J,M, le Grand, Nassau Dillenburgstraat 41, Is-Grave

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "J,M, le Grand, Nassau Dillenburgstraat 41, Is-Grave"

Transcriptie

1 t b b ;D 67 b 2 67 a a cn O..

2 Ir, Dr, J,M,J. Kooy, St, Ignatiusstraat 99a, Breda. tel- O (voorzitter) Dr, J,J. Raimond Jr,, Zeiss-Planetarium, Grote Marktstraat, 's-gravenhageb tel, (vice-voorzitter), G,C, Dalmand Deylerweg 95, Wassenaar, tel, O , (secretaris), J,M, le Grand, Nassau Dillenburgstraat 41, Is-Grave o tel, O , (penningm-)n Irfs J, Geertsma, Graaf-van-Limburg-Stirumstraat 12 en (NeHe), tel, O J, de Groot, Ripperdapark 18, Haarlem, tel.. O Ir, JOH, Houtman, Vlijweg 3, Dordrecht, tel. O 1850 t, Emmastraat 57, 's-gravenhage, t p van de N,V,R, is opengesteld voor leden van de Koninkli~ke Nederlandse Luchtvaart (K.N.V,v,L,) en voor leden van de Nederlandse Vereniging voor ngenoemde ver- Pag. DE PLASMA-JET MET KERN-FUSIE 3-12 Ir. J. J. de Kler 3 -IET ONTSTAAN VAN DE MAAN Prof. Dr. P. Berlage INTERNATIONALE CONGRESSEN JAPANESE ROCKET SOCIETY * * * * 2

3 Deze jaargang verschijnt in een nieuwe druk en een ander formaat, De vorige hadden het nadeel, dat op een bladzijde te weinig stond, waardoor vooral de artikelen te weinig overzichtelijk werden, Mede hierdoor zullen de komende nummers wel dunner zijn, ook als ze evenveel stof bevat^ ten als die van de vorige jaargang, Voor opmerkingen blijven we ons aanbevolen houden, maar nog meer kunnen leden ons helpen door meer copie in te sturen: ditmaal was er bijna niet voldoende, Dan liefst getikt; dit bevordert de snelle plaatsing en geeft ons meer tijd voor de nieuwsvoorziening, Graag ook plaatsen we artikelen niet alleen van degenen die nu regelmatig ons orgaan vullen maar ook van anderen: dit vergroot de veelzijdigheid- Het ontbreken van spectaculair nieuws in de afgelopen maanden is voor de redactie geen aan-.. leiding geworden ander nieuws op te nemen; wij nemen aan dat de krantenberichten over de ruimtevaart door onze lezers wel gelezen worden, In de "Groene Amsterdammer" vonden we de afgelopen weken artikelen van dr, de Jager en van de hr. H.A, Jansen; in de "Sterrengids 1960j' het artikel "Gaia De planeet van dit jaar", waarin onze ondervoorzitter o*a* de dichtheid van de dampkring op verschillende hoogte, vastgesteld door de bewegingen van kunstmanen, behandelt, en in den brede ingaat op de "van Allengordels", de equatoriale ringen veroorzaakt door het magnetische veld van onze aarde, waarbij tekeningen en tekst wedijveren in duidelijkheid en nauwkeurigheid, De Redactie, VOORDELEN VAN DE PLASMA-JET A possible solution for field-coils with selfcontained excitation in the fusion-plasmarocketmotor of the WINTERBERG-type, An efficient method for generating the magnetisationpower for starting Ignition. In het kort samenvattende wat werd behandeld in het artikel dat verscheen in "Ruimtevaart" van juni 1959, pug, 6-13, is de grote aantrekkelijkheid van de plasma-straalmotor werkende met kern-fusie, zoals deze werd voorgesteld door WINTERBERG I), in de eerste plaats gelegen in de hoge uitlaatsnelheid die hiermede zou zijn te bereiken, nl. een uitlaatsnelheid van ca, 1000 km/sec, wat dus in de meeste gevallen ZOU voeren tot een totale massaverhouding van 1,05 of loloe Voor de ontwerper van ruimte-schepen natuurlijk iets om van te watertanden: niet langer de wanstaltige massaverhoudingen waarmede de raketconstructeur thans nog worstelt, en waarbij voor ruimte-expedities van enige betekenis voor elke ton nuttige lading het duizendvoudige gewicht aan stuwstoffen moet worden meegevoerd, doch een stuwstofgewicht van Slechts % van hel startgewicht. Voor het eerst zien wij hier de mogelijkheid in het verschiet, van ruimte-schepen die werkelijk zoveel nuttige lading zouden kunnen meenemen, dat de benaming %achtj" op zijn plaats is, Niet meer slechts honderden; kg registreerinstrumenten maar honderden, ja zelfs duizenden tonnen nuttige lading aan machines, onderkomens, levensmiddelen enz, zouden getransporteerd kunnen worden van planeet tot planeet, *) nummers tussen haakjes verwijzen naar literatuurlijst aan het eind van dit artikel, 3

4 ~- Het tweede punt dat de aandacht verdiende. was, dat het benodigde elektrische hulpvermo-- gen, dat noodzakelijk is voor het instandhouden van de maynetische wanden van de fusiehaard opgewekt zal kunnen worden door elektromagnetische processen in de raketmotor zelf, die daardoor een dubbele functie krijgt te vervullen en zodoende onafhankelijk wordt. van zware hulp-aggregaten I 3it artikel zal pogen een beeld te geven van de wijze waarop een fusie--.plasma straalmotor waarschijnlijk geconstrueerd zal moeten worden, afgaande op de aanwijzingen die in de technische literatuur hier en daar gepubliceerd werden en die hier gecombineerd zijn, _=Iet artikel zal zich daarbij in de eerste plaats bezig houden met een nadere beschouwing van een mogelijke uitvoering van de installatie voor het opwekken van het hulpvermogen voor het bekrachtigen van de veld-wikkelingen.. DE GERINGE DICHTHEID VAN E T FUSIE-.PLASMA Alvorens hierop in te gaan, is het misschien wel nuttig, nog even stil te staan bij enkele bijzondere eigenschappen van het fusie--plasma, dat de extreme waarden van temperatuur en dichtheid bezit die heersen in de fusie-reactor. Men moet zich steeds voor ogen blijven houden, dat wij hier te doen hebben met niets anders dan een zeer ijl gas, waarvan de gas--atoomkernen een snelheid bezitten, die 500 à 1000 maal zo groot is als in de meeste, ons vertrouwde toestanden, Alleen deze abnormale hoge deeltjes-snelheid, of anders gezegd: de abnormaal hoge "temperatuur" is de oorzaak van het eigenaardige verschijnsel, dat dit ijle gas een aanzien-. lijke druk kan uitoefenen, zoals bv, 100 atmosfeer, Op dit punt moet men zich dus even los maken van de verhoudingen waarmede men vertrouwd is geraakt. Het lijkt immers op het eerste gezicht onmogelijk, dat een ijl gas een druk van 100 atmosfeer zou kunnen uitoefenen, Vergroot men echter de deeltjes--snelheid van een zich in een gesloten ruimte bevindend ijl plasmagas tot snelheden van ca, 1000 km/sec,,,r dan wordt het aantal wandbotsingen per tijdseenheid ZO groot, dat toch een aanzienlijke druk wordt uitgeoefend, Mocht men echter eraan twijfelen] of een ijl gas of damp wel een druk van meer dan één atzosfeer kan uitoefenen, dan raadplege men een Mollier-diagram voor stoom en volge daarop de isochoor of lijn voor constant volume van 3 m3/kg, Deze lijn snijdt de verzadigingslijn bij 0,55 uta en 85OC. Verhit men de afgesloten ruimte waarin zich deze ijle damp bevindt tot 500OC, dan blijkt uit het diagram, dat de druk dan reeds gestegen is tot 1,r2 ata., Dezelfde ijle damp, die bij 85OC dus 0,45 alm, onderdruk had, heeft bij 500OC een overdruk van 0,2 atmosfeer; S TRAALPIJPVERWIJDING Een onmiddellijk gevolg van het feit dat het gas in de reactiekamer zich reeds in zeer ijle toestand bevindt, is,dat de straalpijp-verwijding niet zo groot zal zijn als bij de huidige raketmotoren, die werken met de gewone chemische reacties, BEKRACHTIGING VAN DE MAGNETISCHE SPIEGELWIKKELINGEN VOLENS JAPOLSKY Fig., 3 toont een mogelijke elektrische schakeling] die het mogelijk zal maken, elektrisch energie te ontlenen aan de elektra-magnetische fluctuaties in het plasma, Deze energie kan vervolgens gebruikt worden voor het bekrachtigen van de veldwikkelingen die de magnetische wanden van de fusie-mactiekamer in stand houden, Het doel hiervan is de elektrische plasmadeeltjes verwijderd te houden van de vaste wanden, De getoonde schakeling berust op een voorstel van Nicholas S. Japolsky,(2) dat hier enigszins gewijzigd is weergegeven, De benodigde wikkeling is daarbij drievoudig, Aan de omtrek van de ruimte waar het nog niet aan de kern-reactie deelnemende deuterium--plasma binnengevoerd wordt,, aangeduid als "wervelkamer", bevinden zich de wikkelingen 2 en S. 4

5 AUT O TR ANSF O R M ATOR HF MEERPHASEGENERATOR TYPE FOSTER M ST R A AL PIJP ONTSTEEK IN RICHT1 N û P OLSK Y W I M K ELI Nû

6 Rondom de fusie-haard liggen de Wikkelingen 3 en 4 en om de straalpijp de wikkelingen 5 en 6, De wikkelingen 2 en S vereisen toevoer van elektrische energie, De wikkelingen 3, 4, 5 en 6 maken echter deel uit van het energieproducerende deel van de schakeling, waarbij wikkeling 4 en 6 deze energie afgeven, W E R K I Pi G Het werkingsprincipe berust op het volgende: Een roterend elektrisch veld, ontstaan door hoogfrequente spanningswisselingen in wikkeling S, brengt aan de omtrek een elektrische scheiding teweeg in liet naar buiten elektrisch neutrale plasma, Daardoor on.tstaan elkaar opvolgende, ongeveer axiaal verlopende banen, die afwisselend positief en negatief geladen zijn in het plasma, Deze banen roteren eveneens, onder invloed van de veldwikkelingen S en 2, (de plasmamodulatiewikkeling)- Aldus rondwervelend, komt het plasma bij 10 de fusie-haard binnen, waar de fusie-reactie zoveel energie vrijmaakt, dat de atoomdeeltjes een minstens 500- voudige snelheidstoename ondergaan., De wervelbeweging van de elektrisch gedifferentieerde plasma--zone aan de omtrek zet zich, door energie opname, in versterkte mate voort- Dit nu biedt gelegenheid tot het uit de plasma opnemen van energie met de wikkelingen 4 en 6. Om de werking goed te begrijpen, kan men ook wikkeling S beschouwen als een rotorwikkeling (in werkelijkheid wordt deze functie echter vervuld door het geioniseerd gas) a Wikkeling 2 correspondeert dan met een veldwikkeling voor het produceren van een roterend magnetisch veld voor het draaien van de rotor op de manier van een inductiemotor, De rotatie--.snelheid van deze "rotor" (of in werkelijkheid de snelheid van het. geioniseerde gas) moet echter wel onderscheiden worden van de phase-.snelheid van het bewegende elektrische veld, Er is dus een slip, zoals bij een elektro-motor i 3e wikkelingen 3 en 4 kunnen op gelijke wijze beschouwd worden alsof zij een inductie-- machine vormen, Een hoogfrequente asynchrone generator dus, De "rotor"-- wikkeling 3 en de veldwikkeling 4 zijn daarbij parallel geschakeld met de overeenkomstige wikkelingen S en 2 van de asynchrone hoogfrequentmotor, zodanig dat 3 en 4 energie leveren aan 2 en S, Fig, 4-toont de schakeling op eenvoudiger wijze nog eens, Alle wikkelingen zijn in werk+lijkheià meer phase--wikkelingen, verbonden in s ter-schakeling., Hiervan is telkens slechts een phase-wikkeling getekend, De sterpunten zijn aangegeven met een diagonaal kruis,?h-v stelt &!n phase-verschuiver voor, 7-8 is een autotransformator, 9 is een condensor voor het corrigeren van de vermogensfactor, Een opwekgenerator is aangeduid met 11 i Deze generator. van betrekkelijk gering vermogen: dient voor het starten en damna voor de spanningsregeling, Het is een hoogfrequent meer-. phase-generator van 10,000 Cr 20.00C Volt, met een frequentie van ca, 2,0003 STRAALPIJP MET LINEAIRE VERSNELLER De energie geleverd door wikkeling 4 dient om de energie behoefte van de eigen installatie te dekken, dus voor de regelgenerator 11 I voor de plasma--modulatiewikkeling 2 en S, benevens voor de bekrachtiging van de magneetspiegelwikkelingen, De energie geleverd door wikkeling 6 kan gebruikt worden de positief geladen plasmadeeltjes in de straalpijp een extra versnelling te geven met behulp van wikkeling 50 Het samenstel 5-6 vormt dus een lineaire versneller, (zie fig. 3)- PLASMA-GENERATOR Het plasma wordt aan de wervelkamer toegevoerd door pijp D, die tangentiaal in deze kamer uitmondt, Voor de goede werking van de wervelkamer is het nl, nodig, dat het gas reeds daar de plasma-vorm heeft, Men kan het dus niet laten aankomen op het dissociatieproces in de fusie-haard, ook wegens startvoorwaarden niet, maar moet het plasma reeds buiten de fusiereactorkamer doen ontstaan,

7 li 7 I NU TTf GE BELASTING Hiervoor zorgt de plasma-generator in fig, 3 links-boven. Deze generator is analoog een ontwerp van Foster dat werd ontwikkeld door de US, Atomic Energy Commission De werking ervan komt in het kort hierop neer, dat het gas wordt binnengeleid in een rotatieruimte R, waaruit het slechts axiaal kan ontsnappen, Een magnetron M, voor hoogfrequentgolven, concentreert deze golven op de rotatie-ruimte R. Door de bestraling wordt het gas in ruimte R geïoniseerd. Ruimte R en de golfpijp komende van magnetron M, zijn daarbij gescheiden door een wand P die gasdicht is, doch elektrisch niet geleidend. Een magneetwikkeling Vv1 zorgt voor een axiaal verlopend magnetisch veld, waardoor uit ruimte R wel geioniseerde gasdeeltjes kunnen ontsnappen doch geen neutrale gasmoleculen, Onder de plasma-generator bevindt zich de ontsteekinrichting, waarvan sprake zal zijn aan het eind van dit artikel, 737' HET MAGNETISATIE-VERMOGEN Uit het voorgaande zal het duidelijk geworden zijn, dat in principe de mogelijkheid bestaat voor het stationnair func.tioneren van de motor, Maar: hoe krijgen we het aggregaat in werking? In de eerste plaats is hiervoor nodig bekrachtiging van de magneet-spiegelwikkelingen, 7

8 Uit de proeven van Francis Bitter, vermeld op pag.. 10 van Ruimtevaart mogen wij concluderen dar her daarvoor vereiste vermogen niet gering zal njn Hoe groot is moeilijk precies te zeggen, maar we kunnen veilig aannemen dat de orde van grootte min stens zoiets als kw zal bedragen, om maar een bedrag te noemen. Waar halen we dit vermogen vandaan alvorens de motor ontstoken is? OPWEKKING VAN HET MAGNETISATIE-STARTVERMOGEN MET PLASMA- REACTOR VOLGENS COLGATE-AAMODT Om dit toe te lichten, verwijzen wij naar fig, 5- Hier is afgebeeld een variant van een voorstel afkomstig van S A Colgate en R L Aamodt (4), MAGNEET- S P IEGE L- IK K EL IN G I IJ PAFS L.U I T IN G E

9 Deze beide kernphysici van de University of California, eerstgenoemde van het Radiation- Laboratory, de tweede van het Los Alamos Lab. stelden een plasma--reactor voor] bestemd om elektrische energie op te wekken met gasvorming U235 of Pu239 Een splijtingsreactor dus, Ofschoon fig. 5 een variant voorstelt, is deze fig- nog wel ge-- schikt om hun oorspronkelijk idee duidelijk te maken. De splijtingsreactor bestaat uit een holle cylinder, aan beide zijden gesloten en omgeven door een elektrische wikkeling (in fig-5 aangegeven met 4'Co!gate--.Aamod.t wikkeling"), Het splijtbare gas denken zij zich van een zo hoge temperatuur (6500'K) dat althans een gedeelte geïoniseerd is, Aan elk einde is deze cylinder omgeven door een neutronen---reflector en moderator, zoals b,v. een mantel, gevuld met zwaar water (D2O). Het gas in de cylinder heeft een zodanige dichtheid, dat bij een toestand, waarbij de druk in de gehele cylinder in alle punten even hoog is, de kritische toestand, waarbij dus in net gas een kernreactie zou ontstaan, nog net niet overschreden wordt, Zodra echter een drukverstoring hierin een zodanige verandering brengt, dat meer splijtmateriaal in een eind van de cylinder wordt opgehoopt, zal daar een kettingreactie tussen de splijtbare gasmolecuulkernen ontstaan, vanzelfsprekend onder plaatselijke warmte-ontwikkeling, Onder bepaalde omstandigheden,3 nl, wanneer de kernreactie zich sneller uitbreidt dan een drukgolf z'ïch in het gas kan voortplanten, zal een zodanig snelle verhitting en expansie van het aan de kernreactie deelnemende gas optreden, dat dit aandrijfgas, onder het vormen van een schokgolf, het overige gas voor zich uitdrijft, naar het. tegenovergestelde einde van de cylinder. Hier botst dit gas tegen de eindwand,? waardoor de druk in dit einde stijgt (terwijl intussen de druk in het eerstgenoemde cylindereinde, door de uitzetting van het gas, alweer gedaald is, waardoor de kettingreactie daar tot staan komt, Door deze nieuwe drukstijging volgt nu aan dit tweede einde van de cylinder eveneens een kernreactie met warmte-.ontwikkeling, die dus weer een schokgolf in tegengestelde richting zendt, Zo wordt dus, onder invloed van de vrijgemaakte kernenergie, een golffront heen en weer gedreven met een aanzienlijke snelheid, van de orde van grootte van 1500 m/sec, (althans bij 1 atm. en 6500OIL) Omdat nu echter dit golffront sterk geïoniseerd is, zal dit geremd worden, door het magnetische statorveld, bij het binnendiingen daarvan, waarbij het elektrische energie afgeeft aan de statorwikkelingen, Deze energie wordt verzameld in een LC---keten, voornamelijk bestaande uit condensors, Na iedere doorgang van de geïoniseerde gas-7zuiger" door het statormagneetveld, zorgen de wanden van de cylinder ervoor, dat de uitgangsvorm van de bewegende plasma-massa weer hersteld wordt in de oorspronkelijke gedaante, Het gaandeweg zich opbouwen van magnetohydrodynamisch ons tabiele plasma-vormen wordt hierdoor afdoende voorkomen, Colgate en Aamodt hebben voor U235 gas een uitvoering berekend die in staat moet worden geacht om ca 500,000 kw elektrisch vermogen te leveren, met gas van 1 atm. en 65000K. Voor deze bedri jfstoestand worden de minimumafmetingen van de cylinder: diameter: 5,2 m lengte: 45 m De frequentie van de elektrische stroom bedraagt daarbij 20 per sec, De aldus gedachte installatie is dus nog vrij omvangrijk. De druk en temperatuur zijn echter laag vergeleken met druk en temperatuur in de fusie-reactor.volgens WINTERBERG. De vraag dringt zich als vanzelf op, hoe de afmetingen zullen zijn, als men hier dezelfde middelen gaat toepassen, als bij de fusie-reactor nl. magnetische spiegelwikkelingen, om superhoge temperaturen te kunnen beheersen, Het zou immers niet consequent zijn, om hier niet eveneens van dezelfde mogelijkheden partij te trekken, Doen we dit, dan leert ons een eenvoudige beschouwing, dat reeds bij een temperatuur van 700,0000K de frequentie waarmede het golffront heen en weer geslingerd wordt, gestegen is tot 200 per sec,?

10 Om een vermogen van ca, kw te ontwikkelen, zal het dus voldoende zijn, de cylinder een diameter te geven van ca, 1 m en een lengte van ca, 10 m, De gasdruk behoeft dan niet noger te zijn dan 100 atm, De aldus gewijzi e plasma-reactor is afgebeeld in fig? 5, Nemen we an, dat de Tlinder gevuld is met PLJ5$g met een dichtheid overeenkomende met ca, 5 x 10 P 7atomen/cm i zodanig dat na verhitting tot ca, 6000% een begindruk aanwezig is van 1 uta De reactor moet nu juist kritisch zijn, Een drukverstoring aan het boveneinde, bestaande uit een explosie van een hulpgas, waarvan de drukgolf overgedragen wordt op het Pu239 gas in de cylinder, zal voldoende zijn om de reactie in gang te zetten,.aanvankelijk is de frequentie omstreeks 20 per sec. en het beginvermogen ca kw, Deze energie wordt, zoals fig. 5 toont, ontleend aan de Colgate-Aamodt wikkeling en toegevoerd aan een gelijkrichter, De energie die aldus in de vorm van gelijkstroom ter beschikking komt, wordt gebruikt voor het bekrachtigen van de statorwikkelingen van de magnetische spiegel, Het is nu toelaatbaar, de werktemperatuur van het plasma te laten stijgen, Al de vrijkomende kern- energie wordt op deze wijze in de aanloopperiode voor twee doeleinden gebruikk voor het meer en meer bekrachtigen van de gelijkstroommagneet-wikkeling en voor.?et laten toenemen van de temperatuur van het plasma, Deze twee bedrijfsgrootheden dienen voortdurend aan elkaar aangepast te blijven" Voor de juiste regeling hiervan wordt ooa, gehuik gemaakt van de in fig. 5 bovenin de cylinder zichtbare cadmium staven, waarmede de kern-reactie geremd kan worden, evenals dit gebeurt bij een normale kern-reactor, Naarmate de temperatuur stijgt, neemt natuurlijk ook de frequentie toe waarmede het golffront heen en weer beweegt, Aan het eind van de aanloopperiode is de frequentie gestegen tot 200 en het vermogen tot ca, 300,000 kw, Vanaf dit ogenblik is de plasma-.reactor in staat dit vermogen te leveren aan een reactor van het fusie-type, ter bekrachtiging van de magneet-wikkelingen daarvan, TWEELEDIGE FUNCTIE VAN DE PLASMA-REACTOR Is deze fusie-reactor eveneens gestart, en verder zelf in staat om voor de bekrachtiging zorg te dragen, dan kan aan de plasma-reactor een andere functie toegekend worden. Fig, 5 laat zien) dat de bodem wegneembaar gedacht moet worden, Na opening van dit einde, ontstaat hier een magnetische straalbuis, geheel als bij de fusie-reactor zelf, Fig. 6 toont een samenwerkende groep, bestaande uit de beide fusie-straalmotoren F1 en F benevens de plasma-reactor P, die dus geschikt is, om tevens als fusie-straalmotor te weden, STARTVOLGORDE Bij het starten gebeurt nu hier het volgende: le, P wordt in werking gebracht als plasma-reactor en levert na enige tijd magnetiscriie vermogen, aan F1 2e. F1 wordt gestart en is na de aanloopperiode, onafhankelijk van P, 3e, F2 wordt gestart evenals F1. de, Het vermogen van F1 en F2 wordt opgevoerd tot het maximum, tevens leveren zij beiden magnetisatie-vermogen aan P, waarvan de straalpijp nu geopend wordt. 5e. P wordt als fusie-straalmotor in gebruik genomen, op gelijke wijze als F1 en F2 met uitzondering daarvan, dat P voor de bekrachtiging afhankelijk blijft van F1 en F2. ONTSTEKING In het voorgaande is aangetoond, dat het in principe mogelijk geacht moet worden om een groep van drie plasma-motoren van het WINTERBERG-type zodanig uit te voeren, dat deze motoren elkaar energetisch ondersteunen tijdens het starten. Op zichzelf is dit echter nog niet voldoende. Een buitengewoon belangrijk punt is, hoe de ontsteektemperatuur kan worden verkregen van maar liefst 1 O8 OC, opdat de fusie-reactie zelf op gang komt, Op dit gebied wordt natuurlijk zeer veel speurwerk verricht, Zo is Salisbury erin geslaagd 10

11

12 Door elektrische ontladingen binnen de buis met een duur van 0, sec, verkreeg hij reeds een temperatuur van 1 500,000 KAPITSA nam proeven met kunstmatige bolbliksems, Deze bliksemvorm, die reeds lang een raadselachtig verschijnsel vormde, is ook wel bekend onder de naam vuurbol. Een derge-- lijke vuurbol komt in de natuur soms voor tijdens een onweer, De afmeting is meestal ca, 5 à 10 cm diameter, ofschoon ook wel melding gemaakt werd van 20 cm of nog groterh %ij het zoeken naar de verklaring was men gehandicapt doordat men het verschijnsel in het laboratorium niet kon reproduceren en geheel was aangewezen op de ooggetuigenverslagen van toevallig aanwezigen, die zelden deskundig waren, Volgens Kapitsa is de vuurbol niets anders dan eenvan een bliksemstraal afgeknepen hoeveelheid plasma, die kan blijven bestaan en zelfs in afmeting toenemen, door het opnemen van korte-golf-energie. Voor de proeven maakte men gebruik van een intense bestraling van geconcentreerde d,m, golven, De plasma--bol neemt energie op uit het oscillerende elektrische veld door resonantie-absorptie. Over de temperatuur die bereikt werd in de plusma-kern zijn nog geen mededelingen gedaan, Het schijnt echter wel, dat men hier een nieuwe methode gevonden heeft om de plasmatemperatuur door elektro-resonnantie tot nog hogere waarden op te voeren, Hieruit mogen wij besluitenn, dat de ontstekingsapparatuur wellicht de gedaante zal krijgen, zoals deze schematisch in fig. 3 is weergegeven, B stelt voor de schokgolfbuis, met de waterstofgastoevoer A. W2 is een magneetwikkeling, E1 en E2 zijn elektroden voor de impulsontlading, Magnetron M2 voert door de golfpijp G golven uit het d.m. golfbereik toe aan de afgeknepen plasma-bollen of plasmoïden, &e bij B uit de schokgolfbuis treden en op hun weg naar de fusie-haard door de uit de d.m, golven opgenomen energie nog in temperatuur toenemen, tot ze in de fusie-haard de ontsteektemperatuur bereikt hebben, PRESTATIES STUWKRACHT De stuwkracht wordt praktisch bepaald door de fusie-haarddiameter en de gasdruk erin, Men zal zich uit het eerste artikel over de plasma-jet met kern-fusie herinneren (zie fig,l) dat geen warmtestraling in het geding is, mits het deuterium zeer zuiver is. De gasdruk van b,v, 100 atm, wordt in eerste instantie opgenomen door de magneetwikkelingen, die de krachten gedeeltelijk doorgeven aan een wandconstructie, De temperatuur in deze wand zal hoofdzakelijk bepaald worden door de warmte-ontwikkeling in de magneet-wikkelingen, Deze behoeft niet bijzonder hoog te zijn, Onder deze omstandigheden is 100 atm, druk voor een cylinder met 1 m inwendige diameter wel degelijk uitvoerbaar, Daar nu, zoals reeds werd opgemerkt in het begin van dit artikel, de straalbuisverwijding van dit motortype slechts gering is, volgt hieruit, dat de stuwdruk ongeveer gelijk is aan de dwt;rrs-doorsnede van de fusie-haard, vermenigvuldigd met de plasma-druk, Men vindt zo een stuwkrucht van ca, 800 ton per motor of 2400 ton voor de motorgroep afgebeeld in fig-6, S TUWS TOF VE R BR UIK Bij gebruik van zwaar waterstof in vloeibare vorm zou een ruimteschip met een startgewicht van b,v, 1500 ton, voor een retourvlucht (met landingen) naar de maan of naar Mars ruim voldoende hebben aan 150 ton stuwstoffen. In een vervolg zal nader worden ingegaan op de consequenties die vastzitten aan de toepassing van het besproken motortype, ( i) Winterberg: Kernverbrennungsplasmen und magnetische Kernbrennkamern fur Strahltriebwerke, Astronautica Acta, 1958, no,4, p.252, (2) Nicholas S, Japolsky: Br,O.S, 738,511, (3) Foster: Am,D.S, 2, (4) S.A. Colgate en R,L, Aamodt: Plasma Reactor Promises Direct Electric Power, Nucleonics Vol 15 Noe8, Aug. 57 p , 12

13 (5) Popular Mechanics, Aug (6) Missiles and Rockets, 24 Aug2 59, pug, * * * Deze bijzonder boeiende lezing werd gehouden in de Luchtvaart Nijverheidsschool, Zeezwaluwhof, Scheveningen op vrijdag 18 december jl, Dr. Berlage begon met erop te wijzen, dat de getijdenwerking op de aarde,onvermijdelijk tot gevolg moet hebben, dat zowel de omwentelingstijd van de aarde om haar as als de om--. looptijd van de maan om de aarde zullen toenemen. Ook de afstand van de maan tot de aarde neemt steeds toe, De lengte van het etmaal neemt maar zeer weinig toe, secunde per 100,000 jaren, maar dit kleine bedrag wordt uren in de tijd van de geologische geschiedenis die in miljarden jaren geteld wordt, Het is de Brit G,A.Darwin geweest die dit probleem uitvoerig heeft behandeld, Men kan terug rekenen, dat in de tijd, dat de maan v1ak;bij de aarde was,, de omwentelingstijd van beiden ongeveer vier uren moet hebben bedragen, Het is nu zeer verleidelijk te veronderstellen dat de maan een stuk van de aarde geweest is, en wel een stuk dat gekomen is van de plaats waar nu de Stille Oceaan is, Het is namelijk een bijzonder eigenaardig verschijnsel dat bijna het hele vasteland van de aarde op een halfrond geconcentreerd is, Maar helaas, die theorie klopt niet, Men kan zich voorstellen, dat de aarde in het vloeibare of gasvormige stadium door zijn snelle aswenteling een uitstulping kreeg, die losliet en als zelfstandige satelliet om de aarde ging draaien, Zo ontstaan namelijk dubbelsterren, Maar de massa van het afgesnoerde gedeelte moet de helft, een derde of een vierde van de aardmassa zijn, en niet een tachtigste, zoals de massa van de maan is, Iden heeft de theorie geopperd, dat de maan uit de aarde geschoten is, zoals men een raket afschiet, Maar dan zijn er twee mogelijkheden: of de snelheid is kleiner dan de ontsnappingssnelheid, en het afgeschoten deel valt terug op de aarde, of de snelheid is groter, en dan verdwijnt het stuk in het oneindige, Een baan om de aarde kan het zo nooit krijgen: daarvoor is een tweede impuls nodig, Deze theorieen, hoe aantrekkelijk ook, kloppen helaas niet, Men moet geen theorieën ad hoc opstellen, maar het ontstaan van de maan moet op dezelfde manier verklaard kunnen worden als het ontstaan van planeten en satellieten, Nu is onze maan in een opzicht een uitzonderlijke satelliet: haar massa is uitzonderlijk groot, De normale massa van een satelliet is l/looo tot i/io,ooo van de moederplaneet; de grootste satelliet, Triton, heeft een massa van 1/3OO van die van Neptunus, maar onze maan slaat die verhouding nog met stukken door de massaverhouding 1/80* Het is een feit, dat de vorming van de maan een bijzonder onwaarschijnlijke gebeurtenis is geweest, Het voorbeeld voor een normale maanvorming is die bij Mars met zijn twee kleine satellieten. Spreker beschreef, hoe volgens zijn mening de aarde in de oertijd door drie gasgordels omringd was, Eén gordel lag vlak tegen de aarde aan, de tweede op ongeveer zes aardstralen en de derde op ongeveer 36 aardstralen, De eerste gordel werd geleidelijk door de aarde geabsorbeerd, uit de tweede werd de maan gevormd en de derde kreeg geen gelegenheid zich tot een maan te vormen, maar veranderde in een gordel van meteorieten, Door de ge.tijdenwerking verwijderde de pasgevormde maan zich hoe langer hoe verder van de aarde en moest daarbij de meteorietengordel passeren, Daarbij werd ze aan een bombardement blootgesteld, waarvan ze nu nog de sporen draagt in de vorm van de maria en de ringgebergten, Deze theorie die doos Dr, Berlage werd uiteengezet, gaf na de pauze aanleiding tot vele vragen en langdurige discussie, Het gehoor dankte Dr, Berlage voor zijn bijzonder interessante voordracht met een welgemeend applaus, (verslag MJertregt) 13

14 General Information Communication No, 1" le Venue Stockholm, Sweden, August 15-20, The main Congress will take place at The Royal Institute of Technology (Kuiigl, Tekniska Högskolan), Stockholm. 2, Lectures The lectures will not be limited to single subjects, but are to cover a wide range prin-- cipally within the following fields: B, Basic Sciences A,, Planetary Atmosphere Environments Basic atmospheric properties. Physical and' chemical problems of &atmospheric flight (e,g, re-entry). I, Interplanetary Space Interplanetary matter and radiation, Planetary magnetic fields, particle belts etc, M. Space Medicine and Biology Physiological and psychological aspects of life in extraterrestial environments, To Trajectories Powered and free flight in space and within planetary atmospheres, N, Navigation, Guidance and Control, Space Communication P. Propulsion Present and future systems. V, Vehicles General systems concepts, subsystems, structures, materials, equipment, power supply, assembly in space etc, So Space Probes, Satellites, High Altitude Rockets Specified projects I descriptions and presentation of results, E. Economical Factors Economics and planning of space research, technology and development, Lectures not falling within the above fields Fxn be accepted for a Special Session., 3, Space-Medicine and Space-Law Meetings A preliminary suggestion has been submitted concerning a special Space-Medicine Symposium in connection with, and during the Congress, and independent of topic M above, and also that a separate Space-Law Colloquium should be held during one of the Congress days. 14

15 oped notificaiion of these will be made in a subsequent General Information Communication, 4; General Regulations for Lectures and Publication The total number of lectures to be held in parallel sessions is limited to 65* This number does not include papers presented at the possible Space-Medicine and Space--Law Meetings. All lectures must be original contributions that have not been published in any form prior to the XIth International Astronautical Congress and furthermore# must be of an internationally accepted standard, A special Screening Committee in Sweden will, with the assistance of experts, be responsible for the final acceptance of lectures, The lectures may be written and held in one of the official IAF languages and these are, English, French, German and Russian, However, it is recommended that, if convenient, English should be chosen, The lecture manuscripts in the final form for presentation and publication together with an authorized summary in English of words,, must be in the hands of the Congress Organizers not later than the 15th May The reason for this deadline for both lecture manuscripts and summaries, is that an ar-- rangement is being investigated to present at the Congress Inauguration, a duplicated and final volume containing the Proceedings with the lectures in their original language and English summaries, It is also considered convenient that after the Congress, the copyight is that of the author or the sponsoring organization, Lectures submitted after the deadline, can in exceptional cases be included in the Congress Programme providing they include new and valuable information that could not have possibly been foreseen at the deadline date. It is the ambition of the Organizing Committee for this Congress that the above procedures will be of advantage to the lecturers, participants and organizers, The address of the Secretariat for the XIth International Astronautical Congress is: IAF-60 Box 5045 STOCKHOLM 5 Sweden Tot onze spijt was het niet meer mogelijk, deze mededeling in ons vorig nummer te plaatsen. Intussen willen wij erop wijzen, dat wie van onze leden zich voorstelt op dat congres een lezing te houden, daarvan ONMIDDELLIJK onze voorzitter dient te verwittigen, met aanduiding van het onderwerp en liefst een resumee: het kan zijn, dat bij het uitkomen van dit nummer de officiele tijd al verstreken is, waarop de voorzitters van de aangesloten verenigingen aan het congrescomite moeten hebben medegedeeld, wie uit hun land een lezing wil houden. Red.

16 ven wij gaarne door: YOMIURI NEWS-PAPER BLDG., 1-3, GINZA-NISHI, CHUO-KU, TOKYO, JAPAN TEL, EXT-223, I k sir: The Japanese Rocket Society will hold its Second (1960) International Symposium on Rocket and Astronautics at the University Club, Tokyo, on 24, 25, 26, 27 and 28 May 1960, and this is to extend you a cordial inviation to attend and to talk on the convention, if possible. We do hope that we will have the opportunity to entertain you here during the meeting, If you will present papers or scientific exhibits, you are requested to send the title and approximately 100 words abstract to: Prof. H. Itokawa Institute of Industrial Science, University of Tokyo. Chih City, Japan. The deadline of this is 10 March We shall be glad to make a reservation for you. Please let us know your scheduled arrival time and expected stay not later than 30 April We shall look forward to learning your requirements and to having you with us in May in Tokyo. Cordially Matao Sanuki Chairman of the Symposium Committee. P.S. No registration fee will be required. DRUK: ENROPRINT 16 RIJSWIJK

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

io ATerinzagelegging 7906913

io ATerinzagelegging 7906913 Octrooiraad io ATerinzagelegging 7906913 Nederland @ NL @ fj) @ @ Werkwijze en inrichting voor het tot stand brengen van een ionenstroom. Int.CI 3.: H01J37/30, H01L21/425. Aanvrager: Nederlandse Centrale

Nadere informatie

Testen en metingen op windenergie.

Testen en metingen op windenergie. Testen en metingen op windenergie. Inleiding Als we rond groene energie begonnen te denken, dan kwam windenergie als een van de meest vanzelfsprekende vormen van groene energie naar boven. De wind heeft

Nadere informatie

Voorbeelden van machtigingsformulieren Nederlands Engels. Examples of authorisation forms (mandates) Dutch English. Juli 2012 Versie 2.

Voorbeelden van machtigingsformulieren Nederlands Engels. Examples of authorisation forms (mandates) Dutch English. Juli 2012 Versie 2. Voorbeelden van machtigingsformulieren Nederlands Engels Examples of authorisation forms (mandates) Dutch English Voorbeelden machtigingsformulieren standaard Europese incasso Examples of authorisation

Nadere informatie

DECLARATION FOR GAD approval

DECLARATION FOR GAD approval Version 1.2 DECLARATION FOR GAD approval Declare that for the following central heating boilers Intergas Calderas de Calefacción S. L. Kombi Kompakt R 24, 28/24, 36/30 and Prestige The installation and

Nadere informatie

Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations

Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations Wilde Wijze Vrouw, Klara Adalena August 2015 For English translation of our Examination rules, please scroll down. Please note that the Dutch version

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

DE ELECTORALE RAAD VAN SINT MAARTEN,

DE ELECTORALE RAAD VAN SINT MAARTEN, Tweewekelijkse officiële uitgave van Sint Maarten Jaargang 2015, nummer 25 27 November, 2015 P a g i n a 32 Beschikking nummer: 3/2015 Datum: 19 november 2015 DE ELECTORALE RAAD VAN SINT MAARTEN, Gelezen:

Nadere informatie

Nieuwsbrief NRGD. Editie 11 Newsletter NRGD. Edition 11. pagina 1 van 5. http://nieuwsbrieven.nrgd.nl/newsletter/email/47

Nieuwsbrief NRGD. Editie 11 Newsletter NRGD. Edition 11. pagina 1 van 5. http://nieuwsbrieven.nrgd.nl/newsletter/email/47 pagina 1 van 5 Kunt u deze nieuwsbrief niet goed lezen? Bekijk dan de online versie Nieuwsbrief NRGD Editie 11 Newsletter NRGD Edition 11 17 MAART 2010 Het register is nu opengesteld! Het Nederlands Register

Nadere informatie

Energie besparing & ATEX

Energie besparing & ATEX Energie besparing & ATEX gaat dat samen? Even voorstellen Drs Ing Joris Bracke Uneto-VNI Voorzitter Vakgroep Elektromechanisch Onderhoud Directeur EB-groep Elektromotoren Bracke (Clinge, NL) Boer en Bakker

Nadere informatie

liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled Castjoint

liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled Castjoint liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled is een hoogwaardige, flexibele LED strip. Deze flexibiliteit zorgt voor een zeer brede toepasbaarheid. liniled kan zowel binnen als buiten in functionele en decoratieve

Nadere informatie

SYNCHRONE MOTOREN I. Claesen / R. Slechten

SYNCHRONE MOTOREN I. Claesen / R. Slechten ELEKTRICITEIT THEORIE SYNCHRONE MOTOREN I. Claesen / R. Slechten versie:30/05/2005 1 SYNCHRONE MOTOREN...2 1.1 Bepaling...2 1.2 Samenstelling...2 1.3 Werkingsprincipe...2 1.4 Werkingsprincipe synchrone

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

Tilburg University. Technieken van kwalitatief onderzoek 1 Verhallen, T.M.M.; Vogel, H. Published in: Tijdschrift voor Marketing

Tilburg University. Technieken van kwalitatief onderzoek 1 Verhallen, T.M.M.; Vogel, H. Published in: Tijdschrift voor Marketing Tilburg University Technieken van kwalitatief onderzoek 1 Verhallen, T.M.M.; Vogel, H. Published in: Tijdschrift voor Marketing Publication date: 1982 Link to publication Citation for published version

Nadere informatie

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant Vragenlijst in te vullen en op te sturen voor de meeloopochtend, KABK afdeling fotografie Questionnaire to be filled in and send in before the introduction morning, KABK department of Photography Stuur

Nadere informatie

[i0iateriraag@leg.gin9 nu 7409872

[i0iateriraag@leg.gin9 nu 7409872 Octrooiraad [i0iateriraag@leg.gin9 nu 7409872 Nederland [19] NL [54] Werkwijze voor het vacuümdlcht afsfüitem vsn elk der eerste uiteinden van een aantal holle transportorganen dia uit'tftonden in een

Nadere informatie

Workflow en screenshots Status4Sure

Workflow en screenshots Status4Sure Workflow en screenshots Status4Sure Inleiding Het Status4Sure systeem is een ICT oplossing waarmee de transportopdrachten papierloos door het gehele proces gaan. De status kan gevolgd worden door de logistieke

Nadere informatie

noiaterinzagelegging nu 7606676

noiaterinzagelegging nu 7606676 Octrooiraad noiaterinzagelegging nu 7606676 Nederland [19] NL [54] Inrichting voor inwendige bestraling. [51] Int.CI 2.: A61N5/10, G21K5/02. [71] Aanvrager: Eric van 't Hooft te Leersum. [74] Gem Ir N.A

Nadere informatie

Tilburg University. Huishoudelijk gedrag en stookgasverbruik van Raaij, Fred; Verhallen, T.M.M. Published in: Economisch Statistische Berichten

Tilburg University. Huishoudelijk gedrag en stookgasverbruik van Raaij, Fred; Verhallen, T.M.M. Published in: Economisch Statistische Berichten Tilburg University Huishoudelijk gedrag en stookgasverbruik van Raaij, Fred; Verhallen, T.M.M. Published in: Economisch Statistische Berichten Publication date: 1980 Link to publication Citation for published

Nadere informatie

ALTERNATIEVE MANIEREN CLUB BIJEENKOMSTEN

ALTERNATIEVE MANIEREN CLUB BIJEENKOMSTEN PETS D1570 Groei door Inspiratie ALTERNATIEVE MANIEREN CLUB BIJEENKOMSTEN Frank van der Meijden Public Image Coordinator zone 13A&C, 18B OPLOSSING? Alternatieve vormen Club bijeenkomsten: Oplossing voor

Nadere informatie

Van: Hoogendoorn, Ilona (NL Rotterdam) [mailto:ihoogendoorn@deloitte.nl] Namens Wiersma, Reinder (NL Rotterdam)

Van: Hoogendoorn, Ilona (NL Rotterdam) [mailto:ihoogendoorn@deloitte.nl] Namens Wiersma, Reinder (NL Rotterdam) A.van Beerendonk Van: Griffie Verzonden: dinsdag 1 december 2015 13:17 Aan: A.van Beerendonk Onderwerp: FW: Cursus van BBV naar Vpb 18 januari 2016 Bijlagen: image013.wmz Digitale leeszaal Van: Hoogendoorn,

Nadere informatie

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen?

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? De firewall van de Speedtouch 789 (wl) kan niet volledig uitgeschakeld worden via de Web interface: De firewall blijft namelijk op stateful staan

Nadere informatie

Uiteraard zouden we ook aangeven dat het copyright op de afbeelding bij u ligt, en dat de afbeelding gebruikt is met uw toestemming.

Uiteraard zouden we ook aangeven dat het copyright op de afbeelding bij u ligt, en dat de afbeelding gebruikt is met uw toestemming. Van: Jo Vermeulen Datum: 5 februari 2014 16:15 Onderwerp: Gebruik afbeelding reclamecampagne 'bushokje met weegschaal' Aan: receptie@nis5.nl Geachte Ik ben Jo Vermeulen, doctoraatsstudent

Nadere informatie

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM 5 maart 2014 De Beukenhof Terweeweg 2-4 2341 CR Oegstgeest 071-517 31 88 Security Intelligence Bijeenkomst Corporate IAM On the Internet,

Nadere informatie

Product naam: MM03877

Product naam: MM03877 Product naam: MM03877 Specificaties MM03877: Levensduur: 15000u Lengte: 103 mm Wattage: 3.50W Diameter: 35 mm Kleur: 2800K (warmwit) Gewicht: 34 gr Lumen: 250 lu Spanning: 230 V RA: 80 Beschermingsklasse:

Nadere informatie

Mkv Magnetisme. Vraag 1 Twee lange, rechte stroomvoerende geleiders zijn opgehangen in hetzelfde verticale vlak, op een afstand d van elkaar.

Mkv Magnetisme. Vraag 1 Twee lange, rechte stroomvoerende geleiders zijn opgehangen in hetzelfde verticale vlak, op een afstand d van elkaar. Mkv Magnetisme Vraag 1 Twee lange, rechte stroomvoerende geleiders zijn opgehangen in hetzelfde verticale vlak, op een afstand d van elkaar. In een punt P op een afstand d/2 van de rechtse geleider is

Nadere informatie

Check-in bevestiging. Algemene instructies 1. Het inchecken is voltooid. U bent ingecheckt voor alle hieronder weergegeven vluchten. 2.

Check-in bevestiging. Algemene instructies 1. Het inchecken is voltooid. U bent ingecheckt voor alle hieronder weergegeven vluchten. 2. internet check-in Check-in bevestiging pagina Luchthaveninstructies 1 Instapkaart /24FEB ROVERS/HENNY 2 Instapkaart /24FEB ROVERS/HILDEGARD 3 Instapkaart /24FEB ROVERS/JUDITH 4 Instapkaart /24FEB ROVERS/RENE

Nadere informatie

Tentamen Octrooigemachtigden

Tentamen Octrooigemachtigden Tentamen Octrooigemachtigden Tentamen Opstellen van een octrooiaanvrage (deel A) elektrotechniek/werktuigkunde 6 oktober 2014 09.00 13.00 uur 1 TENTAMENOPGAVE OPSTELLEN VAN EEN OCTROOIAANVRAGE (A) E/W

Nadere informatie

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 22 februari 2013

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 22 februari 2013 FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE Toets Inleiding Kansrekening 1 22 februari 2013 Voeg aan het antwoord van een opgave altijd het bewijs, de berekening of de argumentatie toe. Als je een onderdeel

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Deze Informatie is gratis en mag op geen enkele wijze tegen betaling aangeboden worden. Vraag 1

Deze Informatie is gratis en mag op geen enkele wijze tegen betaling aangeboden worden. Vraag 1 Vraag 1 Twee stenen van op dezelfde hoogte horizontaal weggeworpen in het punt A: steen 1 met een snelheid v 1 en steen 2 met snelheid v 2 Steen 1 komt neer op een afstand x 1 van het punt O en steen 2

Nadere informatie

Tilburg University. Canonische analyse in markt- en marketingonderzoek Kuylen, A.A. A.; Verhallen, T.M.M. Published in: Tijdschrift voor Marketing

Tilburg University. Canonische analyse in markt- en marketingonderzoek Kuylen, A.A. A.; Verhallen, T.M.M. Published in: Tijdschrift voor Marketing Tilburg University Canonische analyse in markt- en marketingonderzoek Kuylen, A.A. A.; Verhallen, T.M.M. Published in: Tijdschrift voor Marketing Publication date: 1980 Link to publication Citation for

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

ABLYNX NV. (de Vennootschap of Ablynx )

ABLYNX NV. (de Vennootschap of Ablynx ) ABLYNX NV Naamloze Vennootschap die een openbaar beroep heeft gedaan op het spaarwezen Maatschappelijke zetel: Technologiepark 21, 9052 Zwijnaarde Ondernemingsnummer: 0475.295.446 (RPR Gent) (de Vennootschap

Nadere informatie

In deze eindtoets willen we met jullie samenvatten waar we het in het afgelopen kwartiel over gehad hebben:

In deze eindtoets willen we met jullie samenvatten waar we het in het afgelopen kwartiel over gehad hebben: Eindtoets 3DEX1: Fysica van nieuwe energie 21-1- 2014 van 9:00-12:00 Roger Jaspers & Adriana Creatore In deze eindtoets willen we met jullie samenvatten waar we het in het afgelopen kwartiel over gehad

Nadere informatie

Tilburg University. Dienstenkeurmerken misbruikt Roest, Henk; Verhallen, T.M.M. Published in: Tijdschrift voor Marketing. Publication date: 1999

Tilburg University. Dienstenkeurmerken misbruikt Roest, Henk; Verhallen, T.M.M. Published in: Tijdschrift voor Marketing. Publication date: 1999 Tilburg University Dienstenkeurmerken misbruikt Roest, Henk; Verhallen, T.M.M. Published in: Tijdschrift voor Marketing Publication date: 1999 Link to publication Citation for published version (APA):

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

Tilburg University. Technieken van kwalitatief onderzoek 2 Verhallen, T.M.M.; Vogel, H.P. Published in: Tijdschrift voor Marketing

Tilburg University. Technieken van kwalitatief onderzoek 2 Verhallen, T.M.M.; Vogel, H.P. Published in: Tijdschrift voor Marketing Tilburg University Technieken van kwalitatief onderzoek 2 Verhallen, T.M.M.; Vogel, H.P. Published in: Tijdschrift voor Marketing Publication date: 1983 Link to publication Citation for published version

Nadere informatie

The 15th International Paas Pieper Tournament

The 15th International Paas Pieper Tournament The 15th International Paas Pieper Tournament 22-24 april 2011 Graspiepers en IPPT Tijdens Pasen 2011 zal DMHC de Graspiepers voor de 15e keer haar six-a-side Internationale Paas Pieper Toernooi (IPPT)

Nadere informatie

Rapport analyse afschrijvingskosten Gemeente Oostzaan. Oostzaan, 22 april 2013

Rapport analyse afschrijvingskosten Gemeente Oostzaan. Oostzaan, 22 april 2013 Rapport analyse afschrijvingskosten Gemeente Oostzaan Oostzaan, 22 april 2013 1. Situatieschets De gemeente Oostzaan is permanent bezig met het verbeteren en optimaliseren van haar bedrijfsvoering. Het

Nadere informatie

Procrustes analyse (1) Steenkamp, J.E.B.M.; van Trijp, J.C.M.; Verhallen, T.M.M.

Procrustes analyse (1) Steenkamp, J.E.B.M.; van Trijp, J.C.M.; Verhallen, T.M.M. Tilburg University Procrustes analyse (1) Steenkamp, J.E.B.M.; van Trijp, J.C.M.; Verhallen, T.M.M. Published in: Tijdschrift voor Marketing Publication date: 1989 Link to publication Citation for published

Nadere informatie

Melding Loonbelasting en premies Aanmelding werkgever. Registration for loonbelasting en premies Registration as an employer

Melding Loonbelasting en premies Aanmelding werkgever. Registration for loonbelasting en premies Registration as an employer Melding Loonbelasting en premies Aanmelding werkgever Registration for loonbelasting en premies Registration as an employer Over dit formulier About this form Waarom dit formulier? Dit formulier is bestemd

Nadere informatie

Alle opgaven tellen even zwaar, 10 punten per opgave.

Alle opgaven tellen even zwaar, 10 punten per opgave. WAT IS WISKUNDE (English version on the other side) Maandag 5 november 2012, 13.30 1.30 uur Gebruik voor iedere opgave een apart vel. Schrijf je naam en studentnummer op elk vel. Alle opgaven tellen even

Nadere informatie

9. Uitnodiging eerste gesprek (bevestiging van reeds overeengekomen datum)

9. Uitnodiging eerste gesprek (bevestiging van reeds overeengekomen datum) Brieven aan sollicitanten (Ned/Eng.) 1. Ontvangstbevestiging n.a.v. open sollicitatie 2. Ontvangstbevestiging n.a.v. vacature 3. Ontvangstbevestiging (ver) na deadline om te reageren 4. Ontvangstbevestiging

Nadere informatie

Dynamic S Steeringgear

Dynamic S Steeringgear Dynamic S Steeringgear De Dynamic S stuursystemen zijn speciaal bedoeld voor commerciële vaartuigen, waarbij stuurcomfort, levensduur en efficiëntie voorop staan. De systemen komen vanwege hun revolutionaire

Nadere informatie

vooropleiding international Dutch as a second Nederlands Tweede Taal

vooropleiding international Dutch as a second Nederlands Tweede Taal INFORMATION FOR STUDENTS WITH AN international PRE- UNIVERSITY EDUCATION FOUNDATION YEAR FOR international STUDENTS VU UNIVERSITY () Dutch as a second Language () INFORMATIE VOOR STUDENTEN MET EEN BUITENLANDSE

Nadere informatie

Markt- en marketingonderzoek aan Nederlandse universiteiten Verhallen, T.M.M.; Kasper, J.D.P.

Markt- en marketingonderzoek aan Nederlandse universiteiten Verhallen, T.M.M.; Kasper, J.D.P. Tilburg University Markt- en marketingonderzoek aan Nederlandse universiteiten Verhallen, T.M.M.; Kasper, J.D.P. Published in: Tijdschrift voor Marketing Publication date: 1987 Link to publication Citation

Nadere informatie

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Gender Differences in Crying Frequency and Psychosocial Problems in Schoolgoing Children aged 6

Nadere informatie

1ste ronde van de 19de Vlaamse Fysica Olympiade 1. = kx. = mgh. E k F A. l A. ρ water = 1,00.10 3 kg/m 3 ( θ = 4 C ) c water = 4,19.10 3 J/(kg.

1ste ronde van de 19de Vlaamse Fysica Olympiade 1. = kx. = mgh. E k F A. l A. ρ water = 1,00.10 3 kg/m 3 ( θ = 4 C ) c water = 4,19.10 3 J/(kg. ste ronde van de 9de Vlaamse Fysica Olympiade Formules ste onde Vlaamse Fysica Olympiade 7 9de Vlaamse Fysica Olympiade Eerste ronde De eerste ronde van deze Vlaamse Fysica Olympiade bestaat uit 5 vragen

Nadere informatie

Voorbeelden van machtigingsformulieren Nederlands Engels. Examples of authorisation forms (mandates) Dutch English. Mei 2014 Versie 3.

Voorbeelden van machtigingsformulieren Nederlands Engels. Examples of authorisation forms (mandates) Dutch English. Mei 2014 Versie 3. Voorbeelden van machtigingsformulieren Nederlands Engels Examples of authorisation forms (mandates) Dutch English Voorbeelden machtigingsformulieren standaard Europese incasso Examples of authorisation

Nadere informatie

Comics FILE 4 COMICS BK 2

Comics FILE 4 COMICS BK 2 Comics FILE 4 COMICS BK 2 The funny characters in comic books or animation films can put smiles on people s faces all over the world. Wouldn t it be great to create your own funny character that will give

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

CHROMA STANDAARDREEKS

CHROMA STANDAARDREEKS CHROMA STANDAARDREEKS Chroma-onderzoeken Een chroma geeft een beeld over de kwaliteit van bijvoorbeeld een bodem of compost. Een chroma bestaat uit 4 zones. Uit elke zone is een bepaald kwaliteitsaspect

Nadere informatie

NEDERLANDS. Display Instructies. Knoppen. Geeft afwisselend Tijd, Datum en Temperatuur weer, kan ook ingesteld worden op enkel tijd

NEDERLANDS. Display Instructies. Knoppen. Geeft afwisselend Tijd, Datum en Temperatuur weer, kan ook ingesteld worden op enkel tijd NEDERLANDS Het ziet eruit als een simpel blokje hout, maar maak een geluid (knip met je vingers, kuch, klap in je handen, of tip op de bovenkant) en het geeft onmiddelijk en afwisselend tijd, datum en

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

Tentamen Thermodynamica

Tentamen Thermodynamica Tentamen Thermodynamica 4B420 4B421 10 november 2008, 14.00 17.00 uur Dit tentamen bestaat uit 4 opeenvolgend genummerde opgaven. Indien er voor de beantwoording van een bepaalde opgave een tabel nodig

Nadere informatie

Het opschorten van de handel op de Amsterdamse Effectenbeurs Kabir, M.R.

Het opschorten van de handel op de Amsterdamse Effectenbeurs Kabir, M.R. Tilburg University Het opschorten van de handel op de Amsterdamse Effectenbeurs Kabir, M.R. Published in: Bedrijfskunde: Tijdschrift voor Modern Management Publication date: 1991 Link to publication Citation

Nadere informatie

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education *3745107457* Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2015 Approx. 15 minutes

Nadere informatie

Tilburg University. Energiebesparing door gedragsverandering van Raaij, Fred; Verhallen, T.M.M. Published in: Psychologie. Publication date: 1982

Tilburg University. Energiebesparing door gedragsverandering van Raaij, Fred; Verhallen, T.M.M. Published in: Psychologie. Publication date: 1982 Tilburg University Energiebesparing door gedragsverandering van Raaij, Fred; Verhallen, T.M.M. Published in: Psychologie Publication date: 1982 Link to publication Citation for published version (APA):

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *0535502859* DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2010 No Additional

Nadere informatie

Tilburg University. Hoe psychologisch is marktonderzoek? Verhallen, T.M.M.; Poiesz, Theo. Published in: De Psycholoog. Publication date: 1988

Tilburg University. Hoe psychologisch is marktonderzoek? Verhallen, T.M.M.; Poiesz, Theo. Published in: De Psycholoog. Publication date: 1988 Tilburg University Hoe psychologisch is marktonderzoek? Verhallen, T.M.M.; Poiesz, Theo Published in: De Psycholoog Publication date: 1988 Link to publication Citation for published version (APA): Verhallen,

Nadere informatie

1.1 ORGANIZATION INFORMATION 1.2 CONTACT INFORMATION 2.1 SCOPE OF CERTIFICATION 2.2 AUDITOR INFORMATION 3.1 AUDIT CONCLUSIONS 3.2 MANAGEMENT SYSTEM EFFECTIVENESS 3.3 OBSERVATIONS Organization Address Name

Nadere informatie

Datum: 11 oktober 2006 Tijd: 09.00 12.00 uur

Datum: 11 oktober 2006 Tijd: 09.00 12.00 uur Tentamen Blijvende Energiebronnen (4P510) Datum: 11 oktober 2006 Tijd: 09.00 12.00 uur N.B. Aangezien de vraagstukken van dit tentamen door verschillende docenten worden beoordeeld, dient u elk vraagstuk

Nadere informatie

Marktverslag Week 4. Power NL. Power BE. Power DE. Gas TTF. Crude Oil. Coal. Emissierechten. Weer & temperatuur. Macro economisch. Bullish.

Marktverslag Week 4. Power NL. Power BE. Power DE. Gas TTF. Crude Oil. Coal. Emissierechten. Weer & temperatuur. Macro economisch. Bullish. Verwachtingen voor week 4 Verwachtingen Komende week Power NL Power BE Power DE Gas TTF Crude Oil Coal Emissierechten Weer & temperatuur Macro economisch Bullish Neutraal Bearish 1 Power NL Power NL, spot

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1951 No. 16 Overgelegd aan de Staten-Generaal door de Minister van Buitenlandse Zaken

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1951 No. 16 Overgelegd aan de Staten-Generaal door de Minister van Buitenlandse Zaken 1 (1951) No. 1 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 1951 No. 16 Overgelegd aan de Staten-Generaal door de Minister van Buitenlandse Zaken A. TITEL Notawisseling houdende een aanvullende

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *7261263430* DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2011 No Additional

Nadere informatie

Tilburg University. Huisvuilscheidingsproeven in Nederland Pieters, Rik; Verhallen, T.M.M. Published in: Beswa-Revue. Publication date: 1985

Tilburg University. Huisvuilscheidingsproeven in Nederland Pieters, Rik; Verhallen, T.M.M. Published in: Beswa-Revue. Publication date: 1985 Tilburg University Huisvuilscheidingsproeven in Nederland Pieters, Rik; Verhallen, T.M.M. Published in: Beswa-Revue Publication date: 1985 Link to publication Citation for published version (APA): Pieters,

Nadere informatie

Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Vrijdag 27 mei totale examentijd 3 uur

Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Vrijdag 27 mei totale examentijd 3 uur natuurkunde 1,2 Examen VWO - Compex Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Vrijdag 27 mei totale examentijd 3 uur 20 05 Vragen 1 tot en met 17. In dit deel staan de vragen waarbij de computer

Nadere informatie

Handleiding Installatie ADS

Handleiding Installatie ADS Handleiding Installatie ADS Versie: 1.0 Versiedatum: 19-03-2014 Inleiding Deze handleiding helpt u met de installatie van Advantage Database Server. Zorg ervoor dat u bij de aanvang van de installatie

Nadere informatie

Tilburg University. Economische psychologie Verhallen, T.M.M. Published in: De Psycholoog. Publication date: 1977. Link to publication

Tilburg University. Economische psychologie Verhallen, T.M.M. Published in: De Psycholoog. Publication date: 1977. Link to publication Tilburg University Economische psychologie Verhallen, T.M.M. Published in: De Psycholoog Publication date: 1977 Link to publication Citation for published version (APA): Verhallen, T. M. M. (1977). Economische

Nadere informatie

SHP-TS TwinArc SA SHP-TS 400W TWINARC E40 SL PRODUCT OVERVIEW

SHP-TS TwinArc SA SHP-TS 400W TWINARC E40 SL PRODUCT OVERVIEW Range Features Range of high pressure sodium lamps with double arc tube construction Dual arc tube design guarantees immediate re-strike after a power interruption Doubled lamp life and reduced occurrence

Nadere informatie

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond.

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond. Opgaven in Nederlands. Alle opgaven hebben gelijk gewicht. Opgave 1 Gegeven is een kasstroom x = (x 0, x 1,, x n ). Veronderstel dat de contante waarde van deze kasstroom gegeven wordt door P. De bijbehorende

Nadere informatie

natuurkunde 1,2 Compex

natuurkunde 1,2 Compex Examen HAVO 2007 tijdvak 1 woensdag 23 mei totale examentijd 3,5 uur natuurkunde 1,2 Compex Vragen 1 tot en met 17 In dit deel van het examen staan de vragen waarbij de computer niet wordt gebruikt. Bij

Nadere informatie

INBURGERING 2015 / 16

INBURGERING 2015 / 16 INBURGERING 2015 / 16 JAMILAA (18) HAD NOOIT GEDACHT DAT ZIJ DE NEDERLANDSE TAAL ZO SNEL ONDER DE KNIE ZOU HEBBEN. INBURGEREN? BEREID U VOOR! WIE ALS BUITENLANDER GEEN PASPOORT HEEFT VAN EEN LAND UIT DE

Nadere informatie

De Ontwikkeling van een Electrostatische Windenergie Convertor I

De Ontwikkeling van een Electrostatische Windenergie Convertor I De Ontwikkeling van een Electrostatische Windenergie Convertor I Samengevat eindrapport van EET KIEM01001/4800000253 Periode 1 Jan 2002 31 December 2002 Gefinanceerd door: Project partners: 3 De Ontwikkeling

Nadere informatie

Voorkom pijnlijke verrassingen Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst. Presentator: Remko Geveke

Voorkom pijnlijke verrassingen Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst. Presentator: Remko Geveke Voorkom pijnlijke verrassingen Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst Presentator: Remko Geveke Start webinar: 08:30 uur Agenda Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst Verticaal Toezicht vs. Horizontaal Toezicht

Nadere informatie

HANDLEIDING - ACTIEVE MOTORKRAAN

HANDLEIDING - ACTIEVE MOTORKRAAN M A N U A L HANDLEIDING - ACTIEVE MOTORKRAAN MANUAL - ACTIVE MOTOR VALVE Model E710877 E710878 E710856 E710972 E710973 www.tasseron.nl Inhoud / Content NEDERLANDS Hoofdstuk Pagina NL 1 ALGEMEEN 2 NL 1.1

Nadere informatie

Eindtoets 3DEX0: Fysica van nieuwe energie 30-1- 2013 van 9:00-12:00

Eindtoets 3DEX0: Fysica van nieuwe energie 30-1- 2013 van 9:00-12:00 Eindtoets 3DEX0: Fysica van nieuwe energie 30-1- 2013 van 9:00-12:00 Roger Jaspers & Adriana Creatore In deze eindtoets willen we met jullie samenvatten waar we het in het afgelopen kwartiel over gehad

Nadere informatie

Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie

Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie 1 Ctrl - Ketenoptimalisatie Technische hype cycles 2 Ctrl - Ketenoptimalisatie Technologische trends en veranderingen Big data & internet

Nadere informatie

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert feb@ferranti.be Werkt aan een Master

Nadere informatie

NATUURKUNDE 8 29/04/2011 KLAS 5 INHAALPROEFWERK HOOFDSTUK

NATUURKUNDE 8 29/04/2011 KLAS 5 INHAALPROEFWERK HOOFDSTUK NATUURKUNDE KLAS 5 INHAALPROEFWERK HOOFDSTUK 8 29/04/2011 Deze toets bestaat uit 3 opgaven (32 punten). Gebruik eigen grafische rekenmachine en BINAS toegestaan. Veel succes! Opgave 1: Afbuigen van geladen

Nadere informatie

Een beginners handleiding voor het opwekken van je eigen energie en er ook voor betaald worden.

Een beginners handleiding voor het opwekken van je eigen energie en er ook voor betaald worden. Een beginners handleiding voor het opwekken van je eigen energie en er ook voor betaald worden. Waarom moet je leren over het opwekken van je eigen energie en er ook voor betaald worden! Het antwoord is

Nadere informatie

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One For Examination from 2015 SPECIMEN ROLE PLAY Approx.

Nadere informatie

PIR DC-SWITCH. DC Passive infra-red Detector. Model No. PDS-10 GEBRUIKSAANWIJZING/INSTRUCTION MANUAL

PIR DC-SWITCH. DC Passive infra-red Detector. Model No. PDS-10 GEBRUIKSAANWIJZING/INSTRUCTION MANUAL PIR DC-SWITCH DC Passive infra-red Detector Model No. PDS-10 GEBRUIKSAANWIJZING/INSTRUCTION MANUAL Please read this manual before operating your DETECTOR PIR DC-Switch (PDS-10) De PDS-10 is een beweging

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *2942209982* UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2012 15 minutes

Nadere informatie

De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers

De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers The Influence of Cognitive Stimulation in the Form of Active Learning on Mental Health

Nadere informatie

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Aim of this presentation Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Energieleveranciers.nl (Energysuppliers.nl) Founded in 2004

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability The role of mobility in higher education for future employability Jim Allen Overview Results of REFLEX/HEGESCO surveys, supplemented by Dutch HBO-Monitor Study migration Mobility during and after HE Effects

Nadere informatie

Intermax backup exclusion files

Intermax backup exclusion files Intermax backup exclusion files Document type: Referentienummer: Versienummer : Documentatie 1.0 Datum publicatie: Datum laatste wijziging: Auteur: 24-2-2011 24-2-2011 Anton van der Linden Onderwerp: Documentclassificatie:

Nadere informatie

Begrip image kent in wetenschap allerlei uiteenlopende definities Verhallen, T.M.M.

Begrip image kent in wetenschap allerlei uiteenlopende definities Verhallen, T.M.M. Tilburg University Begrip image kent in wetenschap allerlei uiteenlopende definities Verhallen, T.M.M. Published in: Adformatie Publication date: 1988 Link to publication Citation for published version

Nadere informatie

Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management

Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management Project : GigaPort3 Project Year : 2010 Project Manager : Albert Hankel Author(s) : Eefje van der Harst Completion Date : 24-06-2010 Version : 1.0

Nadere informatie

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care Annemiek T. Harder Studies presented in this thesis and the printing of this

Nadere informatie

Tilburg University Het voorkomen van merkverwarring General rights Take down policy

Tilburg University Het voorkomen van merkverwarring General rights Take down policy Tilburg University Het voorkomen van merkverwarring Hacker, T.W.F.; Verhallen, T.M.M. Published in: Tijdschrift voor Marketing Publication date: 1988 Link to publication Citation for published version

Nadere informatie

oefen vt vwo5 h6 Elektromagnetisme Opgaven en uitwerkingen vind je op www.agtijmensen.nl Oefen vt vwo5 h6 Elektromagnetisme Opgave 1.

oefen vt vwo5 h6 Elektromagnetisme Opgaven en uitwerkingen vind je op www.agtijmensen.nl Oefen vt vwo5 h6 Elektromagnetisme Opgave 1. Opgaven en uitwerkingen vind je op www.agtijmensen.nl Oefen vt vwo5 h6 Elektromagnetisme Opgave 1. Elektrisch veld In de vacuüm gepompte beeldbuis van een TV staan twee evenwijdige vlakke metalen platen

Nadere informatie

1. INFORMATICUS SOFTWAREONTWIKKELING (MARBIO-EDU-01)

1. INFORMATICUS SOFTWAREONTWIKKELING (MARBIO-EDU-01) Onderzoeksgroep Mariene Biologie Universiteit Gent werft aan (english version from page 4 onwards): 1. INFORMATICUS SOFTWAREONTWIKKELING (MARBIO-EDU-01) Uiterste inschrijvingsdatum: Sep 29, 2013 16:00

Nadere informatie

Belgisch Historisch Instituut te Rome

Belgisch Historisch Instituut te Rome Belgisch Historisch Instituut te Rome BEURSAANVRAAG VOOR EEN STUDIEVERBLIJF IN ITALIE RICHTLIJNEN : Verzoek dit formulier in te vullen, te ondertekenen en door te sturen aan Prof.dr. Georges Declercq Penningmeester

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie