Nederlandse samenvatting voor niet-ingewijden

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nederlandse samenvatting voor niet-ingewijden"

Transcriptie

1 Nederlandse samenvatting voor niet-ingewijden 1 Inleiding 2 Doel 3 Resultaten 4 Conclusies 5 Klinische en therapeutische implicaties

2 1 Inleiding Kanker is tegenwoordig tweede meest voorkomende doodsoorzaak in de westerse wereld. Met name het colorectaal carcinoom (dikke darmkanker) wordt vaak gediagnosticeerd en veel mensen overlijden eraan. De primaire behandeling voor deze vorm van kanker bestaat uit het operatief verwijderen van de tumor en adjuvante (aanvullende) chemotherapie of bestraling. Tumoren bestaan uit verschillende cel typen, tezamen vaak de tumor micro-environment (tumor micro-omgeving) genoemd. Cellen in zowel normale als pathologische condities communiceren met elkaar en zijn afhankelijk van de ondergrond waar ze op vastzitten, de zogenaamde extracellulaire matrix (ECM). Communicatie tussen cellen gebeurt door directe contacten tussen de cellen, maar ook door groeifactoren die deze cellen uitscheiden. Deze interacties liggen ten grondslag aan twee processen die bijdragen aan de initiatie (het ontstaan), progressie (vergroting en invasieve groei in omliggend weefsel) en uiteindelijk metastasering (uitzaaiing) van tumoren, te weten myofibroblast differentiatie en angiogenese (bloedvatvorming). Deze processen worden gestuurd door groeifactoren die al aanwezig zijn in de ECM, maar gebonden aan het ECM zijn deze groeifactoren niet actief. Ze moeten gereleased (losgemaakt en geactiveerd) worden, vaak door zogenaamde proteolytische enzymen (eiwit knippende enzymen, die in staat zijn om door een gedeelte van een voorloper eiwit af te knippen en het daardoor te activeren). Een belangrijke groep van deze proteolytische enzymen vormen de matrix metalloproteinasen (MMPs), aangezien die in staat zijn een grote variëteit aan groeifactoren te activeren. In dit proefschrift worden de studies beschreven naar twee groeifactoren (VEGF en TGF- ) die ten grondslag liggen aan twee belangrijke tumor stimulerende processen, te weten angiogenese en differentiatie van myofibroblasten. Tumoren worden wel eens vergeleken met een wond die niet heelt. Dit geeft aan dat er speciale cel typen zijn, zoals de myofibroblast, die zowel een rol spelen bij wondheling als bij tumorprogressie. Fibroblasten, oftewel bindweefsel cellen, zijn cellen die een ondersteunende rol hebben voor epitheelcellen (epitheel cellen zijn bijvoorbeeld huidcellen en darmwandcellen). Myofibroblasten zijn hyper-geactiveerde fibroblasten en komen in normaal weefsel maar weinig voor, in tumoren daarentegen is hun expressie sterk verhoogd. Waar deze cellen vandaan komen is niet opgehelderd, maar er wordt gedacht dat een groeifactor, uitgescheiden door tumorcellen, wat ook epitheelcellen zijn, de omringende fibroblasten kan hyper-activeren. Deze groeifactor wordt transforming growth factor (TGF- ) genoemd en is normaal aanwezig als een niet-actieve pro-groeifactor genaamd latent TGF

3 Nederlandse samenvatting. Na activatie, door bijvoorbeeld MMPs, kan TGF- vele processen initiëren, zoals het ontstaan van myofibroblasten, verhoging van secretie van andere groei-stimulerende factoren en de inductie van angiogenese via een receptor genaamd Endogline. Angiogenese is van groot belang voor de uitgroei van tumoren. Wanneer tumoren 1-2 mm groot zijn kunnen ze niet verder groeien door een gebrek aan zuurstof (hypoxie) en voedingstoffen tot dat ze hun eigen bloedvatstelsel hebben gecreëerd (angiogenetische switch). Vascular endothelial growth factor (VEGF) wordt beschouwd als een van de belangrijkste initiatoren van angiogenese in tumoren. VEGF wordt na synthese eerst als een inactief molecuul in de ECM vastgezet en moet door proteolytische activiteit geactiveerd (losgeknipt worden van de matrix) worden. Er zijn aanwijzingen dat de proteolytische MMP enzymengroep hierbij een belangrijke rol speelt. Eenmaal geactiveerd kan VEGF ervoor zorgen dat omringende endotheelcellen (bloedvatcellen) uitlopers gaan vormen in de richting van de tumor, waardoor het een eigen bloedvatstelsel krijgt. Beide hierboven beschreven processen omvatten dus de interactie tussen verschillende celtypen, zoals de fibroblasten met de tumorcellen en de endotheelcellen, in het geheel van de tumor micro-omgeving. Deze interacties zijn complex en om dit te bestuderen kan gebruik gemaakt worden van diermodellen, maar die hebben als nadeel dat ze niet representatief hoeven te zijn voor de humane situatie, omdat een muis geen klein mens is. Daarom werd in dit proefschrift gebruik gemaakt van 3-dimensionale celkweek modellen. De situatie in patiënten werd bestudeerd door het bepalen van de groeifactor en proteolytische enzym (MMP) niveaus in een homogenaat (extract) van tumorweefsel. Met behulp van specifieke antilichaamkleuringen is bekeken in welke cellen deze groeifactoren en enzymen voorkomen. Vervolgens werden deze bevindingen vertaald naar een in vitro systeem (de cellen worden los in een laboratorium gekweekt) om het onderliggende mechanisme te kunnen onderzoeken. 2 Doel Het doel van de studies beschreven dit proefschrift was om de interacties tussen verschillende celtypen (fibroblasten, tumorcellen, endotheel) door proteolytische activatie van latente groeifactoren in de colorectale tumor micro-omgeving te onderzoeken. Hierbij staan twee processen centraal, het ontstaan van myofibroblasten en het proces van initiatie van angiogenese door tumoren

4 3 Resultaten In hoofdstuk 3 werd de hoeveelheid latent en actief TGF- in een groep patiënten met maagtumoren bepaald. De belangrijkste resultaten waren dat alhoewel zowel de hoeveelheid latent als actief TGF- verhoogd is in tumoren, met name het actieve TGF- belangrijk is voor de prognose van de patiënten. Patiënten met hoge actieve TGF- niveaus hebben een slechtere prognose (kortere overleving). Kleuringen op weefsel van deze patiënten toonden aan dat de TGF- activiteit met name gezien wordt in de myofibroblasten. Deze data werden in hoofdstuk 4 bevestigd op een grote groep colorectaal tumor patiënten. Uit deze resultaten bleek tevens dat de toename van latent TGF- al zichtbaar is in pre-maligne (goedaardige) poliepen, terwijl actief TGF- alleen verhoogd is in tumoren (maligne, kwaadaardig) en dus een grote rol zou kunnen spelen in de maligne ontaarding van goedaardige poliepen. Verder staat in dit hoofdstuk de ontwikkeling van een bepaling om de hoeveelheid myofibroblasten te kunnen vaststellen in deze monsters beschreven. Uit de resultaten bleek dat er een relatie is tussen de hoeveelheid TGF- activiteit en de hoeveelheid myofibroblasten in deze patiënten. Om dit mogelijk causale verband te onderzoeken staat in hoofdstuk 5 de vertaling van de observaties in patiënten naar een in vitro cel kweek systeem beschreven. Er werd aangetoond dat de interactie tussen tumorcellen en omringende fibroblasten leidt tot activatie van het latent TGF- en daarop volgend het ontstaan van myofibroblasten (hyperactivatie). De interactie tussen deze twee cel typen was van cruciaal belang voor initiatie van dit proces. Deze cellen sterk hebben tevens verhoogde uitscheiding van TGF- en MMPs die vervolgens in staat zijn om invasie van tumoren te veroorzaken. Dus de interactie tussen de cellen leidt tot hyperactivatie van de fibroblasten, maar die beïnvloeden op hun beurt weer de tumor cellen tot verhoogde secretie van groeifactoren en MMPs. Gevolg is dat na hyperactivatie er meer TGF- komt, wat weer meer hyperactivatie geeft en dus meer TGF-, waardoor een vicieuze cirkel ontstaat. De myofibroblasten geven ook een verhoogde secretie van MMP-9, waarvan beschreven is dat er een mogelijk verband bestaat met de angiogenetische switch. Vandaar dat in hoofdstuk 6 de studie naar de rol van MMP-9 in de angiogenetische switch is beschreven. Analyse van patiënten materiaal liet zien dat er een verband is tussen de hoeveelheid VEGF in de circulatie (bloed) en MMP-9 niveaus in de tumoren. Kleuringen lieten zien dat VEGF uit de tumorcellen komt en MMP-9 uit de fibroblasten en immuuncellen. Deze bevindingen werden vervolgens vertaald naar een 3 dimensionaal in vitro model wat zo samengesteld was dat het zo goed als mogelijk overeenkwam met de situatie in de patiënten. De colon tumor

5 Nederlandse samenvatting spheroiden (bolletjes tumorcellen) maken een ECM (matrix) waar VEGF aan gebonden wordt als een inactief molecuul. Wanneer deze werden behandeld met MMP-9 afkomstig van myofibroblasten en infiltrerende immuuncellen (neutrofielen) bleek dat het VEGF geactiveerd wordt door directe degradatie (knippen) van de matrix waaraan het VEGF gebonden zit. Hierdoor wordt het VEGF vrijgemaakt wordt en was het in staat tot vorming van endotheel uitlopers (sprouting) wanneer endotheelcellen hiermee behandeld werden, vergelijkbaar met de angiogenetische switch. Deze resultaten geven wederom aan dat de interactie tussen met name de neutrofielen, tumorcellen en hun ECM en de endotheelcellen belangrijk is voor de initiatie van dit proces. Tevens bleek het knip mechanisme in mensen anders is dan in muizen. Behalve MMP-9 heeft ook een ander proteolytisch enzym uit dezelfde MMP familie, MMP-7, hier een rol in zoals beschreven staat in hoofdstuk 7. Deze MMP komt tot expressie in de uitlopers van endotheelcellen en wanneer MMP-7 geremd wordt, konden er geen uitlopers meer ontstaan. Om dit fenomeen verder te onderzoek is in hoofdstuk 8 de ontwikkeling van een bepaling (bio-activiteits assay, BIA) om MMP-7 niveaus in patiënten materiaal, zoals homogenaten van tumor weefsel, plasma en urine te kunnen meten beschreven. Uit de voorlopige analyses bleek dat, net als bij TGF-, de productie van het inactieve proteolytische enzym al in poliepen verhoogd is, maar dat verhoogde activatie pas plaatsvindt in tumoren. Behalve de voorgenoemde MMPs speelt ook het proteolytische enzym cathepsine S een rol in het activeren van matrix moleculen die angiogenese kunnen induceren (hoofdstuk 9). Verder staan in dit hoofdstuk de studies beschreven naar de aanpassing van een bestaande screenings techniek (faag display) voor de selectie van specifieke remmers voor deze enzymen die na doorontwikkeling mogelijk als medicijn zouden kunnen dienen. Tot slot staat in hoofdstuk 10 beschreven hoe Endogline, een receptor voor TGF-, die sterk tot expressie komt op nieuw gevormde bloedvaten, van deze vaten geknipt wordt en laten zien dat met name een MMP die aan de membranen gebonden zit, MMP-14, hierin een belangrijk rol zou kunnen spelen. Dit vloeibaar Endogline komt in de circulatie (bloed) terecht en heeft daar mogelijk een beschermend effect, aangezien het factoren die angiogenese kunnen initiëren kan wegvangen. 4 Conclusies De data beschreven in dit proefschrift onderbouwen de belangrijke rol van de interactie tussen verschillende celtypen en de matrix in de progressie van tumoren. Activatie van TGF- en VEGF is alleen mogelijk waneer er verschillende celtypen aanwezig zijn die elkaar onderling beïnvloeden. De diverse studies laten tevens zien dat humane celkweekmodellen een

6 belangrijke toevoeging kunnen zijn voor het onderzoek naar deze processen in de humane model-omgeving. 5 Klinische en therapeutische implicaties Uit dit onderzoek blijkt dat de tumor micro-omgeving een belangrijke rol speelt bij de progressie van tumoren en dat met name de activatie van latente groeifactoren hierin van groot belang is. Uit de data blijkt dat MMPs hierin een belangrijke rol spelen. Op langere termijn, na meer onderzoek zou het specifiek remmen van deze MMPs, gericht op de humane situatie en in een vroeg stadium van tumorontwikkeling een belangrijk therapeutisch perspectief kunnen bieden. Nader onderzoek, gebruik makend van de diverse celkweekmodellen, kan de voorgenoemde processen verder ophelderen en kunnen nieuwe therapeutische targets geïdentificeerd worden

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/45876 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Paauwe, M. Title: Targeting stromal interactions in the pro-metastatic tumor microenvironment

Nadere informatie

Samenvatting 95 SAMENVATTING

Samenvatting 95 SAMENVATTING Samenvatting Samenvatting 95 SAMENVATTING Tijdens de ontwikkeling en groei van een solide tumor, staan de tumorcellen bloot aan een gebrek aan zuurstof (hypoxie). Dit is het gevolg van de snelle groei

Nadere informatie

Chapter 10. Nederlandse samenvatting voor niet- ingewijden

Chapter 10. Nederlandse samenvatting voor niet- ingewijden Nederlandse samenvatting voor niet- ingewijden Inleiding Dikke darmkanker (colorectaal carcinoom, CRC) is een ziekte die veel voorkomt en ook veel slachtoffers maakt in de Westerse wereld. De behandeling

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting. Acknowledgements Curriculum Vitae

Nederlandse Samenvatting. Acknowledgements Curriculum Vitae Nederlandse Samenvatting Acknowledgements Curriculum Vitae 109 109 110 110 Nederlandse samenvatting Kwaadaardige aandoeningen in de lever zijn onder te verdelen in primaire en secundaire tumoren. Secundaire

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting / Dutch summary

Nederlandse samenvatting / Dutch summary Eiwitbiomarkers voor klinische toepassingen in dikkedarmkanker Kanker van de dikke darm en de endeldarm (colorectaal carcinoom; CRC) vormt wereldwijd een belangrijk gezondheidsprobleem vanwege de hoge

Nadere informatie

CHAPTER 10. Nederlandse samenvatting

CHAPTER 10. Nederlandse samenvatting CHAPTER 10 Nederlandse samenvatting Om uit te groeien tot een kwaadaardige tumor met uitzaaiïngen moeten kankercellen een aantal karakteristieken verwerven. Eén daarvan is het vermogen om angiogenese,

Nadere informatie

Chapter 10 C H A P T E R. Nederlandse Samenvatting

Chapter 10 C H A P T E R. Nederlandse Samenvatting Chapter 10 C H P R ederlandse Samenvatting 10 175 S M V I G Haemostase Hartinfarct en beroerte zijn het gevolg van trombi (bloed stolsels) die belangrijke vaten afsluiten en daardoor weefsel beschadiging

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting. Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting. Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting 145 Nederlandse samenvatting De nieren hebben een belangrijke functie in het menselijk lichaam: ze zijn onder andere verantwoordelijk voor het zuiveren

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Fibrose, oftewel verlittekening van weefsels, is een proces dat tot uitval van belangrijke organen kan leiden, met de dood tot gevolg. In feite ligt het aantal sterfgevallen veroorzaakt door fibrose hoger

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/45885 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Kersten, K. Title: Pulling the strings on anti-cancer immunity Issue Date: 2017-02-07

Nadere informatie

Uitzaaiing: de rol van tumorstamcellen

Uitzaaiing: de rol van tumorstamcellen Uitzaaiing: de rol van tumorstamcellen 19de Antoni van Leeuwenhoek symposium 13 juni 2013 Ed Roos 1 Kennis over uitzaaiing is nog beperkt Uitzaaiing is een ingewikkeld proces, met veel onwaarschijnlijke

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting 6 78 Nederlandse samenvatting Colon kanker Colon (dikke darm) kanker is één van de meest voorkomende kankers en is de tweede doodsoorzaak door kanker in geïndustrialiseerde landen. Het voorstadium van

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 157 N ederlandse samenvatting Nederlandse Samenvatting 158 Nederlandse samenvatting Het aantal gevallen van huidkanker, waaronder melanoom, neemt nog steeds toe in de westerse

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Tumoren in de dikke darm en de endeldarm, ook wel colorectal tumoren genoemd, zijn één van de meest voorkomende gezwellen bij mannen en vrouwen in Westerse landen. Wereldwijd worden

Nadere informatie

Samenvatting. Galectines als targets voor anti-angiogene kankertherapie

Samenvatting. Galectines als targets voor anti-angiogene kankertherapie Samenvatting Galectines als targets voor anti-angiogene kankertherapie Galectines vormen een familie van eiwitten die bestaan uit een geconserveerd domein waarmee suikerketens herkend kunnen worden op

Nadere informatie

Chapter 6. Nederlandse samenvatting

Chapter 6. Nederlandse samenvatting Chapter 6 Nederlandse samenvatting Chapter 6 122 Nederlandse samenvatting Het immuunsysteem Het immuunsysteem (of afweersysteem) beschermt het lichaam tegen lichaamsvreemde en ziekmakende organismen zoals

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting Samenvatting Introductie Wat zijn T cellen? T cellen zijn witte bloedcellen die een cruciale rol spelen bij het beschermen tegen ziekteverwekkers zoals virussen en bacteriën. Dit doen zij door middel van

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting. Inleiding

Nederlandse samenvatting. Inleiding Nederlandse samenvatting 157 Inleiding Het immuunsysteem (afweersysteem) is een systeem in het lichaam dat werkt om infecties en ziekten af te weren. Het Latijnse woord immunis betekent vrijgesteld, een

Nadere informatie

Peggy Roestenberg - The role of CTGF in diabetic nephropathy. Chapter 10. Samenvatting in het Nederlands

Peggy Roestenberg - The role of CTGF in diabetic nephropathy. Chapter 10. Samenvatting in het Nederlands Chapter 10 Samenvatting in het Nederlands Chapter 10 Peggy Roestenberg - The role of CTGF in diabetic nephropathy DIABETES MELLITUS Diabetes mellitus, in de volksmond beter bekend als suikerziekte of diabetes,

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 190 Nederlandse samenvatting In de samenleving is het tekort aan donororganen een algemeen bekend feit. Daarnaast zijn er diverse risico s verbonden aan orgaan- en weefseltransplantaties,

Nadere informatie

Chapter. Nederlandse samenvatting

Chapter. Nederlandse samenvatting Chapter Nederlandse samenvatting Chapter NEDERLANDSE SAMENVATTING Over tumoren, bloedvaten en angiogenese Kanker vormt al jaren één van de belangrijkste doodsoorzaken. Wereldwijd stierven er in 2004 zo

Nadere informatie

Ovarian cancer gene therapy Mahasreshti, Parameshwar Janardhan

Ovarian cancer gene therapy Mahasreshti, Parameshwar Janardhan Ovarian cancer gene therapy Mahasreshti, Parameshwar Janardhan IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite from it. Please check the document

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING KANKER

NEDERLANDSE SAMENVATTING KANKER NEDERLANDSE SAMENVATTING KANKER Kanker is een ziekte die ontstaat door een opeenstapeling van beschadigingen (mutaties) in het DNA. Deze beschadigingen kunnen zowel erfelijk als verworven zijn. Voorbeelden

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING 160 NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING Tumoren (nieuwvormingen) ontstaan uit een lichaamscel als gevolg van een mutatie in het DNA van die cel, waardoor de celdeling

Nadere informatie

Cover Page. Author: Vlecken, Daniëlle Title: Modulating the behaviour of pancreatic tumour cells Issue Date: 2015-01-28

Cover Page. Author: Vlecken, Daniëlle Title: Modulating the behaviour of pancreatic tumour cells Issue Date: 2015-01-28 Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/31599 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Vlecken, Daniëlle Title: Modulating the behaviour of pancreatic tumour cells Issue

Nadere informatie

DC-SIGN + cellen een rol spelen in de opruiming van dode thymocyten uit de cortex van de humane thymus (Hoofdstuk 2). De co-expressie van het

DC-SIGN + cellen een rol spelen in de opruiming van dode thymocyten uit de cortex van de humane thymus (Hoofdstuk 2). De co-expressie van het : Hematopoietische antigeen presenterende cellen in de cortex van de humane thymus: Aanwijzingen voor een rol in selectie en verwijdering van apoptotische thymocyten. Het immune systeem van (gewervelde)

Nadere informatie

SAMEN ME VAT A T T I T N I G

SAMEN ME VAT A T T I T N I G SAMENVATTING 186 Inleiding Het renine-angiotensine-aldosteron-systeem (RAAS) is een hormonaal systeem dat in belangrijke mate betrokken is bij de regulatie van bloeddruk en nierfunctie. Het RAAS is een

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING Analyse van chromosomale afwijkingen in gastrointestinale tumoren In het ontstaan van kanker spelen vele moleculaire processen een rol. Deze processen worden in gang gezet door

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting Er zijn verschillende therapieën beschikbaar voor patiënten met nierfalen. Niertransplantatie kan uiteindelijk succesvol blijken, maar voorafgaand is meestal een andere nierfunctie

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting 171 172 Nederlandse samenvatting NEDERLANDSE SAMENVATTING Met vaccinaties kunnen veel ziektes voorkomen worden, zoals de mazelen, de rode hond en de griep. Echter een vaccin voor het voorkomen van kanker

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING 146 Klinische en immunologische aspecten van pretransplantatie bloedtransfusies Inleiding Bloedtransfusies worden in de meeste gevallen gegeven aan patiënten die een tekort hebben

Nadere informatie

De hersenen en het ruggenmerg communiceren met spieren en zintuigen door middel van perifere

De hersenen en het ruggenmerg communiceren met spieren en zintuigen door middel van perifere De hersenen en het ruggenmerg communiceren met spieren en zintuigen door middel van perifere zenuwen die zich door het hele lichaam vertakken. Op deze manier zijn wij in staat informatie uit onze omgeving

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting CHAPTER 7

Nederlandse samenvatting CHAPTER 7 Nederlandse samenvatting CHAPTER 7 Chapter 7 Chemotherapie is naast operatieve verwijdering en/of bestraling van tumoren de meeste toegepaste methode voor de behandeling van kanker bij kinderen. Hoewel

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Multiple sclerose (MS) is een chronische ontstekingsziekte van het centraal zenuwstelsel (CZS) die zich vooral openbaart bij jong volwassenen (20-40 jaar).

Nadere informatie

Nieuwe strategieën voor de behandeling van chondrosarcomen. Nederlandse samenvatting

Nieuwe strategieën voor de behandeling van chondrosarcomen. Nederlandse samenvatting Nieuwe strategieën voor de behandeling van chondrosarcomen Nederlandse samenvatting Inhoud Chondrosarcomen: entiteit, gradering, behandeling en prognose Benigne versus maligne kraakbeenvormende tumoren

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Het onderzoek zoals beschreven in dit proefschrift heeft zich gericht op de verschillende onderdelen van neovascularisatie: de vorming van nieuwe bloedvaten. Neovascularisatie is essentieel voor het waarborgen

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/18977 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/18977 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/18977 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Filali, Mariam el Title: Knowledge-based treatment in uveal melanoma Date: 2012-05-22

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/28694 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/28694 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/28694 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Penning, Maria Elisabeth (Marlies) Title: Issue Date: 2014-09-10 Pre-eclampsie

Nadere informatie

Algemene Samenvatting

Algemene Samenvatting Algemene Samenvatting e vitamine metaboliet 1,25-dihydroxyvitamine ( ) speelt een sleutelrol bij het handhaven van de calcium homeostase door middel van effecten op de darm, het bot en de nier. e metaboliet

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING Het acute hartinfarct Hart- en vaat ziekten zijn een van de grootste doodsoorzaken wereldwijd. In Nederland sterven er gemiddeld 107 mensen per dag aan hart- en vaatziekten, waaronder

Nadere informatie

Inleiding. Chapter 11. Achtergrond en doel van het onderzoek

Inleiding. Chapter 11. Achtergrond en doel van het onderzoek Chapter 11 Inleiding Achtergrond en doel van het onderzoek Kanker is na hart en vaatziekten de belangrijkste doodsoorzaak in Nederland. Per jaar wordt in Nederland bij ongeveer 70.000 mensen kanker vastgesteld

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting EJA van Wanrooij Hart en vaatziekten zijn de meest voorkomende doodsoorzaak in de westerse wereld. De onderliggende oorzaak van infarcten en beroertes

Nadere informatie

DUTCH SUMMARY NEDERLANDSE SAMENVATTING

DUTCH SUMMARY NEDERLANDSE SAMENVATTING DUTCH SUMMARY NEDERLANDSE SAMENVATTING Dutch Summary / Nederlandse Samenvatting Sinds de ontdekking van de ADAM eiwitfamilie, twee decennia geleden, heeft het ADAM onderzoek zich voornamelijk gericht op

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting 169 Nederlandse samenvatting Het aantal ouderen boven de 70 jaar is de laatste jaren toegenomen. Dit komt door een significante reductie van sterfte op alle leeftijden waardoor een toename van de gemiddelde

Nadere informatie

SAMENVATTING IN HET NEDERLANDS

SAMENVATTING IN HET NEDERLANDS SAMENVATTING IN HET NEDERLANDS Allergisch astma Allergisch astma is een veel voorkomende ziekte waarbij mensen benauwd worden wanneer ze de stof inademen waar ze allergisch voor zijn geworden. Daarnaast

Nadere informatie

Summary in Dutch (Nederlandse samenvatting voor leken)

Summary in Dutch (Nederlandse samenvatting voor leken) Summary in Dutch (Nederlandse samenvatting voor leken) 13_Smakman.indd 173 10-02-2006 11:30:37 Het menselijk lichaam bestaat uit een groot aantal organen en weefsels die zijn opgebouwd uit miljarden cellen.

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting Het immuunsysteem van de huid De vernuftige krijgsmacht van Langerhans cellen

Nederlandse samenvatting Het immuunsysteem van de huid De vernuftige krijgsmacht van Langerhans cellen Chapter ten Nederlandse samenvatting Het immuunsysteem van de huid De vernuftige krijgsmacht van Langerhans cellen 10.1 inleiding De huid is het grootste orgaan van het menselijk lichaam en vormt de eerste

Nadere informatie

Appendix. Nederlandse samenvatting voor niet-ingewijden

Appendix. Nederlandse samenvatting voor niet-ingewijden I Nederlandse samenvatting voor niet-ingewijden Inleiding Het centraal zenuwstelsel Het centraal zenuwstelsel (CZS) bestaat uit de hersenen en het ruggenmerg. Het is opgebouwd uit miljarden cellen. Het

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING A P P E N D I C E Rol van macrofagen in de ontwikkeling van kanker Kanker is, naast hart en vaatziekten, de meest voorkomende doodsoorzaak ter wereld. In 2008 stierven wereldwijd

Nadere informatie

Darmkanker. darmkanker nederland. lotgenotencontact voorlichting belangenbehartiging

Darmkanker. darmkanker nederland. lotgenotencontact voorlichting belangenbehartiging Darmkanker en uw DNA darmkanker nederland lotgenotencontact voorlichting belangenbehartiging Darmkanker Nederland Darmkanker Nederland wordt gesteund door een Raad van Advies. Deze bestaat uit specialisten

Nadere informatie

Biologicals; nieuwe therapeutische opties

Biologicals; nieuwe therapeutische opties Biologicals; nieuwe therapeutische opties Lidwine Tick, internist hemato-oncoloog Veldhoven, 19 september 2013 "De wereld van Mab-jes, Nib-jes en Mus-sen". Anti-tumor behandeling Chirurgie Radiotherapie

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting In dit proefschrift worden diagnostische en therapeutische aspecten van acute leukemie bij kinderen beschreven, o.a. cyto-immunologische en farmacologische aspecten en allogene

Nadere informatie

hoofdstuk 3 hoofdstuk 4 hoofdstuk 5

hoofdstuk 3 hoofdstuk 4 hoofdstuk 5 Samenvatting Samenvatting De lever heeft een aantal belangrijke functies, waaronder het produceren van gal en het verwerken en afbreken van schadelijke verbindingen. Zij bestaat uit verschillende soorten

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting voor niet-ingewijden. Achtergrond

Nederlandse samenvatting voor niet-ingewijden. Achtergrond Nederlandse samenvatting voor niet-ingewijden Achtergrond Het immuunsysteem beschermt ons tegen gevaarlijke virussen en bacteriën en is in staat om bedreigende veranderingen in het lichaam te detecteren.

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Chapter 8 122 Samenvatting Nederlandse samenvatting Microbellen zijn hele kleine gasbelletjes (~2.5 μm) ingekapseld door een schilletje dat kan bestaan uit fosfolipiden (waar ook

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/37233 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Tummers, Bart Title: Human papillomavirus targets crossroads in immune signaling

Nadere informatie

Samenvatting de Wit :25 Pagina Optima Grafische Communicatie. Nederlandse Samenvatting

Samenvatting de Wit :25 Pagina Optima Grafische Communicatie. Nederlandse Samenvatting de Wit 30-01-2001 12:25 Pagina 121 - Optima Grafische Communicatie Nederlandse de Wit 30-01-2001 12:25 Pagina 122 - Optima Grafische Communicatie Onze atmosfeer bestaat voor 21% uit zuurstof en dit maakt

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting 8 Nederlandse samenvatting maligniteit. Van de ruim 81.000 nieuwe gevallen van kanker in 2005 waren het er 2650 in het hoofd-halsgebied. In vergelijking met andere landen vaak mond- keelholte en strottenhoofdkanker

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING 112 NEDERLANDSE SAMENVATTING Immuunsysteem Het immuunsysteem bestaat uit een samenwerkingsverband tussen verschillende cellen in het lichaam die samenwerken om schadelijke cellen en organismen (kankercellen,

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 210 Nederlandse samenvatting Zuurstofradicalen en antioxidanten in multiple sclerosis 1. Multiple sclerosis Multiple sclerose (MS) is een chronische ontstekingsziekte van het centraal

Nadere informatie

157 De ontdekking van de natuurlijke aanwezigheid van antisense oligonucleotiden in eukaryote cellen, die de expressie van specifieke eiwitten kunnen reguleren, heeft in de afgelopen tientallen jaren gezorgd

Nadere informatie

hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3

hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3 In Nederland ontvangen jaarlijks vele mensen een bloedtransfusie. De rode bloedcellen (RBCs) worden toegediend om bloedarmoede, veroorzaakt door ernstig bloedverlies of een probleem in de bloedaanmaak,

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/24378 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Melief, Sara Marie Title: Immunomodulatory properties of human multipotent stromal

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING 2 NEDERLANDSE SAMENVATTING VOOR NIET-INGEWIJDEN In gezonde personen is er een goede balans tussen cellen die delen en cellen die doodgaan. In sommige gevallen wordt deze balans verstoord en delen cellen

Nadere informatie

Chapter 10. Nederlandse samenvatting List of publications Dankwoord About the author

Chapter 10. Nederlandse samenvatting List of publications Dankwoord About the author Chapter 10 Nederlandse samenvatting List of publications Dankwoord About the author Nederlandse samenvatting NEDERLANDSE SAMENVATTING De ontwikkeling van een in kweek gemaakt humaan hypertrofisch huidmodel

Nadere informatie

Amyloïd-bindende eiwitten bij de ziekte van Alzheimer

Amyloïd-bindende eiwitten bij de ziekte van Alzheimer Amyloïd-bindende eiwitten bij de ziekte van Alzheimer Introductie onderzoeksproject De ziekte van Alzheimer De ziekte van Alzheimer is een neurologische aandoening en is de meest voorkomende vorm van dementie.

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting. Baarmoederhalskanker en het humaan papillomavirus

Nederlandse samenvatting. Baarmoederhalskanker en het humaan papillomavirus Nederlandse samenvatting Baarmoederhalskanker en het humaan papillomavirus Baarmoederhalskanker is de op een na meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. Elk jaar krijgen wereldwijd ongeveer 500.000

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting. Methodes van antilichaam therapie voor kanker

Nederlandse samenvatting. Methodes van antilichaam therapie voor kanker Nederlandse samenvatting Methodes van antilichaam therapie voor kanker Methodes van antilichaam therapie voor kanker 151 INTRODUCTIE TOT HET IMMUUNSYSTEEM Dagelijks wordt de mens blootgesteld aan een uitgebreid

Nadere informatie

KANKER EN KANKERONDERZOEK

KANKER EN KANKERONDERZOEK DE GEMENE DELER KANKER EN KANKERONDERZOEK Naam: Klas: Datum: INLEIDING Kanker is een veelvoorkomende ziekte. Bijna een derde van de Nederlanders krijgt er vroeg of laat zelf mee te maken. Op dit moment

Nadere informatie

Module 2. Wondgenezing

Module 2. Wondgenezing Module 2 Wondgenezing 1 Mechanismen van wondgenezing Definitie van een wond Een wond is per definitie een pathologische toestand waarbij weefsels van elkaar zijn gescheiden en/of vernietigd, en die samengaat

Nadere informatie

Chapter 10 Nederlandse Samenvatting voor Leken

Chapter 10 Nederlandse Samenvatting voor Leken Chapter 10 Nederlandse Samenvatting voor Leken Inleiding Doel Resultaten Conclusies Chapter 10 Inleiding Gastroenteropancreatische neuroendocriene tumoren (GEP-NETs) vormen een zeldzame groep tumoren,

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting N EDERLANDSE SAMENVATTING Chapter 8 Nederlandse samenvatting 87 C HAPTER 8 In de prehistorie, toen er nog werd gejaagd met mes en speer, hing het leven af van een snelle reactie op eventuele verwondingen.

Nadere informatie

DE DIKKE DARM DE DIKKE DARM

DE DIKKE DARM DE DIKKE DARM DE DIKKE DARM DE DIKKE DARM Om te begrijpen wat dikkedarmkanker is, wordt eerst het spijsverteringsstelsel en de werking van de spijsvertering uitgelegd. Om te begrijpen wat dikkedarmkanker is, wordt eerst

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21025 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21025 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/21025 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Louwe, Maria Cornelia (Mieke) Title: Inflammatory mediators in diet-induced cardiac

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/22947 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Ghotra, Veerander Paul Singh Title: Identification of novel targets in prostate

Nadere informatie

UvA-DARE (Digital Academic Repository) Tumor development of colon cancer in rat liver Mook, O.R.F. Link to publication

UvA-DARE (Digital Academic Repository) Tumor development of colon cancer in rat liver Mook, O.R.F. Link to publication UvA-DARE (Digital Academic Repository) Tumor development of colon cancer in rat liver Mook, O.R.F. Link to publication Citation for published version (APA): Mook, O. R. F. (2004). Tumor development of

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/33832 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/33832 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/33832 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Krens, Lisanne Title: Refining EGFR-monoclonal antibody treatment in colorectal

Nadere informatie

TRIPLE NEGATIEF BORSTKANKER. Nieuwe ontwikkelingen en onderzoek. Rianne Oosterkamp, internist-oncoloog Medisch Centrum Haaglanden

TRIPLE NEGATIEF BORSTKANKER. Nieuwe ontwikkelingen en onderzoek. Rianne Oosterkamp, internist-oncoloog Medisch Centrum Haaglanden TRIPLE NEGATIEF BORSTKANKER Nieuwe ontwikkelingen en onderzoek Rianne Oosterkamp, internist-oncoloog Medisch Centrum Haaglanden Triple negatief borstkanker TNBC Geen ER Geen PR Geen HER2 (Nog) geen target

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Dikkedarmkanker is na longkanker de meest voorkomende doodsoorzaak ten gevolge van kanker in de westerse wereld. Dikkedarmkanker manifesteert zich na een accumulatie van verscheidene genetische veranderingen.

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting Nederlandse samenvatting Hematopoiesis Een volwassen mens heeft ongeveer vijf liter bloed waarin zich miljarden cellen bevinden. Deze cellen zijn onder te verdelen op basis van

Nadere informatie

Basisbegrippen Oncologie

Basisbegrippen Oncologie Basisbegrippen Oncologie Tumor afmeting Diagnose periode Behandel periode Preventie/interventie periode Invasie interventie Tijd Detectie drempel Van normale naar kankercel Normale cel Van celkern naar

Nadere informatie

Ontwikkeling van genezende medicijnen tegen ouderdomsgerelateerde ziekten. Ad W. van Gorp, oprichter en CEO

Ontwikkeling van genezende medicijnen tegen ouderdomsgerelateerde ziekten. Ad W. van Gorp, oprichter en CEO Ontwikkeling van genezende medicijnen tegen ouderdomsgerelateerde ziekten Ad W. van Gorp, oprichter en CEO Agenda 1. Historie 2. Strategie 3. Projecten 10/28/2013 2 Historie Spin off bedrijf van het Hubrecht

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 101 Chapter 7 SAMENVATTING Maligne tumoren van de larynx en hypopharynx ( keelkanker ) zijn de zesde meest voorkomende type kankers van het hele lichaam, en de meest voorkomende

Nadere informatie

KANKER EN KANKERONDERZOEK

KANKER EN KANKERONDERZOEK DE GEMENE DELER KANKER EN KANKERONDERZOEK Naam: Klas: Datum: INLEIDING Kanker is een veelvoorkomende ziekte. Bijna een derde van de Nederlanders krijgt er vroeg of laat zelf mee te maken. Op dit moment

Nadere informatie

Nieuwsbrief juni 2016

Nieuwsbrief juni 2016 Nieuwsbrief juni 2016 Uitkomst Research Call 2015 Stichting Fonds Oncologie Holland (SFOH) kent als statutaire doelstelling: het bevorderen van kankerbestrijding, onder meer door middel van de financiering

Nadere informatie

Samenvatting CHAPTER9

Samenvatting CHAPTER9 Samenvatting CHAPTER9 Samenvatting Primaire hooggradige hersentumoren vormen een ernstig probleem voor zowel volwassenen als kinderen. Ondanks de multimodale behandeling van deze hersentumoren, bestaande

Nadere informatie

Chapter 9. Nederlandse samenvatting en vooruitblik

Chapter 9. Nederlandse samenvatting en vooruitblik Chapter 9 Nederlandse samenvatting en vooruitblik 137 Chapter 9 Samenvatting voor minder ingewijden Drug resistentie vormt een groot probleem in de behandeling van kanker. Tumoren kunnen van zichzelf resistent

Nadere informatie

Samenvating in het Nederlands

Samenvating in het Nederlands Samenvating in het Nederlands Inleiding Dit proefschrift gaat over de behandeling van solide tumoren met immuuntherapie. Het immuunsysteem herkent en bestrijdt niet alleen schadelijke virussen, bacteriën

Nadere informatie

Samenvatting. Chapter 8

Samenvatting. Chapter 8 Samenvatting Chapter 8 154 Het dopaminerge systeem is betrokken bij de controle over een heel scala aan fysiologische functies, variërend van motorische activiteit tot de productie van hormonen en het

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Inleiding Aderverkalking (atherosclerose) is een ziekte waarbij gedurende vele jaren verdikking van de vaatwand optreedt door de vorming van atherosclerotische plaques welke tot vernauwing van slagaderen

Nadere informatie

The WNT receptor Frizzled-8 in pulmonary remodelling and inflammation Spanjer, Anita Indra Radha

The WNT receptor Frizzled-8 in pulmonary remodelling and inflammation Spanjer, Anita Indra Radha University of Groningen The WNT receptor Frizzled-8 in pulmonary remodelling and inflammation Spanjer, Anita Indra Radha IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/26922 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/26922 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/26922 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Shah, Dipen M. Title: NMR structural studies of protein-small molecule interactions

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/28275 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/28275 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/28275 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: O Flynn, Joseph Title: Properdin-dependent activation and control of immune-homeostasis

Nadere informatie

Appendix Nederlandse samenvatting Resum en Català Curriculum vitae List of publications Acknowledgments

Appendix Nederlandse samenvatting Resum en Català Curriculum vitae List of publications Acknowledgments Appendix Resum en Català Curriculum vitae List of publications Acknowledgments Appendix Het menselijk lichaam, dat bestaat uit biljoenen cellen, wordt dagelijks blootgesteld aan gevaarlijke stoffen die

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Het menselijke lichaam kan zich op vele manieren goed beschermen tegen binnendringende ziekteverwekkers. Hierbij speelt het immuunsysteem een zeer belangrijke rol. Het immuunsysteem

Nadere informatie

Chemotherapie en nieuwe geneesmiddelen presentatie

Chemotherapie en nieuwe geneesmiddelen presentatie Chemotherapie en nieuwe geneesmiddelen presentatie Naam: prof dr M.J. van den Bent Functie: hoofd neuro-oncologie unit Daniel den Hoed Oncologisch Centrum Rotterdam Wat is chemotherapie? De behandeling

Nadere informatie

doxorubicine; beide medicijnen tasten de functionele ordening van DNA aan. Als eerste zijn de celgroeiremmende effecten van de cytotoxische stoffen

doxorubicine; beide medicijnen tasten de functionele ordening van DNA aan. Als eerste zijn de celgroeiremmende effecten van de cytotoxische stoffen Samenvatting De standaard behandeling van ovariumcarcinoom (eierstokkanker) bestaat uit cytoreductieve chirurgie (zoveel mogelijk verwijderen van alle tumorgebieden) gevolgd door chemotherapie, bestaande

Nadere informatie

Citation for published version (APA): Ellenbroek, S. I. J. (2013). The function of Tiam1/Rac signaling in polarity and cancer

Citation for published version (APA): Ellenbroek, S. I. J. (2013). The function of Tiam1/Rac signaling in polarity and cancer UvA-DARE (Digital Academic Repository) The function of Tiam1/Rac signaling in polarity and cancer Ellenbroek, Saskia Link to publication Citation for published version (APA): Ellenbroek, S. I. J. (2013).

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING VOOR NIET-INGEWIJDEN DE AFWEER TEGEN BACTERIELE ENDOTOXINE: DE ROL HIERIN VAN CD14, LBP EN BPI

NEDERLANDSE SAMENVATTING VOOR NIET-INGEWIJDEN DE AFWEER TEGEN BACTERIELE ENDOTOXINE: DE ROL HIERIN VAN CD14, LBP EN BPI NEDERLANDSE SAMENVATTING VOOR NIET-INGEWIJDEN DE AFWEER TEGEN BACTERIELE ENDOTOXINE: DE ROL HIERIN VAN CD14, LBP EN BPI Infectie met ziekteverwekkende bacterien, of de verplaatsing van bacterign, zoals

Nadere informatie

Molecular identification and targeting of colorectal cancer stem cells Kemper, K.

Molecular identification and targeting of colorectal cancer stem cells Kemper, K. UvA-DARE (Digital Academic Repository) Molecular identification and targeting of colorectal cancer stem cells Kemper, K. Link to publication Citation for published version (APA): Kemper, K. (2012). Molecular

Nadere informatie