Verbinden vanuit diversiteit

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Verbinden vanuit diversiteit"

Transcriptie

1 Verbinden vanuit diversiteit Krachtgericht sociaal werk in een context van armoede en culturele diversiteit Studievoormiddag 6 juni 2014

2 Het verhaal van Ahmed

3 Een zoektocht met vele partners

4 Partners De Sloep vzw De Touter, IVCA Antwerpen, Samenlevingsopbouw Antwerpen, Inloopteam Samik, CAW De Mare, Vluchtelingenwerk PSC, OCMW Antwerpen, Mindspring, Netwerk Cultuursensitieve zorg, Straathoekwerk Antwerpen Vadergroep Arm in Arm, vrouwengroep van het inloopteam Samik

5 Onderzoeksvraag

6 Wat is? Professioneel handelen in een context van armoede en superdiversiteit? Sluit ons professioneel referentiekader nog voldoende aan bij de veranderingen in de samenleving en bij onze cliënten?

7 Wat is? Goede zorg? Hulp- en dienstverlening die door de ontvanger van die hulp-en dienstverlening ervaren wordt als weldadig en helpend (Wilkens, 2012).

8 Divers-sensitief handelen Welk complex geheel van competenties is nodig om effectief en gepast te handelen in de interactie met mensen die verschillend zijn van jezelf?

9 Wat al in onze gereedschapskoffer zit

10 Professionele kennis Kennis over hulp- en dienstverlening Kennis over rechten en voorwaarden Kennis over sociale en psychologische processen en problemen Methodische en technische kennis

11 Basishouding Krachtig instrument in een context van diversiteit om tot de opbouw van een vertrouwensrelatie te komen en een open en gelijkwaardige dialoog te kunnen voeren

12 Basishouding Open en respectvolle houding: Het is belangrijk om respectvol naar de mens te gaan, niet veroordelend, en te vragen: Wat speelt er mee voor jou? Je mag niet veroordelen. Je weet niet genoeg over de context. (Sociaal werker, focusgroep)

13 Basishouding Je willen (en kunnen) verplaatsen in het perspectief van andere mensen: Veel mensen hebben zo het idee van dat ze profiteren en dat ze naar hier komen voor geld. Ik denk dan altijd bij mezelf: Als je nu zelf twee seconden in die mensen hun plaats zou staan en je zou daar in Syrië zitten, en alles wordt daar afgenomen van u. Wat zou jij doen? Jij zou toch ook hetzelfde doen? Jij zou dat ook willen. (Sociaal werker, De Sloep vzw)

14 Overwin die handelingsvrees!

15 Handelingsvrees Geconfronteerd met mensen die erg van de sociaal werker verschillen, kennen nog veel professionals een soort van handelingsvrees Nochtans is vanuit sterke basishouding en met professionele kennis al veel mogelijk

16 Handelingsvrees Ik ken daar niets van is een angst die hulpverleners vaak ervaren. Die moet je gewoon van je afschudden. Daar loopt het mis, bij die angst. Wij merken soms dat mensen naar onze organisatie worden gestuurd omdat ze een andere taal of een andere cultuur hebben maar dat zij met vragen zitten die niet bij onze werking horen. Er zijn veel hulpverleners die er niet willen aan beginnen. Waarom kunnen zij wel werken met problematieken van Belgische mensen? (Sociaal werker, focusgroep)

17 Handelingsvrees Nieuwsgierig zijn en bevragen: Durf door te vragen bij dingen die je opvallen of die je altijd al wilde weten (Stalenhoef, 2009).

18 Nieuw materiaal voor de gereedschapskoffer

19 Aandacht voor de specifieke leefwereld

20 Aandacht voor de specifieke leefwereld De impact van migratie: Migratie brengt bijna altijd migratiepijn met zich mee. Zowel bij gedwongen migratie als bij migratie uit vrije keuze laten mensen dierbaren achter en bekende, vanzelfsprekende manieren van leven. Acculturatie: een stressvol aanpassingsproces

21 Aandacht voor de specifieke leefwereld De impact van armoede: Mensen in armoede hebben weinig macht om het eigen leven vorm te geven en krijgen weinig erkenning voor wie ze zijn. De impact van discriminatie: Ik mocht niet pauzeren met autochtone mensen. Dat brengt veel frustratie en moeilijkheden. Het brengt je in stress omdat je niet gelijk behandeld wordt zoals de ander. (Cliënt, focusgroep)

22 Inzicht in de werking van verschil

23 Inzicht in de werking van verschil Vertrekken vanuit gelijkenissen is een belangrijk handelingsprincipe Inzicht in werking van verschillen is daarbij noodzakelijk

24 Inzicht in de werking van verschil 3 vormen van verschil die de hulpen dienstverlening beïnvloeden De verschillen in mogelijkheden (kapitaal zoals kennis van taal en samenleving) tussen professional en cliënt De verschillen in maatschappelijke positie De verschillen in culturele referentiekaders

25 Verschillen in maatschappelijke positie

26 Verschillen in maatschappelijke positie Tussen groepen en gemeenschappen heerst er een reële ongelijkheid (bv. tussen mannen en vrouwen, geschoolden en ongeschoolden) Lidmaatschap van een bepaalde groep bezorgt individuen een structureel voor- of nadeel

27 Verschillen in maatschappelijke positie Elk individu is verbonden met verschillende groepen Het is het knooppunt waar verschillen (gender, etniciteit, seksuele voorkeur, klasse) elkaar kruisen en beïnvloeden dat mee de maatschappelijke positie van mensen bepaalt

28 Verschillen in maatschappelijke positie Wie tot een dominante groep behoort, ervaart het eigen gedrag en de eigen betekenissen als objectief, normaal en neutraal Wie tot een minderheidsgroep behoort, moet opboksen tegen het idee dat zijn of haar gedrag en manier van leven afwijkend is

29 Verschillen in maatschappelijke positie De rol erkennen die maatschappelijke verschillen spelen is belangrijk Opschorten oordeel Bewust zijn van de sterke werking van verschillen Reduceer een persoon nooit tot het lidmaatschap van één groep

30 Verschillen in culturele referentiekaders

31 Verschillen in culturele referentiekaders Sociale groepen produceren werkelijkheidsdefinities of cultuur (Van Dijk, 2010) Referentiekaders: wij doen dat zus of wij doen dat zo Verworven via socialisatie en via keuze: elk individu komt in aanraking met verschillende culturele referentiekaders

32 Verschillen in culturele referentiekaders Bewust zijn als sociaal werker dat er altijd meerdere modellen en visies bestaan Denken in meervoud & reflexief zijn Referentiekader van cliënt exploreren is belangrijk (bepaalt mee hoe problemen worden verwoord en welke oplossingen werkend kunnen zijn).

33 Kritische zijn voor de samenleving

34 Meervoudig kijken naar complexe thema s Culturalisering: De eenzijdige focus op de cultuur van cliënten van buitenlandse herkomst houdt een belangrijk gevaar in: de complexe armoedesituatie wordt dan snel gereduceerd tot een cultureel probleem.

35 Meervoudig kijken naar Integratie: complexe thema s België heeft een rare visie op integratie, een heel specifieke, onrealistische visie: Je mag hier komen als je je volledig aanpast. Als je echt wil spreken over integratie, moet je als Belgische groep, om het zo te zeggen, je ook aanpassen aan de nieuwkomers, en dat vind je echt nergens terug(sociaal werker, focusgroep).

36 Meervoudig kijken naar complexe thema s Krachtgericht kijken als antwoord op het negatieve maatschappelijke discours ten aanzien van migranten Ook de dominante groep staat voor de uitdaging te accultureren Signaleren van noodzaak tot empowerend beleid: de ontvangende samenleving kan het verschil maken als zij kansen biedt aan jongeren in het onderwijs en op de arbeidsmarkt (Crul, 2013)

37 Omgaan met diversiteit Handelingsprincipes

38 Omgaan met diversiteit: handelingsprincipes Samenwerking en dialoog als uitgangspunt Basishouding Krachtgericht kijken Kritisch zijn voor de samenleving Aanscherpen communicatieve vaardigheden (pragmatische benadering)

39 Het verhaal van Ahmed

rlening 19/10/2012 De opbouw van het verhaal Bind-Kracht en gekleurde armoede Gekleurde armoede als maatschappelijke uitdaging

rlening 19/10/2012 De opbouw van het verhaal Bind-Kracht en gekleurde armoede Gekleurde armoede als maatschappelijke uitdaging rlening De opbouw van het verhaal Bind-Kracht en gekleurde armoede? een maatschappelijke uitdaging een uitdaging voor de hulpverlening: cijfers uit Antwerpen De opzet van het onderzoek hulpverleners Divers-sensitief

Nadere informatie

GEKLEURDE ARMOEDE BEA VAN ROBAEYS

GEKLEURDE ARMOEDE BEA VAN ROBAEYS GEKLEURDE ARMOEDE BEA VAN ROBAEYS De opbouw van het verhaal Gekleurde armoede Een maatschappelijke uitdaging Leefwereld: het leven zoals het is Gekleurde armoede en hulpverlening Het perspectief van de

Nadere informatie

Van een geïntegreerde visie naar methodische handelingsprincipes

Van een geïntegreerde visie naar methodische handelingsprincipes Van een geïntegreerde visie naar methodische handelingsprincipes Katrien Steenssens & Barbara Demeyer 24 maart 2009 Activering: wortels van het discours Sociale argumenten wegwerken sociale ongelijkheden

Nadere informatie

Diverse school, diverse kansen

Diverse school, diverse kansen Diverse school, diverse kansen Stel je buur de volgende 3 vragen: 1. Hoe kom jij in aanraking met diversiteit in onderwijs? 2. Wat is het eerste gevoel dat jij hebt wanneer je denkt aan diversiteit? 3.

Nadere informatie

UITDAGENDE VORMINGEN VOOR SOCIAAL WERKERS EN HULPVERLENERS

UITDAGENDE VORMINGEN VOOR SOCIAAL WERKERS EN HULPVERLENERS UITDAGENDE VORMINGEN VOOR SOCIAAL WERKERS EN HULPVERLENERS KRACHTGERICHTE HULPVERLENING IN DIALOOG Bind-Kracht staat voor een kwaliteitsvolle hulpverlening aan mensen in armoede. Krachtgericht werken,

Nadere informatie

Intercultureel leren. Workshop. Studievoormiddag 6 juni 2014

Intercultureel leren. Workshop. Studievoormiddag 6 juni 2014 Intercultureel leren Workshop Studievoormiddag 6 juni 2014 Aan de slag Hoeveel procent van mijn vrije tijd breng ik door met mensen van mijn eigen culturele achtergrond versus mensen met een andere culturele

Nadere informatie

Verbinden vanuit diversiteit. Krachtgericht sociaal werk in een context van armoede en culturele diversiteit

Verbinden vanuit diversiteit. Krachtgericht sociaal werk in een context van armoede en culturele diversiteit Verbinden vanuit diversiteit Krachtgericht sociaal werk in een context van armoede en culturele diversiteit Bea Van Robaeys met medewerking van Lieve Geerts & Sultan Balli Verbinden vanuit diversiteit

Nadere informatie

Competenties van leerkrachten in scholen met een katholiek geïnspireerd opvoedingsproject

Competenties van leerkrachten in scholen met een katholiek geïnspireerd opvoedingsproject Competenties van leerkrachten in scholen met een katholiek geïnspireerd opvoedingsproject Deze lijst is het onderzoekresultaat van een PWO-traject binnen de lerarenopleidingen van de KAHO Sint-Lieven,

Nadere informatie

In het hart van complexiteit werkt eenvoud

In het hart van complexiteit werkt eenvoud In het hart van complexiteit werkt eenvoud De Sloep als een empowerende werkplaats in een superdiverse wereld Bea Van Robaeys Inleiding Een perspectief op complexiteit Superdiversiteit (Vertovec, 2007)

Nadere informatie

gunstige gelegenheid

gunstige gelegenheid gunstige gelegenheid Dit boekje, dat u inzichten en tips & tricks biedt voor inclusiviteit, wordt u aangeboden door het Platform Den Haag Inclusief. De Haagse werkgevers die zich in dit platform hebben

Nadere informatie

BIND-KRACHT in ARMOEDE

BIND-KRACHT in ARMOEDE BINDKRACHT IN ARMOEDE 1 BINDKRACHT in ARMOEDE Verbinden om te versterken academische inzichten met de hulpverleningspraktijk en de perceptie van mensen in armoede het geschreven woord met dialoog en training

Nadere informatie

Beelden van slachtoffers. Ossama Abu Amar & Hanneke Felten

Beelden van slachtoffers. Ossama Abu Amar & Hanneke Felten Beelden van slachtoffers Ossama Abu Amar & Hanneke Felten Programma 1. Introductie 2. Voorstel oefening 3. Powerpoint: Beelden van slachtoffers 4. Oefening met plaatjes 5. Casus Voorsteloefening Als je

Nadere informatie

Lore Vandromme 1 BASWC Katho Kortrijk

Lore Vandromme 1 BASWC Katho Kortrijk Lore Vandromme 1 BASWC Katho Kortrijk Schrijfster Lucy Kortram Paramaribo, hoofdstad van Suriname Studeerde sociologie Schrijft gedichten en toneelstukken Actief op het gebied van de bevrijding van de

Nadere informatie

Bind-Kracht: Een wervend kader voor een lokaal armoedebeleid

Bind-Kracht: Een wervend kader voor een lokaal armoedebeleid Bind-Kracht: Een wervend kader voor een lokaal armoedebeleid Kristel Driessens Katinka Vercammen Conferentie Meedoen is mogelijk Gemeente Lelystad 7/11/2013 Definitie van armoede (Vranken Jaarboek Armoede

Nadere informatie

De 7 Competenties van de jobcoach NVS/EUSE

De 7 Competenties van de jobcoach NVS/EUSE Lid en Nederlandse vertegenwoordiger van de European Union of Supported Employment De 7 Competenties van de jobcoach NVS/EUSE Competenties van de jobcoach NVS/EUSE bestaan uit de integratie van Kennis,

Nadere informatie

De meervoudig gekwetste mens. Uitdagingen voor een passende verantwoordelijkheidsopname

De meervoudig gekwetste mens. Uitdagingen voor een passende verantwoordelijkheidsopname De meervoudig gekwetste mens Uitdagingen voor een passende verantwoordelijkheidsopname Armoede, uitsluiting, kwetsing Feiten Life-events Precaire levensomstan digheden Relationele breuken Structuren Uitsluitingsmechanismen

Nadere informatie

Samenwerken in de strijd tegen ARMOEDE

Samenwerken in de strijd tegen ARMOEDE Samenwerken in de strijd tegen ARMOEDE Missie Grensloos vzw werkt, vanuit en samen met mensen in armoede, aan de verandering van structuren in de samenleving die mensen uitsluiten. Inleiding Deze tekst

Nadere informatie

Competenties systeemtherapeutisch werker (STW) versie 15 januari 2015

Competenties systeemtherapeutisch werker (STW) versie 15 januari 2015 1 Competenties systeemtherapeutisch werker (STW) versie 15 januari 2015 Inleiding De NVRG maakt een onderscheid tussen de systeemtherapeut (ST) en de systeemtherapeutisch werker (STW). Beide profielen

Nadere informatie

ARMOEDE EN CULTURELE DIVERSITEIT

ARMOEDE EN CULTURELE DIVERSITEIT ARMOEDE EN CULTURELE DIVERSITEIT UITDAGINGEN VOOR SOCIAAL WERKERS 2014 Missie Bind-kracht Missie: begeleiders versterken en ondersteunen in krachtgericht werken met mensen in armoede Aandachtspunten: VERBINDINGSPROBLEMATIEK

Nadere informatie

Toespraak Bart Ketelslegers

Toespraak Bart Ketelslegers Toespraak Bart Ketelslegers Gekleurde armoede, what s in a name? Heeft armoede een kleur? Ja, armoede heeft een kleur.. en die is blauw : blauw van blauwe plekken. Figuurlijk dan, want armoede betekent

Nadere informatie

CULTUURSENSITIVITEIT IN DE KANKERZORG. Door Naziha Maher, projectcoördinator diversiteit

CULTUURSENSITIVITEIT IN DE KANKERZORG. Door Naziha Maher, projectcoördinator diversiteit CULTUURSENSITIVITEIT IN DE KANKERZORG Door Naziha Maher, projectcoördinator diversiteit 27 mei 2016 MIJN CULTUUR IS DE JOUWE NIET, MAAR DAAROM NIET MINDER WAARD!! ZORGVERLENING IS CULTUREEL GEKLEURD Model

Nadere informatie

Fiche 4: Hoe verhoog je je interculturele competentie?

Fiche 4: Hoe verhoog je je interculturele competentie? Fiche 4: Hoe verhoog je je interculturele competentie? In deze fiche vind je instrumenten om de interculturele competenties van personeelsleden op te bouwen en te vergroten zodat het diversiteitsbeleid

Nadere informatie

Katrijn D hamers Gent, 20/12/2016

Katrijn D hamers Gent, 20/12/2016 Katrijn D hamers Gent, 20/12/2016 Hoe maken we van de superdiverse samenleving een succes? En welke middelen hebben we daartoe tot de beschikking? Over superdiversiteit, empathie en multiperspectiviteit

Nadere informatie

De effectiviteit van preventieve. voorlichting aan migrantenouders in. Rotterdam over ggz problematiek en. licht verstandelijke beperking

De effectiviteit van preventieve. voorlichting aan migrantenouders in. Rotterdam over ggz problematiek en. licht verstandelijke beperking Nuray Dogan Nadia el Gharnati Erasmus Universiteit 19-11-2015 De effectiviteit van preventieve voorlichting aan migrantenouders in Rotterdam over ggz problematiek en licht verstandelijke beperking De Rotterdamse

Nadere informatie

De leerlingen: begrijpen dat bij een oorlog veel meer komt kijken dan alleen veldslagen tussen heldhaftige soldaten.

De leerlingen: begrijpen dat bij een oorlog veel meer komt kijken dan alleen veldslagen tussen heldhaftige soldaten. 1. DOELGROEP Dit educatief spel werd in de eerste plaats ontwikkeld met het jeugdwerk voor ogen. Het is dan ook een typisch chiro- of scoutsspel geworden voor 12- tot 16- jarigen in groep. Toch leent dit

Nadere informatie

Van loslaten naar VERBINDEN: Hoe we mensen in rouw kunnen uitnodigen om verhalen te vertellen over wat hen dierbaar is.

Van loslaten naar VERBINDEN: Hoe we mensen in rouw kunnen uitnodigen om verhalen te vertellen over wat hen dierbaar is. Van loslaten naar VERBINDEN: Hoe we mensen in rouw kunnen uitnodigen om verhalen te vertellen over wat hen dierbaar is. Anik Serneels Klinisch psychologe, relatie- en gezinstherapeute, specialisatie narratieve

Nadere informatie

Universiteit Opleiding Cursus Beschrijving Link. Vaardigheidsonderwijs 2e jaar

Universiteit Opleiding Cursus Beschrijving Link. Vaardigheidsonderwijs 2e jaar Overzicht bachelorcursussen Dit overzicht geeft een groot aantal bachelorcursussen weer die aandacht besteden cultuur en/of gender op het gebied van gezondheidszorg. Het overzicht betreft cursussen uit

Nadere informatie

Kenmerken verbindende en versterkende hulpverleningsrelatie

Kenmerken verbindende en versterkende hulpverleningsrelatie Bind-Kracht in de basisopleiding Kenmerken verbindende en versterkende hulpverleningsrelatie Lieve Geerts Kristien Van den Bogaert Wim De Clerck 8 november 2012 De relatie als krachtbron in de hulpverlening

Nadere informatie

Cultureel management van hogescholen

Cultureel management van hogescholen Cultureel management van hogescholen Workshop Fontys Docentevent Yolanda te Poel Lector Diversiteit in de jeugdzorg Fontys Hogeschool Pedagagogiek Eindhoven 10 januari 2013 Dialoog: Wat is goed cultureel

Nadere informatie

bevraging studenten Beste student,

bevraging studenten Beste student, bevraging studenten Beste student, Voor u ligt een korte vragenlijst. Dit kadert in het project Veelkleurige zorg dat wordt gedragen door verschillende organisaties, met name, Gasthuiszusters Antwerpen,

Nadere informatie

Vormingsmodules Cultuursensitieve Zorg

Vormingsmodules Cultuursensitieve Zorg Vormingsmodules Cultuursensitieve Zorg MODULE INLEIDING Vaak gebruikte begrippen zoals cultuur, etniciteit, nationaliteit, ras worden gedefinieerd Impact van cultuur op mentaal lijden wordt besproken Migratiedynamieken

Nadere informatie

Redactie: Maaike Kluft en Corrie van Dam Eindredactie: afdeling communicatie Movisie Vormgeving: Ontwerpburo Suggestie en Illusie Drukwerk: Libertas

Redactie: Maaike Kluft en Corrie van Dam Eindredactie: afdeling communicatie Movisie Vormgeving: Ontwerpburo Suggestie en Illusie Drukwerk: Libertas Redactie: Maaike Kluft en Corrie van Dam Eindredactie: afdeling communicatie Movisie Vormgeving: Ontwerpburo Suggestie en Illusie Drukwerk: Libertas Werk ik wel volgens de uitgangspunten van de Wmo en

Nadere informatie

De impact van chronische stress op asielzoekers en de zoektocht naar antwoorden vanuit een opvangcentrum 29/11/2017

De impact van chronische stress op asielzoekers en de zoektocht naar antwoorden vanuit een opvangcentrum 29/11/2017 De impact van chronische stress op asielzoekers en de zoektocht naar antwoorden vanuit een opvangcentrum 29/11/2017 Fasen in het leven van een vluchteling Vlucht Asielprocedure & verblijf OC Terugkeer

Nadere informatie

Stimuleren van eigen kracht en sociale netwerken. Ervaringen uit het veld

Stimuleren van eigen kracht en sociale netwerken. Ervaringen uit het veld Stimuleren van eigen kracht en sociale netwerken Ervaringen uit het veld Overzicht programma Wie ben ik: - Philip Stein - masterstudent sociologie - afgerond A&O-psycholoog Programma: - half uur presentatie,

Nadere informatie

DIVERSITEIT IN de gemeente

DIVERSITEIT IN de gemeente DIVERSITEIT IN de gemeente Ondersteuning op maat van lokale besturen Diversiteit in Vlaanderen Een diversiteitsvriendelijk Vlaanderen Vlaanderen is divers, ook etnisch-cultureel. De aanwezigheid van mensen

Nadere informatie

PROGRAMMA. Interculturele Hulpverlening: Wie past zich aan, aan wie? . WELKOM. FILMPJES. THEORIE. STELLINGEN (interactief)

PROGRAMMA. Interculturele Hulpverlening: Wie past zich aan, aan wie? . WELKOM. FILMPJES. THEORIE. STELLINGEN (interactief) Simeacongres 8 april 2011 PROGRAMMA Interculturele Hulpverlening: Wie past zich aan, aan wie?. WELKOM. FILMPJES. THEORIE. STELLINGEN (interactief) Theodora van Hall Greetje Heerlien-Poll Marionne Smit

Nadere informatie

Regionale Werkbijeenkomst. Gezond inburgeren nieuwkomers

Regionale Werkbijeenkomst. Gezond inburgeren nieuwkomers Regionale Werkbijeenkomst Gezond inburgeren nieuwkomers Donderdag 11 mei vond de regionale werkbijeenkomst gezond inburgeren nieuwkomers plaats. Een werkbijeenkomst voor professionals in zorg, welzijn,

Nadere informatie

Wat. lokaal project kinderarmoede innovatietraject binnen het inspirerend voorbeeld Huis van het Kind Anderlecht samenwerkingsverband tussen

Wat. lokaal project kinderarmoede innovatietraject binnen het inspirerend voorbeeld Huis van het Kind Anderlecht samenwerkingsverband tussen Wat lokaal project kinderarmoede innovatietraject binnen het inspirerend voorbeeld Huis van het Kind Anderlecht samenwerkingsverband tussen het inloopteam Huis der Gezinnen de Erasmus Hogeschool Lerarenopleiding

Nadere informatie

bouwstenen cultuursensitieve-def.indd 4

bouwstenen cultuursensitieve-def.indd 4 bouwstenen cultuursensitieve-def.indd 4 11/03/16 12:27 5 Voorwoord Vlaanderen evolueert naar een superdiverse samenleving. Dit brengt grote uitdagingen met zich mee ook voor het beleidsdomein Welzijn,

Nadere informatie

COMMUNITY DEVELOPMENT. Flankerend College Bachelor Social Work UNA Studiejaar

COMMUNITY DEVELOPMENT. Flankerend College Bachelor Social Work UNA Studiejaar COMMUNITY DEVELOPMENT Flankerend College Bachelor Social Work UNA Studiejaar 2012-2013 Samenlevingsopbouw Concepten en gerichte benadering Kernprincipes en processen Verschillende classificaties en werkmodellen

Nadere informatie

Taaldiversiteit in Brussel: een analysekader. Rudi Janssens Studiedag 27 mei 2016 VUB-Jette

Taaldiversiteit in Brussel: een analysekader. Rudi Janssens Studiedag 27 mei 2016 VUB-Jette Taaldiversiteit in Brussel: een analysekader Rudi Janssens Studiedag 27 mei 2016 VUB-Jette Overzicht Welke begrippenkader voor discussie en beleid? Overzicht van meertaligheid in Brussel Communicatie in

Nadere informatie

Laagdrempelige verenigingen: omgaan met mensen uit kansengroepen. Workshop Roeselare stadhuis donderdag 10 september

Laagdrempelige verenigingen: omgaan met mensen uit kansengroepen. Workshop Roeselare stadhuis donderdag 10 september Laagdrempelige verenigingen: omgaan met mensen uit kansengroepen Workshop Roeselare stadhuis donderdag 10 september www.demos.be Tatjana van Driessche Stafmedewerker lokale netwerken en sport Ondersteuning

Nadere informatie

Opleiding ouderbegeleiding

Opleiding ouderbegeleiding Opleiding ouderbegeleiding me nse nkennis vanuit een visie op ouderschap in ontwikkeling Als je krachtgericht werken met het netwerk rond het kind wilt invullen, dan zit hier alles in. Vanuit een betere

Nadere informatie

Opgave 1 Heeft het vrijwilligerswerk toekomst?

Opgave 1 Heeft het vrijwilligerswerk toekomst? Opgave 1 Heeft het vrijwilligerswerk toekomst? 1 maximumscore 2 maatschappelijk belang van vrijwilligerswerk beargumenteerd met behulp van kernconcept sociale cohesie 1 maatschappelijk belang van vrijwilligerswerk

Nadere informatie

Communicatieve vaardigheden Ac 1

Communicatieve vaardigheden Ac 1 Communicatieve vaardigheden Ac 1 HIK Hoger Instituut der Kempen Afdeling Graduaat Maatschappelijk Werk Academiejaar 2008-2009 Els Boven en Lize Vandereycken Module: A Sociaal werk Ac1 Communicatieve vaardigheden

Nadere informatie

Externe brochure : toelichting

Externe brochure : toelichting Externe brochure : toelichting Doel: profilering Veldzicht Doelgroep: stakeholders Veldzicht Optionele uitwerking: boekje centrum voor transculturele psychiatrie VAARDIG EN VEILIG VERDER HELPEN In Veldzicht

Nadere informatie

Maatschappelijke vorming

Maatschappelijke vorming toelichting Hoe kan de school de leerling helpen om zich te ontwikkelen tot een actieve, verantwoordelijke en sociale burger? Een belangrijke taak van de school is om leerlingen voor te bereiden op hun

Nadere informatie

De 6 Friesland College-competenties.

De 6 Friesland College-competenties. De 6 Friesland College-competenties. Het vermogen om met een open enthousiaste houding nieuwe dingen aan te pakken. Het vermogen jezelf steeds beter te leren kennen. Het vermogen om in te schatten in welke

Nadere informatie

P R O G R A M M A MINISTER VAN GELIJKHEID VAN KANSEN JOËLLE MILQUET

P R O G R A M M A MINISTER VAN GELIJKHEID VAN KANSEN JOËLLE MILQUET P R O G R A M M A 9U30 10U00 ONTHAAL 10U00 10U10 WELKOM 10U10 10U40 PRESENTATIE RAPPORT 10U40 11U10 SYLVIE VAN DAM JAMAL EL BOUJDDAINI 11U10 11U40 VRAGEN EN REACTIES 11U40 11U55 KABINET MINISTER VAN GELIJKHEID

Nadere informatie

10 jaar Bind-Kracht Verbindende hulpverlening in verdelende tijden

10 jaar Bind-Kracht Verbindende hulpverlening in verdelende tijden pagina 1 van 6 10 jaar Bind-Kracht Verbindende hulpverlening in verdelende tijden Kristel Driessens, Koen Vansevenant, Tine Van Regenmortel 18-01-2016 Het doel van Bind-Kracht is het verbeteren van de

Nadere informatie

Anders gaan werken Vrouwen met een migratieachtergrond op de arbeidsmarkt D E V O O R L O P I G E C E N T R A L E B E V I N D I N G E N

Anders gaan werken Vrouwen met een migratieachtergrond op de arbeidsmarkt D E V O O R L O P I G E C E N T R A L E B E V I N D I N G E N Anders gaan werken Vrouwen met een migratieachtergrond op de arbeidsmarkt D E V O O R L O P I G E C E N T R A L E B E V I N D I N G E N Focusgroepen In steden: Brussel Genk Sint-Niklaas Aalst Gent Mechelen

Nadere informatie

Inhoud Inleiding Een nieuw beroep, een nieuwe opleiding Een nieuwe start bouwt voort op het voorgaande Relaties aangaan Omgaan met gevoelens

Inhoud Inleiding Een nieuw beroep, een nieuwe opleiding Een nieuwe start bouwt voort op het voorgaande Relaties aangaan Omgaan met gevoelens Inhoud Inleiding 9 1 Een nieuw beroep, een nieuwe opleiding 11 1.1 Het beroep Social Work 11 1.2 Beelden over leren mentale modellen 15 1.3 Competentiegericht leren 16 1.4 Een open leerhouding 17 1.5 Leren

Nadere informatie

Kleurrijke Maatzorg: Een cultuurgevoelig onthaal? Studiedag 20 november 2013 Antwerps netwerk cultuurgevoelige

Kleurrijke Maatzorg: Een cultuurgevoelig onthaal? Studiedag 20 november 2013 Antwerps netwerk cultuurgevoelige Kleurrijke Maatzorg: Een cultuurgevoelig onthaal? Studiedag 20 november 2013 Antwerps netwerk cultuurgevoelige Kleurrijke Maatzorg: Het is een gegeven: Voorzieningen in Welzijnsorganisaties krijgen een

Nadere informatie

MAATSCHAPPIJLEER II VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

MAATSCHAPPIJLEER II VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 MAATSCHAPPIJLEER II VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens. Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

Het onderwijsprogramma van de opleidingen Pedagogiek mei 2013

Het onderwijsprogramma van de opleidingen Pedagogiek mei 2013 Bijlage 7: Het onderwijsprogramma van de opleidingen Pedagogiek mei 2013 Visie opleidingen Pedagogiek Hogeschool van Amsterdam Wij dragen als gemeenschap en daarom ieder van ons als individu, gezamenlijk

Nadere informatie

afgelopen jaren beweren vele professionele organisaties specifieke human resource (HR)

afgelopen jaren beweren vele professionele organisaties specifieke human resource (HR) Nederlandse Samenvatting Welke mensen bekleden de top posities van professionele organisaties? In Nederland, net zoals in veel andere westerse landen, klinkt waarschijnlijk het antwoord op deze vraag ongeveer

Nadere informatie

Interculturele competenties? In de opleiding gezinswetenschappen

Interculturele competenties? In de opleiding gezinswetenschappen Interculturele competenties? In de opleiding gezinswetenschappen Studiedag Kleurrijke Maatzorg Gaby Jennes, 14 oktober 2011 Iets over de opleiding gw Opleiding voor volwassenen (sinds 1960), geaccrediteerd

Nadere informatie

COMPETENTIEPROFIEL ANIMATOR

COMPETENTIEPROFIEL ANIMATOR COMPETENTIEPROFIEL ANIMATOR VOOR ANDERSTALIGE NIEUWKOMERS Een goede spelbegeleider biedt ruimte en tijd om te spelen, maakt een weldoordachte keuze in het aanbod, biedt kansen om te exploreren, toont interesse,

Nadere informatie

Vrouwelijke genitale verminking en gendergebonden geweld

Vrouwelijke genitale verminking en gendergebonden geweld Vrouwelijke genitale verminking en gendergebonden geweld Hieronder vindt u de praatplaten die u zelf kunt afdrukken. Druk het document recto-verso af (afdrukken vanaf pagina 2 - omdraaien langs korte zijde)

Nadere informatie

Empowerment en veerkracht in armoedesituaties

Empowerment en veerkracht in armoedesituaties Empowerment en veerkracht in armoedesituaties STRUCTUUR 1. OMSCHRIJVING VAN EMPOWERMENT 2. EMPOWERMENT IN DE HULPVERLENING 3. VEERKRACHT OF RESILIENCE 4. KRITISCHE KANTTEKENINGEN EN VALKUILEN 1 EMPOWERMENT

Nadere informatie

Minor Licht Verstandelijk Beperkt

Minor Licht Verstandelijk Beperkt Minor Licht Verstandelijk Beperkt Academie voor Sociale Studies Inleiding De minor Licht Verstandelijk Beperkt biedt een inspirerend en intensief half jaar deskundigheidsbevordering op het gebied van werken

Nadere informatie

Armoede SAMENLEVING: Opgroeien en opvoeden in armoede

Armoede SAMENLEVING: Opgroeien en opvoeden in armoede Armoede SAMENLEVING: Opgroeien en opvoeden in armoede Een zaak van iedereen! Wat is armoede? Geen centen Opboksen Schaamte Schrik, bang zijn Isolement Vreet energie Gebrek aan kansen Verlies van zelfvertrouwen

Nadere informatie

Levensloopbegeleiding

Levensloopbegeleiding Levensloopbegeleiding vanuit bekeken Omdat een andere blik je leven verrijkt Levensloopbegeleiding bij autisme Levensloopbegeleiding is ondersteuning in iedere fase van het leven, op alle levensgebieden

Nadere informatie

veranderen en IK Veranderen van anderen of bij mezelf beginnen?

veranderen en IK Veranderen van anderen of bij mezelf beginnen? veranderen en IK Veranderen van anderen of bij mezelf beginnen? Waarom dit thema? Verandermanagement is hype Toch blijft veranderen lastig (70% mislukt ) Zoektocht naar heilige graal Deze workshop: Ø Een

Nadere informatie

Community Care en relationeel burgerschap: een uitdaging. Greet Demesmaeker - Wim Van Tongel

Community Care en relationeel burgerschap: een uitdaging. Greet Demesmaeker - Wim Van Tongel Community Care en relationeel burgerschap: een uitdaging Greet Demesmaeker - Wim Van Tongel NEF(2011) model of well-being Doelstelling 1: vermaatschappelijking van de zorg Het is cruciaal dat we naast

Nadere informatie

Inspiratiedag Brede School 29 april 2014 Bronks Talenkennis versterken van kinderen en jongeren in de Brede School

Inspiratiedag Brede School 29 april 2014 Bronks Talenkennis versterken van kinderen en jongeren in de Brede School Inspiratiedag Brede School 29 april 2014 Bronks Talenkennis versterken van kinderen en jongeren in de Brede School Piet Van Avermaet Inhoud Voorstelling SDL Kennismaking Stellingen Taal, taal leren, talige

Nadere informatie

Visietekst diversiteit

Visietekst diversiteit Datum: Augustus 2010 Auteur: Lieve Hendrickx Versie: Herkomst: Visietekst diversiteit Visietekst diversiteit Diversiteitsmanagment gaat niet over het creëren van gelijkheid wel over het verzekeren van

Nadere informatie

Autisme & Werk: Uit de kast! Henk-Jan Raaijmakers, Marinka Traas

Autisme & Werk: Uit de kast! Henk-Jan Raaijmakers, Marinka Traas Autisme & Werk: Uit de kast! Henk-Jan Raaijmakers, Marinka Traas Najaar 2015 In deze workshop.. 1. Ervaringen met openheid over autisme 2. Waarom de autisme ambassade 3. Handelingsperspectief: wat kunt

Nadere informatie

Cultuursensitieve Zorg Visie en ontwikkelingen

Cultuursensitieve Zorg Visie en ontwikkelingen Cultuursensitieve Zorg Visie en ontwikkelingen Steffie Jalhay Steunpunt diversiteit VIVO vzw Inhoud 1. Vlaams Instituut voor Vorming en Opleiding in de social profit 2. Superdiversiteit 3. Cultuursensitieve

Nadere informatie

Netwerkgericht werken binnen de jeugdhulp. Bie Melis en Mia Claes

Netwerkgericht werken binnen de jeugdhulp. Bie Melis en Mia Claes Netwerkgericht werken binnen de jeugdhulp Bie Melis en Mia Claes Veel termen met meerdere invullingen Impliceert uiteenlopende doelstellingen Verschillende benaderingen = verschillende belangen. Het netwerk

Nadere informatie

Basisschakelmethodiek, een opstap in de armoedebestrijding

Basisschakelmethodiek, een opstap in de armoedebestrijding 1 Basisschakelmethodiek, een opstap in de armoedebestrijding Herman Baert Annelies Droogmans Lieve Polfliet 2 Bij het geheel of gedeeltelijk gebruik van deze power point, dienen de auteursrechten op de

Nadere informatie

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie (MO)

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie (MO) RLLL-RLLL-EXT-ADV-007bijl3 Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie (MO) Opleiding AO BE 20 (Ontwerp) Versie {1.0} (Ontwerp) Pagina 1 van 11 Inhoud Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 15

Nadere informatie

2.2 (Cultuur)sensitieve bruggen? Gelijk oversteken! Let wel op de borden. Fernando Miguel Fernández Emilia Hernández Pedrero

2.2 (Cultuur)sensitieve bruggen? Gelijk oversteken! Let wel op de borden. Fernando Miguel Fernández Emilia Hernández Pedrero 2.2 (Cultuur)sensitieve bruggen? Gelijk oversteken! Let wel op de borden Fernando Miguel Fernández Emilia Hernández Pedrero (CULTUUR)SENSITIEVE BRUGGEN? GELIJK OVERSTEKEN. LET WEL OP DE BORDEN! MEDIATIONCONGRES

Nadere informatie

Kwaliteitskader intercultureel vakmanschap in het hsao

Kwaliteitskader intercultureel vakmanschap in het hsao Handreiking Kwaliteitskader intercultureel vakmanschap in het hsao handreiking voor (opleidings)managers en docenten HBO-raad, oktober 2012 Project intercultureel vakmanschap in het hsao Deelproject van

Nadere informatie

POWERTY in de praktijk Emancipatorische Werking

POWERTY in de praktijk Emancipatorische Werking POWERTY in de praktijk Emancipatorische Werking Missie OCMW Gent De sociale dienstverlening verzekeren zodat alle inwoners van Gent een menswaardig leven kunnen leiden. We hebben hierbij prioritaire aandacht

Nadere informatie

COMPETENTIEPROFIEL ANIMATOR VOOR ANDERSTALIGE NIEUWKOMERS

COMPETENTIEPROFIEL ANIMATOR VOOR ANDERSTALIGE NIEUWKOMERS COMPETENTIEPROFIEL ANIMATOR VOOR ANDERSTALIGE NIEUWKOMERS Een goede spelbegeleider biedt ruimte en tijd om te spelen, maakt een weldoordachte keuze in het aanbod, biedt kansen om te exploreren, toont interesse,

Nadere informatie

Hoofdstuk 4 Omgaan met verschillen Situatie 1 Je doet weekend werk in de plaatselijke krantenwinkel en op een avond stapt er een onbekende man binnen die meteen naar je toe stapt, je bedreigt en om het

Nadere informatie

Interculturele psychiatrie en jeugd-ggz

Interculturele psychiatrie en jeugd-ggz Interculturele psychiatrie en jeugd-ggz mr.dr. Lieke van Domburgh Onderzoeker Vumc, afd. Kinder- en Jeugdpsychiatrie Hoofd afdeling O&O Intermetzo prevalentie problemen: etniciteit en gender (Zwirs 2006)

Nadere informatie

FEEDBACK GEVEN. Feedback = een concrete uitspraak over het gedrag van een ander, met een specifiek doel voor ogen

FEEDBACK GEVEN. Feedback = een concrete uitspraak over het gedrag van een ander, met een specifiek doel voor ogen FEEDBACK GEVEN Feedback geven is een van de meest directe manieren om gedrag te sturen. Zeker op de korte termijn, maar zeker ook op de langere termijn is feedback heel krachtig. Maar effectief feedback

Nadere informatie

Opvoeden in andere culturen

Opvoeden in andere culturen Opvoeden in andere culturen Bevorderen en versterken: competenties vergroten Een betere leven DVD 1 Bevolkingsgroepen aantal Allochtoon3.287.706 Autochtoon13.198.081 Europese Unie (exclusief autochtoon)877.552

Nadere informatie

VERKLARING OMTRENT MENSENRECHTENBELEID VAN UNILEVER

VERKLARING OMTRENT MENSENRECHTENBELEID VAN UNILEVER VERKLARING OMTRENT MENSENRECHTENBELEID VAN UNILEVER Wij zijn ervan overtuigd dat bedrijven alleen succesvol kunnen zijn in maatschappijen waarin mensenrechten beschermd en gerespecteerd worden. Wij erkennen

Nadere informatie

B1 - DESKUNDIGE LEIDINGGEVENDE

B1 - DESKUNDIGE LEIDINGGEVENDE B1 - DESKUNDIGE LEIDINGGEVENDE Competentieprofiel Waardegebonden competenties Klantgerichtheid De dienstverlening afstemmen op de gevoeligheden, behoeften en wensen van interne klanten en burgers, ook

Nadere informatie

Culturele diversiteit en interculturele bemiddeling in de ziekenhuizen. Zohra Chbaral 1

Culturele diversiteit en interculturele bemiddeling in de ziekenhuizen. Zohra Chbaral 1 Culturele diversiteit en interculturele bemiddeling in de ziekenhuizen Zohra Chbaral 1 Vooreerst bedanken we de interculturele bemiddelaars, de coördinatoren interculturele bemiddeling die ons de gegevens

Nadere informatie

HULPVERLENING IS IN EERSTE PLAATS COMMUNICATIE, VERBINDENDE COMMUNICATIE Als we elkaar beter begrijpen, dan kan hulpverlening beter werken.

HULPVERLENING IS IN EERSTE PLAATS COMMUNICATIE, VERBINDENDE COMMUNICATIE Als we elkaar beter begrijpen, dan kan hulpverlening beter werken. HULPVERLENING IS IN EERSTE PLAATS COMMUNICATIE, VERBINDENDE COMMUNICATIE Als we elkaar beter begrijpen, dan kan hulpverlening beter werken. VERMIJD MOEILIJKE WOORDEN EN HOU HET SIMPEL. Toets af of de informatie

Nadere informatie

Educatief materiaal om te werken rond relaties en seksualiteit met de bijhorende VOET

Educatief materiaal om te werken rond relaties en seksualiteit met de bijhorende VOET 1 Educatief materiaal om te werken rond s en seksualiteit met de bijhorende VOET Beddengoed, voorbehoedmiddelengids voor jongeren Een heldere en leerrijke brochure, bruikbaar in klasverband. Het boekje

Nadere informatie

Bind-Kracht: Krachtgericht sociaal werk in dialoog. Kristel Driessens

Bind-Kracht: Krachtgericht sociaal werk in dialoog. Kristel Driessens Bind-Kracht: Krachtgericht sociaal werk in dialoog Kristel Driessens BIND-KRACHT in ARMOEDE Doel: kwaliteitsverbetering van de hulpverlening aan mensen in armoede Aandachtspunten: VERBINTENISPROBLEMATIEK

Nadere informatie

DEEL 1: HET VOET-BELEID

DEEL 1: HET VOET-BELEID -INSTRUMENT SO DEEL 1: HET -BELEID Hoe zorgt de school ervoor dat alle vakoverschrijdende eindtermen voor álle leerlingen worden nagestreefd? A. DOELGERICHT? Is er een visie t.a.v.? Heeft de school een

Nadere informatie

VVSG #TREFDAGSOCIAAL. Uitdagingen van een superdiverse samenleving Soumia El Majdoub

VVSG #TREFDAGSOCIAAL. Uitdagingen van een superdiverse samenleving Soumia El Majdoub VVSG #TREFDAGSOCIAAL Uitdagingen van een superdiverse samenleving Soumia El Majdoub Context Multiculturele samenleving mislukt of in crisis? Falend integratiebeleid? Uiterlijke kenmerken van deze crisis:

Nadere informatie

OPEN INSCHRIJVING UTRECHT

OPEN INSCHRIJVING UTRECHT OPEN INSCHRIJVING UTRECHT KORTE OPLOSSINGSGERICHTE THERAPIE (OPLOSSINGSGERICHT WERKEN) 1 KORTE OPLOSSINGSGERICHTE THERAPIE WAT IS DE KORTE OPLOSSINGSGERICHTE THERAPIE? De Solution-Focussed Therapy is ontwikkeld

Nadere informatie

Een geïntegreerd vrijetijdsbeleid: Focus op participatie van mensen in armoede CULTUURFORUM, 23 APRIL 2014

Een geïntegreerd vrijetijdsbeleid: Focus op participatie van mensen in armoede CULTUURFORUM, 23 APRIL 2014 Een geïntegreerd vrijetijdsbeleid: Focus op mensen in armoede CULTUURFORUM, 23 APRIL 2014 Foto: Wijkcentrum De Kring, Eeklo Kader: sterk Centraal: realiseren recht mensen in armoede op vrijetijds. Keuzevrijheid

Nadere informatie

Effectieve samenwerking met ketenpartners

Effectieve samenwerking met ketenpartners Nieuwe inzichten Huiselijk geweld is een veiligheidsprobleem Grote omvang en veel verschijningsvormen Zorgwekkende stapeling van problemen Van opvang naar aanpak Geweldspiraal en overdacht tussen generaties

Nadere informatie

Het veerkrachtig handelen van de hulpverlener bij feedback

Het veerkrachtig handelen van de hulpverlener bij feedback Het veerkrachtig handelen van de hulpverlener bij feedback Ayse Dogan OPZ Geel- 6 Dec. 2012 Verloop Korte inleiding Reflectie- oefening Handvatten in veerkrachtig handelen bij feedback Tot slot Reflectie-

Nadere informatie

De OCMW op weg naar 2020 in woelige tijden. Prof. dr. Koen Hermans Projectleider LUCAS / Onderzoeksgroep Sociaal Werk KU Leuven

De OCMW op weg naar 2020 in woelige tijden. Prof. dr. Koen Hermans Projectleider LUCAS / Onderzoeksgroep Sociaal Werk KU Leuven De OCMW op weg naar 2020 in woelige tijden Prof. dr. Koen Hermans Projectleider LUCAS / Onderzoeksgroep Sociaal Werk KU Leuven OCMW-wet 1976: vertrek van een nieuw maatschappijproject Artikel 1: Elke persoon

Nadere informatie

Thema 2: Kwaliteit van de arbeid

Thema 2: Kwaliteit van de arbeid Thema 2: Kwaliteit van de arbeid Het hebben van een baan is nog geen garantie op sociale integratie indien deze baan niet kwaliteitsvol is en slecht betaald. Ongeveer een vierde van de werkende Europeanen

Nadere informatie

Netwerken in de gezondheids- en welzijnszorg. Nele Van Tomme Prof. dr. Joris Voets Prof. dr. Koen Verhoest

Netwerken in de gezondheids- en welzijnszorg. Nele Van Tomme Prof. dr. Joris Voets Prof. dr. Koen Verhoest Netwerken in de gezondheids- en welzijnszorg Nele Van Tomme Prof. dr. Joris Voets Prof. dr. Koen Verhoest Overzicht 1. Situering van het onderzoek 2. Belangrijkste bevindingen a) Succes- en faalfactoren

Nadere informatie

Culturele interview. Introductie

Culturele interview. Introductie Culturele interview De volgende thema s worden besproken tijdens het culturele interview: 1. Biografie (persoonlijke en sociale gegevens) 2. Geschiedenis van de huidige klachten 3. Eerdere trajecten 4.

Nadere informatie

WAT WERKT BIJ DE AANPAK VAN ARMOEDE?

WAT WERKT BIJ DE AANPAK VAN ARMOEDE? WAT WERKT BIJ DE AANPAK VAN ARMOEDE? WAT WE KUNNEN LEREN VAN EMPOWERMENT 16 MAART 2016 Werkconferentie Sint Laurensfonds: Kinderen en armoede - naar een gerichte inzet Dr. Jurriaan Omlo ROTTERDAM IS DE

Nadere informatie

Pedagogisch fundament. handboek ikc leeuwarden

Pedagogisch fundament. handboek ikc leeuwarden Pedagogisch fundament handboek ikc leeuwarden pedagogisch fundament Inhoud Moreel kader IKC Leeuwarden Dit handboek is een hulpmiddel te komen tot een pedagogisch fundament voor een IKC s. Uitgangspunt

Nadere informatie

Checklist borging tweede doelstelling ESF gelijke kansen en nondiscriminatie

Checklist borging tweede doelstelling ESF gelijke kansen en nondiscriminatie Checklist borging tweede doelstelling ESF 2014-2020 gelijke kansen en nondiscriminatie Projecten in het programma ESF 2014-2020 hebben twee doelstellingen: op de eerste plaats het bevorderen van actieve

Nadere informatie

Lokale jeugddiensten en het participatiedecreet

Lokale jeugddiensten en het participatiedecreet Lokale jeugddiensten en het participatiedecreet Inhoud 1. Van waar komen we? 2. Vrijetijdsparticipatie: Drempels 3. Het Participatiedecreet 4. De lokale afsprakennota vrijetijdsparticipatie Van waar komen

Nadere informatie