Kinderen spijbelen: ouders op cursus?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Kinderen spijbelen: ouders op cursus?"

Transcriptie

1 Kinderen spijbelen: ouders op cursus? Opvoedingsondersteuning voor ouders van hardnekkige spijbelaars Vernieuwing - tijdschrift voor onderwijs en opvoeding, 5: Ingeborg Tönis en Anja Zonneveld Mirjam heeft al een hele geschiedenis achter de rug met Richard, haar zoon van 14, als uiteindelijk proces-verbaal wordt opgemaakt. Aan het eind van groep 8 van de basisschool is het spijbelen begonnen. Waarom zou ik nog m n best doen? Ik ga naar het VBO en die laatste maanden van het jaar doen we toch niks meer, brengt hij als verklaring voor zijn gedrag naar voren. Echter, eenmaal op het VBO vallen de school en de vriendjes tegen. Richard spijbelt steeds vaker. Gesprekken met zijn mentor en uiteindelijk ook de leerplichtambtenaar hebben weinig effect. Mirjam krijgt zo langzamerhand het gevoel de greep op haar kind volledig te verliezen. Als blijkt dat ze in plaats van een boete voor het spijbelen van haar zoon een opvoedingsondersteunende training kan volgen, is de keuze snel gemaakt. Een beetje hulp bij de opvoeding kan ze nu best gebruiken! Anneke en Aad zijn de ouders van de 16-jarige Daniëlle. Ook Daniëlle is enkele jaren geleden begonnen met af en toe spijbelen. Dit wordt steeds erger. Het laatste jaar is Daniëlle vaker niet, dan wel op school geweest. In het begin maakten de ouders zich hier wel druk om. Maar nu hebben ze de moed zo n beetje opgegeven. Ze luistert toch al lang niet meer naar ons. Ze zoekt het nu zelf maar uit verzucht Aad. En dan komt dat proces-verbaal. Een boete? Daar hebben Aad en Anneke, die van een minimuminkomen moeten rondkomen, nu echt het geld niet voor. Dus doe dan maar die cursus: even een paar ochtendjes naar een training en dan hebben ze dat ook weer gehad Een leerstraf voor ouders als maatregel om ernstige vormen van spijbelen tegen te gaan, is het afgelopen jaar regelmatig als discussiepunt in de publiciteit geweest. Aanleiding hiertoe vormde ondermeer een verplichte training voor ouders van hardnekkige spijbelaars: Ouders: Present!. Deze training is in opdracht van het Ministerie van Justitie ontwikkeld door het Platform Opleiding, Onderwijs en Organisatie (PLATO) van de Universiteit Leiden*. Grote twijfels over de effectiviteit van een geldboete aan ouders van spijbelaars vormden een belangrijke aanleiding voor de ontwikkeling van deze leerstraf. Er zijn twee soorten schoolverzuim te onderscheiden: luxe verzuim en signaalverzuim. Luxe verzuim houdt in, dat buiten de schoolvakanties op vakantie wordt gegaan. Signaalverzuim duidt op spijbelen als signaal van andere, onderliggende problemen. In geval van luxe verzuim kan een geldboete voor de ouders een passende straf zijn. Zo wordt een goedkope vakantie buiten het hoogseizoen immers heel wat onaantrekkelijker gemaakt. Bij signaalverzuim zal een boete echter veel minder effectief zijn. Er wordt dan namelijk niets gedaan aan de oorzaken van het spijbelen. De problemen die het spijbelen veroorzaken, blijven onopgemerkt en onopgelost. Vandaar dat vanuit het Ministerie van Justitie gezocht is naar alternatieve wijzen van 'bestraffen' van ouders. Het idee voor een min of meer verplicht opvoedingsondersteuningsaanbod voor ouders van spijbelaars was ontstaan. Daarbij speelt ook preventie van criminaliteit een rol. Het verband tussen spijbelen en delinquent gedrag is herhaaldelijk onderzocht en vastgesteld. Kinderen die spijbelen, lopen een grotere kans om in de (kleine of grote) criminaliteit terecht te komen dan leeftijdgenoten die wel trouw de school bezoeken. Naar school gaan' is dus niet alleen belangrijk om een opleiding te volgen, maar ook vanuit het oogpunt van criminaliteitspreventie.

2 Uiteindelijk doel van de cursus is dat het spijbelen wordt teruggedrongen. Als ontwikkelaars van de cursus menen we overigens, dat de training alléén geen drastische vermindering van het aantal spijbelaars tot gevolg zal hebben. Daar is meer voor nodig. De leerling zelf en de sociale omgeving van de betreffende spijbelaar (zoals de school, het buurthuis en het nabijgelegen café) zullen, liefst tegelijkertijd, actief moeten meewerken aan een oplossing. De opvoedingsondersteuning aan ouders levert een bijdrage, door ouders beter te leren omgaan met het spijbelprobleem. Zonder inzet van de ouders zal het immers heel moeilijk zijn de kinderen weer terug te krijgen in de klas. Voor wie? De training is bedoeld voor ouders van hardnekkige spijbelaars, dat wil zeggen: kinderen die zich schuldig maken aan signaalverzuim. Allerlei factoren kunnen (vaak tegelijkertijd) een rol spelen bij het spijbelgedrag. Een paar voorbeelden: een kind ziet het nut er niet van in om naar school te gaan; vindt de leerstof veel te moeilijk of wordt daar juist te weinig door uitgedaagd; vindt te weinig aansluiting bij andere leerlingen; wordt gepest; wordt naar zijn/haar gevoel niet serieus genomen; ouders tonen weinig interesse of zitten er juist veel te veel bovenop; de wereld buiten school lokt, het café om de hoek is erg gezellig... In de training leren ouders omgaan met het spijbelprobleem. Gezien de geëscaleerde situatie is hun houding en hun manier van reageren mogelijk niet optimaal. De training richt zich daarom op het bevorderen van een adequate houding en adequaat gedrag van de ouders tegenover het spijbelen. De training is uitdrukkelijk níet bedoeld voor zogeheten zware probleemgevallen. Is er sprake van een geheel uit de hand gelopen situatie waarin bijvoorbeeld ook geweld of verslavende middelen een rol spelen, dan zijn ouders en kind meer gebaat bij een verdergaande hulpverlening. Alhoewel het Ministerie van Justitie heeft gekozen voor een Nederlandse versie, heeft het cursusmateriaal een brede herkenbaarheid voor diverse culturele groepen in onze samenleving. Dit uit zich onder andere in de keuze van voorbeelden en de ontwikkelde videofragmenten. Op basis van ervaring met een pilot van de cursus zal bekeken worden in hoeverre het wenselijk is om het materiaal verder toe te spitsen op diverse doelgroepen. Uitgangspunten van Ouders: Present! In de uitgangspunten van de training worden diverse benaderingen met elkaar verenigd. Allereerst zien we ouderondersteuning als attitudeveranderingsproces. De training is gericht op het bevorderen van een adequate houding van ouders ten opzichte van het spijbelen van hun kind. Daarbij gaan we uit van een aanpak op drie fronten: ingaan op ervaringen/emoties, aanreiken van kennis, en oefenen van opvoedingsvaardigheden. Deze drie aspecten zijn in de training terug te vinden en wisselen elkaar af. Verder blijken in de praktijk van opvoedingsondersteuning aan ouders van jongeren, bijvoorbeeld in opvoedingscursussen en RIAGG-aanpak, met name leertheoretische en communicatieve benaderingen gevolgd te worden. De leertheoretische benadering stelt dat gedrag dat beloond wordt, zal versterken. Gedrag dat niet beloond wordt, zal afzwakken. Ouders kunnen dus gewenst gedrag van hun kind bevorderen door dit te belonen, bijvoorbeeld door een compliment te geven. Ongewenst gedrag kunnen ze afzwakken, bijvoorbeeld door er geen aandacht aan te schenken. Dit alles moet gepaard gaan met het stellen van duidelijke grenzen.

3 Met name bij pubers is het van belang, dat ouders met hun kind communiceren over het stellen en handhaven van grenzen. Hiermee komen we bij de communicatieve benadering terecht. Het bevorderen van communicatieve vaardigheden staat daarin centraal. Ouders moeten actief luisteren naar hun kind. Kinderen, met name pubers, kunnen namelijk heel ondoorzichtige boodschappen uitzenden. Ze zeggen het één, maar bedoelen iets anders. Door actief te luisteren (zie kader) kunnen ouders proberen achter de werkelijke boodschap van hun kind te komen. En is er een probleem of zijn er conflicterende belangen, dan is het van belang om gezamenlijk naar een oplossing te zoeken. Voorbeeld van actief luisteren Rosa: 'Ik ga niet meer naar gym.' Moeder: 'Oh, nee?' Rosa: 'Nee, ik vind er niets meer aan.' Moeder: 'Je vindt gym niet meer leuk?' Rosa: 'Nee, die meiden moeten mij altijd hebben, vandaag zaten ze me weer te jennen.' Moeder: 'Je bent bang voor die meiden en zou ze liever uit de weg gaan?' Rosa: 'Ja, misschien kan ik het wel tegen de leraar zeggen.' Moeder: 'Ja, dat lijkt me een goed idee.' Op basis van bovenstaande uitgangspunten, zijn de algemene doelen van de training als volgt geformuleerd: 1. de ervaringen en emoties die de spijbelproblematiek bij ouders oproept uitwisselen en bespreekbaar maken; 2. ouders informeren over opvoeding en school; 3. ouders laten kennisnemen van een aantal specifieke opvoedingsvaardigheden en het trainen van een aantal van deze vaardigheden. De verwachting is, dat ouders hierdoor adequater leren omgaan met het spijbelprobleem. Inhoud en opzet van de training Bij de training is gekozen voor een drieledige opzet. De hierboven genoemde doelen komen aan de orde in ervaringsgerichte modulen, modulen met informatie over opvoeden en school, en modulen gericht op coaching/advisering. Sommige modulen zijn voor alle ouders verplicht, andere worden afhankelijk van de specifieke problematiek en beginsituatie van de ouders wél of niet verplicht gesteld. Daarom start de 'leerstraf' voor iedere ouder met een individueel intakegesprek, waarin wordt vastgesteld welke modulen de ouder gaat volgen. De ervaringsgerichte modulen en informatiemodulen worden samen met andere ouders gevolgd. Zo kunnen ervaringen worden uitgewisseld, kunnen ouders elkaar adviseren, en kan hen het gevoel worden gegeven dat zij niet de enigen zijn met dit probleem. De modulen gericht op coaching/advisering hebben een individueel karakter. Dit geldt ook voor doorverwijzing naar een eventueel vervolgtraject. De training is immers beperkt van omvang. Voor sommige ouders zal specifieke aanvullende training gewenst zijn. De gehele training wordt begeleid door een ervaren trainer. Deze verzorgt de bijeenkomsten aan de hand van een trainershandleiding.

4 Voorbeeld van een ervaringsgerichte module : Videobijeenkomst In deze bijeenkomst worden een aantal videofragmenten over spijbelen getoond. Achterliggend idee is, dat ouders hiermee over een drempel getrokken kunnen worden om hun ervaringen met het spijbelgedrag van hun kind naar voren te brengen. Er zijn vier verschillende fragmenten ontwikkeld. Hieronder is een samenvatting van een fragment opgenomen: Het is kwart over acht. Ahmed, 15 jaar, ligt nog in bed terwijl hij om half negen op school moet zijn. Zijn moeder roept onderaan de trap: "Ahmed, het is nu echt tijd." Even later staat ze in de deuropening van zijn kamer, loopt naar zijn bed en schudt aan zijn schouder. Ahmed reageert nors. Moeder probeert haar zoon met woorden te bewegen uit bed te komen, trekt dan zacht aan zijn arm. Ahmed wordt boos, zelfs een beetje agressief: "Blijf van me af!". Moeder wordt nu ook boos: "Wat ben je toch een slappeling", en loopt de kamer uit. Ahmed draait de deur van zijn kamer op slot. Voorbeeld van een informatiemodule : Naar school voor je toekomst In elke informatiemodule staat een onderwerp met betrekking tot opvoeden of school centraal. De informatie wordt behandeld in uiteenlopende, activerende werkvormen. Bij elke informatiemodule is een beknopte brochure voor ouders samengesteld, met daarin de kern van de bijeenkomst. Vaak wordt in de brochure ook een gerichte opdracht voor thuis beschreven. In de module 'Naar school voor je toekomst' gaat het over de rol van het onderwijs voor de toekomst van kinderen. Welke schooltypen zijn er? Wat zijn de doorstroommogelijkheden? En op welke manier kunnen ouders actief betrokken zijn bij de school van hun kind? In de brochure wordt daarbij de volgende opdracht gegeven: 'Ga na hoe de situatie bij u thuis is: 1. Wanneer maakt uw kind huiswerk en hoe lang? 2. Waar maakt uw kind huiswerk? Hoe ziet die plaats eruit (andere mensen aanwezig; achtergrondlawaai; afleidende spullen op tafel)? 3. Praat u wel eens met uw kind over school? Waarover (huiswerk; overhoren; problemen op school; de toekomst; spijbelen)?' En zal het echt werken? Nu de training is ontwikkeld, is het tijd dat ermee geëxperimenteerd gaat worden. Hoe zal de training in de praktijk verlopen, kunnen trainers met het materiaal uit de voeten, hoe reageren ouders erop, wat zijn de effecten op ouders en spijbelaars? Allemaal vragen waarop we graag de antwoorden willen weten. En die hopen we ook te krijgen. Er staan namelijk een aantal pilots met de training op stapel. De komende drie jaar zal in Breda en Rotterdam tien maal worden proefgedraaid. Om de training te laten aanslaan, is naar ons idee om te beginnen een goede intake met de ouders van belang. Er moet een duidelijk beeld van de situatie van de betrokkenen zijn, om een passend aanbod uit de beschikbare modulen te doen. Hierbij moet met de ouders besproken worden wat ze wel en niet van de training kunnen verwachten. Verder zien wij het als belangrijke taak van de trainer het groepsproces op gang te brengen en te houden, en de ouders 'bij de les' te houden. Wat ook duidelijk is, is dat er zo min mogelijk praktische barrières moeten zijn om aan de training deel te nemen. Afstand, tijdstip, kinderopvang allerlei zaken die van invloed kunnen

5 zijn op het wel of niet met succes volgen van de training. Last but not least hangt het slagen van het ondersteuningsaanbod af van de juridische mogelijkheden. De training is 'min of meer verplicht', maar als een deelnemer het laat afweten, welke sancties staan daar dan tegenover? En worden deze ook nageleefd? Tot slot benadrukken we nogmaals, dat de oudertraining naar ons idee een integraal onderdeel hoort te zijn van een totale aanpak van het spijbelprobleem. Spijbelen is immers geen zaak van alléén de ouders. Ook de spijbelaars zelf, de school en eventuele andere betrokkenen kunnen worden aangesproken op hun verantwoordelijkheden. Enige achtergrondliteratuur Agerbeek, M. (1997). Chronische spijbelaars - De grenzen van de leerplicht. De Bezige Bij. Bakker, I., & Janssen, H. / Blokland, G., Jong, J. de, & Bakker, I. (eindred.) (1993). Respectievelijk 'Trainershandleiding' en 'Draaiboek' Oudercursus Opvoeden: Zó. Utrecht, Den Haag: Landelijk Centrum GVO, Het Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn (NIZW) en RIAGG Zuidhage. Gordon, T. (1992). Luisteren naar kinderen: de nieuwe methode voor overleg in het gezin, 15 e druk. Baarn: Tirion. Junger-Tas, J. (1997). Naar een effectief preventiebeleid - Jeugd en Gezin II. Den Haag, Ministerie van Justitie, Directoraat-Generaal Preventie, Jeugd en Sancties. LPS (1996). Een effectieve zorgstructuur in het voortgezet onderwijs - De visie van het Landelijk Platform Spijbelopvangprojecten. Zevenbergen: Landelijk Platform voor Scholing en opvang eerste fase. RIAGG Enschede (1996). Cursus 'Omgaan met pubers'. Enschede: RIAGG. Sterk, P. (1995). Cursus voor ouders van pubers. Zaandam: RIAGG Zaanstreek/Waterland.

IEDEREEN NAAR SCHOOL

IEDEREEN NAAR SCHOOL IEDEREEN NAAR SCHOOL Leerplicht en aanpak van schoolverzuim Bestemd voor ouders, verzorgers en leerlingen in het voortgezet onderwijs 1. Woord vooraf Met een goede schoolopleiding en een diploma op zak

Nadere informatie

Informatie voor ouders

Informatie voor ouders Weerbaarheid Informatie voor ouders Het Centrum voor Jeugd en Gezin ondersteunt met deskundig advies, tips en begeleiding. Een centraal punt voor al je vragen over opvoeden en opgroeien, dat is handig!

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Leerstraf TACt Individueel. Informatie voor jongeren

Leerstraf TACt Individueel. Informatie voor jongeren Leerstraf TACt Individueel Informatie voor jongeren Je gaat de leerstraf TACt Individueel volgen. Deze brochure legt uit wat de leerstraf is en wat we van jou verwachten. Inhoud 4 > Wat lees je in deze

Nadere informatie

Opvoeding & Ontwikkeling

Opvoeding & Ontwikkeling MEE Utrecht, Gooi & Vecht Ondersteuning bij leven met een beperking Opvoeding & Ontwikkeling Opvoeding & Ontwikkeling MEE is een organisatie voor iedereen met een beperking of chronische ziekte. MEE biedt

Nadere informatie

Met een goede opleiding en een diploma op zak sta je sterker

Met een goede opleiding en een diploma op zak sta je sterker Met een goede opleiding en een diploma op zak sta je sterker Informatie over leerplicht en RMC 1 Onderwijs is belangrijk om in de maatschappij goed mee te komen. Met een goede opleiding en een diploma

Nadere informatie

Programma Ouders van Tegendraadse Jeugd Informatie voor verwijzers

Programma Ouders van Tegendraadse Jeugd Informatie voor verwijzers Programma Ouders van Tegendraadse Jeugd Informatie voor verwijzers Ouders en verzorgers spelen vanzelfsprekend een zeer belangrijke rol in de ontwikkeling van het gedrag van hun kind. Uit onderzoek blijkt

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1999 2000 26 604 Integraal Veiligheidsprogramma Nr. 8 BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag,

Nadere informatie

Leerstraf TACt. Informatie voor jongeren

Leerstraf TACt. Informatie voor jongeren Leerstraf TACt Informatie voor jongeren Je gaat de leerstraf TACt volgen. Deze brochure legt uit wat de leerstraf is en wat we van jou verwachten. Inhoud 4 > Wat lees je in deze brochure? 4 > Waarom krijg

Nadere informatie

PESTPROTOCOL CBS De Borgh

PESTPROTOCOL CBS De Borgh PESTPROTOCOL CBS De Borgh Doel van dit pestprotocol: -Dat alle kinderen zich in hun basisschoolperiode vrij en veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. -Door regels en afspraken

Nadere informatie

Anti-pestbeleid OBS De Schakel Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen

Anti-pestbeleid OBS De Schakel Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Anti-pestbeleid OBS De Schakel Dit ANTI-PESTBELEID heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en afspraken

Nadere informatie

ondersteuning in het onderwijs

ondersteuning in het onderwijs ondersteuning in het onderwijs School is een centraal onderdeel van het leven van kinderen en jongeren. Ervaringen op school zijn vormend en het wel of niet afmaken van school is bepalend voor hun toekomst.

Nadere informatie

Gedrag- en pestprotocol Pater Eymardschool Stevensbeek

Gedrag- en pestprotocol Pater Eymardschool Stevensbeek Gedrag- en pestprotocol Pater Eymardschool Stevensbeek 1 Inhoudsopgave: Doelstelling van het gedrag- en pestprotocol. Pesten op school Signalen van pesterijen Hoe gaan wij op de Pater Eymardschool met

Nadere informatie

Strafrechtelijke reactie Vraag en antwoord

Strafrechtelijke reactie Vraag en antwoord Strafrechtelijke reactie Vraag en antwoord Is schoolverzuim strafbaar? Ieder kind heeft recht op onderwijs. Het biedt hen de kans om hun eigen mogelijkheden te ontdekken, te ontplooien en te gebruiken.

Nadere informatie

Iedereen naar school. Informatie voor ouders over leerplicht. gemeente T i e l

Iedereen naar school. Informatie voor ouders over leerplicht. gemeente T i e l Iedereen naar school Informatie voor ouders over leerplicht gemeente T i e l 2 Iedereen naar school Informatie voor ouders over leerplicht Onderwijs is belangrijk om in de maatschappij goed mee te komen.

Nadere informatie

Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen

Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

Onderzoek Ouderbetrokkenheid in het basisonderwijs, het voortgezet onderwijs en het mbo

Onderzoek Ouderbetrokkenheid in het basisonderwijs, het voortgezet onderwijs en het mbo factsheet Onderzoek Ouderbetrokkenheid in het, het en het mbo Het Sociaal en Cultureel Planbureau heeft in 2012 een enquête over ouderbetrokkenheid gehouden onder ouders in het, het en het middelbaar beroepsonderwijs.

Nadere informatie

Pestprotocol BS de Kersenboom

Pestprotocol BS de Kersenboom Pestprotocol BS de Kersenboom Doel Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen

Nadere informatie

DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS

DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS WWW.PESTWEB.NL DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS Kinderen en jongeren willen je hulp, als je maar (niet)... Wat kinderen zeggen over pesten Kinderen gaan over het algemeen het liefst met hun probleem naar hun

Nadere informatie

DESKUNDIG AAN HET WERK OUDEREN. Trainingen op het gebied van psychische problemen of psychiatrische stoornissen

DESKUNDIG AAN HET WERK OUDEREN. Trainingen op het gebied van psychische problemen of psychiatrische stoornissen DESKUNDIG AAN HET WERK OUDEREN Trainingen op het gebied van psychische problemen of psychiatrische stoornissen 2 3 INHOUDSOPAVE PAGINA Kennis over psychische problemen bij ouderen nodig?! 4 Praktische

Nadere informatie

Passend Onderwijs Zonder Verzuimers!?

Passend Onderwijs Zonder Verzuimers!? Passend Onderwijs Zonder Verzuimers!? www.gedragswerk.nl Vraag voor vandaag Verzuimers: Wie is aan zet!? Wie zitten in de zaal? Schot voor de boeg Alles draait om? SAMENWERKEN Groepsdynamica 1) Forming

Nadere informatie

Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 8

Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 8 Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 8 Algemeen Goede informatie is belangrijk om de juiste keuze te maken. In de puberteit moeten jongeren veel belangrijke keuzes maken. Op veel plaatsen zijn

Nadere informatie

Verlofaanvragen & Leerplicht (leerrecht)

Verlofaanvragen & Leerplicht (leerrecht) Verlofaanvragen & Leerplicht (leerrecht) Uw kind mag vanaf het vierde jaar naar school. Veel kinderen gaan voor hun vierde jaar al een tijdje naar een peuterspeelzaal of een kinderdagverblijf. Zo worden

Nadere informatie

Er is geen slachtoffer en dader; beide partijen zijn even sterk. Plagen kan de sociale weerstand van kinderen vergroten. Vaak speelt humor een rol.

Er is geen slachtoffer en dader; beide partijen zijn even sterk. Plagen kan de sociale weerstand van kinderen vergroten. Vaak speelt humor een rol. PESTPROTOCOL Doel Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen kinderen en volwassenen,

Nadere informatie

DESKUNDIG AAN HET WERK MET JEUGD. Vergroten van kennis over psychiatrie en psychische gezondheid

DESKUNDIG AAN HET WERK MET JEUGD. Vergroten van kennis over psychiatrie en psychische gezondheid DESKUNDIG AAN HET WERK MET JEUGD Vergroten van kennis over psychiatrie en psychische gezondheid 2 INHOUDSOPGAVE PAGINA Kennis over psychische problemen bij jongeren nodig?! 4 Praktische informatie 5 Het

Nadere informatie

Pestprotocol Bavinckschool

Pestprotocol Bavinckschool Pestprotocol Bavinckschool Alle kinderen mogen zich in hun basisschoolperiode veilig voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen kinderen en volwassenen,

Nadere informatie

PIEP zei de muis. Martha de Jonge (Trimbos-instituut) Yteke Braaksma (Stichting Welzijn Amersfoort) Petra Havinga (Trimbos-instituut) KOPP-KVO Quizzz

PIEP zei de muis. Martha de Jonge (Trimbos-instituut) Yteke Braaksma (Stichting Welzijn Amersfoort) Petra Havinga (Trimbos-instituut) KOPP-KVO Quizzz PIEP zei de muis Martha de Jonge (Trimbos-instituut) Yteke Braaksma (Stichting Welzijn Amersfoort) Petra Havinga (Trimbos-instituut) KOPP-KVO Quizzz Vraag 1: Waar staat KOPP voor? Antwoord 1 : Kids Of

Nadere informatie

amersfoort Hoe bereik ik CJG Amersfoort?

amersfoort Hoe bereik ik CJG Amersfoort? amersfoort Folder voor ouders van 0-8 jarigen Bezoekadres Heiligenbergerweg 36, 3816 AK Amersfoort T 033 47 94 000, E info@cjgamersfoort.nl I www.cjgamersfoort.nl carta U kunt binnenlopen bij CJG Amersfoort.

Nadere informatie

Dit PESTPROTOCOL heeft als doel:

Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen

Nadere informatie

STA STERK TRAINING 1. sta sterk training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl

STA STERK TRAINING 1. sta sterk training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl STA STERK TRAINING 1 sta sterk training www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl 2 KINDERPRAKTIJK LANDSMEER STA STERK TRAINING 3 De sta sterk training achtergrond sta sterk Training

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Ouderpraat! Pedagogische begeleiding ondersteuning en training December 2015

Nieuwsbrief. Ouderpraat! Pedagogische begeleiding ondersteuning en training December 2015 Nieuwsbrief www.intenzcoaching.nl / info@intenzcoaching.nl / T:0623552198 Wilma Versteegen Pedagogische begeleiding ondersteuning en training December 2015 In deze nieuwsbrief: Avond ouderpraat in Januari.

Nadere informatie

Verslag bijeenkomst alcoholgebruik jongeren thema aandacht voor alcoholmatiging in het Hardenbergse onderwijs 19 januari 2010

Verslag bijeenkomst alcoholgebruik jongeren thema aandacht voor alcoholmatiging in het Hardenbergse onderwijs 19 januari 2010 Verslag bijeenkomst alcoholgebruik jongeren thema aandacht voor alcoholmatiging in het Hardenbergse onderwijs 19 januari 2010 Aanwezig: Nicole Buné, Mark Gortemaker, Dirk Hoek, Rolanda Dijkman, Ineke Odink,

Nadere informatie

Samenvatting Justitiële interventies schoolverzuim

Samenvatting Justitiële interventies schoolverzuim Samenvatting Justitiële interventies schoolverzuim Schoolverzuim als toenemend probleem Ongeoorloofd schoolverzuim onder leerplichtige jongeren op scholen voor het primair- en voortgezet onderwijs komt

Nadere informatie

Leerstraf Tools4U. Informatie voor jongeren

Leerstraf Tools4U. Informatie voor jongeren Leerstraf Tools4U Informatie voor jongeren Je gaat de leerstraf Tools4U volgen. Deze brochure legt uit wat de leerstraf is en wat we van jou verwachten. Inhoud 4 > Wat lees je in deze brochure? 4 > Waarom

Nadere informatie

Pestprotocol PCBS Willem van Oranje

Pestprotocol PCBS Willem van Oranje Pestprotocol PCBS Willem van Oranje Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en

Nadere informatie

5 pedagogisch medewerkers

5 pedagogisch medewerkers 5 pedagogisch medewerkers In dit hoofdstuk gaan we in op de pedagogisch medewerker. Zij heeft grote invloed op het welzijn en de ontwikkeling van kinderen in de opvang. Door individuele interactie met

Nadere informatie

STEVIGE STAP TRAINING 1. stevige stap training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl

STEVIGE STAP TRAINING 1. stevige stap training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl STEVIGE STAP TRAINING 1 stevige stap training www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl 2 KINDERPRAKTIJK LANDSMEER STEVIGE STAP TRAINING 3 INFORMATIE BROCHURE STEVIGE STAP TRAINING

Nadere informatie

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod Hulp bij ADHD Dit heeft mijn beeld van ADHD enorm verrijkt. Ik zie nu veel mogelijkheden om kinderen met ADHD goede begeleiding te bieden deelnemer workshop bij Fontys Hogescholen Copyright 2010 Hulp bij

Nadere informatie

Plan voor een scholingsaanbod CJG: in en vanuit het CJG

Plan voor een scholingsaanbod CJG: in en vanuit het CJG Plan voor een scholings CJG: in en vanuit het CJG Uitgaan van de eigen kracht van ouders en kinderen, die eigen kracht samen versterken en daar waar nodig er op af en ondersteunen Het scholingsplan CJG

Nadere informatie

Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen

Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Pestprotocol Floris Radewijnszschool. Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en

Nadere informatie

3 Wederzijdse verwachtingen ouders en school

3 Wederzijdse verwachtingen ouders en school 3 Wederzijdse verwachtingen ouders en school Waarom goede contacten en de roep om contracten? Waarom openheid en onderling overleg over oudercontracten? Regelen contracten het wantrouwen tussen ouders

Nadere informatie

Pestprotocol Jansenius de Vriesschool Juni 2011

Pestprotocol Jansenius de Vriesschool Juni 2011 Pestprotocol Jansenius de Vriesschool Juni 2011 Doelstelling Alle leerlingen moeten zich in hun basisschoolperiode vrij en veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door regels

Nadere informatie

workshop? 2. In welke situatie(s) voel je je wel eens onveilig in je werk? 3. Wat heb je nodig om je veilig te voelen

workshop? 2. In welke situatie(s) voel je je wel eens onveilig in je werk? 3. Wat heb je nodig om je veilig te voelen 1. Om welke reden(en) volg je deze workshop? 2. In welke situatie(s) voel je je wel eens onveilig in je werk? 3. Wat heb je nodig om je veilig te voelen in je werk? 4. Waarin blink jij jjmet betrekking

Nadere informatie

Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN

Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN PRAKTISCHE INFORMATIE Wat voor cursus? Het is een cursus voor mensen die, om wat voor reden dan ook, geen stevige vriendenkring (meer) hebben en die actief willen onderzoeken

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

Agressie: Agressief gedrag thuis en in de groep Opvoeders van kinderen in de leeftijd van 4 9 jaar en 9 14 jaar

Agressie: Agressief gedrag thuis en in de groep Opvoeders van kinderen in de leeftijd van 4 9 jaar en 9 14 jaar Agressie: Agressief gedrag thuis en in de groep Opvoeders van kinderen in de leeftijd van 4 9 jaar en 9 14 jaar Dit themapakket is gemaakt naar aanleiding van vragen van ouders, leerkrachten, schoolartsen

Nadere informatie

Landelijke training aanpak kindermishandeling (LTAK)

Landelijke training aanpak kindermishandeling (LTAK) Landelijke training aanpak kindermishandeling (LTAK) www.viermin.nl De Landelijke Training Aanpak Kindermishandeling (LTAK) is een training waarin kennis en vaardigheden worden aangereikt om huiselijk

Nadere informatie

HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL

HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL Stationsstraat 81 3370 Boutersem 016/73 34 29 www.godenotelaar.be email: directie.nobro@gmail.com bs.boutersem@gmail.com HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL 1. Het standpunt van de school: Pesten is geen

Nadere informatie

Centrale vraag workshop

Centrale vraag workshop Herziening strafrechtelijke aanpak schoolverzuim Naar een bredere aanpak Jos Lubberman en Ardi Mommers, ITS Nijmegen Anja Frowijn, Raad voor de Kinderbescherming Werkconferentie Ingrado, 24 november 2015

Nadere informatie

Leerstraf So-Cool Informatie voor jongeren

Leerstraf So-Cool Informatie voor jongeren Raad voor de Kinderbescherming Ministerie van Veiligheid en Justitie Leerstraf So-Cool Informatie voor jongeren Je gaat de leerstraf So-Cool volgen. Deze brochure legt uit wat de leerstraf is en wat we

Nadere informatie

Pestprotocol Prakticon

Pestprotocol Prakticon Pestprotocol Prakticon Pesten op school Hoe ga je er mee om? Pesten komt helaas op iedere school voor, ook bij ons. Het is een probleem dat wij onder ogen zien en op onze school serieus aan willen pakken.

Nadere informatie

Vakopleiding Wijk- en buurtbeheerder

Vakopleiding Wijk- en buurtbeheerder Vakopleiding Wijk- en buurtbeheerder Informatiebrochure Inhoud Waarom een Vakopleiding Wijk- en buurtbeheerder? 3 Voor wie is de Vakopleiding Wijk- en buurtbeheerder bestemd? 3 Resultaten van de opleiding

Nadere informatie

PESTPROTOCOL DE BOOG. Koudenhovenseweg Zuid 202 5641 AC Eindhoven T: 040-2811760 E: deboog@skpo.nl

PESTPROTOCOL DE BOOG. Koudenhovenseweg Zuid 202 5641 AC Eindhoven T: 040-2811760 E: deboog@skpo.nl PESTPROTOCOL DE BOOG Pestprotocol De Boog Dit pestprotocol heeft als doel voor De Boog: Alle kinderen moeten zich op school veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door regels

Nadere informatie

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar OPVOEDEN ZO!!! Algemeen Het opvoeden van kinderen is leuk maar kan soms ook heel zwaar zijn. Bij het opvoeden van je kind komt heel wat kijken. Jij bent tenslotte diegene, die hem het goede voorbeeld moet

Nadere informatie

Het spel der democratische opvoeding Wat vooraf ging: Aan de hand van de 4 pijlers deden de ambassadeurs van Triodus samen goed voor later en de werkgroep wat iedere kindwijzerorganisatie deed, inventariseren!

Nadere informatie

Cursusoverzicht Context 2014 Zaanstreek Waterland

Cursusoverzicht Context 2014 Zaanstreek Waterland Cursusoverzicht Context 2014 Zaanstreek Waterland Kinderen 5-12 jaar KOPP/KVO Doe-praatgroep (8-12 jaar). Een vader of moeder met problemen Als je vader of moeder een psychisch of verslavingsprobleem heeft

Nadere informatie

IEDEREEN OP SCHOOL. 1. Woord vooraf

IEDEREEN OP SCHOOL. 1. Woord vooraf IEDEREEN OP SCHOOL 1. Woord vooraf Soms komen leerlingen veelvuldig te laat of niet op school. Bijvoorbeeld als ze ziek zijn. Of ze spijbelen. Soms hebben ouders weet van dit verzuim, soms helemaal niet.

Nadere informatie

PROTOCOL SCHOOLVERZUIM

PROTOCOL SCHOOLVERZUIM PROTOCOL SCHOOLVERZUIM Regionaal Bureau Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten Brabant Noordoost Bernheze, Boekel, Boxmeer, Cuijk, Grave, Landerd, Maasdonk, Mill en Sint Hubert, Oss, Sint Anthonis, Sint

Nadere informatie

PESTPROTOCOL. Zaanlands Lyceum

PESTPROTOCOL. Zaanlands Lyceum PESTPROTOCOL Zaanlands Lyceum Zaandam, 2013 Inhoud 1. Inleiding 2. Pesten 2.1 Wat is pesten? 2.2 Hoe wordt er gepest? 2.3 De gepeste leerling 2.4 De pester 2.5 De meelopers en andere leerlingen 2.6 Het

Nadere informatie

Wacht maar tot ik groot ben!

Wacht maar tot ik groot ben! www.geerttaghon.be Wacht maar tot ik groot ben! Omgaan met agressie bij kleine kinderen Geert Taghon 2013 Ontwikkeling kleine kind De wereld leren kennen en zich hieraan aanpassen (adaptatie) Processen

Nadere informatie

Pestprotocol OBS Mathenesse Januari 2010

Pestprotocol OBS Mathenesse Januari 2010 Pestprotocol OBS Mathenesse Januari 2010 Doelstelling Alle leerlingen moeten zich in hun basisschoolperiode vrij en veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door regels en afspraken

Nadere informatie

FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1. faalangst. de baas! training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl

FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1. faalangst. de baas! training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1 faalangst de baas! training www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl 2 KINDERPRAKTIJK LANDSMEER FAALANGST DE BAAS! TRAINING 3 faalangst de Baas! training

Nadere informatie

- Je spreekt leerlingen aan op ongewenst gedrag. Je geeft af en toe positieve feedback.

- Je spreekt leerlingen aan op ongewenst gedrag. Je geeft af en toe positieve feedback. Evaluatieformulier Lerarenopleiding (talen, exact, sociale vakken) Versie schoolcontactpersoon Student: Aldert Kasimier Schoolcontactpersoon: C. Vidon Opleiding: Geschiedenis Stageschool: Zernike Datum:

Nadere informatie

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0 2 Deel 1 Beïnvloeden van gedrag - Zeg wat je doet en doe wat je zegt - 3 Interactie Het gedrag van kinderen is grofweg in te delen in gewenst gedrag en ongewenst gedrag. Gewenst gedrag is gedrag dat we

Nadere informatie

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Zeeuwse jongeren en alcohol In 2010 is de Zeeuwse campagne Laat ze niet (ver)zuipen! van start

Nadere informatie

PROTOCOL TEGEN PESTEN

PROTOCOL TEGEN PESTEN PROTOCOL TEGEN PESTEN Pesten komt helaas op iedere school voor, ook bij ons. Het is een probleem dat wij onder ogen zien en op onze school serieus aan willen pakken. Het probleem dat pesten heet: De piek

Nadere informatie

training van basis naar brug

training van basis naar brug training van basis naar brug een extra steuntje in de rug voor kinderen met autisme bij de overstap van de basisschool naar de brugklas een aanbod van de Polikliniek in Doorwerth informatie voor cliënten,

Nadere informatie

Raadsinformatiebrief Nr. :

Raadsinformatiebrief Nr. : Raadsinformatiebrief Nr. : Reg.nr. : 12.0118 B&W verg. : 7-02-2012 Onderwerp:Jaarverslag leerplicht 2010-2011 1) Status In het licht van de actieve informatieplicht informeren wij U over de stand van zaken

Nadere informatie

Het veilige pedagogische klimaat van de school

Het veilige pedagogische klimaat van de school Het veilige pedagogische klimaat van de school Op de Montessorischool vinden we een sociaal veilig klimaat heel belangrijk. De kern van veiligheid is respect, het respectvol omgaan met elkaar. Dit betekent

Nadere informatie

Aandachtsfunctionaris Academie

Aandachtsfunctionaris Academie Aandachtsfunctionaris Academie Waarom een Aandachtsfunctionaris Academie? De aandachtsfunctionaris is dé spil in elke organisatie die serieus werk maakt van de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling.

Nadere informatie

Publiciteit en werving OSA

Publiciteit en werving OSA Publiciteit en werving OSA Bereik de ouders persoonlijk Het is belangrijk om veel aandacht aan werving en publiciteit te besteden. In het bijzonder als u met open inschrijving werkt. Denkt u hierbij aan

Nadere informatie

Advies en steun voor uw kind en uzelf

Advies en steun voor uw kind en uzelf Advies en steun voor uw kind en uzelf Voor advies en steun aan ouders en hun kinderen Informatie advies cursussen Als u of uw kind psychische klachten heeft of problemen ervaart met alcohol of drugs, heeft

Nadere informatie

Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Prentenboeken: Les 10: Hoe zeg ik nee. Lesoverzicht. Basis

Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Prentenboeken: Les 10: Hoe zeg ik nee. Lesoverzicht. Basis Les 10: Hoe zeg ik nee Lesoverzicht Lesdoelen: Kinderen weten het verschil tussen prettige en onprettige situaties en kunnen deze herkennen. Kinderen weten dat ze onprettige aanrakingen mogen weigeren.

Nadere informatie

1. Luister naar het gesprek. 2. Lees de zinnen. 3. Welke informatie hoort u? Kruis aan: JA of NEE.

1. Luister naar het gesprek. 2. Lees de zinnen. 3. Welke informatie hoort u? Kruis aan: JA of NEE. Werkblad 6.1 Opdracht 3, module 5, les 6 1. Luister naar het gesprek. 2. Lees de zinnen. 3. Welke informatie hoort u? Kruis aan: JA of NEE. 1. Mevrouw Celik maakt een afspraak met de decaan. 2. De afspraak

Nadere informatie

even VoorSTELLEN Met Cardea kun je verder!

even VoorSTELLEN Met Cardea kun je verder! even VoorSTELLEN Met Cardea kun je verder! Als we over cliënten praten, bedoelen we kinderen, jongeren en hun ouders. Als we over ouders praten, bedoelen we ook eenoudergezinnen, verzorgers, voogden en/of

Nadere informatie

Bijlage 1: HKA en ouders, een module van 3 bijeenkomsten

Bijlage 1: HKA en ouders, een module van 3 bijeenkomsten Bijlage 1: HKA en ouders, een module van 3 bijeenkomsten Doel Het doel van de verkorte module HKA en ouders is ouders beter toe te rusten bij het ondersteunen van de maatregel, opdat deze een grotere kans

Nadere informatie

Trainingsaanbod. Studiecentrum Bureau Jeugdzorg Utrecht Voor beroepskrachten die met ouders en kinderen werken

Trainingsaanbod. Studiecentrum Bureau Jeugdzorg Utrecht Voor beroepskrachten die met ouders en kinderen werken Trainingsaanbod Studiecentrum Bureau Jeugdzorg Utrecht Voor beroepskrachten die met ouders en kinderen werken 1 Trainingsaanbod Als beroepskracht hoort en ziet u veel en bent u vaak de eerste die mogelijke

Nadere informatie

Enkele gegevens evens over jezelf en de school:

Enkele gegevens evens over jezelf en de school: VEILIGHEID VRAGENLIJST LEERLINGEN Een belangrijke taak voor de school is te zorgen dat leerlingen zich prettig en veilig voelen. Dat lukt niet altijd. Bijvoorbeeld, omdat er soms wordt gediscrimineerd

Nadere informatie

Kinderen, lief maar. Wegwijzer Steenwijk Woensdag 12 november Carolien Boschma en Sjoukje Huisman Centrum voor Jeugd en Gezin

Kinderen, lief maar. Wegwijzer Steenwijk Woensdag 12 november Carolien Boschma en Sjoukje Huisman Centrum voor Jeugd en Gezin Kinderen, lief maar. Wegwijzer Steenwijk Woensdag 12 november Carolien Boschma en Sjoukje Huisman Centrum voor Jeugd en Gezin Opzet van de lezing Welkom Inleiding Theorie, tips en adviezen over opvoeden

Nadere informatie

Voorbeelden compententieprofiel mentor

Voorbeelden compententieprofiel mentor BIJLAGE 1 Voorbeelden compententieprofiel mentor Voorbeeld 1 Meetindicator voor competenties en gedragingen van een mentor, opgesteld door Ryhove, beschutte werkplaats in Gent (PH= persoon met een handicap)

Nadere informatie

Anti-pestprotocol. We werken samen aan een goede sfeer op school. Catharinaschool Wellerlooi

Anti-pestprotocol. We werken samen aan een goede sfeer op school. Catharinaschool Wellerlooi Anti-pestprotocol We werken samen aan een goede sfeer op school Catharinaschool Wellerlooi Inleiding De Catharinaschool wil haar kinderen een veilig pedagogisch klimaat bieden. Wij streven ernaar dat de

Nadere informatie

Hoe kijken wij naar kinderen? Pedagogisch beleid

Hoe kijken wij naar kinderen? Pedagogisch beleid Hoe kijken wij naar kinderen? Pedagogisch beleid Inleiding Wij vinden het belangrijk dat u uw kind met een gerust hart naar één van onze kindercentra brengt. In deze brochure laten wij u zien dat wij

Nadere informatie

Anti pestprotocol OBS DE BOUWSTEEN

Anti pestprotocol OBS DE BOUWSTEEN Anti pestprotocol OBS DE BOUWSTEEN Anti pestprotocol Pagina 1 Dit pestprotocol heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen.

Nadere informatie

Jaarplan Leerplicht. Schooljaar 2013-2014. Gemeente Velsen

Jaarplan Leerplicht. Schooljaar 2013-2014. Gemeente Velsen Jaarplan Leerplicht Schooljaar 2013-2014 Gemeente Velsen 1 2 Inleiding Alle kinderen in Nederland hebben recht op onderwijs. Zo kunnen zij zich voorbereiden op de maatschappij en de arbeidsmarkt. In Nederland

Nadere informatie

Opleiding Docent Weerbaarheid

Opleiding Docent Weerbaarheid Over MOVISIE MOVISIE is hét landelijke kennisinstituut en adviesbureau voor toepasbare kennis, adviezen en oplossingen bij de aanpak van sociale vraagstukken op het terrein van welzijn, participatie, sociale

Nadere informatie

Vliegende start voor starters Overzicht cursusaanbod voor starters in het onderwijs

Vliegende start voor starters Overzicht cursusaanbod voor starters in het onderwijs Training, cursussen en coaching Vliegende start voor starters Overzicht cursusaanbod voor starters in het onderwijs 2008/2009 Volg een cursus bij AOb scholing Scholing Starters 08-09.indd 1 28-05-2008

Nadere informatie

GEDRAGSPROTOCOL. (anti pestgedrag) Basisschool De Boomgaard Dieren

GEDRAGSPROTOCOL. (anti pestgedrag) Basisschool De Boomgaard Dieren GEDRAGSPROTOCOL (anti pestgedrag) Basisschool De Boomgaard Dieren Mei 2014 Gedragsprotocol de Boomgaard I. Doel van dit gedragsprotocol: Alle kinderen van De Boomgaard moeten zich veilig voelen, zodat

Nadere informatie

Iedereen is hier oké!

Iedereen is hier oké! INLEIDING PESTPROTOCOL Iedereen is hier oké! alle kinderen moeten zich in onze basisschool veilig voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen

Nadere informatie

PESTPROTOCOL DE SCHELP

PESTPROTOCOL DE SCHELP PESTPROTOCOL DE SCHELP Pestprotocol De Schelp Dit pestprotocol heeft als doel voor de De Schelp: Alle kinderen moeten zich op school veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door

Nadere informatie

Ik wil die mensen niet lastigvallen Behoeften, drempels en deuren voor jongeren als slachtoffer van geweld

Ik wil die mensen niet lastigvallen Behoeften, drempels en deuren voor jongeren als slachtoffer van geweld Ik wil die mensen niet lastigvallen Behoeften, drempels en deuren voor jongeren als slachtoffer van geweld Symposium Slachtofferhulp Grenzen in het geding Den Haag, 20 februari 2015 Bruno Vanobbergen Kinderrechtencommissaris

Nadere informatie

begeleiding in de onderbouw

begeleiding in de onderbouw 1 begeleiding in de onderbouw Inhoud Deze brochure is geschreven om antwoord te geven op (een deel van) uw vragen op het gebied van de begeleiding van uw kind. De volgende zaken komen aan de orde: 1. Het

Nadere informatie

Vrijwilliger worden bij de Kindertelefoon?

Vrijwilliger worden bij de Kindertelefoon? Vrijwilliger worden bij de Kindertelefoon? Dan vind je hier alle informatie Data komende training: Zaterdag 23 mei 9.30-16.30 Zaterdag 6 juni 9.30-16.30 Zaterdag 27 juni 9.30-16.30 Zaterdag 11 juli 9.30-16.30

Nadere informatie

Ouders, het verborgen kapitaal van de school. Hans Christiaanse

Ouders, het verborgen kapitaal van de school. Hans Christiaanse Ouders, het verborgen kapitaal van de school Hans Christiaanse Initiatief OCW vanaf januari 2012 www.facebook.com/oudersenschoolsamen Samenwerken Noem wat erin je opkomt, als je denkt aan een goede samenwerking

Nadere informatie

A M E R S F O O R T & O M S T R E K E N

A M E R S F O O R T & O M S T R E K E N Volwassenen Geen paniek! Deze cursus wordt aangeboden door de afdeling Preventie en Generalistische Zorg van RIAGG Amersfoort & Omstreken in samenwerking met Indigo. Informatie en aanmelding Voor meer

Nadere informatie

Coördinator Wetenschap en Techniek

Coördinator Wetenschap en Techniek Coördinator Wetenschap en Techniek De post-hbo opleiding Coördinator Wetenschap en Techniek heeft tot doel leraren en middenkaderfunctionarissen toe te rusten met inzichten en vaardigheden op het gebied

Nadere informatie

Trainingen, workshops en coaching

Trainingen, workshops en coaching Trainingen, workshops en coaching Aanbod 2015-2016 professionals en gemeenten Beschermen & Versterken Trainingen, workshops en coaching De Jeugd- & Gezinsbeschermers zet zich in voor de bescherming van

Nadere informatie

Opvoeden in andere culturen

Opvoeden in andere culturen Opvoeden in andere culturen Bevorderen en versterken: competenties vergroten Een betere leven DVD 1 Bevolkingsgroepen aantal Allochtoon3.287.706 Autochtoon13.198.081 Europese Unie (exclusief autochtoon)877.552

Nadere informatie