Algemene teksten tentoonstelling Gent versch!lt Archief OCMW Gent 04/04/2014

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Algemene teksten tentoonstelling Gent versch!lt Archief OCMW Gent 04/04/2014"

Transcriptie

1 Algemene teksten tentoonstelling Gent versch!lt Archief OCMW Gent 04/04/2014 Wat is diversiteit? Verschillende beleidsdomeinen, zoals het gelijke kansen-, het jeugd-, het cultuur-, het welzijnsbeleid, gebruiken de bestaande diversiteit in onze samenleving steeds vaker als uitgangspunt. Diversiteit verwijst naar menselijke kwaliteiten die verschillen van die van onszelf of onze eigen groep, maar die we zien opduiken in andere individuen of andere groepen. Diversiteit zouden wij hier als volgt willen definiëren: alle mogelijke verschillen die kunnen bestaan tussen mensen die in onze maatschappij samenleven, op het vlak van gender, huidskleur, sociale achtergrond, seksuele geaardheid, lichamelijke en verstandelijke mogelijkheden, religie, levensbeschouwing, leeftijd, etniciteit, onderwijs Hoewel mensen vrij verschillend zijn, denkt en doet men in onze maatschappij de dingen nog vaak vanuit de positie of het perspectief van de norm, de gemiddelde burger, diegenen die niet of weinig afwijken van wat wij geleerd hebben als normaal te beschouwen. Zo'n wij-zij polarisatie reduceert elke 'andere' tot object en roept in- en uitsluitingsmechanismen in het leven. Het is de 'dominante groep' die dan bepaalt wat er met de 'doelgroepen' dient te gebeuren. Vandaag gaat nog vaak de positieve aandacht vooral uit naar mensen die grotendeels in deze norm passen. Terwijl wie en hoe we zijn juist met een aantal assen van maatschappelijke betekenisgeving samenhangt zoals gender, etniciteit, sociaal-economische positie, leeftijd, seksualiteit Deze 'kruispunten' liggen voor iedereen anders. En sommige combinaties zijn machtiger dan andere. Ben je man, wit, heteroseksueel, zonder handicap, jong, behoor je tot de middenklasse Zo'n ingrediënten maken dat we geneigd zijn onze posities als 'normaal' en natuurlijk te zien, als hadden ze niets met macht, of kansrijk-zijn, te maken. Waarom is er diversiteit? Het is een menselijk gegeven om onze omgeving te willen structureren. Dit is sociale categorisatie. Het is ook een menselijk gegeven om onszelf goed te willen voelen en een persoonlijke identiteit te creëren. Daarnaast hebben we een sociale identiteit, hoe we ons voelen in een groep (goed of slecht). Deze sociale identiteit is dominanter dan de persoonlijke identiteit. Er is soms ook sprake van sociale besmetting waarbij de identiteit van de groep wordt overgenomen. De basis van diversiteit is groepsvorming: elke groep vindt zichzelf beter dan de ander. We streven naar erkenning en lidmaatschap van een groep. DIVERSITEIT = afwisseling // keuze // variatie // variëteit // verscheidenheid // aanbod // assortiment // keur // spectrum // voorraad // bontheid // diversificatie // schakering // verschil // differentiatie // afwisseling // mozaïek // scala

2 Uitspraken diversiteit Diversiteit betekent een schat aan ontgonnen troeven en talent. Om een diversiteitsbeleid te ondersteunen heb je 2 zaken nodig: structurele maatregelen en sensibiliserende acties. Als je iemand op voorhand uitsluit, krijg je vanzelf diversiteit. Respect is de basis voor tolerantie. Diversiteit is bij ons een realiteit, geen betrachting. Verschillen versterken. Water? Hoe divers de aarde, de mensen, de planten en de dieren ook zijn, al het leven op aarde bestaat grotendeels uit water én is afhankelijk van water. Al van in de Klassieke Oudheid wordt water beschouwd als één van de natuurelementen naast aarde, vuur en lucht. Water bedekt 71% van het aardoppervlak. Dat is ongeveer km3 water. Hiervan bevindt 97% zich als zout water in oceanen en zeeën. De rest is onderverdeeld in zoet en zout grondwater, ijs, oppervlaktewater (meren en rivieren) en waterdamp in de atmosfeer. De verhoudingen variëren enigszins door verschillende factoren, waaronder het klimaat. Elk organisme bestaat voor meer dan 50% uit water. Planten bestaan voor meer dan 80% uit water, terwijl dieren uit meer dan 60% water bestaan. Het menselijk lichaam bestaat uit meer dan 65% uit water, afhankelijk van leeftijd en geslacht. Wist je dat: - meer dan 10% van de wereldbevolking nog geen toegang heeft tot zuiver drinkwater; - per dag mensen sterven door gebrek aan drinkbaar water; - in Europa per persoon per dag gemiddeld 128 liter water wordt verbruikt; - in 2010 de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties het recht op veilig, zuiver drinkwater heeft opgenomen in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Of we nu man of vrouw, arm of rijk, oud of jong zijn, water is een primaire behoefte voor iedereen. Naast de diversiteit in elk van ons kunnen we water beschouwen als een belangrijk element dat ons bindt. Voor de portretfoto s uit deze tentoonstelling werd aan iedereen gevraagd wat water voor hen betekende en om een object te tonen dat daaraan gelinkt was. In de tekst naast elke foto wordt deze link verduidelijkt in hun eigen woorden.

3 Communicatie- en cultuurverschillen Mensen geven verschillende betekenissen aan woorden, gebaren en gedrag van anderen. Inzicht in cultuurverschillen is handig als je anderen goed wilt begrijpen en als je wilt dat anderen jou goed begrijpen. Wat is cultuur? Cultuur is een geheel aan waarden en normen dat mensen aan elkaar overdragen. Deze waarden en normen maken dat mensen een eigen manier van denken, voelen en doen hebben. Dit is aangeleerd door alles wat je meemaakt. Denk hierbij aan: het land waar je bent opgegroeid; de buurt of stad waar je vandaan komt; de opleiding die je hebt genoten; de opvoeding die je hebt gekregen; je vrienden... Al deze factoren bepalen hoe je denkt, voelt en handelt. Zij bepalen jouw interesses naar wat je belangrijk vindt, hoe je reageert en beslissingen neemt. Samen vormen zij je referentiekader (= de wijze waarop jij de wereld om je heen waarneemt en hoe je daar betekenis aan geeft). Alsof je een soort persoonlijk filter hebt waarin signalen bij jou binnenkomen. Dat filter maakt dat jij een betekenis geeft aan de wereld om je heen. Cultuur en referentiekader Het referentiekader van mensen is van invloed op de manier waarop ze met elkaar communiceren. Mensen met eenzelfde soort referentiekader communiceren veel makkelijker met elkaar dan mensen met een totaal verschillend referentiekader. Als je praat met iemand die je al jaren kent, heb je minder woorden nodig om elkaar te begrijpen dan wanneer je praat met een vreemde. Een groot verschil in referentiekader betekent dat zender en ontvanger extra hun best moeten doen om elkaars gedachten, bedoelingen en gevoelens te volgen. De zender moet woorden gebruiken die de ontvanger begrijpt. Dit is een probleem als de zender en ontvanger uit verschillende landen komen en dus een andere taal spreken. Maar ook als ze uit hetzelfde land komen, kunnen zender en ontvanger verschillende talen spreken. Communicatie tussen verschillende culturen Interculturele communicatie is communicatie tussen personen uit verschillende culturen. Dit betekent in onze samenleving de communicatie tussen mensen uit verschillende landen. Het kan ook communicatie zijn tussen mensen uit hetzelfde land, die uit verschillende sociaaleconomische groepen of subculturen komen. Culturele verschillen veroorzaken verschillen in communicatie, gedrag, waarden, normen, denk- en leefpatronen. Interpretaties, waarderingen en beleving van de sociale werkelijkheid in de ene cultuur staan soms lijnrecht tegenover die van een andere cultuur. Onbekendheid met de emotionele betekenis die een bepaald begrip, gebaar of handeling voor de ander heeft, leidt bij interculturele contacten soms tot problemen. Beide partijen beschouwen hun eigen gedrag tenslotte als normaal en het gedrag van de ander als abnormaal. Het verkeerd interpreteren van een standaarduitdrukking, een zegswijze of een beleefdheidsfrase leidt dan ook wel eens tot miscommunicatie.

4 Men moet dus leren omgaan met de verschillen: In moderne westerse culturen zijn mensen in de eerste plaats individuen, die verantwoordelijk zijn voor hun eigen gedrag. Mensen moeten hun gedrag grotendeels zelf bepalen. De identiteit wordt bepaald door je eigen waarden en normen, door eigen zingeving van je leven. In traditionele niet-westerse culturen speelt de groepsgebondenheid een grote rol. Mensen zijn vooral groepslid en verantwoordelijk voor het groepsbelang. Hun gedrag ligt voor een groot deel vast in gedetailleerde gedragsregels. De identiteit wordt bepaald door de plaats die je in de groep inneemt en door de waarden, normen en zingeving van de groep. Aanraken In Noord-Amerika verwarren sommige mensen aanraken met erotiek en tederheid met verwijfdheid. In Latijns-Amerikaanse en mediterrane culturen is aanraken tussen mannen echter veel gebruikelijker. In sommige culturen, binnen het Jodendom bijvoorbeeld, zal een man nooit een andere vrouw aanraken dan de vrouw met wie hij getrouwd is. Ook in Japan, Scandinavië en Groot- Brittannië raakt men elkaar niet zomaar aan. Gebaren Als wij sorry zeggen met de hand en gespreide vingers opsteken, zoals vaak in het verkeer gebeurt, kan dat in ander landen verkeerd opgevat worden. In Griekenland is het bijvoorbeeld een scheldgebaar, wat zoiets betekent als 'ik gooi stront in jouw gezicht'. En als wij vinden dat iemand 'niet helemaal goed bij zijn hoofd is' dan tikken we met een wijsvinger op ons voorhoofd. Vinden wij iemand slim, dan maken we een tikkend of draaiend gebaar bij de slaap. In Frankrijk betekent dit echter dat iemand 'totaal gestoord' is. Handen schudden Iemand een hand geven is niet overal hetzelfde. In delen van Noord-Europa is een snelle, stevige handdruk de norm. In delen van Zuid-Europa, Centraal- en Zuid-Amerika is een handdruk langer en warmer. Meestal raakt dan de linkerhand de gevouwen handen, de elleboog of zelfs de revers van een jasje. In Turkije wordt een heel stevige handdruk juist weer als onbeleefd en agressief beschouwd. In sommige Afrikaanse landen is een slappe handdruk de standaard. Mannen in islamitische landen schudden bovendien nooit de handen van een vrouw buiten het gezin. Lichaamsbewegingen en gebaren Alle lichaamsbewegingen werken samen in de lichaamstaal. Veel bewegingen hebben, net als woorden, een duidelijke betekenis binnen een cultuur of subcultuur. Dit zijn altijd aangeleerde en sterk gestileerde gebaren: embleemgebaren. Per cultuur kan de betekenis verschillen: Het Amerikaanse OK-gebaar een cirkel gemaakt met duim en wijsvinger is in sommige Latijns-Amerikaanse landen een obsceen gebaar, in Frankrijk betekent het gebaar nul en in Japan drukt het geld uit. Een ander voorbeeld is hoe Noordwest-Europeanen de lengte van iemand aangeven, namelijk door hun arm uit te strekken met de palm naar beneden. In Thailand is het dan weer beledigend om iemand met de vinger te wijzen. Ook het liftersgebaar, dat bijna iedereen ter wereld begrijpt, is in verschillende Afrikaanse landen zo obsceen dat de lifter geen lift kan verwachten, maar een pak slaag. Het V-teken betekende tijdens en na de Tweede Wereldoorlog voor veel mensen victorie (overwinning). Later kreeg het voor anderen een nieuwe betekenis, namelijk vrede. Gebarencombinaties

5 Sommige gebaren en lichaamsbewegingen zijn gecombineerd tot ceremonies. Bijvoorbeeld begroetings- en afscheidsceremonies: iedereen gedag zeggen, handen schudden, zoenen... Non-verbale interculturele communicatie Vooral de eerste keer dat je de ander ontmoet kan het zijn dat je moeite hebt om een gesprek te beginnen. Mensen uit verschillende culturen spreken vaak elkaars taal niet. Soms moeten ze communiceren in een tweede taal: de non-verbale. De gesprekspartners zullen proberen elkaars non-verbale signalen nog aandachtiger te lezen, omdat dat de enige overblijvende spontane signalen zijn. Aangezien beide partijen meestal niet weten dat ook een groot deel van de non-verbale taal aangeleerd is, ontstaan hierdoor geregeld misverstanden. Oogcontact Als iemand ons recht in de ogen aankijkt wanneer hij iets vertelt, dan beschouwen wij deze persoon doorgaans als eerlijk. Maar dit gaat niet overal op. Arabieren en mensen in Zuidoost-Azië kijken de gesprekspartner juist vaak niet aan. Een Japanner kijkt bijvoorbeeld altijd iets naar beneden, zeker als hij met een meerdere spreekt, uit teken van respect. Ook in een westers land als de Verenigde Staten wordt tijdens een zakelijk gesprek meestal weggekeken. Iemand die aan het woord is, kijkt de ander maar zo'n 40% van de tijd aan. Ook de luisterende persoon kijkt vaak weg. Doorgaans is er maar sprake van 30% echt oogcontact. In Arabische landen is oogcontact tussen de verschillende seksen zeer onbetamelijk. Uiterlijk Gezicht en lichaam geven veel informatie. Mensen van een ander ras, geslacht of de verkeerde leeftijd weten hoezeer dat telt. In bijna iedere cultuur vertegenwoordigt uiterlijk macht. Mensen schrijven knappe personen vaak positieve eigenschappen toe. Dit heeft weer invloed op de manier waarop anderen met mooie mensen omgaan. Wat mooi en lelijk, of typisch mannelijk en vrouwelijk is, verschilt van cultuur tot cultuur. Elke sociale groep ontwikkelt zijn eigen vaak impliciete normen over uiterlijk, kleding, haardracht en versierselen. Lachen Als iemand naar u lacht, wil dat niet altijd zeggen dat die persoon zich gemakkelijk voelt. Vooral in Aziatische culturen blijft men vaak lachen, zelfs als u hen beledigt. Dit komt voort uit onzekerheid en beleefdheid. Wij lachen als we ons goed voelen, maar in Oosterse culturen vinden ze anderen belangrijk en willen ze voldoen aan de verwachtingen van hun gezelschap. U kunt dus bijvoorbeeld een Thai of Japanner tot op het bot vernederen en toch zal hij glimlachen. Stemtaal Tien seconden luisteren verschaft u al veel informatie. Zo kunt u, als u anderen hoort spreken, al snel onderscheid maken tussen man en vrouw, blank of zwart, klein of groot, verschillen in de lichaamsbouw, dik of dun, jong of oud. Het accent verraadt bovendien opleidingsniveau, regio van herkomst, sociale klasse en status. Het aantal stiltes en hun lengte in een gesprek zeggen iets over het soort gesprek en de diepte ervan. Ook hier speelt cultuur een belangrijke rol. In tegenstelling tot westerse landen, waarderen Japan en China lange stiltes in een gesprek. Westerlingen worden zenuwachtig van stiltes, vooral als de gesprekspartners elkaar niet goed kennen.

6 Groenland In veel Noordpoolgebieden staat de begroeting door de eskimo's bekend als een kunik. De kunik wordt vooral gebruikt onder familieleden en geliefden. De ene persoon drukt hierbij de neus en bovenlip tegen de huid van de andere. China De kowtow is de benaming voor een Chinese welkomstgroet. Hierbij vouw je de handen en buig je. Als vrouw maak je er ook een wanfu bij. Hierbij ga je met je handen langs de zijkant van je lichaam naar beneden. Thailand De Thaise traditie is een zeer sierlijke traditie. Het volk houdt de handpalmen tegen elkaar en maakt een lichte buiging. Je spreekt hierbij het woord 'Sawaddee' uit. Reizigers zullen merken dat het gebruik van de handpalmen vaak verschilt: hoe dichter de handen zich bij het gezicht bevinden, hoe meer respect je krijgt. Tibet Bij ons wordt het als beledigend beschouwd, maar in Tibet is je tong uitsteken naar iemand juist heel positief. Het is de gebruikelijke manier om iemand welkom te heten. De traditie gaat terug naar de tijd van Lang Darma, een kwade Tibetaanse koning met een zwarte tong. Het volk vreesde na zijn dood dat de koning zou reïncarneren en daarom begon iedereen zijn tong uit te steken om te verzekeren dat ze niet van kwade wil waren. Vandaag gaat de traditie vaak gepaard met het plaatsen van de handpalm naar beneden voor de borst. Tuvalu Op het Polynesische eiland Tuvalu is het gebruikelijk je gezicht op de wang van de ander te drukken en vervolgens diep te snuiven. West-Europa In Italië wordt een knuffel en een kus op beide wangen beschouwd als een gemeenschappelijke en aanvaardbare begroeting. In België geven we, naar gelang de streek, 3 of 4 zoenen. Vrienden begroeten we eerder met 1 kus. Tegenwoordig is het algemeen aanvaard dat ook mannen elkaar zoenen bij een begroeting. Filipijnen Een speciale Filipijnse begroeting is die tussen een jongere persoon en een oudere. De jongere moet een beetje buigen en de rechterhand van de oudere man aannemen met zijn rechterhand. De knokkels van de handen raken vervolgens het voorhoofd van de oudere persoon aan. Hierbij worden de woorden 'Mano Po' uitgesproken. 'Mano' betekent hand en 'Po' betekent hier respect. Japan In Japan word je verwelkomd door middel van een buiging. Deze buiging kan variëren van een kort knikje met het hoofd, tot een diepe buiging van 90. Wanneer de verwelkoming plaatsvindt op een tatami vloer, een typische vorm van Japanse vloeren, zijn mensen verplicht op hun knieën een buiging te maken. Japanse jongeren houden het vaak alleen bij knikken als een informele begroeting. Nieuw-Zeeland Bij de welkomstgroet van de Maori, het oorspronkelijke volk dat het land bewoonde toen het werd ontdekt door Europeanen, wrijven twee mensen de neuzen tegen elkaar wanneer ze

7 elkaar ontmoeten. Deze oude traditie is een symbolische handeling dat als rechtstreeks afkomstig van de goden beschouwd wordt. Braille Braille is een speciaal voor blinden ontwikkeld lees- en schrijfalfabet. De Fransman Louis Braille, die zelf op driejarige leeftijd blind was geworden, ontwikkelde dit schrift dat in 1829 in gebruik werd genomen. Pas in 1854 werd het officieel als alfabet geaccepteerd. Het schrijven in braille gebeurt van rechts naar links, zodat bij omkering van het papier de bolletjes van links naar rechts gelezen kunnen worden. Een geoefende braillelezer kan vrijwel even snel lezen als een gewone boeklezer. Brailleboeken nemen wel vijf keer zoveel ruimte in als gewone boeken. Ook bestaat er een soort steno voor braille, braillemethoden voor muziek, voor wiskunde en voor tekstverwerking op de computer, brailleschrijfmachines, -printers en -leesregels, waarmee blinden tekst kunnen lezen die anders op het computerscherm verschijnt. Wist je dat gedrukte of geschreven tekst die voor ziende mensen leesbaar is, door blinden zwartschrift of zwartdruk wordt genoemd? Gebarentaal Gebarentaal is een visueel-manuele taal, waarin begrippen en handelingen door middel van gebaren worden weergegeven. Het is een natuurlijke taal met een eigen woordenschat en grammatica, die beantwoordt aan de communicatiebehoefte van een groep mensen. De internationale index van talen onderscheidt 130 gebarentalen van dovengemeenschappen en drie van horende gemeenschappen. Veel landen of regio's kennen hun eigen gebarentaal, die losstaat van de gesproken taal van de horende mensen. Voorbeelden van landelijke gebarentalen zijn NGT (Nederlandse Gebarentaal), VGT (Vlaamse Gebarentaal) en ASL (American Sign Language). Daarnaast kunnen er ook regionale varianten bestaan, die vergelijkbaar zijn met gesproken dialecten. Omdat gebarentaal geen kunsttaal zoals Esperanto is, bestaat er niet één universele gebarentaal. Bij internationale contacten wordt meestal ASL gebruikt. Opbouw van gebaren Net als woorden in gesproken talen opgebouwd zijn uit klanken, zijn gebaren in gebarentalen opgebouwd uit verschillende onderdelen: - de plaats voor of op het lichaam waar het gebaar wordt gemaakt; - de handvorm; - de richting waarin de handpalm en de vingers wijzen; - de beweging die de handen maken (vb. draaiend, op/neer); - het non-manuele deel (lipbeweging, gezichtsuitdrukking of lichaamstaal). Chinees Het Chinees wordt gesproken door ongeveer 1,22 miljard mensen, met name in China, Taiwan, maar ook in andere landen van het Verre Oosten, waaronder Maleisië, Thailand, Indonesië en Singapore. Er zijn ongeveer moderne Chinese karakters. Veel karakters kunnen op zich meerdere betekenissen hebben, maar meestal bestaat een woord uit twee of meer karakters of kan uit de context worden opgemaakt welke betekenis wordt bedoeld. De gemiddelde Chinees kent ongeveer karakters, karakters wordt gezien als het minimum om je aan te kunnen melden voor een universitaire opleiding. Hoog opgeleide Chinezen kennen er ongeveer tot Chinees of Chinese talen is een verzamelnaam voor een groep talen. Meestal bedoelt men met Chinees het standaardmandarijn, de officiële taal van de Volksrepubliek China. De

8 Chinese talen zijn zogenaamde tonale talen, waarbij de verandering van de toon van een woord de betekenis van dat woord geheel kan veranderen. De grammatica van de Chinese talen is bijzonder eenvoudig en eigenlijk ook vrij logisch. Morse code Morse is een communicatiecode die in 1835 ontwikkeld werd door de Amerikaan Samuel Morse. De telefoon was nog niet uitgevonden, maar elektriciteit wel en daarom werden berichten doorgestuurd met draden hangend aan telegraafpalen. Deze draden konden geen tekst overbrengen, maar wel elektrische signalen. De morsecode bracht uitkomst: het was een soort geheimschrift in lange en korte signalen en elk groepje signalen kwam overeen met een letter, een cijfer of een leesteken. Op die manier kon er op een snelle manier tekst worden doorgestuurd. Dit was een hele verbetering ten opzichte van andere systemen die voordien werden gebruikt. In de scheep- en luchtvaart werd morse heel veel gebruikt. De persoon die de morsetekens doorseinde noemde men de marconist. Wist je dat het standaardgeluidje dat op mobiele telefoons gebruikt wordt om aan te geven dat er een sms'je binnen is, óók morsecode is? Het is het geluidje / / en staat letterlijk voor de drie letters S M S. Jong vs. oud Leeftijd is één van de eerste dingen die je opmerkt bij anderen, het bepaalt hoe je praat tegen een persoon. Leeftijd is gerelateerd met bepaalde fysieke karakteristieken als grootte, verandering van lichaam en gezichtskenmerken zoals bijvoorbeeld rimpels. Als men over een bepaalde leeftijdscategorie spreekt moet men oppassen voor veralgemening. Er zijn enorme verschillen tussen mensen van dezelfde leeftijd. Iedereen wordt op een unieke manier oud. De tegenstelling jong-oud vormt de belangrijkste polariteit tijdens iedere overgangsperiode. De termen hebben verschillende betekenissen. In het dagelijks taalgebruik verwijst jong meestal naar een kind en oud naar een bejaarde, en de rest situeert zich ertussenin. In volle betekenis zijn de termen jong en oud symbolen die verwijzen naar psychologische, biologische en sociale aspecten van het menselijk leven op iedere leeftijd. Beide termen hebben bepaalde voor- en nadelen, mogelijkheden en beperkingen en een positieve en een negatieve kant. Zijn jonge en oude hersenen verschillend? Jonge hersenen zijn flexibel, waardoor kinderen makkelijk nieuwe dingen kunnen leren. Oudere hersenen hebben meer stabiele verbindingen. Hierdoor werken deze hersenen efficiënter en verbruiken ze minder energie. Op oudere leeftijd zijn er veel andere eiwitten die er juist voor zorgen dat de stabiliteit van de hersenen toeneemt. Hierdoor vermindert echter de flexibiliteit van de zenuwcellen. Doordat de jonge hersenen zo flexibel zijn, is het mogelijk om in de jeugd kennis en vaardigheden op te doen waar mensen de rest van hun leven gebruik van maken. De keerzijde is dat de hersenen in die periode ook gevoeliger zijn voor dingen die misgaan. Jong en oud op de werkvloer Wat denken oud en jong over elkaar op de werkvloer? De klassieke stereotypen zijn bekend. Ouderen passen zich moeilijk aan, zijn trager, zijn tegen verandering, kunnen minder

9 makkelijk om met nieuwe technologieën, zijn te duur, zijn te vaak ziek. Maar ze zijn ook loyaal tegenover het bedrijf, altruïstisch, hebben dossierkennis en ruime ervaring. Jongeren zouden dan weer andere kenmerken hebben: ze hebben geen discipline, zijn arrogant, niet trouw aan de werkgever, te ambitieus. Maar ook: creatief, vernieuwend, open, helemaal mee met de nieuwe media. De kracht van kennis en kunnen Samenwerking tussen generaties was zelden zo uitgesproken, terwijl generaties nooit eerder zo dicht bij elkaar stonden. Familiebedrijven passen kennisoverdracht al eeuwen toe en de pater familias blijft vaak lang aan het roer. Vandaag wordt op grote schaal gezocht naar meer structurele tools. Niet alleen om ouderen langer en gemotiveerd aan het werk te houden, ook om de kennis die ze met zich meedragen te behouden. Een goed evenwicht van jong en oud op de werkvloer is een win-win situatie voor beide generaties en is een absolute win voor elke organisatie. Competent en content Competenties en expertise zijn de sleutelwoorden. Wat de ouderen meedragen aan ervaring kan mooi geserveerd worden aan de jongere generatie. Maar ook die beschikt over competenties en technische vaardigheden eigen aan haar biotoop. Gelijkwaardigheid op de werkvloer is een basisvoorwaarde tot wederzijds respect. Verschillen tussen jongens en meisjes Een typische jongen staat erg fysiek in de wereld. Hij wil rennen, ravotten en met dingen gooien en heeft een uitstekende grove motoriek. Hij is gefascineerd door kracht en snelheid en door machines die groter en sterker zijn dan hijzelf, bijvoorbeeld auto s, vliegtuigen, treinen en graafmachines. Deze jongen: leert door te ervaren en te experimenteren wil dingen uit elkaar halen om te zien hoe ze er van binnen uitzien moet zelf voelen dat iets heet is voordat hij het gelooft reageert impulsief, zonder na te denken over de gevolgen is nieuwsgierig, tast grenzen af en neemt graag risico s is visueel georiënteerd wordt snel afgeleid door wat hij ziet kan vastgeplakt lijken aan een beeldscherm heeft een rijke fantasie en speelt avonturen van televisie na met zijn eigen speelgoed heeft een korte spanningsboog kan zijn aandacht niet lang op één ding vestigen vindt kleine prutswerkjes niet leuk. Aan tussen de lijntjes schrijven heeft hij een broertje dood. ontwikkelt zijn fijne motoriek pas laat is vaak niet erg praterig aangelegd kan zijn gevoelens soms niet goed verwoorden ontwikkelt zijn taal iets later dan meisjes maakt vaak ruzie, maar is dat daarna snel weer vergeten Een typisch meisje: is rustig van aard. Ze zit het liefst rustig te spelen of te tekenen

10 houdt van klusjes met kraaltjes en kan netjes tussen de lijntjes schrijven haar fijne motoriek is goed ontwikkeld kleedt zich graag mooi aan, compleet met armbandje, kettinkje en tasje kletst je de oren van je hoofd over van alles en nog wat en ze heeft een grote woordenschat kan zich lang concentreren op hetzelfde werkje is gevoelig voor argumenten en denkt vaak langer na voordat ze tot actie overgaat is bezig met relaties: zorgt voor een pop alsof het haar kind is en ze heeft altijd een beste vriendinnetje heeft niet vaak ruzie, maar als dat een keer voorkomt, dan gaat het niet snel over voelt de emoties van anderen goed aan: kan zich goed in een ander verplaatsen. Ze heeft een goed ontwikkeld inlevingsvermogen. Natuurlijk zijn jongens en meisjes niet zo simpel in hokjes in te delen. Ieder kind heeft zijn of haar eigen mix van eigenschappen en persoonlijkheidskenmerken. Citaten jong - oud De zorg om er jong uit te zien geeft vele vrouwen nieuwe rimpels. Georges van Acker - Vlaamse dichter ( 1919) De wijnstok brengt meer druiven voort wanneer hij jong is, doch betere wanneer hij oud is. Francis Bacon - Engelse filosoof en staatsman ( ) Het verschil tussen jonge en oude mensen is, dat oude mensen weten wat het is om jong te zijn, maar jonge mensen niet weten wat het is om oud te zijn. Cees Buddingh - Nederlandse letterkundige ( ) Ik kan me maar met veel moeite voorstellen dat ik thans zo oud ben als de mensen die ik stokoud vond toen ik jong was. André Gide - Franse schrijver ( ) Zeventig jaar jong zijn, is heel wat aangenamer en hoopvoller dan veertig jaar oud zijn. Oliver Wendell Holmes - Amerikaanse schrijver en dichter ( ) De mooiste jeugd is een jeugdige geest als je niet meer jong bent. Paul Léautaud - Franse schrijver ( ) Als zij jong is moet de vrouw mooi zijn om succes te hebben, daarna moet zij succes hebben om mooi te blijven. Françoise Sagan - Franse schrijfster ( 1935) Man vs. vrouw Historisch gegroeide verschillen Vanuit de emancipatie gedachte in de jaren 60 dacht men eerst dat alle verschillen tussen mannen en vrouwen het gevolg waren van opvoeding en cultuur. De laatste jaren echter blijkt dat de verschillen veel meer in onze hersenen en genen zitten en dat het verschil in opvoeding en cultuur alleen de aangeboren eigenschappen versterken. Man en vrouw moeten gelijkwaardig zijn, maar ze zijn absoluut niet gelijk aan elkaar.

11 Aangezien er in de oertijd een verdeling van taken tussen mannen en vrouwen bestond, kunnen we aannemen dat hieruit niet alleen een fysieke maar ook een psychische specialisatie ontstaan is. De mannelijke jagers specialiseerden zich in langdurige achtervolgingen en leerden zich te kunnen concentreren op lange termijn doelen. Ze leerden om zich met één enkel probleem bezig te houden en bijzaken te negeren. Ook moesten ze hun ruimtelijke oriëntatie verbeteren voor het rondtrekken voor de jacht en het inschatten van de afstand van een speer of pijl. De vrouw moest in de oertijd vooral aan verschillende dingen tegelijk kunnen denken en alles gelijktijdig kunnen organiseren. Ze moest de groep in de gaten houden en op alle mogelijke gevaren van buitenaf letten. De specialisatie van vrouwen was sociale organisatie en communicatie. Er ontstond dus een verschillende specialisatie in de hersenen van mannen en vrouwen. Communicatieve verschillen Mannen en vrouwen communiceren verschillend. Waar vrouwen zich vooral richten op onderlinge relaties, is het voor mannen vaak belangrijk om snel resultaat te bereiken, zonder poespas en het liefst zonder hulp van anderen. Mannen zijn in hun communicatie zo kort mogelijk om dingen snel duidelijk te maken, terwijl vrouwen betere praters zijn en vaak ook kiezen voor een spannende opbouw van hun verhaal. Maar ook op het non-verbale vlak zijn er verschillen tussen mannen en vrouwen. Vrouwen gebruiken veel gezichtsexpressie en gebaren om hun bedoelingen duidelijk te maken. Mannen pikken die lichaamstaal niet altijd op en gebruiken zelf ook minder mimiek. Dat kan ook een bron van conflicten zijn omdat vrouwen er vanuit gaan dat mannen hun non-verbale signalen wél kunnen interpreteren, terwijl die misschien niet eens worden opgemerkt. Hun non-verbale talent kan voor vrouwen een pluspunt zijn. Als vrouwen hun charmes op een zakelijke manier weten te gebruiken, kan flirten zelfs een kracht zijn. Dit zijn een aantal algemene verschillen, die natuurlijk niet voor alle mannen en vrouwen gelden. Socio-psychische verschillen Mannen houden zich veelal bezig met het verkrijgen van resultaten, het bereiken van doelen, status en macht, terwijl vrouwen vaker gericht zijn op communicatie, samenwerking, liefde en onderlinge relaties. Ze verbergen hun emoties, vinden het vreselijk als ze de fout ingaan, bieden goede raad aan en oplossingen, hangen rond met andere mannen en willen niet praten als ze gestrest zijn. Ze werken hard, zijn agressief, zijn gek op jongensspeeltjes, zappen de hele avond, gebruiken graag grootspraak, kunnen liefde en seks scheiden, laten de wc-bril omhoog staan, vragen nooit aan iemand de weg, zijn verslaafd aan sport, vertonen haantjesgedrag en kunnen niet ik hou van jou zeggen. Over vrouwen bestaat er net zo n lijst: vrouwen denken hardop, hebben een zesde zintuig, zijn aanrakingsgevoelig, hebben huilbuien, kopen altijd schoenen en zijn gek op praten over problemen. Vrouwen bedienen zich van indirect taalgebruik, vergeten niets, ontmaskeren leugenaars, geloven in eeuwige romantiek, willen constant aandacht, lijken voortdurend emotioneel onvervuld te zijn en hebben ogen op hun rug. Ook hier zijn dit een reeks stereotype verschillen die ook sterk afhankelijk zijn van persoon tot persoon, man of vrouw. Wettelijke gelijkheid en feitelijke ongelijkheden België beschikt over een uitgebreide antidiscriminatie-wetgeving en over een wetgeving die de gelijke toegang tot de arbeidsmarkt moet bevorderen. Niettegenstaande deze wettelijke gelijkheid zijn vrouwen nog altijd het slachtoffer van feitelijke ongelijkheden die hun

12 mogelijkheden beperken, vooral wat betreft de toegang tot de arbeidsmarkt, beroepsopleiding en arbeidsvoorwaarden. Vrouwen combineren vaak hun job met huishoudelijke taken en de opvoeding van de kinderen. Deeltijdse arbeid en de verschillende vormen van tijdskrediet die een betere verzoening van werk en gezin mogelijk maken zijn bijna uitsluitend een vrouwenaangelegenheid. De manier waarop de arbeid wordt georganiseerd is nog steeds geïnspireerd op de klassieke rolpatronen waarbij de man de kostwinner was. Mannen en vrouwen zijn niet terug te vinden in dezelfde sectoren en functieniveaus. Vrouwen in topfuncties blijven uitzonderingen. Mannen zijn vooral tewerkgesteld in welvaart-producerende sectoren, terwijl vrouwen terug te vinden zijn in minder goed betalende welzijn-producerende sectoren. Toch moeten we die verschillen ook niet overdrijven. Het is namelijk mogelijk onze hersenen te trainen en dat gebeurt door herhaalde oefening. Zo hebben bijvoorbeeld mannen in sociale beroepen bepaalde vrouwelijke eigenschappen ontwikkeld. Een mannelijke psycholoog of arts kan vaak goed emoties duiden en non-verbale communicatie begrijpen. En vrouwen op hun beurt kunnen zeker concreet en zakelijk zijn. Citaten man - vrouw We vinden nog steeds een man met macht een geboren leider en een vrouw met macht iemand met een afwijking. Margaret Atwood - Canadese schrijfster, dichteres, criticus ( 1939) De beste manier om je vrouw te verrassen is dikwijls. O. A. Battista - Canadese/Amerikaanse schrijver ( ) Het aardige tussen man en vrouw is, dat zij niets van elkaar begrijpen. Godfried Bomans - Nederlandse schrijver ( ) Een man heeft zijn succes te danken aan zijn eerste vrouw, en zijn tweede aan zijn succes. Jim Backus - Amerikaanse acteur ( ) Weetjes man vs. vrouw Het grootste, met het oog, merkbare verschil tussen mannen en vrouwen is het fysieke verschil: Lengte: de man is gemiddeld 11 cm groter dan de vrouw Gewicht: de man is gemiddeld 12 kilo zwaarder dan de vrouw Romp: de gemiddelde vrouw heeft een grotere romp dan de gemiddelde man Vetweefsel: bij de man is dit ongeveer 15% en bij de vrouw ongeveer 25% van het lichaamsgewicht Kracht: de man heeft meer testosteron (hormoon) en daardoor meer spieren, de vrouw heeft gemiddeld 30% spierweefsel en de man 40% Hartvolume: dit is bij de gemiddelde man 770 cc en bij de gemiddelde vrouw 560 cc Hartslag: de gemiddelde hartslag ligt voor mannen tussen de 70 en 85 slagen per minuut en is bij vrouwen in dezelfde situatie iets sneller namelijk tussen de 75 en 90 slagen per minuut Bloed: de gemiddelde man heeft 5,5 liter bloed en de gemiddelde vrouw 4,5 liter Heupen: heupen van een man zijn gebouwd om snel te kunnen lopen, die van de vrouw om een kind te kunnen dragen en baren. Door dit verschil zijn vrouwen tijdens een hardloopwedstrijd (op snelheid) altijd in het nadeel ten opzichte van een man.

13 Gentenaars van vreemde origine In 2014 is het 50 jaar geleden dat Marokko en Turkije een verdrag ondertekenden met België waarin de tewerkstelling van gastarbeiders geregeld werd. In Gent werden in 1964 de eerste Turkse immigranten in het vreemdelingenregister ingeschreven. Zij waren uiteraard niet de eerste buitenlanders die in Gent toekwamen. Het Gent dat we vandaag kennen, is het resultaat van een hele reeks migratiestromingen uit verschillende Europese en niet- Europese landen. Vandaag hebben één op vijf Gentenaren een andere origine. Historiek De migratiestromen van Turken, die intussen zijn uitgegroeid tot een belangrijke gemeenschap in België, kadert binnen een naoorlogse migratiecontext. Na de Tweede Wereldoorlog moest de Belgische industrie worden heropgestart. Daarom ging de overheid via akkoorden met andere landen, buiten- landse werknemers rekruteren. In eerste instantie ging het vooral over Italiaanse migranten die naar ons land kwamen. Maar tijdens de jaren 60 diversifieerde de geografische herkomst van arbeidskrachten sterk en namen de eerste Turkse migratiestromen naar ons land toe. Tussen 1963 en 1974 kaderde de rekrutering van buitenlandse arbeidskrachten binnen een tewerkstellingsbeleid op korte termijn. Nadat ons land zijn grenzen voor arbeidsmigratie sloot in 1974, is gezinsmigratie de belangrijkste immigratiereden vanuit Turkije naar ons land. Daarnaast heeft ook de opkomst van asielmigratie tijdens de jaren 80 en 90 tot een diversificatie van de Turkse populatie in België geleid. Een stad in een wereld vol culturen De globalisering neemt de laatste decennia sterk toe. Migratie- en informatiestromen zorgen ervoor dat alsmaar meer verschillende waarden en culturen verspreid raken over de hele wereld en met elkaar in contact komen. Daardoor werd onze samenleving de afgelopen decennia meer en meer divers. Mensen met verschillende religies, maatschappijvisies, wereldbeelden en tradities gaan interageren met elkaar en beïnvloeden elkaar wederzijds binnen die hedendaagse diversiteit. Daarnaast is er een toenemende individualisering. Het gemeenschapsgevoel verdwijnt steeds meer. Samen met een negatieve beeldvorming rond etnisch-culturele minderheden zorgt dat voor maatschappelijke onrust, voor angst en wantrouwen ten opzichte van de ander. Diversiteit Diversiteit is een niet te ontkennen realiteit in Europa aan het begin van de 21e eeuw. Vrouwen en mannen, jongeren en ouderen, mensen van verschillende origine, met verschillende mogelijkheden, maatschappelijke posities, voorkeuren en overtuigingen maken integraal deel uit van de samenleving. Die diversiteit vinden we op verschillende vlakken terug. Op individueel vlak uit de diversiteit zich in de verschillende aspecten van iemands identiteit. Iemand kan zichzelf bijvoorbeeld tegelijkertijd als vrouw, moeder, Vlaams en hooggeschoold zien. Afhankelijk van de context zullen bepaalde aspecten belangrijker zijn dan andere. Sommige aspecten zijn relatief onveranderlijk, andere zijn niet stabiel maar kunnen veranderen in de loop van iemands leven. Van dochter naar moeder, van werknemer naar gepensioneerde, van gelovige tot atheïst. Wat het collectieve betreft zijn ook groepen in de samenleving niet statisch maar veranderlijk doorheen de tijd. De jongeren van nu zijn niet meer dezelfde als die van het begin van de vorige eeuw, arbeiders hebben nu meer mogelijkheden dan vroeger. Ook binnen de groepen zelf is er een grote variatie. Niet alle vreemdelingen zijn Marokkaans, niet alle Marokkanen zijn Arabieren, niet alle Arabieren zijn moslim. Er zijn homoseksuele vreemdelingen,

14 bejaarde vreemdelingen, vreemdelingen met en zonder diploma Je kan mensen niet zomaar in een bepaalde categorie stoppen en verwachten dat ze voldoen aan alle vooronderstelde eigenschappen van die categorie. Migratie De nationaliteiten van de 30 grootste groepen Etnisch Culturele Minderheden in ons land zijn: Bulgarije, Turkije, Slowaakse republiek, Polen, Marokko, Rusland, China, Iran, India, Joegoslavië, Albanië, Tsjechische republiek, Algerije, Tunesië, Irak, Kameroen, Congo, Pakistan, Nigeria, Hongarije, Brazilië, Afghanistan, Kosovo, Roemenie, Bosnië- Herzegovina, Armenië, Somalië, Oekraïne, Tsjetsjenië. De voornaamste migratiekanalen zijn: De gezins-gebonden/vereniging migratie De arbeidsmigratie De studiemigratie De asiel-gebonden migratie Personen met een handicap Individuele en integratiebeperking Een handicap uit zich in individuele beperkingen als ook hindernissen bij het uitvoeren van activiteiten in en deelname aan de samenleving. Deze beperkingen vormen voornamelijk een rem op de individuele ontwikkeling en de integratie in het maatschappelijk leven. Een handicap gaat over het lichaam en het verstand, het individu en de persoonlijkheid. De laatste jaren is de wetgeving rond personen met een handicap, deel van het welzijnsrecht, mee geëvolueerd in die richting. Gehandicaptenzorg is professioneler geworden en geëvolueerd naar Zorg voor personen met een handicap, met toepassing van criteria van kwaliteitszorg. Historische evolutie Lange tijd werden mensen die in de ogen van hun medeburgers een risico zouden kunnen betekenen in het voortbestaan van hun volk of ras door fysieke maar vooral verstandelijke beperkingen, onvolwaardig genoemd. Tot de klassieke Grieks-Romeinse tijd zorgde de natuur zelf voor deze selectie, tenminste volgens de overgeleverde geschiedenis. In de klassieke tijd werd de maatschappij verantwoordelijk voor deze taak. De onvolwaardige werd als kind vermoord (bij de Romeinen en Grieken) of aan een lichamelijke proef onderworpen of verdreven (Sparta). Vanaf de vierde eeuw werden kinderen niet langer gedood maar te vondeling gelegd of belandden ze in de slavernij of bedelarij. Tot het einde van de Tweede Wereldoorlog werden mensen met een (vooral verstandelijke) handicap als abnormaal beschouwd. Ze werden niet alleen als waardeloos maar ook als gevaarlijk gezien. Het meest trieste antwoord op deze abnormaliteit werd gegeven in Duitsland gedurende het naziregime dat omwille van raszuiverheid iedereen met een

15 fysische of psychische afwijking interneerde en vermoordde omdat ze volgens het regime niet (meer) actief konden bijdragen. In de naoorlogse jaren komt de term invalide ter vervanging van `abnormaal/abnormale. Invalide verwees naar een objectief meetbare stoornis die van staatswege door een artsadviseur werd vastgesteld. De arts zet sindsdien een percentage op de invaliditeit die medisch vastgesteld wordt, wat de hoogte van een uitkering bepaalt. Invalide is het tegendeel van valide. Valide betekende zoveel als 'lichamelijk sterk en gezond', 'in het bezit van veel mogelijkheden', 'gezonde mens in een gezond lichaam'. In de jaren negentig ontstonden diverse groeperingen die opkwamen voor burgerrechten voor mensen met een handicap. Aanvankelijk zetten zij zich af tegen het medisch model dat invaliditeit waardeerde. De term 'mindervalide' duidde dan ook niet zozeer op de lichamelijke of geestelijke beperking, maar op de veroordeling door de maatschappij tot minderwaardigheid. De meest recente visie op een handicap is dat iedereen in meer of mindere mate beperkingen heeft in het functioneren en dus ook dezelfde rechten en plichten heeft. Iemand met een erkende handicap is niet meer of minder dan iemand zonder handicap. Personen met een handicap en werk Werkzoekenden met een handicap zijn op zoek naar werk in het normaal economisch circuit. Openbare besturen hebben ontegensprekelijk mogelijkheden om werk te maken van een volwaardige inschakeling van personen met een handicap in het arbeidsproces. Op korte termijn vraagt deze tewerkstelling soms een extra inspanning van de personeelsverantwoordelijke, de afdelingsverantwoordelijke en de collega s. Op lange termijn heeft dit echter een positief effect op de organisatiecultuur, het rendement en de maatschappelijke cohesie. Het OCMW Gent wil de diversiteit in de hedendaagse samenleving weerspiegeld zien in haar organisatie. Dat is ook de basis van haar personeelsbeleid. Het is een uitdaging om te proberen altijd de juiste persoon voor de juiste job aan te werven, ongeacht leeftijd, handicap, ras of religie. Arm vs. rijk Armoede is het niet kunnen voorzien in de eerste levensbehoeften. Dit ontstaat wanneer een persoon of een groep mensen onvoldoende betaal- en/of ruilmiddelen heeft om in de primaire levensbehoeften te kunnen voorzien. De bestaansmiddelen hiervoor zijn wel aanwezig, maar ze kunnen als gevolg van schaarste onbetaalbaar worden. Primaire levensbehoeften omvatten zaken als schoon en drinkbaar water, voedsel, kleding, huisvesting en gezondheidszorg. Zij gelden als noodzakelijk om een menswaardig leven te kunnen leiden. Deelnemen aan het sociale leven, degelijk onderwijs en ontspanning kunnen als secundaire levensbehoeften beschouwd worden. Het tegengestelde van armoede is welstand of rijkdom. De grens tussen armoede en welstand wordt aangeduid door de armoedegrens. Bij een inkomen gelijk aan de armoedegrens gaat het inkomen geheel op aan noodzakelijke uitgaven. Er is dan geen vrij te besteden inkomen over om aan de secundaire levensbehoeften te voldoen. Voor sommigen is rijkdom de toestand van het beschikken over voldoende geld en middelen

16 en is ieder die rijk is, hij die zich geen zorgen hoeft te maken over zijn inkomsten en uitgaven. Toch zullen veel mensen die in een vergelijkbare situatie verkeren zichzelf niet als rijk beschouwen. Op vlak van geld wordt rijkdom eerder geassocieerd met het hebben van meer geld dan men kan uitgeven, of alles kunnen aanschaffen wat men wil zonder dat dit financiële gevolgen heeft. Rijkdom kan ook van toepassing zijn op niet financieel gebied zoals natuurlijke rijkdom, rijkdom van een taal... Mensen die onder de armoedegrens leven kunnen door het OCMW Gent worden geholpen. Zij kunnen een leefloon of levensminimum krijgen, hulp bij administratie, spreiding van aflossing van schulden, hulp bij het zoeken van een degelijke woning... Maar deze financiële hulp staat niet alleen. Als iemand een leefloon krijgt, zal het OCMW deze persoon begeleiden naar een opleiding of, indien mogelijk, naar een job die bij hem/haar past. Een job blijft namelijk de beste stap naar financiële onafhankelijkheid. Hulp aan armen doorheen de geschiedenis Middeleeuwen en armenkamer (tot 1796) Vanaf de 9de eeuw waren liefdadigheid en ziekenzorg vooral de taak van geestelijken. In de middeleeuwen werden hiervoor godshuizen zoals het Sint-Janshospitaal, het Wenemaershospitaal en het Alynshospitaal opgericht. Keizer Karel wilde de bestaande bijstandsinitiatieven verenigen in een gemeenschappelijk fonds en stichtte daarom in 1535 de Armenkamer (Armen Camere). Deze eerste officiële instelling is dan ook de eerste voorganger van het OCMW Gent. De Armenkamer bleef haar bevoegdheid behouden tot Commissie van Burgerlijke Godshuizen en Bureel van Weldadigheid ( ) De Franse Revolutionairen schaften na 265 jaar de Armenkamer af en vervingen deze door twee burgerlijke instellingen die gecontroleerd werden door de stad: a) de Commissie van Burgerlijke Godshuizen (BG) was belast met het beheer van alle godshuizen en van alle bejaarden, vondelingen, gebrekkigen, zieken, wezen, verlaten kinderen... b) het Bureel van Weldadigheid (BW) ondersteunde thuiswonende armen. Het was de taak van de politiecommissaris van de wijk om te onderzoeken of een persoon inderdaad behoeftig was en aanspraak kon maken op hulp. Een van die voorwaarden was dat hij Gentenaar moest zijn. De commissaris stelde een bewijs van behoeftigheid op. Vaak waren het buren die bij de commissaris of rechtstreeks bij BG/BW meldden dat iemand in hun buurt geholpen moest worden. Opname in een instelling van de Commissie Gent - Yperstraet - Sectie der Broederlijkheid: een aantal inwoners vragen voor opname van Clement Fays, zijnde van seer hoogen auderdom sedert eenige jaeren geatthaqueert van eene apploplexie waaraan hij heeft gehauden een complete lamigheyt. In de aldergrootste extremiteyt van aermoede. Tekenen Joan Stichelbaut J.E. Van Belle, Julien Guequier, J. de Coster, Van Damme, J. Van Monckhoven, E.P. Geige (Gage). Opname in een weeshuis Gent - gebuurte van Roskamstraat, Klein Sonnestraetje nr. 396 wijk van Vrijheid: weduwe Bekens kan haar kind niet meer maintineren door gebrek aan werk en gedurige onpasselijckheyt en vraagt opname van haar kind in weeshuis. Ten gunste van Ferdinand

17 Bekens, zoon van Fransciscus en Marie-Rose, 12 aug 1792 (uittreksel geboortergister Sint- Baafs). De jongen heeft zijn preuve gedaan by Alexandre De Jonghe mester schonmacker op de torenbruge ten jare 1700 vijf en zeventig. Het was evenwel de wijkcommissaris die de vaststelling deed en een bewijs opstelde Commissaris Politie Sectie Rechten van de Mens: het BG heeft beslist dat de politie geen behoeftigen voor opname in het hospitaal meer mag sturen, dat ze rechtstreeks moeten worden doorgestuurd naar het 3de bureau: dat het Bureau van Weldadigheid een certificat d indigence moet uitreiken. Blijkt dat de behoeftigen toch zich blijven aanmelden op commisariaat, dan wenst de commisaris instructies, want ondertussen blijven de behoeftigen lijden. Zoals altijd is er geldgebrek en tracht men het aantal te helpen personen te beperken Commissaris Politie Sectie Gelijkheid: het aantal onwettige kinderen blijft ongelooflijk stijgen. Ik weet niet of ik hen een bewijs van behoeftigheid mag uitreiken zonder het godshuis al te zeer te belasten. Mag ik BG voortaan alle onwettige kinderen toesturen of moet ik een selectie maken. Een belangrijk criterium om geholpen te worden is dat men in Gent geboren moet zijn om in Gent geholpen te worden. Niet-Gentenaars worden doorverwezen naar hun gemeente. In kleine gemeenten leverde dat vaak een groot probleem op. Met weinig inwoners kon zo n gemeente weinig of geen middelen inzetten. Hun armen werden dan gewoon geëxporteerd, in feite weggestuurd, naar een rijke gemeente zoals Gent Moerbeke - E. Christiaens, agent municipal schrijft: dat men een jonge man halfdood heeft gevonden. Hij zou drie à vier dagen op straat hebben gelegen. Na enige verzorging vertelde hij dat hij van Gent geboortig is. Kan BG het nodige voor hem doen. In het beste geval stelde de gemeente voor om de kosten van verzorging op zich te nemen als de Commissie BG dat al zelf niet van de gemeente had geëist Ledeberg: de burgemeester schrijft dat de genaamde Josse Hutsebaut, 16 jaar zoon van Jacques en van de overledene Angeline Roosens, verlaten is door zijn vader. De jongen is vandaag getroffen door de ceskens en is daarbij in het vuur gevallen en heeft een oog verbrand. Niemand wil hem opnemen, wil de Bijloke dat doen? (in onderschrift: hij mag in de Bijloke als de gemeente Ledeberg de kosten betaalt). Een wijkcommissaris mocht dan een ambtenaar zijn, hij had vaak een hart Gent - de Commissaris Politie Sectie Broederlijkheid schrijft: dat de Bijloke een kind van 12 jaar met zware koorts - dat hij bevroren op straat in Onderbergen gevonden heeft - heeft teruggestuurd. Hij eist opname Gent - de Commissaris Politie Sectie Broederlijkheid, beklaagt er zich over dat hij niet altijd de nodige formaliteiten kan vervullen als hij bij hoogdringendheid iemand moet laten opnemen zoals met het geval van het 12 jarige kind uit Onderbergen Gent - burgemeester Lievin Bauwens vraagt medeleven vanwege BG voor gevallen als dat van Jeanne D haenens, Klein Meerhem, "se trouvant au terme de sa grossesse, s est présentée à l administration des hospices civiles, munie d un certificat de résidence, à l effet de pouvoir faire ses couches à l hopital de la biloque, ce qu elle n a pu obtenir; le commissaire ajoute due cette malheureuse s est trouvée pendant 48 heures en travail d enfant, seule et abandonnée, n ayant pour lit que le pavé". Met een nagenoeg voldragen zwangerschap biedt Jeanne D haenens uit Klein Meerhem zich voorzien van een woonstuittreksel aan bij de administratie van BG voor opname in de Bijloke. Dat wordt haar geweigerd en ze ligt, alleen en verlaten, bij gebrek aan een bed nagenoeg twee dagen met barensweeën op de straatstenen.

18 In de loop der jaren wordt gesleuteld aan de voorwaarden om opgenomen te kunnen worden in een van de instellingen van BG. Als BG ontdekte dat men de kosten van verzorging wel kon betalen dan werd het nodige gedaan om die te verhalen op de ontduiker of zijn erfgenamen. 31/08/1890: Henri Van Lierde, molenaar, Gent 18/08/1831, heeft zich laten behandelen als behoeftige, terwijl hij de kosten door zijn gegoede kinderen had moeten laten betalen. Het reglement bepaalde dat de behandelingskosten van niet-gentenaars voorgeschoten moesten worden. Als er niet betaald werd, kreeg men ook geen verzorging. 15/ BG schrijft aan de directeur van de Bijloke dat heel wat niet-gentenaars de jongste tijd zich laten opnemen in het ziekenhuis. Niet-Gentenaars mogen niet opgenomen worden, tenzij de gemeente de kosten wil betalen. Meestal blijkt dat niet uit de documenten die de zieken voorleggen. Als de niet-gentenaar de kosten droeg, kon hij hier onder bepaalde omstandigheden verzocht worden. In uitzonderlijke omstandigheden gold dat ook voor buitenlanders. 24/03/ Het Ministerie van Justitie vraagt aan BG Gent op verzoek van de Roemeense regering, of zij niet-behoeftige buitenlanders aanvaardt. De pers bemoeide zich ook met het reilen en zeilen in de instellingen van BG. Vooral de socialistische krant Vooruit nam het op voor de arme werkman die hardvochtig behandeld werd de door Liberalen bestuurde Commissie BG. Rouwen en tradities In elke cultuur krijgen mensen te maken met verlies en iedereen reageert daar anders op. Buiten de individuele verschillen in rouwverwerking zijn er bepaalde rituelen en gewoonten die cultureel en/of religieus geïnspireerd zijn. We geven een selectie van de tradities die in België de meeste invloed hebben: Christelijke traditie De keuze van christenen voor een begrafenis of crematie is zeer persoonlijk. Meestal is er een afscheidsdienst in de kerk of de aula van het crematorium. De plechtigheid wordt geleid door een priester. Tijdens de plechtigheid wordt de kist besprenkeld met wijwater, de aanwezigen krijgen vaak een bidprentje met een foto van de overledene ter herinnering. Daarna gaan de priester en de nabestaanden naar de begraafplaats met de kist of de urne. Na het bewieroken en de zegening laat men de kist in het graf afdalen of wordt de urne in het columbarium gezet of de as uitgestrooid. Daarna volgt de koffietafel. Voor elke christen is de dood een mysterie. Het leven is belangrijker dan de dood, hoewel de meesten geloven in een eeuwig leven na de dood. Bij de uitvaart wordt verdriet getoond, maar de rouw daarna verloopt eerder ingetogen. Elk jaar op Allerzielen worden de doden herdacht. De nabestaanden bezoeken het graf of de urne van de dierbaren en plaatsen er bloemen. Moslim traditie Na het overlijden van een moslim wordt het lichaam bedekt met een doek en driemaal ritueel gewassen met reukwater. Een overleden man wordt verzorgd door mannen, vrouwen door vrouwen. Volgens de moslim traditie mogen gelovigen niet gecremeerd worden. In zeer

19 strenge gelovige kringen zijn enkel mannen toegelaten bij de begrafenis. In de moskee bidt de imam bij het opgebaarde lichaam. In het algemeen accepteren moslims de dood als het einde van het leven. Het geloof in een leven na de dood is voor hen het laatste grondbeginsel. De eerste drie dagen na de uitvaart wordt de familie gecondoleerd en krijgen ze eten van familie en buren. De rouwperiode duurt veertig dagen en wordt afgesloten met gebeden. Deze afsluiting krijgt vaak een feestelijk karakter aangezien de nabestaanden blij zijn dat de overledene nu aan een beter bestaan is begonnen. Joodse traditie In de joodse gemeenschap verzorgen de nabestaanden zelf de begrafenis. Na het overlijden wordt het lichaam afgedekt en een licht aangestoken boven het hoofd van de overledene als symbool voor de ziel. Vooraanstaande joden komen een rituele reiniging uitvoeren om de zonden weg te wassen. De overledene is in lakens gewikkeld en wordt overgoten met water, waarna het lichaam in een wit doodsgewaad gekleed wordt. Daarna wordt het lichaam, samen met een zakje aarde van Israël, in de kist gelegd. Bij de begrafenis wordt de kist gedragen door de nabestaanden en naar de begraafplaats begeleid. Onderweg stoppen ze drie maal. Ze maken een scheur in hun kleding als teken van rouw. Bij het verlaten van de begraafplaats wassen ze hun handen. Crematie is bij joden eerder zeldzaam. De zeven dagen na de uitvaart worden volledig gewijd aan het rouwen, alle andere activiteiten worden opzij geschoven. Verhalen vertellen over de overledene helpt bij de verlichting van het verdriet. Boeddhistische traditie Er bestaat niet zoiets als één boeddhistisch uitvaartritueel. De gebruiken kunnen verschillen naargelang de regio en de cultuur. Meestal kiezen zij voor crematie. Gedurende 49 dagen na de uitvaart bidden de rouwenden om de overledene te helpen bij de reïncarnatie na diens dood. Boeddhisten geloven in wedergeboorte, waarbij de dood de grote overgang is. Zolang je niet verlicht wordt, word je telkens opnieuw geboren. In het Boeddhisme is er een groot bewustzijn dat alles van voorbijgaande aard is. Om die reden verkiezen ze om geen verdriet, angst of andere negatieve gevoelens te tonen bij het overlijden omdat deze uitingen blijk geven van een verkeerde gehechtheid. Hindoe traditie Hindoes kiezen meestal voor crematie omdat het de snelste manier is om het lichaam te laten reïncarneren. De rituelen moeten strikt gevolgd worden om de reis van de ziel naar een ander lichaam goed te laten verlopen. Na het overlijden gaat voor de familie een periode in waarin ze sober leven, vegetarisch eten en geen alcohol nuttigen. Ze dragen geen sieraden of make-up en kleden zich in het zwart-wit of enkel zwart. 13 dagen na de crematie wordt de rouwperiode opgegeven, maar de directe familieleden mogen pas na een jaar opnieuw feestelijkheden organiseren. Het tonen van verdriet is heel gewoon voor hindoes. Het rouwen wordt niet onderdrukt, maar de geschriften waarschuwen wel tegen overdreven geklaag. Er wordt eerder een positieve uiting van emoties gestimuleerd. Atheïsten en Agnosten Letterlijk betekent atheïsme het ontkennen van het bestaan van een God, een Opperwezen of een bovenmenselijk wezen. Atheïsten geloven niet in een derde werkelijkheid die boven en buiten de mens en de wereld bestaat. Leven na de dood is voor hen onbestaand. Volgens het agnosticisme is het onmogelijk om te weten wat waarheid is. Een agnost doet dan ook geen uitspraak over het wel of niet bestaan van een God. Bij hen bestaat niet zoiets als één niet religieuze uitvaarttraditie. De gebruiken verschillen

20 van familie tot familie en van persoon tot persoon. Ofwel wordt de overledene begraven of gecremeerd. De nabestaanden rouwen elk op hun manier en vinden veel troost bij familie en vrienden. Kledij en objecten uit de wereld Klederdracht en folklore Met klederdracht wordt bedoeld de traditionele kleding die in gemeenschappen gedragen wordt of werd door een groot deel van de bevolking. Deze kleding maakt deel uit van de streekgebonden folklore. Klederdrachten worden in sommige streken nog in ere gehouden, in het bijzonder tijdens feestdagen en bijzondere ceremonies zoals oogstdankfeesten, oktoberfeesten, schuttersfeesten, optochten en folkloristische dansvoorstellingen. Religieuze kleding Religieuze kleding wordt gedragen om religieuze redenen, zowel op feestdagen, bij gebeden, offers, vieringen en rituele handelingen, maar ook in het dagelijkse leven. Vele religies houden er meer of minder strenge kledingvoorschriften op na, die vaak regionaal verschillen. Materiële cultuur Materiële cultuur is het fysieke bewijs van een cultuur dat zich uit in bepaalde objecten en architectuur die uit deze cultuur ontstaan is. Alles van gebouwen en architecturale elementen tot boeken, juwelen, muziekinstrumenten, schoenen kan gezien worden als materiële cultuur. Deze objecten hebben de eigenschap dat ze tastbaar zijn en bestaan uit een levenloze materie. Soms wordt een object vervaardigd uit kunstzinnige overwegingen en ontstaan kunstobjecten.

Rollenspel. Opdracht 1. Opdracht 2. Opdracht 3 6.1.1

Rollenspel. Opdracht 1. Opdracht 2. Opdracht 3 6.1.1 6.1.1 Rollenspel Opdracht 1 LICHAAMSTAAL Toon met gebaren en mimiek dat je boos bent. GESPREKSONDERWERP Je vertelt iemand dat je hem of haar wel leuk vindt. Je geeft een aantal complimentjes over wat jij

Nadere informatie

Voel jij wat ik bedoel? www.psysense.be 17/5/2008

Voel jij wat ik bedoel? www.psysense.be 17/5/2008 Voel jij wat ik bedoel? www.psysense.be 17/5/2008 Gevoel en emoties / definitie Emoties: in biologische zin: affectieve reacties. Prikkeling van dit systeem geeft aanleiding tot allerlei lichamelijke reacties.

Nadere informatie

Samenvatting Mensen ABC

Samenvatting Mensen ABC Samenvatting Mensen ABC Week 1ABC: Wie zijn wij? Info: Wie zijn wij mensen Mensen zijn verschillend. Iedereen is anders, niemand is hetzelfde. Dat noem je uniek. Een mens heeft een skelet van botten. Daarom

Nadere informatie

N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen.

N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen. ADHD Wachtkamerspecial Onderbehandeling van ADHD bij allochtonen: kinderen en volwassenen N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen. Inleiding

Nadere informatie

Diverse school, diverse kansen

Diverse school, diverse kansen Diverse school, diverse kansen Stel je buur de volgende 3 vragen: 1. Hoe kom jij in aanraking met diversiteit in onderwijs? 2. Wat is het eerste gevoel dat jij hebt wanneer je denkt aan diversiteit? 3.

Nadere informatie

CULTUURVERSCHILLEN. Non-verbale communicatie bij interculturele communicatie

CULTUURVERSCHILLEN. Non-verbale communicatie bij interculturele communicatie CULTUURVERSCHILLEN Non-verbale communicatie bij interculturele communicatie Mensen uit verschillende culturen spreken vaak elkaars taal niet. Soms moeten ze communiceren in een tweede taal: de non-verbale.

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

Culturele diversiteit en interculturele bemiddeling in de ziekenhuizen. Zohra Chbaral 1

Culturele diversiteit en interculturele bemiddeling in de ziekenhuizen. Zohra Chbaral 1 Culturele diversiteit en interculturele bemiddeling in de ziekenhuizen Zohra Chbaral 1 Vooreerst bedanken we de interculturele bemiddelaars, de coördinatoren interculturele bemiddeling die ons de gegevens

Nadere informatie

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel.

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel. 4 communicatie Communicatie is het uitwisselen van informatie. Hierbij gaat het om alle informatie die je doorgeeft aan anderen en alle informatie die je van anderen krijgt. Als de informatie aankomt,

Nadere informatie

Families onder druk. Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen. Drs. Ibrahim Yerden. Probleemstelling

Families onder druk. Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen. Drs. Ibrahim Yerden. Probleemstelling Families onder druk Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen Drs. Ibrahim Yerden Probleemstelling Hoe gaan Marokkaanse en Turkse gezinsleden, zowel slachtoffers als plegers om met huiselijk

Nadere informatie

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Soms voel je je gevangen door het leven. Vastgezet door de drukte, en beklemd in je eigen hoofd. Je voelt je niet vrij en je voelt geen liefde. Met deze tips breng

Nadere informatie

Vrouwelijke genitale verminking en gendergebonden geweld

Vrouwelijke genitale verminking en gendergebonden geweld Vrouwelijke genitale verminking en gendergebonden geweld Hieronder vindt u de praatplaten die u zelf kunt afdrukken. Druk het document recto-verso af (afdrukken vanaf pagina 2 - omdraaien langs korte zijde)

Nadere informatie

Waar gaan we het over hebben?

Waar gaan we het over hebben? Waar gaan we het over hebben? Onderwerp: Sommige meisjes zijn heel snel verliefd, andere meisjes zullen niet snel of misschien zelfs helemaal niet verliefd worden. Dit is bij ieder meisje anders. Wat gebeurt

Nadere informatie

Dé 14 fundamentele stappen naar geluk

Dé 14 fundamentele stappen naar geluk Dé 14 fundamentele stappen naar geluk Van de Amerikaanse psycholoog Michael W. Fordyce 1. Wees actief en ondernemend. Gelukkige mensen halen meer uit het leven omdat ze er meer in stoppen. Blijf niet op

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

WIJ zijn hier gekomen niet alleen om jullie en alle anderen hier te

WIJ zijn hier gekomen niet alleen om jullie en alle anderen hier te SAMENVATTING VAN DE REDEVOERINGEN GEHOUDEN VOOR DE JEUGD IN SURINAME EN DE NEDERLANDSE ANTILLEN Willemstad, 19 oktober 1955, Oranjestad, 22 oktober 1955. Paramaribo, 5 november t 955 WIJ zijn hier gekomen

Nadere informatie

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN Blijf kalm; Verzeker je ervan dat je de juiste persoon aan de lijn hebt; Zeg duidelijk wie je bent en wat je functie is; Leg uit waarom je belt; Geef duidelijke en nauwkeurige informatie en vertel hoe

Nadere informatie

Verbinden vanuit diversiteit

Verbinden vanuit diversiteit Verbinden vanuit diversiteit Krachtgericht sociaal werk in een context van armoede en culturele diversiteit Studievoormiddag 6 juni 2014 Het verhaal van Ahmed Een zoektocht met vele partners Partners De

Nadere informatie

Theorieboek. Knuffel. Mensen zijn afhankelijk van elkaar, want de mens is een sociaal dier dat het liefst in

Theorieboek. Knuffel. Mensen zijn afhankelijk van elkaar, want de mens is een sociaal dier dat het liefst in 4c Relatie 1 Wat is een relatie? Wanneer je deze vraag aan een aantal verschillende mensen stelt dan zullen zij allen een antwoord geven. Want wat een relatie precies is, is voor ieder persoon verschillend.

Nadere informatie

KIJK! Lijst van: Schooljaar: Groep: Leraar: Datum gesprek 1e rapport: Datum gesprek 2e rapport: KIJK! 1-2 Bazalt Educatieve Uitgaven www.bazalt.

KIJK! Lijst van: Schooljaar: Groep: Leraar: Datum gesprek 1e rapport: Datum gesprek 2e rapport: KIJK! 1-2 Bazalt Educatieve Uitgaven www.bazalt. KIJK! Lijst van: Schooljaar: Groep: Leraar: Datum gesprek : Datum gesprek : KIJK! Lijst 1. Basiskenmerken Een kind dat lekker in zijn vel zit, zal zich goed en vlot ontwikkelen. Het is van nature nieuwsgierig

Nadere informatie

Inhoud. Mijn leven. de liefde en ik

Inhoud. Mijn leven. de liefde en ik Inhoud Inleiding...3 Hoofdstuk 1 Gevoelens... 4 Hoofdstuk 2 Ontmoeten... 6 Hoofdstuk 3 Verliefd... 8 Hoofdstuk 4 Date... 10 Hoofdstuk 5 Verkering... 12 Hoofdstuk 6 Intimiteit... 14 Hoofdstuk 7 Seks...

Nadere informatie

Ont - moeten. www.psysense.be

Ont - moeten. www.psysense.be Ont - moeten www.psysense.be Definitie van relatie Een relatie is iets waarbij je geeft en neemt, je streeft naar een win/win situatie. Je toont een relatie in een gebaar. De gebaren zijn vaak oprechter

Nadere informatie

Pizza Verdi. Opdrachtenblad. Regie: Gary Nadeau Jaar: 2011 Duur: 8 minuten

Pizza Verdi. Opdrachtenblad. Regie: Gary Nadeau Jaar: 2011 Duur: 8 minuten Pizza Verdi Regie: Gary Nadeau Jaar: 2011 Duur: 8 minuten Opdrachtenblad Lesuurpakket Pizza Verdi (thema s: sociale verschillen, stereotyperingen/vooroordelen; verdiepingsopdracht Amerikaanse burgerrechten)

Nadere informatie

Pedagogisch contact. Verbondenheid door aanraken. De lichamelijkheid van pedagogisch contact. Simone Mark

Pedagogisch contact. Verbondenheid door aanraken. De lichamelijkheid van pedagogisch contact. Simone Mark Pedagogisch contact Verbondenheid door aanraken Simone Mark Mag je een kleuter nog op schoot nemen? Hoe haal je vechtende kinderen uit elkaar? Mag je een verdrietige puber een troostende arm bieden? De

Nadere informatie

Verschuivende machtsrelaties in allochtone gezinnen Trees Pels

Verschuivende machtsrelaties in allochtone gezinnen Trees Pels Huiselijk geweld: achtergronden Verschuivende machtsrelaties in allochtone gezinnen Trees Pels 29 mei 2008 Congres Huiselijk Geweld: Families onder Druk Amsterdam, De Meervaart Meeste plegers zijn mannen,

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

Grafiek 26.1a Het vóórkomen van verschillende vormen van discriminatie in Leiden volgens Leidenaren, in procenten 50% 18% 19% 17% 29%

Grafiek 26.1a Het vóórkomen van verschillende vormen van discriminatie in Leiden volgens Leidenaren, in procenten 50% 18% 19% 17% 29% 26 DISCRIMINATIE In dit hoofdstuk wordt ingegaan op het vóórkomen en melden van discriminatie in Leiden en de bekendheid van en het contact met het Bureau Discriminatiezaken. Daarnaast komt aan de orde

Nadere informatie

Compassie leven. 52 wekelijkse inspiraties vanuit Geweldloze Communicatie. PuddleDancer Press Samengesteld door Monie Doodeman

Compassie leven. 52 wekelijkse inspiraties vanuit Geweldloze Communicatie. PuddleDancer Press Samengesteld door Monie Doodeman Compassie leven 52 wekelijkse inspiraties vanuit Geweldloze Communicatie PuddleDancer Press Samengesteld door Monie Doodeman Inhoudsopgave Voorwoord Wekelijkse inspiraties 01 Geweld in de taal? Wie, ik?

Nadere informatie

klantgerichtheid... ... klanteninzicht... ... groepsdynamica... ... omgaan met diversiteit... ... stemgebruik... ... taalvaardigheid... ...

klantgerichtheid... ... klanteninzicht... ... groepsdynamica... ... omgaan met diversiteit... ... stemgebruik... ... taalvaardigheid... ... P1 VOORBEELD OBSERVATIE-INSTRUMENT GROEP klantgerichtheid klanteninzicht groepsdynamica omgaan met diversiteit PRESENTATIE stemgebruik taalvaardigheid non-verbaal communiceren professionele houding PERSOON

Nadere informatie

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar Gemeente van de Heer Jezus Christus, Jongeren, ouderen, kinderen van God, Zoals ik voor de lezing al gezegd heb; het gaat vanmorgen niet over trouwen of getrouwd zijn, dat is alleen een voorbeeld verhaal.

Nadere informatie

Baby-lichaamstaal. Albert Schweitzer ziekenhuis kinderafdeling december 2003 pavo 0301

Baby-lichaamstaal. Albert Schweitzer ziekenhuis kinderafdeling december 2003 pavo 0301 Baby-lichaamstaal Albert Schweitzer ziekenhuis kinderafdeling december 2003 pavo 0301 Inleiding Via deze folder vertellen we u wat over de lichaamssignalen die uw baby geeft: baby-lichaamstaal is méér

Nadere informatie

E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU?

E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU? E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU? Thuis en op school heb je allerlei waarden meegekregen. Sommigen passen bij je, anderen misschien helemaal niet. Iedereen heeft waarden. Ken

Nadere informatie

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten Tot een geloofsgesprek komen I Ontmoeten Het geloofsgesprek vindt plaats in een ontmoeting. Allerlei soorten ontmoetingen. Soms kort en eenmalig, soms met mensen met wie je meer omgaat. Bij de ontmoeting

Nadere informatie

Susanne Hühn. Het innerlijke kind. angst loslaten

Susanne Hühn. Het innerlijke kind. angst loslaten Susanne Hühn Het innerlijke kind angst loslaten Inhoud Inleiding 7 Hoe ontstaat angst? 11 Wegen uit de angst 19 Het bange innerlijke kind leren kennen 35 Meditatie Het bange innerlijke kind leren kennen

Nadere informatie

VRIENDSCHAP EN RELATIES

VRIENDSCHAP EN RELATIES VRIENDSCHAP EN VRIENDSCHAP Als je in de puberteit komt, wordt vriendschap belangrijk. Je vrienden kies je zelf uit. Er zijn mensen die één boezemvriend of één hartsvriendin hebben. Andere mensen hebben

Nadere informatie

Deze handreiking is van:

Deze handreiking is van: 9 lessen over het volgen van Jezus Deze handreiking is van: Deze cursus is geschreven Beryl Voorhoeve en opgemaakt door Judith Maarsen. Ten behoeve van de kinderstudiegroepen voor de bovenbouw Gebruikte

Nadere informatie

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion Het Rosie Pr0ject in makkelijke taal Graeme Simsion Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen 1 Mijn naam is Don Tillman. Ik ben professor op een universiteit in Australië. Daar werk ik al tien jaar.

Nadere informatie

Van nodig of leuk? tot kinderrechten in de krant

Van nodig of leuk? tot kinderrechten in de krant Van nodig of leuk? tot kinderrechten in de krant (Uit: Recht in de roos) (Uit: het land van Kwien: educatief pakket 2 de en 3 de graad) Doel Kennismaken met kinderrechten. Het onderscheid begrijpen tussen

Nadere informatie

wel rijp voor een ruimere maatschappelijke rol?

wel rijp voor een ruimere maatschappelijke rol? Is de Vlaams-Belgische Gebarentaal wel rijp voor een ruimere maatschappelijke rol? April 1998 Auteurs: Myriam Vermeerbergen Mieke Van Herreweghe Voorafgaande opmerking Deze tekst werd geschreven in de

Nadere informatie

BLPA Curriculum. - Waarom we ons op romantisch vlak voelen aangetrokken tot iets wat we zelf niet zijn.

BLPA Curriculum. - Waarom we ons op romantisch vlak voelen aangetrokken tot iets wat we zelf niet zijn. BLPA Curriculum Module #1 - Waarom we ons op romantisch vlak voelen aangetrokken tot iets wat we zelf niet zijn. - Waarom we niet in een gelijkwaardige wereld leven, wanneer het op mannelijke of vrouwelijke

Nadere informatie

WELKE LIEFDESTAAL HEB JIJ?

WELKE LIEFDESTAAL HEB JIJ? WELKE LIEFDESTAAL HEB JIJ? Volgens psycholoog Gary Chapman zijn er vijf universele liefdestalen, waarin mensen liefde kunnen en ontvangen. Iedereen heeft een of twee liefdestalen waardoor hij of zij zich

Nadere informatie

10. Gebarentaal [1/3]

10. Gebarentaal [1/3] 10. Gebarentaal [1/3] 1 Gebarentalen Stel, je kunt niets horen. Je bent doof. Hoe praat je dan met andere mensen? Je kunt liplezen, maar dat is moeilijk en je mist dan toch nog veel van het gesprek. Bovendien

Nadere informatie

braille Anna Guitjens april 2014

braille Anna Guitjens april 2014 braille Anna Guitjens april 2014 Inleiding Ik heb het onderwerp Braille gekozen omdat ik er nog meer over wil weten. Ik heb namelijk mijn spreekbeurt in groep 7 ook over braille gehouden. Over braille

Nadere informatie

We glimlachen over de rare dingen van andere culturen en feliciteren onszelf met het feit dat wij tenminste normaal zijn.

We glimlachen over de rare dingen van andere culturen en feliciteren onszelf met het feit dat wij tenminste normaal zijn. We glimlachen over de rare dingen van andere culturen en feliciteren onszelf met het feit dat wij tenminste normaal zijn. Workshop Effectief Onderhandelen met Spaanstalig Latijns-Amerika Language Institute

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info. Racisme

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info. Racisme Racisme Ik heb een onderwerp gekozen dat jullie misschien een beetje vreemd zullen vinden, namelijk het thema 'racisme'. Als je dat woord opzoekt dan staat er: Racisme: racisme is het discrimineren van

Nadere informatie

In: Vroeg, vakblad vroegtijdige onderkenning en integrale vroeghulp bij ontwikkelingsstoornissen. Jaargang 29 maart 2012, p.12-14.

In: Vroeg, vakblad vroegtijdige onderkenning en integrale vroeghulp bij ontwikkelingsstoornissen. Jaargang 29 maart 2012, p.12-14. Praten met Gebaren In: Vroeg, vakblad vroegtijdige onderkenning en integrale vroeghulp bij ontwikkelingsstoornissen. Jaargang 29 maart 2012, p.12-14. Trude Schermer Nederlandse Gebarentaal en Nederlands

Nadere informatie

Diversiteit en beroepsvaardigheden Leer jezelf kennen Basishouding en diversiteit Discriminatie Gedrag bij diversiteit Pesten. Hoofdstuk 2: werken

Diversiteit en beroepsvaardigheden Leer jezelf kennen Basishouding en diversiteit Discriminatie Gedrag bij diversiteit Pesten. Hoofdstuk 2: werken Diversiteit en beroepsvaardigheden Leer jezelf kennen Basishouding en diversiteit Discriminatie Gedrag bij diversiteit Pesten Hoofdstuk 2: werken Werkwijze en opdrachten Boek en laptop nodig voor iedere

Nadere informatie

Latijn en Grieks in de 21ste eeuw

Latijn en Grieks in de 21ste eeuw Latijn en Grieks in de 21ste eeuw Kiezen voor Latijn en/of Grieks? Als leerling in het laatste jaar van de basisschool sta jij voor een belangrijke keuze. Welke studierichting moet je gaan volgen in het

Nadere informatie

Kan men ook psychisch ziek worden in andere culturen?

Kan men ook psychisch ziek worden in andere culturen? Kan men ook psychisch ziek worden in andere culturen? Inhoud Probleemstelling Cultuur een eng of een ruim begrip? (Psychisch) ziek zijn. Culturele invloeden op psychisch ziek zijn. Invloeden op het verpleegkundig

Nadere informatie

Profielschets. Algemene informatie: Geslacht: man / vrouw Geboortejaar:. Functie: Werkverband: voltijd / deeltijd

Profielschets. Algemene informatie: Geslacht: man / vrouw Geboortejaar:. Functie: Werkverband: voltijd / deeltijd Profielschets Algemene informatie: Geslacht: man / vrouw Geboortejaar:. Functie: Werkverband: voltijd / deeltijd Overzicht: Score hoog = 4-5 Score gemiddeld = 3 Score laag = 1-2 Deel 1: Gezondheid. Gemiddelde

Nadere informatie

een wereld apart Vanuit aardrijkskundige (= geografische) invalshoek

een wereld apart Vanuit aardrijkskundige (= geografische) invalshoek een wereld apart Vanuit aardrijkskundige (= geografische) invalshoek Wat is aardrijkskunde op zoek naar een verklaring voor de ruimtelijke verschijnselen aan het aardoppervlak. Beschrijvende vragen: bodem

Nadere informatie

Maak je keuze (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig)

Maak je keuze (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig) Maak je keuze (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig) De deelnemers beslissen in kleine groepjes of ze akkoord gaan met stellingen over armoede in het Noorden. Onenigheid over bepaalde stellingen moet opgelost

Nadere informatie

Partnerkeuze bij allochtone jongeren

Partnerkeuze bij allochtone jongeren Partnerkeuze bij allochtone jongeren Inleiding In april 2005 lanceerde de Koning Boudewijnstichting een projectoproep tot voorstellen om de thematiek huwelijk en migratie te onderzoeken. Het projectvoorstel

Nadere informatie

Interessen: Wat vind ik leuk?

Interessen: Wat vind ik leuk? Interessen: Wat vind ik leuk? Opdracht 1: Zet een kruisje bij de punten die je leuk vindt om te doen. Omcirkel vervolgens drie punten die je het allerleukst vindt om te doen. Ik vind het leuk om iets van

Nadere informatie

3. Meer dan de helft van de 57 miljoen niet-schoolgaande kinderen leeft in Afrika bezuiden de Sahara. Juist Bron: www.un.org

3. Meer dan de helft van de 57 miljoen niet-schoolgaande kinderen leeft in Afrika bezuiden de Sahara. Juist Bron: www.un.org of fout 1. In Afrika bezuiden de Sahara is het aantal personen in extreme armoede gestegen tussen 1990 en 2010. 290 miljoen in 1990, 414 miljoen in 2010. 2. Tussen 2000 en 2011 is het aantal niet-schoolgaande

Nadere informatie

Dementie & diversiteit. Britt Fontaine Lid kenniskring lectoraat Psychogeriatrie

Dementie & diversiteit. Britt Fontaine Lid kenniskring lectoraat Psychogeriatrie Dementie & diversiteit Britt Fontaine Lid kenniskring lectoraat Psychogeriatrie Wat ga ik doen? Leeftijd en Veroudering Dementie wereldwijd Is dementie een ziekte? wij en zij denken Vragen en een preekje

Nadere informatie

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Met dit Ebook wil ik je graag inzichten geven in hoe je van jezelf kunt (leren) houden. Dit bereik je (wellicht helaas) niet door even een knop

Nadere informatie

Thema 4 Talen / Communicatie. Het schoolboek

Thema 4 Talen / Communicatie. Het schoolboek Les 4.1 Arabische les WOORDWEB: het schoolboek 1. Het schoolboek : een boek waar je op school les uit krijgt. 2. Het Arabische schrift: Arabische schrijftekens / letters. Let op het verband: schriftschrifttekens-schrijftekensschrijven-geschreven.

Nadere informatie

Interculturele gespreksvoering

Interculturele gespreksvoering Interculturele gespreksvoering een systeemtheoretische en pluralistische benadering Edwin Hoffman Communicatie, een universeel proces Mensen geven betekenis aan hun fysieke en sociale omgeving, wisselen

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding... 4 Hoofdstuk 1 Het ontstaan van de rechten... 6 Hoofdstuk 2 De belangrijkste rechten...12

Inhoud. Inleiding... 4 Hoofdstuk 1 Het ontstaan van de rechten... 6 Hoofdstuk 2 De belangrijkste rechten...12 Inhoud Inleiding... 4 Hoofdstuk 1 Het ontstaan van de rechten... 6 Hoofdstuk 2 De belangrijkste rechten...12 Onderwerp 1 Gelijkheid...13 De rechten van Tim... 14 Onderwerp 2 Toegankelijkheid...17 De rechten

Nadere informatie

Inleiding. 1. Waarom is bewegen goed voor de gezondheid? 3. Doel. 2. Trainingsvormen

Inleiding. 1. Waarom is bewegen goed voor de gezondheid? 3. Doel. 2. Trainingsvormen Inleiding U bent opgenomen of onder behandeling in het Leids Universitair Medisch Centrum. Wanneer u door uw opname minder aan lichaamsbeweging doet, kan uw conditie achteruit gaan. Door actief te blijven,

Nadere informatie

Deze handreiking is van:

Deze handreiking is van: 9 lessen over het volgen van Jezus Deze handreiking is van: Deze lessen zijn geschreven Beryl Voorhoeve en opgemaakt door Judith Maarsen. Ten behoeve van de kinderstudiegroepen voor de bovenbouw Gebruikte

Nadere informatie

Stelling Wanneer een man met een ander geloof, of zonder geloof, in de synagoge komt, moet ook hij een keppeltje opzetten.

Stelling Wanneer een man met een ander geloof, of zonder geloof, in de synagoge komt, moet ook hij een keppeltje opzetten. Opdracht Bespreek met je klas deze stellingen. Dit kan met alle leerlingen tegelijkertijd of jullie kunnen in groepjes antwoord geven, deze opschrijven en ze kort presenteren voor de klas. Bedenk in ieder

Nadere informatie

Leef je mannelijke of vrouwelijke essentie in een relatie WAAROM ZIJN MANNEN EN VROUWEN ZO VERSCHILLEND?

Leef je mannelijke of vrouwelijke essentie in een relatie WAAROM ZIJN MANNEN EN VROUWEN ZO VERSCHILLEND? WAAROM ZIJN MANNEN EN VROUWEN ZO VERSCHILLEND? Het feit dat mannen en vrouwen van nature anders zijn wordt in de huidige westerse maatschappij niet echt meer serieus genomen. Mannen en vrouwen verschillen

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

jij Allochtone en autochtone jongeren over partnerkeuze en seksualiteit

jij Allochtone en autochtone jongeren over partnerkeuze en seksualiteit Wat vind jij daar van? nou Allochtone en autochtone jongeren over partnerkeuze en seksualiteit De Rutgers Nisso Groep ontwikkelt in opdracht van ZonMw een website voor en met jongeren met een Turkse, Marokkaanse

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

Voorkómen van huiselijk geweld

Voorkómen van huiselijk geweld Voorkómen van huiselijk geweld hoe profiteren we van wetenschappelijke kennis? Nico van Oosten senior adviseur Huiselijk en Seksueel Geweld Movisie There is nothing more practical than a good theory (Kurt

Nadere informatie

Seksuele normen, waarden en praktijken bij jongeren uit etnische minderheden

Seksuele normen, waarden en praktijken bij jongeren uit etnische minderheden Seksuele normen, waarden en praktijken bij jongeren uit etnische minderheden Sophie Withaeckx & Shaireen Aftab RHEA Onderzoekscentrum Gender & Diversiteit (VUB) Ella vzw Kenniscentrum Gender & Etniciteit

Nadere informatie

Doel van Bijbelstudie

Doel van Bijbelstudie Bijbelstudie Hebreeën 4:12 Want het woord Gods is levend en krachtig en scherper dan enig tweesnijdend zwaard en het dringt door, zó diep, dat het vaneen scheidt ziel en geest, gewrichten en merg, en het

Nadere informatie

Je bent je bewust van je eigen referentiekader en houdt er rekening mee dat anderen handelen vanuit hun referentiekader.

Je bent je bewust van je eigen referentiekader en houdt er rekening mee dat anderen handelen vanuit hun referentiekader. 3. Samen eten Een Afrikaanse vrouw nodigt de Vlaamse buurkinderen uit voor het eten. De buurvrouw komt thuis en vindt haar kinderen niet. Ze is ongerust en maakt zich kwaad. Je gaat toch niet zomaar bij

Nadere informatie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Overzicht Groepsaanbod Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Waarom een groep of cursus? Waarom in een groep? Het kan zijn dat je het zelf prettiger vindt

Nadere informatie

Week van de Lentekriebels

Week van de Lentekriebels Ouderbijeenkomst Week van de Lentekriebels Relationele en seksuele opvoeding, op school en thuis Anja Sijbranda GGD Hart voor Brabant Programma Waarom relationele en seksuele vorming? Wat doet school?

Nadere informatie

Achtergrondinformatie bij de opdrachtenserie netwerken. Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo

Achtergrondinformatie bij de opdrachtenserie netwerken. Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo Achtergrondinformatie bij de opdrachtenserie netwerken Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo 2 Achtergrondinformatie bij de opdrachtenserie netwerken Met dit document geven wij docenten en loopbaanbegeleiders

Nadere informatie

In balans door. centreren

In balans door. centreren In balans door centreren Centreren Om je lichaam en geest op een lijn te brengen is centreren een belangrijke vaardigheid. In eerste instantie is centreren je aandacht naar je een punt 3 tot 5 centimeter

Nadere informatie

De feiten: arbeidsmigratie door de jaren heen

De feiten: arbeidsmigratie door de jaren heen De feiten: arbeidsmigratie door de jaren heen Jeannette Schoorl Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut (NIDI) Den Haag NIDI/NVD/CBS Seminar arbeidsmigratie 30 maart 2011 Onderwerpen Historische

Nadere informatie

CULTUUR BURGERSCHAP 1

CULTUUR BURGERSCHAP 1 CULTUUR BURGERSCHAP 1 CULTUUR Het gedrag dat we met name door onze opvoeding en scholing hebben ontwikkeld, noemen we cultuur. Heel duidelijk is dat bij taal. Het vermogen tot spreken heeft iedereen van

Nadere informatie

Themabijeenkomst Kleurrijke en toegankelijke dementiezorg

Themabijeenkomst Kleurrijke en toegankelijke dementiezorg Themabijeenkomst Kleurrijke en toegankelijke dementiezorg Marjan Mensinga trainer en adviseur bij Pharos en med. antropoloog/spv/poh GGZ Jennifer van den Broeke senior projectleider en adviseur bij Pharos

Nadere informatie

Studiedag Ethnic Profiling Dienst diversiteit

Studiedag Ethnic Profiling Dienst diversiteit Studiedag Ethnic Profiling Dienst diversiteit Isaac De Vos 21 mei 2015 Cel Diversiteit Doel: Discriminatie binnen de geïntegreerde politie tegen te gaan. Sensibiliseringscampagnes, het coördineren van

Nadere informatie

GELIJKE KANSEN IN BELGIË

GELIJKE KANSEN IN BELGIË GELIJKE KANSEN IN BELGIË HISTORISCH ONDERZOEK 1. EEN WOORDJE UITLEG Tijdens het bezoek aan de Democratiefabriek hebben jullie kunnen vaststellen dat bepaalde elementen essentieel zijn om tot een democratie

Nadere informatie

Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen

Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen Informatie voor basisschoolleerlingen uit groep 5 t/m 8 Wat kun je hier vinden? 1. Jouw spreekbeurt over de Millenniumdoelen 2. Waarom zijn er Millenniumdoelen 3.

Nadere informatie

Bijzonder procesdoel 1: Groei naar volwassenheid

Bijzonder procesdoel 1: Groei naar volwassenheid Bijzonder procesdoel 1: Groei naar volwassenheid 1ste leerjaar 2de graad 2 de leerjaar 2de graad Mijn Lichaam: Gezondheid: - Gezonde voeding - Roken (en drugs) - Gezonde geest, gezond lichaam - (top)sport

Nadere informatie

Een interpretatie van communicatie Rumi Knoppel

Een interpretatie van communicatie Rumi Knoppel Deel 1 Een interpretatie van communicatie Rumi Knoppel Voorwoord Om te beginnen met het uiteenzetten van een interpretatie van communicatie en de daarbij behorende analyse ben ik gehouden om aan te geven

Nadere informatie

GODS GEZIN. Studielessen voor 4-7 jarigen

GODS GEZIN. Studielessen voor 4-7 jarigen GODS GEZIN Studielessen voor 4-7 jarigen 2003 Geschreven door Beryl Voorhoeve en Judith Maarsen Oorspronkelijk bedoeld voor studie in kleine groepen in de Levend Evangelie Gemeente Gebruikte Bijbelvertaling

Nadere informatie

Babylichaamstaal. Van te vroeg geboren baby s

Babylichaamstaal. Van te vroeg geboren baby s Babylichaamstaal Van te vroeg geboren baby s Inleiding Voor een pasgeboren baby is lichaamstaal de eerste en enige manier om te vertellen wat hij wel of niet prettig vindt. Omdat hij nog niet kan praten,

Nadere informatie

Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan

Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan De zorg en begeleiding van mensen met een verstandelijke beperking moet erop gericht zijn dat de persoon een optimale kwaliteit

Nadere informatie

Werkblad Seksuele Diversiteit. KaartjesspeL voorkant

Werkblad Seksuele Diversiteit. KaartjesspeL voorkant KaartjesspeL voorkant Kaartjesspel achterkant Wat betekent LHBT? Ben je in de war als je bi bent? Hoe word je homo? Wat is coming out? Op welke leeftijd ontdek je dat je homo of lesbisch bent? Op welke

Nadere informatie

STRIJD OM JE IDENTITEIT

STRIJD OM JE IDENTITEIT STRIJD OM JE IDENTITEIT BIJBELSTUDIE VGSU BLOK 4 2010-2011 INHOUD Inleiding... 5 Avond 1... 6 Avond 2... 8 Avond 3... 10 Avond 4... 11 3 4 INLEIDING We zijn snel geneigd om onze identiteit te halen uit

Nadere informatie

Zuid-Azie zag in deze periode zijn scholingsgraad in het basisonderwijs stijgen van 78 naar 93%. Bron: www.un.org

Zuid-Azie zag in deze periode zijn scholingsgraad in het basisonderwijs stijgen van 78 naar 93%. Bron: www.un.org Quiz 1. Hoeveel jongeren wereldwijd tussen 15 en 24 jaar kunnen niet lezen en schrijven? 4 miljoen 123 miljoen 850 miljoen 61% van hen zijn jonge vrouwen. Bron: www.un.org 2. Over de hele wereld is het

Nadere informatie

Iedereen wordt graag respectvol behandeld, dus ook de persoon met een handicap. Enkele algemene tips voor het omgaan met personen met een handicap:

Iedereen wordt graag respectvol behandeld, dus ook de persoon met een handicap. Enkele algemene tips voor het omgaan met personen met een handicap: Gedragscode VAL: omgaan met personen met een handicap (bron: www.parantee.be en www.gripvzw.be) Het is belangrijk dat onze maatschappij toegankelijk is voor iedereen, en iedereen heeft recht om de sport

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Hoe Zeker Ben Ik Van Mijn Relatie

Hoe Zeker Ben Ik Van Mijn Relatie Hoe Zeker Ben Ik Van Mijn Relatie Weet jij in welke opzichten jij en je partner een prima relatie hebben en in welke opzichten je nog wat kunt verbeteren? Na het doen van de test en het lezen van de resultaten,

Nadere informatie

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen vandaag wil ik dit gebod toepassen op het geloofsgesprek onderwerp van de gemeenteavond komende week onze overtuiging is dat zulke gesprekken hard nodig zijn voor de opbouw van onze gemeente tegelijk is

Nadere informatie

= = = = = = =jáåçéêüéçéå. =téäòáàå. Het TOPOI- model

= = = = = = =jáåçéêüéçéå. =téäòáàå. Het TOPOI- model éêçîáååáéi á ã Ä ì ê Ö O Ç É a áê É Åí áé téäòáàå jáåçéêüéçéå Het TOPOI- model In de omgang met mensen, tijdens een gesprek stoten we gemakkelijk verschillen en misverstanden. Wie zich voorbereidt op storingen,

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Binnenlandse, Europese en globale mobiliteit van artsen en de beperkingen van een Vlaams of Belgisch beleid op dit vlak. Werkgroep: Walter Michielsen

Binnenlandse, Europese en globale mobiliteit van artsen en de beperkingen van een Vlaams of Belgisch beleid op dit vlak. Werkgroep: Walter Michielsen Binnenlandse, Europese en globale mobiliteit van artsen en de beperkingen van een Vlaams of Belgisch beleid op dit vlak Werkgroep: Walter Michielsen MOBILITEIT Binnenlands Europese Unie Buiten Europa ELEMENTEN

Nadere informatie

Intercultureel leren. Workshop. Studievoormiddag 6 juni 2014

Intercultureel leren. Workshop. Studievoormiddag 6 juni 2014 Intercultureel leren Workshop Studievoormiddag 6 juni 2014 Aan de slag Hoeveel procent van mijn vrije tijd breng ik door met mensen van mijn eigen culturele achtergrond versus mensen met een andere culturele

Nadere informatie

OPDRACHT 1 : SCRIPT EN INTERACTIEVE VERSIE VAK : SCHRIJVEN --LOIS VEHOF--

OPDRACHT 1 : SCRIPT EN INTERACTIEVE VERSIE VAK : SCHRIJVEN --LOIS VEHOF-- OPDRACHT 1 : SCRIPT EN INTERACTIEVE VERSIE VAK : SCHRIJVEN --LOIS VEHOF-- Confrontatie scene Written by Loïs Vehof Genre: Avontuur Locatie: De oude tempel Protagonist: Wachter Antagonist: Dief Conflict:

Nadere informatie

kracht TWEEDE WERELDOORLOG VERSUS MENSENRECHTEN

kracht TWEEDE WERELDOORLOG VERSUS MENSENRECHTEN WERKb L a D WERKBLAD met terugwerkende kracht met terugwerkende kracht TWEEDE WERELDOORLOG VERSUS MENSENRECHTEN Dit werkblad is een voorbereiding op je bezoek aan de vaste tentoonstelling Met Terugwerkende

Nadere informatie