboek Testen gepubliceerd. Dat handboek was later, in 1995, de basis voor TMap. We hebben dit in 2006 verder uitgewerkt tot TMap NEXT dat steunt op vier essenties, business driven testmanagement, een gestructureerd proces, de complete gereedschapskist en adaptiviteit. Door de jaren merken we steeds duidelijker dat de belangrijkste van deze vier essenties de Adaptiviteit is. In de periode van eind 80 tot heden hebben we bij vele organisaties in vele landen gezien hoe TMap telkens aangepast werd aan de context waarin het werd gebruikt. Het lijkt wel of de situaties waarin we werken steeds diverser worden, waardoor het belang van de adaptiviteit ook steeds groter wordt. Gelukkig zijn veel ervaringen herbruikbaar. Op basis daarvan hebben we voor bepaalde veelvoorkomende situaties zelfs specifieke toepassingsvarianten geschreven, om organisaties een vliegende start te geven. Kijk bijvoorbeeld naar Testen van ketens met TMap NEXT (2009), TMap Infrastructuur (2012) en het recent verschenen (en veel geroemde) TMap NEXT in scrum. Adaptiviteit de puzzelstukjes In dit artikel laten wij je zien hoe je de essentie Adaptiviteit van TMap ten volle kunt benutten. Zo kun je voorkomen dat je in de valkuil van het toepassen van een kunstje valt, maar juist toewerkt naar het waarborgen van kwaliteit op een manier die in jouw situatie effectief en efficiënt is. En je zult zien dat je ook in jouw context houvast en nuttige toepassing vindt voor het enorme scala aan onderwerpen, werkwijzen, technieken en hulpmiddelen die in het TMap gedachtegoed bij elkaar zijn gebracht, waardoor testen in elke context een kunde wordt! Maar hoe doe je dat dan? Eerst leg je alle puzzelstukjes uit: Testactiviteiten, testtechnieken, testproducten, testorganisatie en testinfrastructuur.

15 Pagina 13 Figuur 1: De TMap puzzelstukjes Vervolgens kijk je naar de context waar je in werkt. Laten we zeggen, een scrumomgeving. Wat in een scrumomgeving prominent aanwezig is, zijn de scrum events: Project planning, sprint planning, sprint, daily scrum, review en retrospective. Veel organisaties starten een scrumproject met het zogenoemde sprint 0 event, dus die voegen wij ook toe. Hoe passen de TMap puzzelstukjes hier in? Om dit artikel niet te lang te maken, laten we dit alleen voor het puzzelstukje testactiviteiten zien, voor de complete inpassing verwijzen we graag naar ons EuroSTAR ebook of het boek (zie literatuurlijst). Goed, activiteiten dus; TMap kent 53 activiteiten die je kunt gebruiken, aanpassen, verwijderen of waar je zelf activiteiten aan kunt toevoegen. Testactiviteiten sprint 0 In sprint 0 worden vaak inrichtingsactiviteiten uitgevoerd. Denk aan het houden van een kick-off, het inrichten van tools, het opstellen van een definition of done, de procesinrichting, het opstellen van een communicatieplan en het verzorgen van trainingen. Aangezien het testen in scrum volledig geïntegreerd is met de ontwikkelactiviteiten, is het goed om te bedenken welke testsoorten in een sprint moeten worden uitgevoerd. Verder is testen een rol in scrum, dus ook niet-professionele testers zullen worden gevraagd om te testen. Dan is het goed om deze teamleden de benodigde testkennis en/of testvaardigheden te geven via een training of workshop. Dit event leent zich ook om een begin te maken met het inrichten van de testinfrastructuur (inclusief tooling) en het testwaremanagement. Uiteraard moeten alle (test)afspraken in de definition of done worden opgenomen (zie Figuur 2). Figuur 2: Testactiviteiten puzzelstukjes in sprint 0 Testactiviteiten project/sprint planning In de scrum events; project/sprint planning wordt onder andere een product/sprint backlog opgesteld en een inspanningsinschatting in story points van elk backlog item (vaak met planningpoker) gemaakt. Welke restactiviteitenpuzzelstukjes passen hier dan bij?

16 Pagina 14 Ook in scrum geldt dat je niet de tijd hebt om alles te testen, dus het uitvoeren van een productrisicoanalyse en het opstellen van een teststrategie per backlog item helpt om hierin een goede afweging te maken. Het kennen van het productrisico voordat met planningpoker wordt begonnen, helpt om sneller tot overeenstemming te komen bij het toekennen van de story points. Het productrisico kan met risicopoker worden bepaald en wordt op de storycard gezet, zodat deze bij planningpoker wordt meegenomen in de afwegingen. Degene in de testrol stelt kritische vragen aan de product owner over de backlog items (dit zijn bijvoorbeeld user stories). Als de antwoorden bevredigend zijn, is in feite de intake (het toetsen) van de testbasis afgerond en zijn eventuele onduidelijkheden gecommuniceerd (zie Figuur 3). Figuur 3: Testactiviteiten puzzelstukjes in project/sprint planning Vervolgens kijk je naar de context waar je in werkt. Laten we zeggen, een scrumomgeving. Wat in een scrumomgeving prominent aanwezig is, zijn de scrum events: Project planning, sprint planning, sprint, daily scrum, review en retrospective. Veel organisaties starten een scrumproject met het zogenoemde sprint 0 event, dus die voegen wij ook toe. Hoe passen de TMap puzzelstukjes hier in? Om dit artikel niet te lang te maken, laten we dit alleen voor het puzzelstukje testactiviteiten zien, voor de complete inpassing verwijzen we graag naar ons EuroSTAR ebook of het boek (zie literatuurlijst). Goed, activiteiten dus; TMap kent 53 activiteiten die je kunt gebruiken, aanpassen, verwijderen of waar je zelf activiteiten aan kunt toevoegen. Testactiviteiten sprint en daily scrum In de scrum events; sprint en daily scrum worden de producten gerealiseerd. Hierin vinden de welbekende en veelvoorkomende testactiviteiten plaats. Uiteraard het maken en uitvoeren van testgevallen (hetzij specification based, hetzij experience based, en bij voorkeur een combinatie hiervan). Eventuele bevindingen worden gecommuniceerd en waar nodig geregistreerd, testuitvoering wordt al dan niet geautomatiseerd en testware wel of niet geconserveerd. Dit alles is afhankelijk van wat het scrumteam in de definition of done heeft afgesproken. Tijdens de daily scrum wordt over testvoortgang gerapporteerd door het bijwerken van bijvoorbeeld het scrumboard en de burndown charts (zie Figuur 4).

17 Pagina 15 Figuur 4: Testactiviteiten puzzelstukjes in sprint en daily scrum Testactiviteiten review en retrospective Tot slot de scrum events; review en de retrospective. Tijdens de review wordt (vaak door degene in de testrol) een productdemo uitgevoerd, waarna de product owner het product wel of niet accepteert. En tijdens de retrospective wordt onder andere een evaluatie van het testproces uitgevoerd (zie Figuur 5). Figuur 5: Testactiviteiten puzzelstukjes in review en retrospective De jigsaw puzzle is gelegd Door de puzzelstukjes aan elkaar te leggen onder het scrummodel is de puzzel gelegd en heb je precies die onderdelen uit het testgedachtegoed hergebruikt die voor jou toegevoegde waarde bieden. Zie het eindresultaat in figuur 6.

18 Pagina 16 Figuur 6: De puzzel compleet Conclusie Hiermee hebben we in vogelvlucht laten zien hoe we TMap-testactiviteiten hebben hergebruikt, aangepast, toegevoegd en verwijderd naar aanleiding van de context (in dit geval de scrumomgeving) waarin moet worden getest. Deze benadering is voor elke context mogelijk. En uiteraard werkt dit ook voor de puzzelstukjes testtechnieken, testproducten, testorganisatie en testinfrastructuur. Door over dit alles goed na te denken, hergebruik je op een efficiënte manier de bestaande kennis en ervaring en daarmee maak je van testen geen kunstje maar een Kunde in jouw context! Adaptiviteit werkt! Literatuurlijst TMap NEXT voor resultaat gericht testen TMap NEXT Business Driven Test Management TMap NEXT in Scrum Testen van ketens met TMap NEXT TMap Infrastructuur EuroSTAR ebook Integrate Test Activities in Agile Projects

19 Pagina 17 EXPLORATIEF TESTEN GEDEFINIEERD HARDNEKKIGE MYTHES ONTKRACHT! Het is niet de sterkste van een soort die overleeft, ook niet de intelligentste. Wel degene die zich het beste aan veranderingen kan aanpassen. (Charles Darwin) Door Huib Er is veel gezegd en geschreven over exploratief testen (Engels: exploratory testing). Helaas blijkt dat exploratief testen nog vaak onbegrepen is. Veel te vaak lees ik onjuistheden over exploratief testen. Dit artikel zet kort en bondig uiteen wat exploratief testen is, hoe het kan worden gepland, gestructureerd en hoe het traceerbaarheid biedt. Daarnaast worden enkele onjuistheden gecorrigeerd die gepubliceerd zijn. Definitie Exploratief testen (ET) is een benadering van het testen van software die bestaat uit simultaan leren, testontwerp en testuitvoering. Cem Kaner, die de term in 1983 voor het eerst gebruikte, definieert het als een manier van testen van software die de persoonlijke vrijheid en de verantwoordelijkheid van de individuele tester benadrukt door voortdurend de kwaliteit van zijn/haar werk te optimaliseren door testgerelateerd leren, testontwerp, testuitvoering en interpretatie van de testresultaten als onderling ondersteunende activiteiten te beschouwen die gedurende het project parallel lopen. Het wezenlijke kenmerk van ET is dat de tester actief bezig is met de software. Het testen is een cognitief proces: actief, doelgericht en nieuwsgierig wordt de software onderzocht. Terwijl de software wordt getest, doet de tester kennis op die weer input is voor verdere testen. Test techniek? Exploratief testen wordt vaak gezien als een blackbox-testtechniek, maar de context-driven beweging beschouwt het als een manier van testen, een testaanpak of methodiek die kan worden toegepast op elk testproces, in ieder stadium van het ontwikkelingsproces. Het is niet afhankelijk van gekozen de testtechniek, noch van het object dat wordt getest. Iedere testtechniek kan exploratief of vooraf gescript worden uitgevoerd. Ad-hoc Wikipedia meldt het volgende: Ook is het mogelijk en heel populair om minder gestructureerd (ad hoc) te testen zoals exploratory testing of error guessing. Voordeel daarvan is dat het weinig voorbereiding kost, nadeel is dat er mogelijk niet volledig getest wordt. Ook kunnen gevonden fouten niet reproduceerbaar zijn, waardoor ze moeilijker te vinden en te herstellen zijn. [1] ET is inderdaad ad hoc, want ad hoc betekent letterlijk voor dit speciale geval of eenmalig of voor één bepaald doel. Maar dat wil niet zeggen dat het niet gestructureerd is. ET is uitermate gestructureerd. Hier kom ik hieronder op terug in de paragraaf over structuur. Daarnaast beweert Wikipedia dat er mogelijk niet volledig getest wordt. Door ET goed toe te passen, zoals ik beschrijf in dit artikel, zorgt de tester ervoor dat er precies genoeg getest wordt en de belangrijkste testen als eerste worden uitgevoerd. De laatste opmerking in de tekst van Wikipedia zegt dat gevonden fouten niet reproduceerbaar zijn. Door goede bevindingen te schrijven hoeft dit helemaal geen probleem te zijn.

20 Pagina 18 Betere bevindingen met ET [2] In 2007 is er onderzoek gedaan naar de effectiviteit van het vinden van bugs. Opvallend genoeg bleek dat traditioneel en exploratief testen even effectief waren als je kijkt naar de testuitvoertijd, het aantal en de ernst van de gevonden fouten. Maar het traditionele testen nam vijf (!) maal zoveel tijd in beslag vanwege de voorbereiding. Bovendien werden bij het traditionele testen twee keer zoveel foutieve bugs gemeld. Informatie verzamelen en leren Testen wordt vaak gezien als een exacte wetenschap. Ik denk dat testen veel meer een sociale wetenschap is. Een zoektocht is naar informatie, het verzamelen en vastleggen van informatie over zaken die belangrijk zijn. Jerry Weinberg definieert testen als: het verzamelen van informatie om een beslissing te informeren. Rikard Edgren (key-note spreker op het komende najaarsevenement) schreef recent een briljante open brief waarin hij testen definieert [3]. Testen is veel meer dan bugs vinden en kijken of aan requirements is voldaan. Testen is vooral leren. Een aspect dat in ET centraal staat! Structuur Ik leg ET graag uit aan de hand van de volgende illustratie: 1. Test strategie Ook in een ET traject zal er een test plan worden opgesteld. Ik gebruik hiervoor graag mindmaps en maak daarbij gebruik van het Heuristic Test Strategy Model (HTSM) van James Bach [4]. Mindmaps zorgen dat mijn plannen kort en bondig blijven, het HTSM geeft houvast (structuur) om de juiste zaken te beschrijven. Met de klant bespreek ik de gewenste dekking en leg die vast met behulp van San Francisco Depot [5] in een aparte mind map. Dit zal tevens het uitgangspunt zijn van mijn testen. Indien nodig maak ik nog een mind map met de productrisico s.

Najaarsspecial Oktober 2013

Najaarsspecial Oktober 2013 Najaarsspecial Oktober 2013 Pagina 12 TESTEN IS GEEN KUNSTJE ; ADAPTIVITEIT MAAKT VAN TESTEN IN JOUW CONTEXT EEN KUNDE! Door Leo van der Aalst en Rik Marselis leo.vander.aalst@sogeti.nl rik.marselis@sogeti.nl

Nadere informatie

EXPLORATIEF TESTEN GEDEFINIEERD HARDNEKKIGE MYTHES ONTKRACHT!

EXPLORATIEF TESTEN GEDEFINIEERD HARDNEKKIGE MYTHES ONTKRACHT! Pagina 17 EXPLORATIEF TESTEN GEDEFINIEERD HARDNEKKIGE MYTHES ONTKRACHT! Het is niet de sterkste van een soort die overleeft, ook niet de intelligentste. Wel degene die zich het beste aan veranderingen

Nadere informatie

WAT IS CONTEXT-DRIVEN TESTEN?

WAT IS CONTEXT-DRIVEN TESTEN? Pagina 4 WAT IS CONTEXT-DRIVEN TESTEN? Door Huib Schoots huib.schoots@codecentric.nl @huibschoots Het thema van het komende TestNet evenement is context-driven testen. Maar wat is context-driven testen

Nadere informatie

Ik ben een context driven tester! Joh? Echt waar? Nou en?

Ik ben een context driven tester! Joh? Echt waar? Nou en? TESTKRANT MAGAZINE VOOR DE NEDERLANDSE TESTER Ik ben een context driven tester! Joh? Echt waar? Nou en? door HUIB SCHOOTS Verder artikelen van: Jos van Rooyen Erik van Veendendaal Jan Jaap Cannegieter

Nadere informatie

Teststrategie met behulp van heuristieken

Teststrategie met behulp van heuristieken Workshop TestNet Teststrategie met behulp van heuristieken www.improveqs.nl (info@improveqs.nl) Versie 2.0 1 Acknowledgements Met dank aan: Ruud Cox voor de vele discussies over dit onderwerp Fiona Charles

Nadere informatie

Riskpoker - Confirmation - Planningpoker. Opfrissing TMap NEXT in scrum en toelichting op de opdracht Leo van der Aalst - Jos Punter - Hans Lantink

Riskpoker - Confirmation - Planningpoker. Opfrissing TMap NEXT in scrum en toelichting op de opdracht Leo van der Aalst - Jos Punter - Hans Lantink Riskpoker - Confirmation - Planningpoker 10-7-2013 Opfrissing TMap NEXT in scrum en toelichting op de opdracht Leo van der Aalst - Jos Punter - Hans Lantink 1 Presentatie (sprint) backlog items 1 2 3 4

Nadere informatie

Testen van digitale leeromgevingen bij ThiemeMeulenhoff. Een Exploratory testaanpak in een veranderende wereld.

Testen van digitale leeromgevingen bij ThiemeMeulenhoff. Een Exploratory testaanpak in een veranderende wereld. Testen van digitale leeromgevingen bij ThiemeMeulenhoff Een Exploratory testaanpak in een veranderende wereld. Hallo! Rob van Steenbergen Tester sinds 1996 Diverse rollen Sinds 2008: Chickenwings Test

Nadere informatie

Product Risico Analyse

Product Risico Analyse Product Risico Analyse Jurian van de Laar TestNet Avond 9 oktober 2013 www.improveqs.nl (info@improveqs.nl) Versie 2.0 1 Herkenbaar? In ons testproces wordt product risico analyse toegepast Wij gebruiken

Nadere informatie

Cecile Davis & Leo van der Aalst cecile.davis@sogeti.nl & leo.vander.aalst@sogeti.nl

Cecile Davis & Leo van der Aalst cecile.davis@sogeti.nl & leo.vander.aalst@sogeti.nl (fr)agile Balance Cecile Davis & Leo van der Aalst cecile.davis@sogeti.nl & leo.vander.aalst@sogeti.nl Voorstelronde Naam Organisatie Ervaring met testen in agile omgevingen Verwachting 2 Agenda 09:30

Nadere informatie

Test rapportage Waarom eigenlijk?

Test rapportage Waarom eigenlijk? Testrapportage Boodschappers van de koning? Test rapportage Waarom eigenlijk? TestNet voorjaarsevenement 2015 Jurian van de Laar Jurian van de Laar @JurianvdL 30 april 2015 @JurianvdL Jurian van de Laar

Nadere informatie

Doe de bughunt! Een vorm van Exploratory testing. Rob van Steenbergen rob@chickenwings.nl. Klaas-Durk Toonen kdtoonen@bluemorpho-st.

Doe de bughunt! Een vorm van Exploratory testing. Rob van Steenbergen rob@chickenwings.nl. Klaas-Durk Toonen kdtoonen@bluemorpho-st. Doe de bughunt! Een vorm van Exploratory testing Klaas-Durk Toonen kdtoonen@bluemorpho-st.com Rob van Steenbergen rob@chickenwings.nl Hallo! Rob van Steenbergen Tester sinds 1996 Diverse rollen Sinds 2008

Nadere informatie

Werkgroep ISO29119. TestNet thema-avond 9 oktober 2014

Werkgroep ISO29119. TestNet thema-avond 9 oktober 2014 Werkgroep ISO29119 TestNet thema-avond 9 oktober 2014 Is dit n gezonde maaltijd? Ja toch!! Om jezelf een oordeel te kunnen vormen heb je informatie nodig!! Vandaag brengen we kennis en informatie bij elkaar

Nadere informatie

Resultaat gerichter Testen

Resultaat gerichter Testen Resultaat gerichter Testen Verandering van test beleid bij Rabobank International De Rabobank 1 Rabobank International Information Systems &Development IS&D Global Services & IT Risk Management Strategy

Nadere informatie

Testen. Presentatie. Open-i Software Services BV, Maarssen Datum : 06-07-2013 Versie : 1.2

Testen. Presentatie. Open-i Software Services BV, Maarssen Datum : 06-07-2013 Versie : 1.2 Testen Presentatie Open-i Software Services BV, Maarssen Datum : 06-07-2013 Versie : 1.2 Algemeen Tegenwoordig behoeft het belang van testen nauwelijks nog te worden uitgelegd. Binnen organisaties speelt

Nadere informatie

Agile Testen in de praktijk

Agile Testen in de praktijk 1 Agenda 2 Agile Testen in de praktijk Summerschool 13 Juli 2011 Introductie Agile de context van agile Testen2.0 de tester in een agile project Waarden en principes DoD, PRA en MTP Testen3.0 in een agile

Nadere informatie

TestNet Voorjaarsevenement 2010 Jurian van de Laar 12 mei 2010 info@improveqs.nl

TestNet Voorjaarsevenement 2010 Jurian van de Laar 12 mei 2010 info@improveqs.nl Testers helpen ontwikkelaars of andersom? TestNet Voorjaarsevenement 2010 Jurian van de Laar 12 mei 2010 info@improveqs.nl Improve Quality Services B.V. 2 Agenda Hoe veilig is een muur? Past Scrum ook

Nadere informatie

Achter de schermen bij TPI Testscholen, kiezen of mixen?de praktijk

Achter de schermen bij TPI Testscholen, kiezen of mixen?de praktijk Achter de schermen bij TPI Testscholen, kiezen of mixen?de praktijk Wim ten Tusscher - Polteq TestNet najaarsevenement 2013 17 januari 2013 To be or not to be (een succesvolle tester) Context driven school

Nadere informatie

Agile Testing isn t Risking IT! Bram Bronneberg Test Manager Logica - CGI

Agile Testing isn t Risking IT! Bram Bronneberg Test Manager Logica - CGI Agile Testing isn t Risking IT! Bram Bronneberg Test Manager Logica - CGI B.W.F.P.M. BRONNEBERG TEST MANAGER UIREMENT & QUALITY MANAGEMENT Introductie Q & A Achtergrond Agile Testing isn t Risking IT!

Nadere informatie

Testgedreven ontwikkeling dat is pas veilig!

Testgedreven ontwikkeling dat is pas veilig! Testgedreven ontwikkeling dat is pas veilig! INTRODUCTIE ANKO TIJMAN 2 Software tester sinds 1997 (TMap, ISEB Practitioner) Eerste agile ervaring in 2001 Presentaties op (inter)nationale congressen Nov

Nadere informatie

Kwaliteit in Agile: een gegeven?

Kwaliteit in Agile: een gegeven? QA in Agile: waste? Kwaliteit in Agile: een gegeven? Een praktijkvoorbeeld Arno Balemans senior Quality Assurance consultant Bussum, 29 september 2015 Kwaliteit in Agile 2015 2 Werkzaamheden In mijn opdrachten:

Nadere informatie

Opleidingsaanbod: testopleidingen.com

Opleidingsaanbod: testopleidingen.com (Business, (IT) Projectmanagement, Quality Management, etc.) TMap NEXT Test Engineer(NL/ENG) Examentraining TMap NEXT Test Engineer E-learning TMap NEXT Test Engineer Certificering TMap NEXT Test Engineer

Nadere informatie

Whitepaper. Exploratory Testing. Waarom doen we dat niet altijd? door Dennis Joele

Whitepaper. Exploratory Testing. Waarom doen we dat niet altijd? door Dennis Joele Whitepaper Exploratory Testing Waarom doen we dat niet altijd? door Dennis Joele Dennis Joele is werkzaam als test designer bij TriOpSys en heeft als zodanig voor de Dienst der Hydrografie van de Koninklijke

Nadere informatie

B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1

B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1 B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1 JE ONBEWUSTE PROGRAMMEREN VOOR EEN GEWELDIGE TOEKOMST De meeste mensen weten heel goed wat ze niet willen in hun leven, maar hebben vrijwel geen

Nadere informatie

Communiceren met de achterban

Communiceren met de achterban 1 Communiceren met de achterban Je wilt weten hoe je het beste communiceert met de achterban. Je wilt direct aan de slag en snel resultaten. Je hebt een hoe-vraag. Zoals iedereen. Maar als je werkelijk

Nadere informatie

Leiderschap in een organisatie met technische professionals

Leiderschap in een organisatie met technische professionals Quintor Leiderschap in een organisatie met technische professionals Johan Tillema CEO Quintor Professionele softwareontwikkeling ICT Architectuur Java,.NET en Mobile Informatieanalyse Opgericht in 2005

Nadere informatie

ISACA round-table 7 december 2009 Rik Marselis

ISACA round-table 7 december 2009 Rik Marselis ISACA round-table 7 december 2009 Rik Marselis Senior Testconsultant bij Sogeti Penningmeester van BNTQB, de member board voor België en Nederland van de International Software Testing Qualifications Board

Nadere informatie

Context Driven Testing in de praktijk: Session Based Test Management bij T-Mobile en anderen. Ray Oei & Peter Schrijver okt 2013 v1

Context Driven Testing in de praktijk: Session Based Test Management bij T-Mobile en anderen. Ray Oei & Peter Schrijver okt 2013 v1 Context Driven Testing in de praktijk: Session Based Test Management bij T-Mobile en anderen Ray Oei & Peter Schrijver okt 2013 v1 Voorstellen Ray Oei Peter Schrijver Routeplan Iets (vogelvlucht) vertellen

Nadere informatie

Agile buiten de IT. Bent u al onbewust bekwaam met agile? Bert Leibbrand bert.leibbrand@itri.nl +31 6 27 74 60 88

Agile buiten de IT. Bent u al onbewust bekwaam met agile? Bert Leibbrand bert.leibbrand@itri.nl +31 6 27 74 60 88 Agile buiten de IT Bent u al onbewust bekwaam met agile? Bert Leibbrand bert.leibbrand@itri.nl +31 6 27 74 60 88 Agenda Overzicht Agile: een hype? Agile termen Planningpoker: zelf ervaren Samenvatten Volgende

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Geeft je inzicht in jouw persoonlijke

Nadere informatie

TESTAUTOMATISERING IN EEN ETL-OMGEVING

TESTAUTOMATISERING IN EEN ETL-OMGEVING Pagina 21 TESTAUTOMATISERING IN EEN ETL-OMGEVING Door John Kronenberg John.Kronenberg@bartosz.nl @johnkronenberg Edward Crain Edward.crain@divetro.nl Welke groeifasen werden doorlopen in testautomatisering

Nadere informatie

Ik ben een context driven tester! Joh? Echt waar? Nou en?

Ik ben een context driven tester! Joh? Echt waar? Nou en? TESTKRANT MAGAZINE VOOR DE NEDERLANDSE TESTER Ik ben een context driven tester! Joh? Echt waar? Nou en? door HUIB SCHOOTS Verder artikelen van: Jos van Rooyen Erik van Veendendaal Jan Jaap Cannegieter

Nadere informatie

lesmateriaal Taalkrant

lesmateriaal Taalkrant lesmateriaal Taalkrant Toelichting Navolgend vindt u een plan van aanpak en 12 werkbladen voor het maken van de Taalkrant in de klas, behorende bij het project Taalplezier van Stichting Wereldleren. De

Nadere informatie

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN COMMUNICEREN VANUIT JE KERN Wil je duurzaam doelen bereiken? Zorg dan voor verbonden medewerkers! Afgestemde medewerkers zijn een belangrijke aanjager voor het realiseren van samenwerking en innovatie

Nadere informatie

Eenvoudig nieuwe klanten. Voor adviseurs, trainers en coaches

Eenvoudig nieuwe klanten. Voor adviseurs, trainers en coaches Eenvoudig nieuwe klanten Voor adviseurs, trainers en coaches Leer hoe ideale klanten naar je toe komen. Wiep de Jong Online Business Trainer Eenvoudig nieuwe klanten 2 Welkom bij mijn E-Book 'Eenvoudig

Nadere informatie

De Agile Analist. Henk Jan Huizer

De Agile Analist. Henk Jan Huizer De Agile Analist Henk Jan Huizer Software Ontwikkeling Dat is Software Ontwikkeling is Voor veel organisaties van steeds grote belang! Agile Software ontwikkeling Is een aanpak die past bij het type werk

Nadere informatie

1 3 N u t t i g e LinkedIn Tips. Haal direct meer uit je netwerk!

1 3 N u t t i g e LinkedIn Tips. Haal direct meer uit je netwerk! 1 3 N u t t i g e LinkedIn Tips Haal direct meer uit je netwerk! Inleiding Allereerst wil ik u bedanken voor het downloaden van dit e-book. Na weken van voorbereiding kunnen we dan nu eindelijk dit e-book

Nadere informatie

Wat is jouw verhaal?

Wat is jouw verhaal? E E N E - B O O K V A N L E T T E R S & C O N C E P T S Wat is jouw verhaal? Passie en plezier overbrengen in een notendop Storytelling Verhalen vertellen is een belangrijk onderdeel van ons leven. Het

Nadere informatie

Op weg naar een hoger niveau testorganisatie. Tim Koomen TestNet najaarsevenement 2009

Op weg naar een hoger niveau testorganisatie. Tim Koomen TestNet najaarsevenement 2009 Op weg naar een hoger niveau testorganisatie Tim Koomen TestNet najaarsevenement 2009 1 Start Test resource pool Test factory Basic Change Method Seite 2 Einde Start Test resource pool Test factory Basic

Nadere informatie

Sjabloon testplan o.b.v. situationeel testen. <>

Sjabloon testplan o.b.v. situationeel testen. <<Organisatie>> Sjabloon testplan o.b.v. situationeel testen SYSQA B.V. Almere Datum : Status : Opgesteld door : Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 11 Over dit sjabloon Dit

Nadere informatie

Team:Sales en Marketing Datum: 21-04-2011 WICKED TEAMS RAPPORT

Team:Sales en Marketing Datum: 21-04-2011 WICKED TEAMS RAPPORT Team:Sales en Marketing Datum: 21-04-2011 WICKED TEAMS RAPPORT 1. Inleiding Het Team Testing team heeft de WickedTeams Teamanalyse gedaan. Deze teamanalyse geeft inzicht in een aantal kenmerken die van

Nadere informatie

14-9-2015. Scrum in het kort

14-9-2015. Scrum in het kort Les 3 Scrum in het kort Scrum is een agile proces dat het ons mogelijk maakt om de hoogste waarde in de kortste tijd te realiseren. Het maakt het ons mogelijk om snel en regelmatig echt werkende software

Nadere informatie

Agile/Scrum Foundation

Agile/Scrum Foundation Agile/Scrum Foundation Wil je continu grip houden op (langlopende) projecten? Leer de theorie van Agile en hoe Scrum een oplossing biedt om projecten binnen tijd en budget te realiseren Leer welke verantwoordelijkheden

Nadere informatie

PLANET AGILE 17E BPUG SEMINAR

PLANET AGILE 17E BPUG SEMINAR PLANET AGILE 17E BPUG SEMINAR. Lean toegepast op PRINCE2 Projectmanagement is waste (maar noodzakelijk) Martin van Borselaer Mens-, organisatie- en procesverbeteraar Projectmanager/verandermanager & coach

Nadere informatie

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Werkt gedurende langere periode nauwkeurig en zorgvuldig, met oog voor detail, gericht op het voorkómen van fouten en slordigheden, zowel in eigen als andermans

Nadere informatie

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Helder &Wijzer Mijn opdrachten In een kort, blended programma In het kort Voor wie docenten/trainers die blended opdrachten willen leren ontwerpen en ontwikkelen

Nadere informatie

Grenzeloos vertrouwen in een tool!?

Grenzeloos vertrouwen in een tool!? Grenzeloos vertrouwen in een tool!? TestNet voorjaarsevenement Maandag 30 juni 2008 Rick de Jong Agenda Korte introductie Kritische kijk op het gebruik van tools Intake en selectie van tools Het omarmen

Nadere informatie

wat is het? Dit doe ik door een combinatie van sprekende foto s met een bijpassende tekst, die de situatie op een authentieke manier omschrijven.

wat is het? Dit doe ik door een combinatie van sprekende foto s met een bijpassende tekst, die de situatie op een authentieke manier omschrijven. Met visual storytelling voeg ik een andere dimensie toe aan verhalen vertellen én fotografie. Ik geef een (levens)event niet alleen een gezicht, maar ook een stem en breng hiermee het ware en pure gevoel

Nadere informatie

Agile bij grote administratieve systemen. Omgaan met requirements

Agile bij grote administratieve systemen. Omgaan met requirements Agile bij grote administratieve systemen Omgaan met requirements 1 Agenda Wat is een groot systeem? Aanpak van een groot systeem Agile alignment Agile en requirements (en architectuur) Agile en governance

Nadere informatie

EXIN Agile Scrum Foundation

EXIN Agile Scrum Foundation Voorbeeldexamen EXIN Agile Scrum Foundation Editie april 2014 Copyright 2014 EXIN All rights reserved. No part of this publication may be published, reproduced, copied or stored in a data processing system

Nadere informatie

WHITE PAPER. Agile/Scrum

WHITE PAPER. Agile/Scrum WHITE PAPER Agile/Scrum Belangrijkste kenmerk van Scrum is de ontwikkeling via een serie van korte - iteraties, in Scrum terminologie sprints genoemd. Introductie Heel in het kort gezegd is Scrum een Agile

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Laat je talenten leven Helpt je het

Nadere informatie

2012 heden: codecentric Nederland BV Agile Test Consultant. 2010 2012 Rabobank International Teamleider, Leads Test Analyst

2012 heden: codecentric Nederland BV Agile Test Consultant. 2010 2012 Rabobank International Teamleider, Leads Test Analyst Personalia Naam: LinkedIn: Blog codecentric: Blog persoonlijk: Rol: Huib Schoots nl.linkedin.com/in/huibschoots/ http://blog.codecentric.nl http://www.huibschoots.nl/blog Agile Test Consultant / Trainer

Nadere informatie

TestNet voorjaarsevenement 2014 Managen van een KetenTest bij NS met hun TOPAAS toolsuite. Managen van een Ketentest bij NS met hun TOPAAS tool-suite

TestNet voorjaarsevenement 2014 Managen van een KetenTest bij NS met hun TOPAAS toolsuite. Managen van een Ketentest bij NS met hun TOPAAS tool-suite Managen van een Ketentest bij NS met hun TOPAAS tool-suite Bart Broekman mei 2014 Onderwerpen De (prachtige) TOPAAS tooling De (niet zo prachtige) project-situatie De (oh zo mooie) dingen die we ermee

Nadere informatie

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek: Deel II Vertaling pagina 83 97

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek: Deel II Vertaling pagina 83 97 Wanneer gebruiken we kwalitatieve interviews? Kwalitatief interview = mogelijke methode om gegevens te verzamelen voor een reeks soorten van kwalitatief onderzoek Kwalitatief interview versus natuurlijk

Nadere informatie

Test Management Assessment

Test Management Assessment Test Management Assessment Bart Knaack 1 Spreker wie ben ik? Bart Knaack Testmanager LogicaCMG Medewerker Test Research Centre Huidige opdracht: Legacy transformation testing bij Nationale Nederlanden.

Nadere informatie

Een website ontwerpen met agile design en scrum, wat heb je nodig?

Een website ontwerpen met agile design en scrum, wat heb je nodig? Een website ontwerpen met agile design en scrum, wat heb je nodig? door admin - 03-19-2012 http://www.itpedia.nl/2012/03/19/een-website-ontwerpen-met-agile-design-en-scrum-wat-heb-je-nodig/ Door Pieter

Nadere informatie

Binnen het functioneringsgesprek is ook ruimte om de behoefte of noodzaak van een opleiding te bespreken en daarop actie te ondernemen.

Binnen het functioneringsgesprek is ook ruimte om de behoefte of noodzaak van een opleiding te bespreken en daarop actie te ondernemen. Leidraad Consult over: het functioneringsgesprek Functioneringsgesprekken verlopen vaak problematisch. Zowel leidinggevenden als medewerkers zien er nogal eens tegenop en zijn achteraf teleurgesteld over

Nadere informatie

SCRUM VERDUBBELAAR. dubbel zo goed door je persoonlijke backlog. Een leerprogramma dat zorgt voor verdieping. in de ontwikkeling van Scrumteams

SCRUM VERDUBBELAAR. dubbel zo goed door je persoonlijke backlog. Een leerprogramma dat zorgt voor verdieping. in de ontwikkeling van Scrumteams SCRUM VERDUBBELAAR dubbel zo goed door je persoonlijke backlog Een leerprogramma dat zorgt voor verdieping in de ontwikkeling van Scrumteams IK WIST DAT HET NIET GING LUKKEN (en hield het voor me) IK HEB

Nadere informatie

Factsheet CONTINUOUS VALUE DELIVERY Mirabeau

Factsheet CONTINUOUS VALUE DELIVERY Mirabeau Factsheet CONTINUOUS VALUE DELIVERY Mirabeau CONTINUOUS VALUE DELIVERY We zorgen ervoor dat u in elke volwassenheidsfase van uw digitale platform snel en continu waarde kunt toevoegen voor eindgebruikers.

Nadere informatie

Feedback geven en ontvangen

Feedback geven en ontvangen Feedback geven en ontvangen 1 Inleiding In het begeleiden van studenten zul je regelmatig feedback moeten geven en ontvangen: feedback is onmisbaar in de samenwerking. Je moet zo nu en dan kunnen zeggen

Nadere informatie

Literatuur Projectmatig Werken

Literatuur Projectmatig Werken Literatuur Projectmatig Werken Onderstaande boeken behandelen de meest gebruikte methodieken van projectmatig werken. Prince 2 is vooral voor ICT-projecten geschikt. Overheden kiezen vaak voor een bepaalde

Nadere informatie

STOP MAAR MET FEEDBACK GEVEN. HET HEEFT GEEN ZIN

STOP MAAR MET FEEDBACK GEVEN. HET HEEFT GEEN ZIN E-blog STOP MAAR MET FEEDBACK GEVEN. HET HEEFT GEEN ZIN In samenwerken Het is tijd voor een next level feedback geven; gewoon kijken naar het resultaat i.p.v. het gedrag. In dit blog 5 gedachtenkronkels

Nadere informatie

INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING

INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING 1 INNOVATION BY MAKING, LEARNING BY DOING Bij alles wat we doen, hanteren we deze twee principes. Innovation happens by making. The only way to learn innovation is

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

Hoe ver moet je gaan?

Hoe ver moet je gaan? Hoe ver moet je gaan? Requirements verzamelen in agile John Copier; Marcel Steur 8 oktober 2015 Introductie Marcel + Qquest Informatica TU Delft Bedrijfskunde HSA + VU IT combineren met bedrijfskunde Qquest

Nadere informatie

Feedback. in hapklare brokken

Feedback. in hapklare brokken Feedback in hapklare brokken Jan van Baardewijk Zorgteamtrainer Op zorgteamtraining.nl is de meest recente versie van feedback gratis beschikbaar. Mocht je willen weten of je de meest recente versie hebt,

Nadere informatie

Je doel behalen met NLP.

Je doel behalen met NLP. Je doel behalen met NLP. NLP werkt het beste als al je neurologische niveaus congruent zijn. Met andere woorden: congruent zijn betekent wanneer je acties en woorden op 1 lijn zijn met je doelen, overtuigingen,

Nadere informatie

BOOST YOUR CAREER, COMPANY AND KNOWLEDGE

BOOST YOUR CAREER, COMPANY AND KNOWLEDGE BOOST YOUR CAREER, COMPANY AND KNOWLEDGE 1 Boeiend en verrijkend. Ook verschillend van invalshoeken en belangen Het was mijn doel om van de ervaringen van anderen te leren en dat is geslaagd De rondetafelsessies

Nadere informatie

Scrum. Een introductie

Scrum. Een introductie Organisatie SYSQA B.V. Pagina 1 van 10 Scrum Een introductie Almere 1999 Proud of it Pagina 1 van 10 Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 10 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Scrum... 4 3 Scrum rollen...

Nadere informatie

Risk Based Testing. TestNet Voorjaarsbijeenkomst. Johan Vink. A reality check

Risk Based Testing. TestNet Voorjaarsbijeenkomst. Johan Vink. A reality check Risk Based Testing A reality check TestNet Voorjaarsbijeenkomst Johan Vink Even voorstellen - Johan Vink - 42 jaar testervaring - 15 jaar betaald - Test competence leader Risk Based Testing, a reality

Nadere informatie

TESTEN VOLGENS TMAP, EEN KORTE INTRODUCTIE. 1. Inleiding. 2. TMap methode. Kwaliteit zonder gestructureerd testen is toeval.

TESTEN VOLGENS TMAP, EEN KORTE INTRODUCTIE. 1. Inleiding. 2. TMap methode. Kwaliteit zonder gestructureerd testen is toeval. TESTEN VOLGENS TMAP, EEN KORTE INTRODUCTIE Kwaliteit zonder gestructureerd testen is toeval Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. De TMap methode 3. De fase Planning & Beheer 4. De fase testspecificatie 5. De

Nadere informatie

Online Training Basis LinkedIn (LI) Profiel

Online Training Basis LinkedIn (LI) Profiel Auteur: Leni Minderhoud info@45plusondernemer.nl Online Training Basis LinkedIn (LI) Profiel Audio 1 Het belangrijkste voor je LI profiel eerst Hallo luisteraar naar deze audio serie over je LI profiel.

Nadere informatie

Wat heeft een tester aan ASL en BiSL?

Wat heeft een tester aan ASL en BiSL? TestNet Noord, Heerenveen, 20 november 2012 Wat heeft een tester aan ASL en BiSL? Eibert Dijkgraaf Intro Wie zit er in een typische beheer omgeving? Wat is kenmerkend voor testen : IN BEHEER? IN ONDERHOUD?

Nadere informatie

Agile, Scrum en Kanban in de praktijk

Agile, Scrum en Kanban in de praktijk Agile, Scrum en Kanban in de praktijk Wat is agile en wat kenmerkt agile projecten? Agile in de praktijk: rollen, teams en best practices Hoe om te gaan met requirements in agile projecten? Hoe agile projecten

Nadere informatie

Thomas Veltman Praktisch usability testen Najaarsevent TestNet: 22 september 2009

Thomas Veltman Praktisch usability testen Najaarsevent TestNet: 22 september 2009 Titel, samenvatting en biografie Samenvatting Thomas Veltman Praktisch usability testen Najaarsevent TestNet: 22 september 2009 Er zijn een aantal opvallende verschillen in de benadering van testen van

Nadere informatie

Scrumscrumscrumscrumscrumscrum scrumscrumscrumscrumscrumscrum scrumscrumscrumscrumscrumscrum agileagileagileagileagileagileagileagil

Scrumscrumscrumscrumscrumscrum scrumscrumscrumscrumscrumscrum scrumscrumscrumscrumscrumscrum agileagileagileagileagileagileagileagil Scrumscrumscrumscrumscrumscrum scrumscrumscrumscrumscrumscrum scrumscrumscrumscrumscrumscrum agileagileagileagileagileagileagileagil eagileagileagileagileagileagileagileagi leagileagileagileagileagileagileagileag

Nadere informatie

Uitleg boekverslag en boekbespreking

Uitleg boekverslag en boekbespreking Uitleg boekverslag en boekbespreking groep 7 schooljaar 2014-2015 Inhoudsopgave: Blz. 3 Blz. 3 Blz. 3 Blz. 4 Blz. 6 Blz. 7 Blz. 7 Stap 1: Het lezen van je boek Stap 2: Titelpagina Stap 3: Inhoudsopgave

Nadere informatie

Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world

Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world HOE GAAT HET NU? We zetten allemaal verschillende methoden in om vraagstukken op te lossen, oplossingen te ontwerpen

Nadere informatie

15 tips om het maximum uit uw congres- en beursdeelname te halen

15 tips om het maximum uit uw congres- en beursdeelname te halen 15 tips om het maximum uit uw congres- en beursdeelname te halen Winfried Mortelmans Business Manager Kluwer Opleidingen - Linkpower winfried.mortelmans@kluwer.be twitter.com/winfriedmor 2011 Kluwer Opleidingen

Nadere informatie

Werkgroep Testregie 8 november 2011

Werkgroep Testregie 8 november 2011 De kwaliteitsregisseur Werkgroep Testregie 8 november 2011 4 oktober live!!! 1 Inhoud Doel van de avond Aanleiding van de werkgroep De werkgroep en het doorlopen proces Samenvatting white paper Discussie

Nadere informatie

Het gedragmodel. 1. Inleiding

Het gedragmodel. 1. Inleiding Het gedragmodel 1. Inleiding Het gedragmodel is een NLP-techiek, ontwikkeld door Peter Dalmeijer (zie www.vidarte.nl) en Paul Lenferink. Het model leert ons feedback te geven waarbij we anderen op hun

Nadere informatie

het starters lab het Starters Lab starters4communities werkt met jong talent aan maatschappelijke innovatie.

het starters lab het Starters Lab starters4communities werkt met jong talent aan maatschappelijke innovatie. het starters lab In het Starters Lab bouwen jonge talenten in teams sociale ondernemingen. Samen sterker! Jij bent: starters4communities werkt met jong talent aan starters4communities presenteert het Starters

Nadere informatie

Voorwoord. Aan de slag met job craften

Voorwoord. Aan de slag met job craften Aan de slag met job craften Voorwoord Over job craften wordt steeds meer geschreven. Er is een scala aan wetenschappelijke artikelen en in Nederland zijn inmiddels ook enkele promotieonderzoeken gepubliceerd.

Nadere informatie

Het Presentatie Structuur Model Hoe ontwikkel jij overtuigende presentaties en webinars? Introverte ZZP-ers worden hooggewaardeerde experts.

Het Presentatie Structuur Model Hoe ontwikkel jij overtuigende presentaties en webinars? Introverte ZZP-ers worden hooggewaardeerde experts. Het Presentatie Structuur Model Hoe ontwikkel jij overtuigende presentaties en webinars? Introverte ZZP-ers worden hooggewaardeerde experts. Het Presentatie Structuur Model De hoofdindeling van een presentatie,

Nadere informatie

Jan Bransen Het Schrijven van een Filosofisch Essay

Jan Bransen Het Schrijven van een Filosofisch Essay Jan Bransen Het Schrijven van een Filosofisch Essay Onderstaande tekst schreef ik jaren geleden om studenten wat richtlijnen te geven bij het ontwikkelen van een voor filosofen cruciale vaardigheid: het

Nadere informatie

In deze les. Het experiment. Hoe bereid je het voor? Een beetje wetenschapsfilosofie. Literatuuronderzoek (1) Het onderwerp.

In deze les. Het experiment. Hoe bereid je het voor? Een beetje wetenschapsfilosofie. Literatuuronderzoek (1) Het onderwerp. In deze les Het experiment Bart de Boer Hoe doe je een experiment? Hoe bereid je het voor? De probleemstelling Literatuuronderzoek Bedenken/kiezen experimentele opstelling Bedenken/kiezen analysevorm Hoe

Nadere informatie

Welkom. Great SAP Test Experience. 23 maart 2015

Welkom. Great SAP Test Experience. 23 maart 2015 Welkom Great SAP Test Experience 23 maart 2015 Sogeti PowerPoint Referentie 2014 2 5 5 Sogeti PowerPoint Referentie 2014 3 Sogeti PowerPoint Referentie 2014 4 Sogeti PowerPoint Referentie 2014 5 En toch

Nadere informatie

Van huidige situatie ------------ naar --------------------------------- gewenste situatie

Van huidige situatie ------------ naar --------------------------------- gewenste situatie Doelen stellen NLP is een doelgerichte, praktische en mensvriendelijke techniek. NLP = ervaren, ervaren in denken, voelen en doen. Middels een praktisch toepasbaar model leren we om de eigen hulpmiddelen,

Nadere informatie

Martin van Leeuwen Happy Testing

Martin van Leeuwen Happy Testing Titel, samenvatting en biografie Samenvatting: Deze presentatie beschrijft een aantal test maatregelen die in een RUP nieuwbouw project zijn genomen, om ervoor te zorgen dat het testen aan het eind van

Nadere informatie

Het definitieve prototype van Foliostory zal op basis van een usability test getest worden.

Het definitieve prototype van Foliostory zal op basis van een usability test getest worden. Testplan prototype Het definitieve prototype van Foliostory zal op basis van een usability test getest worden. Hierbij wordt een happy flow scenario aan de respondenten voorgelegd met daarin taken die

Nadere informatie

Mind Maps. An agile way of working. Huib Schoots Jean-Paul Varwijk

Mind Maps. An agile way of working. Huib Schoots Jean-Paul Varwijk Mind Maps An agile way of working Huib Schoots Jean-Paul Varwijk TestNet najaarsevenement 2012 Programma Introductie Onze hersenen Logica Spraak Taal Analytisch Rekenen Abstract denken Kleur Fantasie Muziek

Nadere informatie

voorpublicatie TESTEN2.0 TM de praktijk van agile testen Testen 2.0 agile testen vooraankondiging.indd 1 11-9-2008 11:35:52

voorpublicatie TESTEN2.0 TM de praktijk van agile testen Testen 2.0 agile testen vooraankondiging.indd 1 11-9-2008 11:35:52 voorpublicatie TESTEN2.0 TM de praktijk van agile testen Testen 2.0 agile testen vooraankondiging.indd 1 11-9-2008 11:35:52 In november 2008 publiceert Ordina het boek Testen2.0 TM. De praktijk van agile

Nadere informatie

Ik heb er geen boodschap aan

Ik heb er geen boodschap aan Ik heb er geen boodschap aan Ik heb er geen boodschap aan 20 manieren om je rapportage aan te passen aan je publiek Thomas Veltman Testconsultant Nieuwegein, 17-3-2015 Testnet voorjaarsevent 2015 2 Situatie

Nadere informatie

Marc Koper/ Bas M. Dam A Tool with a Fool is only a tool Voorjaarsevent Testnet: 30 juni 2008

Marc Koper/ Bas M. Dam A Tool with a Fool is only a tool Voorjaarsevent Testnet: 30 juni 2008 Titel, samenvatting en biografie Samenvatting: Marc Koper/ Bas M. Dam A Tool with a Fool is only a tool Voorjaarsevent Testnet: 30 juni 2008 Voor het uitvoeren van testen zijn diverse uitstekende tools

Nadere informatie

Het sociale platform voor je organisatie

Het sociale platform voor je organisatie Het sociale platform voor je organisatie Laat de chaos achter je Tientallen CC tjes op een dag, maar nog steeds niet op de hoogte? Een dagelijkse zoektocht naar verdwenen documenten, specifieke informatie

Nadere informatie

Je gedachten gestructureerd op papier

Je gedachten gestructureerd op papier Online training: Je gedachten gestructureerd op papier Start: 14 september 2015 Een online programma, mét coaching, voor ondernemers en werknemers Voor als je logisch opgebouwde teksten wil leren schrijven,

Nadere informatie

Test Process Improvement Benchmark. SPIder Conferentie 23 september Wim van Uden

Test Process Improvement Benchmark. SPIder Conferentie 23 september Wim van Uden Test Process Improvement Benchmark SPIder Conferentie 23 september Wim van Uden Agenda Korte inleiding TPI -model TPI benchmark overall Vergelijking branches DO s& DON Ts Test Process Improvement Optimaliseren

Nadere informatie

Rik Teuben Leren behangen tegen de wind in

Rik Teuben Leren behangen tegen de wind in Titel, samenvatting en biografie Rik Teuben Leren behangen tegen de wind in Samenvatting: De technische component overheerst in de huidige opvattingen en theorie over testen. Begripsvorming over bijvoorbeeld

Nadere informatie