De schaduw in de grot van Plato: van secundair onderwijs terug naar humaniora. Enkele reflecties in verband met het debat rond de onderwijshervorming

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De schaduw in de grot van Plato: van secundair onderwijs terug naar humaniora. Enkele reflecties in verband met het debat rond de onderwijshervorming"

Transcriptie

1 De schaduw in de grot van Plato: van secundair onderwijs terug naar humaniora Enkele reflecties in verband met het debat rond de onderwijshervorming De moderne Diogenens: Alvorens de mens te zoeken, moet men de lantaarn gevonden hebben. Moet dat noodzakelijk de lantaarn van de cynicus zijn? Nietzsche in Menselijk, al te menselijk (Nietzsche, 2008:431). Dat het onderwijs hervormd moet worden, lijkt voor iedereen overduidelijk te zijn. Alleen is er veel minder consensus over de redenen van de hervorming. Wat is er mis met ons onderwijs? Is er wel iets mis, of dienen we verder te kijken? Wie weet is het onderwijsdebat eerder een uiting van een dieperliggende culturele identiteitscrisis. Met andere woorden, moeten we niet eerst gaan kijken naar de condition humaine van de hedendaagse westerse cultuur, om van daaruit de taak en de zending van het onderwijs te bepalen? Indien we bevestigend antwoorden op deze vraag, plaatsen we ons voor een gigantische opgave: de cultuur waar we zelf deel van uitmaken begrijpen en kritisch evalueren. Wat ik in deze bescheiden bijdrage wil doen is een aantal veronderstellingen maken. Of deze veronderstellingen daadwerkelijk kloppen, is een andere zaak. Veel van de zaken die ik veronderstel staan ter discussie. Ik meen echter dat mijn verhaal een zekere coherentie bevat en verdedigbaar is. Laat ik dan maar meteen van start gaan met een slogan die garant zal staan voor de nodige controverse. De secularisatie is voorbij. Globalisering een feit. Globalisering wordt te vaak te eng bekeken alsof het een louter financieel economisch gegeven is. Uiteraard heeft globalisering te maken met het wegvallen van de grenzen. Zeker is de evolutie van de multinationale onderneming met moederbedrijf en filialen naar een bedrijf in vertakkingen een uiting ervan. Maar er is meer: secularisatie als verwereldlijking en globalisering als het wegvallen van grenzen heeft ongetwijfeld een effect op de wijze waarop we in het leven staan. Vergeten we niet dat het woord wereld etymologisch terug te voeren is tot tijd van de mens. Mijn slogan zou dus kunnen vertaald worden als de gedachte dat de tijd van de mens volkomen anders wordt ingeschat dan in een niet-geseculariseerde beschaving en dat voor de mens allerlei grenzen relatief geworden zijn. 1

2 Wat betekent dit nu concreet? De samenleving waarin we leven biedt mensen geen houvast. De idee van het goede leven staat onder druk, zo sterk zelfs, dat ik meen dat deze idee louter formeel wordt begrepen 1. De normen en waarden, the way of life van het goede leven, kennen geen inhoudelijke invulling meer. Dienen we dan pessimistisch te zijn? Niet noodzakelijk, wel lijkt het me overduidelijk dat het leven in zulke maatschappelijke context een enorme uitdaging biedt, ook voor de jongens en meisjes die dagelijks naar onze scholen trekken. Er is geen brede maatschappelijke consensus meer over welke keuzen in het leven er dienen gemaakt te worden, en dit is, zoals gezegd, niet per definitie negatief. Kiezen voor een carrière als boekhouder of plaatslager, aan de slag gaan als zelfstandig schilder of chirurg, het maakt eigenlijk niet zoveel meer uit, zolang deze keuze maar bijdraagt tot het geluk 2. Voelt u nu reeds enige weerstand tegen mijn betoog? Dan is dit betoog geslaagd. Want er is wel degelijk een verschil in maatschappelijke appreciatie van een gemaakte keuze. Hoewel een mens evenzeer als advocaat of als huisman in het leven geslaagd kan zijn, wordt dit maatschappelijk helemaal niet als dusdanig gevaloriseerd. Iemand die universiteit heeft gedaan wordt nog steeds maatschappelijk hoger geplaatst dan iemand die enkel maar het BSO heeft afgewerkt. Ontkennen mag, maar heeft spijtig genoeg geen zin. Vraag is nu hoe wij als onderwijs omgaan met dit erg paradoxale gegeven: enerzijds ziet de cultuur het morgenrood van de globalisering waarin de facto alle keuzen mogelijk zijn en als gelijkwaardig kunnen worden gevaloriseerd (anders kan niet meer, want in zo n multiculturele en geglobaliseerde wereld is het vaste referentiepunt zoek) maar anderzijds beleven we nog steeds de naweeën van een cultuur die wel degelijk maatschappelijke status hanteert als criterium voor het geslaagde leven. Bestaat de oplossing in het slopen van de muren tussen de onderwijsvormen? Was dat maar zo, dan zou het probleem erg snel van de baan zijn. Ik vermoed dat het een veel complexere aangelegenheid is. Zoals de slaven in Plato s allegorie heel hun leven lang niets anders hebben gezien dan de schaduw op de muur van de grot, zo ziet de maatschappelijke evaluator al decennia lang naar het geslaagde leven vanuit de categorieën van abstract verstandelijk vermogen en praktische 1 Dit uit zich evenzeer in de interne keuken van het onderwijs. Zo zijn debatten in vakgroepen e.d. erg formeel en gaan ze zelden of nooit over de inhoud van het vak. Met andere woorden gaat het te vaak over hoe we de leerstof geven en bijna nooit over de reden waarom we die leerstof geven. 2 Eenzelfde gebrek aan maatschappelijke consensus uit zich in ethische debatten. 2

3 handenarbeid. Ouders voelen het nog steeds als een mislukking aan wanneer hun kind niet meekan in het zogenaamde gewone onderwijs. Scholen laten stilzwijgend nog steeds sociaal darwinisme toe wanneer ze leerlingen de waterval insturen. Hoe hard we ook aan de slaaf schudden, hardnekkig blijft hij kijken naar zijn schaduwen in de grot, omdat hij niet durft op te staan en weg te gaan. Er is dus een stevige brok maatschappelijke moed nodig om de bestaande categorieën te durven verlaten en anders naar de mens te gaan zien. Meer nog, men moet durven te onderkennen dat de slaven naar een illusie kijken, en dat dus, vertaald naar het onderwijs, de muren tussen de onderwijsvormen illusies zijn die de facto door diegenen die er dagelijks mee worden geconfronteerd, als onbestaand worden ervaren. Het klinkt hard: het onderwijsdebat loopt achter de zaken aan, want geen weldenkend mens denkt nog in termen van ASO, TSO, KSO en BSO, tenzij men de hete adem van de maatschappelijke appreciatie niet kan weerstaan. Hieraan kan zelfs de leraar niet ontsnappen. Durven we met de hand op het hart beweren dat er geen verschil in sociale appreciatie bestaat tussen het geven van een hoofdvak in ASO tegenover het geven van een bijvak in BSO? Gelieve niet boos te worden, waarde lezer, ikzelf benader mijn job niet in termen van prestige. Ik stel wel vast dat de buitenwereld mij wel op die manier bekijkt en het is hier dat de laatste hardnekkige stuiptrekkingen van een levensbeschouwing die een voorbijgestreefde kijk op het goede leven blijft koesteren, dient bevochten te worden. Laat ik nu even concreter worden. De lessentabellen van de hedendaagse scholier vormen een weerspiegeling van de culturele noden. We geven heel wat wiskunde omdat we ingenieurs nodig hebben. Talen benadrukken we omdat we meer en meer in een cultuur leven die vreemde talen nodig heeft. Dit is de gewoonlijke uitleg die ik sterk in vraag wil stellen. Aan dit lijstje voeg ik eveneens de gedachte toe dat een leerling klassieke talen dient te bestuderen om later gemakkelijker een moderne taal te kunnen bestuderen. Het secundair onderwijs, geachte lezer, kent geen specialisaties. Met andere woorden, een leerling die de volle acht uren wiskunde kreeg in ASO, is geen wiskundige. Kiezen voor een richting economie maakt van een tiener geen economist. Wat is dan de zending van het secundair onderwijs? Kortweg: humaniora! Jawel, terug naar een term uit de oude doos. Letterlijk betekent deze term: meer mens worden. Een leerling die in het secundair onderwijs studeert wil meer mens worden. We bereiden onze kinderen 3

4 voor om als volwaardig mens in de samenleving te kunnen functioneren. Dat we tegenwoordig geen idee meer hebben over wat men bedoelt met een volwaardig mens en dat we eveneens geen zinnige definitie van samenleving meer kennen, mag ons niet doen wanhopen. Het is mijn stelling dat elk vak in welke onderwijsvorm dan ook, op een specifieke wijze antwoordt op de eenvoudige vraag naar wat de mens is. Enkele voorbeelden ter illustratie. Waarom krijgen we wiskunde? We krijgen wiskunde omwille van erg uiteenlopende redenen. Ten eerste heeft onze maatschappij de wiskunde nodig als hulpwetenschap voor zovele andere wetenschappen. Ten tweede kent de wiskunde een inherente schoonheid, die zich manifesteert in de wiskunde zelf, maar ook in dagelijks leven. In de muziek blijken toonafstanden wiskundig bepaald te zijn. Wat we graag horen is dus in feite wiskundig te omschrijven. 4 In de Griekse oudheid geloofde Pythagoras dat de hemelsferen wiskundig zo perfect in mekaar staken dat ze muziek maakten. Waarom krijgen we Frans? Het overgrote deel van de leerlingen maakt nooit van zijn leven gebruik van het Frans dat ze geleerd hebben op school. Een bakker op een vakantiestemming begrijpt heus wel een bestelling in gebrekkig Frans. Toch besteden we terecht aandacht aan de Franse taal omdat taal in de eerste plaats een bouwsteen is van een wereld. Herinneren we onze definitie van wereld als tijd voor de mens, dus niet als aarde. Taal constitueert een wereld waarin betekenis kan tot stand komen. Doordat we Frans leren bekomen we de middelen om te gaan lezen bij Molière wat hij dacht over het leven. Hier vinden we tevens het bestaansrecht van de klassieke studiën. We leren Latijn en Grieks omdat we de teksten willen lezen. We willen de redevoeringen van Cicero lezen omwille van hun sterke retoriek 3. We lezen de Griekse tragedie om te kunnen vatten hoe mensen omgaan met de tragiek van het leven 4. Waarom krijgen we biologie? Omdat de mens een biologisch wezen is en omdat die biologie bepaalt wie we zijn. Een lichamelijke verandering, bijvoorbeeld in de hersenen, kan van ons een ander mens maken. Aardrijkskunde leren we omdat de mens zich ruimtelijk gesitueerd wil voelen. Analoog studeren we geschiedenis omwille van een psychologische nood van zich tijdruimtelijke gesitueerd te voelen. Wie gelooft nu nog dat de geschiedenis de mens iets leert. Nooit meer oorlog, staat 3 Er moet dus streng worden toegezien dat leerlingen de toegang blijven behouden tot deze auteurs. Engels leren doe je niet alleen vanuit de teksten uit de popmuziek 4 Nietzsche ziet in de Griekse tragedie de reden waarom de Griekse oudheid als studieobject van alle tijden geldt. De klassieke filologie is een soort dienstmaagd die het mogelijk maakt om de Griekse tragedie te begrijpen. Dat deze stelling bij zijn collega filologen heel wat ergernis opwekte, hoeft geen betoog.

5 er op de ijzertoren in Diksmuide, geloof ik. De lijst met voorbeelden is uiteraard niet exhaustief. 5 Doordat het secundair onderwijs de missie heeft te antwoorden op de vraag naar de menselijke identiteit en omdat dit onderwijs plaatsgrijpt in de wereld aan de vooravond van de globalisering, dient een hervorming gepaard te gaan met een herdenking van de maatschappelijke idee van het goede leven. Uiteraard dient te worden uitgegaan van een brede vorming juist omdat de mens een multirelationeel wezen is. Daarnaast moet er werk gemaakt worden van een maatschappelijke herwaardering van alle menselijke talenten zodat mensen zich geen zorgen meer hoeven te maken wanneer ze een studierichting kiezen die niet in de markt ligt. Spijtig genoeg zal men zich moeten verantwoorden aan de god van de financiële economie wanneer men de arbeidsmarkt betreedt. Dit is en blijft een groot probleem. Mensen zullen dus moeten aanvaarden dat ze vakken moeten leren die niet onmiddellijk in hun interessedomein passen, om de eenvoudige reden dat er brood op de plank moet komen. Tegelijk moet er een halt geroepen worden aan het denken in termen van prestige. Talenten mogen niet onbenut blijven 5, wat niet alleen geldt voor de leerlingen van het secundair onderwijs, een gedachte die ik in het laatste deeltje van mijn tekst wil toelichten. Zoals gezegd betekent globalisering dat de grenzen wegvallen en de vaste punten een relatieve vastheid verkrijgen. Dit betekent ook dat een mens geen carrière hoeft uit te bouwen vanuit het diploma dat hij als twintiger heeft verworven. Zo ook moet er in het onderwijs ruimte komen voor leerkrachten die hun carrière een andere wending willen geven. Andere vakken geven, nieuwe onderwijsvormen verkennen, andere functies bekleden binnenin het onderwijs, allemaal zijn het voorbeelden van manieren waarop leraren een dynamischere loopbaan kunnen beleven. Teveel nog worden leerkrachten in een hokje geparkeerd in de veronderstelling dat ze daar blijven tot aan hun pensioenviering. Tevens mag het onderwijs veel meer vragen van leerkrachten op inhoudelijk vlak. De discussie rond het onderwijs heeft een te formeel karakter. Een leraar die geen passie meer heeft voor het vak dat hij onderwijst of die zich gedurende een periode niet meer verdiept 5 In dat opzicht zou men erg ver kunnen gaan. Een leerling zou dan in de secundaire school een major kunnen opnemen en de minor, i.e. de keuzevakken eventueel buiten de school volgen. Zo zou iemand een opleiding moderne wetenschappen kunnen combineren met een opleiding in het deeltijds kunstonderwijs om op die manier een volwaardig traject te bekomen.

6 in zijn vak, verliest deze passie. De hervorming van het secundair onderwijs heeft dus niet alleen te maken met een humaniora van de leerlingen, maar ook met een humaniora van het voltallige onderwijzend personeel, misschien zelfs met de humaniora van de volledige maatschappij. Bibliografie Nietzsche, Friedrich, 2008 Menselijk, al te menselijk, vertaald door Thomas Graftdijk, herzien, geannoteerd en van een nawoord voorzien door Hans Driessen, Amsterdam- Antwerpen: De Arbeiderspers, coll. Nietzsche-Bibliotheek, derde druk (eerste druk 2000), 2008, 570p. 6

WICO Campus Sint-Hubertus Stationsstraat 25 3910 NEERPELT. Tel. +32 11 64 07 01 Fax +32 11 64 41 46. info@shn.be www.shn.be www.wico.

WICO Campus Sint-Hubertus Stationsstraat 25 3910 NEERPELT. Tel. +32 11 64 07 01 Fax +32 11 64 41 46. info@shn.be www.shn.be www.wico. STUDIERICHTINGEN TWEEDE GRAAD 2011-2012 WICO Campus Sint-Hubertus Stationsstraat 25 3910 NEERPELT Tel. +32 11 64 07 01 Fax +32 11 64 41 46 info@shn.be www.shn.be www.wico.be STUDEREN IN DE TWEEDE GRAAD

Nadere informatie

Kiezen na de basisschool

Kiezen na de basisschool Kiezen na de basisschool WATHOE LEREN KIEZEN Wat gebeurt er in de klas? Het werkboekje WATHOE leren kiezen WATHOE het secundair onderwijs Hoe ziet het secundair onderwijs eruit? Wat kan ik er leren? Het

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad Profilering derde graad De leerling heeft in de eerste en de tweede graad de gelegenheid gehad om zijn of haar interesses te ontdekken. Misschien heeft hij of zij al enig idee ontwikkeld over toekomstige

Nadere informatie

ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN

ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN De onderwijsvorm ASO is een breed algemeen vormende doorstroomrichting waarin de leerlingen zich voorbereiden op een academische of professionele bacheloropleiding.

Nadere informatie

STUDIERICHTINGEN DERDE GRAAD

STUDIERICHTINGEN DERDE GRAAD STUDIERICHTINGEN DERDE GRAAD WICO Campus Sint-Hubertus Stationsstraat 5 90 NEERPELT Tel. + 6 07 0 Fax + 6 6 info@shn.wico.be www.shn.wico.be www.wico.be STUDEREN IN DE DERDE GRAAD VAN HET ASO Het doel

Nadere informatie

Inhoud info-avond. 3.1 een richting kiezen 3.2 een school kiezen

Inhoud info-avond. 3.1 een richting kiezen 3.2 een school kiezen 1 2 Inhoud info-avond 1. Hervorming secundair onderwijs 2. Huidige structuur secundair onderwijs 3. Hoe kiezen? 3.1 een richting kiezen 3.2 een school kiezen 4. Inschrijven 5. Waar vind ik verdere informatie?

Nadere informatie

5 Nederlands Frans Wiskunde ICT-vaardigheden

5 Nederlands Frans Wiskunde ICT-vaardigheden Lessentabellen eerste graad EERSTE LEERJAAR A In het eerste jaar zijn er 7 lestijden gemeenschappelijk, d.w.z. dat die 7 lestijden voor iedereen gelijk zijn. De overige 5 lestijden moeten gekozen worden.

Nadere informatie

De studielast is voor de tweede fase vwo in totaal 4800 uur (drie maal 1600), voor het havo 3200 uur (twee maal 1600). Dit is als volgt verdeeld:

De studielast is voor de tweede fase vwo in totaal 4800 uur (drie maal 1600), voor het havo 3200 uur (twee maal 1600). Dit is als volgt verdeeld: (oud, maar hier en daar nuttig) Studielasttabellen Studielast is een nieuw begrip in de bovenbouw van havo en vwo. Het staat voor de gemiddelde tijd die de gemiddelde leerling aan schoolwerk besteedt.

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad Profilering derde graad De leerling heeft in de eerste en de tweede graad de gelegenheid gehad om zijn of haar interesses te ontdekken. Misschien heeft hij of zij al enig idee ontwikkeld over toekomstige

Nadere informatie

Opbouw 1. Inleiding (2 min): kennismaking en bedoeling verduidelijken. 2. Spontane vragen (zowel van kabinet als van leerlingen)

Opbouw 1. Inleiding (2 min): kennismaking en bedoeling verduidelijken. 2. Spontane vragen (zowel van kabinet als van leerlingen) >VERSLAG OP DE KOFFIE MET JOS Inspraakdag Vlaams Parlement Vrijdag 18 maart 2011 Algemeen Aanwezig: 70 deelnemers Moderator: Jeff (Vlaamse Scholierenkoepel) Experts/toehoorders: Evy Verdyckt (kabinet onderwijsminister

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

WICO Campus Sint-Hubertus Stationsstraat 25 3910 NEERPELT. Tel. +32 11 64 07 01 Fax +32 11 64 41 46. info@shn.be www.shn.be www.wico.

WICO Campus Sint-Hubertus Stationsstraat 25 3910 NEERPELT. Tel. +32 11 64 07 01 Fax +32 11 64 41 46. info@shn.be www.shn.be www.wico. STUDIERICHTINGEN DERDE GRAAD 0-0 WICO Campus Sint-Hubertus Stationsstraat 5 90 NEERPELT Tel. + 6 07 0 Fax + 6 6 info@shn.be www.shn.be www.wico.be STUDEREN IN DE DERDE GRAAD VAN HET ASO Het doel van het

Nadere informatie

Starten in het secundair onderwijs

Starten in het secundair onderwijs Starten in het secundair onderwijs Een overzicht Inleiding Structuur van het secundair onderwijs Wat verandert er in de toekomst? PAUZE Verhalen van kinderen Een goede schoolkeuze Waarmee rekening houden?

Nadere informatie

Studieaanbod Schooljaar 2015-2016

Studieaanbod Schooljaar 2015-2016 Studieaanbod Schooljaar 2015-2016 SINT-LODEWIJKSCOLLEGE Beste leerling Met deze brochure in de hand kun je zien welke studierichtingen in het Sint- Lodewijkscollege aangeboden worden. Het is een waaier

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad Profilering derde graad De leerling heeft in de eerste en de tweede graad de gelegenheid gehad om zijn of haar interesses te ontdekken. Misschien heeft hij of zij al enig idee ontwikkeld over toekomstige

Nadere informatie

Latijn en Grieks in de 21ste eeuw

Latijn en Grieks in de 21ste eeuw Latijn en Grieks in de 21ste eeuw Kiezen voor Latijn en/of Grieks? Als leerling in het laatste jaar van de basisschool sta jij voor een belangrijke keuze. Welke studierichting moet je gaan volgen in het

Nadere informatie

Studieaanbod. 3de graad. in het schooljaar 2014-2015. KLEIN SEMINARIE Klassieke & moderne humaniora

Studieaanbod. 3de graad. in het schooljaar 2014-2015. KLEIN SEMINARIE Klassieke & moderne humaniora Studieaanbod 3de graad in het schooljaar 2014-2015 KLEIN SEMINARIE Klassieke & moderne humaniora adres Zuidstraat 27 8800 Roeselare telefoon 051 26 47 26 fax 051 26 47 27 webadres www.kleinseminarie.be

Nadere informatie

1 ste graad Industriële wetenschappen en Mechanica - elektriciteit

1 ste graad Industriële wetenschappen en Mechanica - elektriciteit 1 ste graad Industriële wetenschappen en Mechanica - elektriciteit School: Sint-Jozefinstituut Onderwijsvorm: Graad: Studierichting: 1ste graad 1 ste leerjaar A 2 de leerjaar Industriële wetenschappen

Nadere informatie

16/12/2014 VORMING VOOR DE TOEKOMST VAN HET SECUNDAIR ONDERWIJS

16/12/2014 VORMING VOOR DE TOEKOMST VAN HET SECUNDAIR ONDERWIJS VORMING VOOR DE TOEKOMST VAN HET SECUNDAIR ONDERWIJS 1 TRAJECT VORMING 8 mei 12 september 14 december 14 Toekomst SO inkleuren Visietekst subgroepen Synthesetekst Inkleuring en concretisering - Terugkoppeling

Nadere informatie

Vwo+ en Gymnasium WINKLER PRINS

Vwo+ en Gymnasium WINKLER PRINS Met kop en schouder Vwo+ en Gymnasium OP WINKLER PRINS Grieks en Latijn geven je diploma een gouden randje! Is vwo+ of het gymnasium wat voor jou? Om deze vraag te kunnen beantwoorden, moet je jezelf de

Nadere informatie

ik kies voor mijn talent

ik kies voor mijn talent 2deel 1 Naar de 2 de graad: ik kies voor mijn talent Naam:.. Klas:.. De sterke punten van jouw leven Mijn wensdromen = Mijn energie Jij vandaag Vragen 1. Denk na over volgende vragen. 2. Overleg hierover

Nadere informatie

ASO TSO BSO KSO. De snelste weg naar jouw diploma middelbaar onderwijs! Thuis studeren op je eigen tempo!

ASO TSO BSO KSO. De snelste weg naar jouw diploma middelbaar onderwijs! Thuis studeren op je eigen tempo! De snelste weg naar jouw diploma middelbaar onderwijs! Thuis studeren op je eigen tempo! Examencommissie Centrum voor Afstandsonderwijs ASO TSO BSO KSO Examencommissie secundair onderwijs Het Centrum Voor

Nadere informatie

Breek taboe omtrent kansarme

Breek taboe omtrent kansarme ITINERA INSTITUTE FLASH Breek taboe omtrent kansarme versus kansrijke diploma s 03 07 2013 MENSEN WELVAART BESCHERMING De Europese leiders hebben een actieplan tegen jeugdwerkloosheid aangekondigd. Uiteraard

Nadere informatie

Sint-Jozefscollege: studierichtingen 2 de graad

Sint-Jozefscollege: studierichtingen 2 de graad 2 de graad Handel Vakken Derde jaar Handel Vierde jaar aardrijkskunde 1 1 geschiedenis 1 1 godsdienst 2 2 lich. opvoeding 2 2 natuurwetenschappen 2 2 Frans 5 5 Engels 3 3 unde 4 4 T.E. Bedrijfshuishoudkunde

Nadere informatie

De middenschool is ten einde. Iedereen vertrekt naar een andere school

De middenschool is ten einde. Iedereen vertrekt naar een andere school De middenschool is ten einde Iedereen vertrekt naar een andere school Een stapsgewijs proces Een gezamenlijk proces Leerling Ouders School CLB STAP 1: werken aan keuzerijpheid Wie ben ik? Rapportonderzoek

Nadere informatie

Tweede en derde graad ASO

Tweede en derde graad ASO Tweede en derde graad ASO Economie Eigenheid: wordt in twee paketten aangeboden: met meer moderne talen of met meer wiskunde het vak economie bestaat uit algemene economie en bedrijfswetenschappen (daar

Nadere informatie

STUDIEAANBOD SINT-JOZEF HUMANIORA 2015-2016

STUDIEAANBOD SINT-JOZEF HUMANIORA 2015-2016 STUDIEAANBOD SINT-JOZEF HUMANIORA 2015-2016 EERSTE GRAAD Eerste leerjaar Algemene vorming (moderne) Klassieke studiën ( of CLIL-) Tweede leerjaar Grieks- Moderne wetenschappen (SEI of CLIL-SEI) ASO TWEEDE

Nadere informatie

Vragenlijst Klastitularis - Eerste leerjaar A of B (schooljaar 2009-2010): overzicht items per schaal Schaal (Dimensie) Items Itemnummer Bron item

Vragenlijst Klastitularis - Eerste leerjaar A of B (schooljaar 2009-2010): overzicht items per schaal Schaal (Dimensie) Items Itemnummer Bron item Vragenlijst Klastitularis - Eerste leerjaar A of B (schooljaar 2009-2010): overzicht items per schaal Schaal (Dimensie) Items Itemnummer Bron item Integratie - Populariteit (sociale ontwikkeling) heeft

Nadere informatie

Alle ruimte. voor jou w groei COGNOSCO

Alle ruimte. voor jou w groei COGNOSCO Alle ruimte voor jou w groei COGNOSCO Cognosco Campus Het Spoor Mol 02 Inleidend woordje Campus Het Spoor biedt naast het traditionele onderwijs ook het succesvolle Cognosco-onderwijs. De leerlingen kiezen

Nadere informatie

Hoe word je leraar aardrijkskunde, biologie, chemie, fysica, informatica of wiskunde?

Hoe word je leraar aardrijkskunde, biologie, chemie, fysica, informatica of wiskunde? Hoe word je leraar aardrijkskunde, biologie, chemie, fysica, informatica of wiskunde? FACULTEIT WETENSCHAPPEN SLO natuurwetenschappen, SLO wiskunde wet.kuleuven.be/studenten/slo Kies ik voor aardrijkskunde,

Nadere informatie

INFOPAKKET SECUNDAIR ONDERWIJS ASO KSO TSO BSO

INFOPAKKET SECUNDAIR ONDERWIJS ASO KSO TSO BSO INFOPAKKET SECUNDAIR ONDERWIJS ASO KSO TSO BSO INFOPAKKET SECUNDAIR ONDERWIJS ASO KSO TSO BSO STRUCTUUR VAN HET SECUNDAIR ONDERWIJS +18 JAAR verder studeren werk 12-17 JAAR 2,5-11 JAAR SECUNDAIR ONDERWIJS

Nadere informatie

Profielkeuze-test (PKT)

Profielkeuze-test (PKT) Profielkeuze-test (PKT) Anoniem 2014 TalentFocus Inleiding Het kiezen van een profiel is voor veel leerlingen lastig. Want als je nog niet precies weet wat je later wilt studeren is het moeilijk om op

Nadere informatie

Volwaardige POSTSECUNDAIRE DAGOPLEIDINGEN

Volwaardige POSTSECUNDAIRE DAGOPLEIDINGEN Volwaardige POSTSECUNDAIRE DAGOPLEIDINGEN Je wil een nieuwe uitdaging direct na je secundaire opleiding? Je studeert aan het hoger onderwijs en kiest resoluut voor verandering? Kies voor een voedingsberoep!

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure Economie (2de en 3de graad ASO) Leerlingprofiel Je bent op zoek naar een studierichting die aansluit bij jouw interesses? Al eens nagedacht over de studierichting

Nadere informatie

Starten in het secundair onderwijs

Starten in het secundair onderwijs CLB Brugge(n) Sint Maartensbilk 2, 8000 Brugge Tel. 050 440 220 Starten in het secundair onderwijs 1 Wie zijn wij? 2 Waarvoor kan je bij het CLB terecht? zich goed voelen Josefien is erg nerveus bij toetsen.

Nadere informatie

STUDIEGEBIED CHEMIE (tso)

STUDIEGEBIED CHEMIE (tso) (tso) Tweede graad... Techniek-wetenschappen Derde graad Techniek-wetenschappen Studierichting Techniek-wetenschappen de graad Een woordje uitleg over de studierichting... Logisch denken Laboratoriumwerk

Nadere informatie

Het gymnasium: iets voor jou?

Het gymnasium: iets voor jou? Het gymnasium: iets voor jou? Stel jezelf eens de vraag... Ben ik nieuwsgierig? Heb ik een brede belangstelling? Hou ik van onderzoeken? Ben ik gek op cultuur? Houd ik van nieuwe dingen leren? Ben ik kritisch?

Nadere informatie

olvp ieder1 telt Kies voor jouw talent juiste accent! het

olvp ieder1 telt Kies voor jouw talent juiste accent! het olvp Beste ouder(s) Een school en studiekeuze maken na zesde leerjaar is niet gemakkelijk. U krijgt heel wat informatie en wilt met zoveel mogelijk zaken rekening houden. In deze kleine brochure maken

Nadere informatie

KEUZEBEGELEIDING & PROFIELKEUZE KLAS 3

KEUZEBEGELEIDING & PROFIELKEUZE KLAS 3 KEUZEBEGELEIDING & PROFIELKEUZE KLAS 3 2014-2015 Belangrijke data i.v.m. profielkeuze schooljaar 2014 2015 9 dec. Ouderavond 10 dec. Mentoravond 26-30 jan. Elke derde klas gaat één dag op keuzedag 2 feb

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

Sint-Jozefscollege: studierichtingen 3 de graad ASO

Sint-Jozefscollege: studierichtingen 3 de graad ASO Economie-Moderne Talen Economie Moderne Talen natuurwetenschappen 2 2 Duits 3 3 Engels 3 3 Frans 4 4 economie 5 5 wiskunde 3 3 In deze studierichting wordt inzicht in het economisch gebeuren gecombineerd

Nadere informatie

Info-avond Secundair Onderwijs

Info-avond Secundair Onderwijs Info-avond Secundair Onderwijs CLB-Kempen www.clb-kempen.be Naar de grote school Nieuw onderwijssysteem Andere manier van lesgeven Grotere studiebelasting Noodzaak om zich te organiseren verband planningsvaardigheden

Nadere informatie

Starten in het Secundair onderwijs. 6 de leerjaar

Starten in het Secundair onderwijs. 6 de leerjaar Starten in het Secundair onderwijs 6 de leerjaar p. 1 De grote stap! De grote stap p. 2 Het S.O in vogelvlucht 7 6 5 4 3 2 1 3 de graad 2 de graad 1 ste graad p. 3 Het S.O in vogelvlucht 7 6 5 4 3 2 1??

Nadere informatie

STEM monitor 2015. 9 juni 2015 RITA DUNON

STEM monitor 2015. 9 juni 2015 RITA DUNON STEM monitor 2015 9 juni 2015 RITA DUNON Doelstellingen STEM-actieplan STEM-actieplan 2012-2020 streeft op middellange termijn naar: Meer starters en afgestudeerden in STEMopleidingen en richtingen die

Nadere informatie

Infodag. Lange Nieuwstraat 94, B-2000 Antwerpen v.u. M. Van Acker. Schoolfeest De Dames

Infodag. Lange Nieuwstraat 94, B-2000 Antwerpen v.u. M. Van Acker. Schoolfeest De Dames Infodag Lange Nieuwstraat 94, B-2000 Antwerpen v.u. M. Van Acker Schoolfeest De Dames 9 mei 2015 Studieaanbod Studie-aanbod Basisschool Kleuterschool Lagere school Humaniora ASO Eerste graad 1ste leerjaar

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

KEUZEBEGELEIDING KLAS 3

KEUZEBEGELEIDING KLAS 3 KEUZEBEGELEIDING KLAS 3 2013-2014 Afdelingsleiders Decanen dhr. drs. G.C. Zijlstra (vwo) en dhr. R de Boef (havo) mw. E. de Neef en mw. drs. A.C.R.I. Govaarts Mentoren 3A mw. E.A.M. van Veen 3GA dhr.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2004 2005 30 187 Wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs ter aanpassing van de profielen in de tweede fase van het vwo en het havo (aanpassing profielen

Nadere informatie

Zijn secundaire scholen klaar voor de onderwijshervormingen?

Zijn secundaire scholen klaar voor de onderwijshervormingen? Zijn secundaire scholen klaar voor de onderwijshervormingen? Een multiple case study naar de draagkracht van vier secundaire scholen om de hervormingen door te voeren Esther Gheyssens & Katrien Struyven

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info. Racisme

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info. Racisme Racisme Ik heb een onderwerp gekozen dat jullie misschien een beetje vreemd zullen vinden, namelijk het thema 'racisme'. Als je dat woord opzoekt dan staat er: Racisme: racisme is het discrimineren van

Nadere informatie

Informatieavond profielkeuze 3 vwo. 19 januari 2015

Informatieavond profielkeuze 3 vwo. 19 januari 2015 Informatieavond profielkeuze 3 vwo 19 januari 2015 Programma 20.00 uur: Welkom en inleiding Informatie over culturele kunstzinnige vorming en maatschappijleer Informatie over de profielen 20.45 uur: Bijeenkomst

Nadere informatie

Studiegebied. (tso) Tweede graad... Techniek-wetenschappen. Derde graad...

Studiegebied. (tso) Tweede graad... Techniek-wetenschappen. Derde graad... Studiegebied (tso) Tweede graad... Techniek-wetenschappen Derde graad... Techniek-wetenschappen STUDIEGEBIED CHEMIE Studierichting Techniek-wetenschappen de graad Een woordje uitleg over de studierichting...

Nadere informatie

Dyslexie. Een grote tegenvaller. Een vervelend probleem

Dyslexie. Een grote tegenvaller. Een vervelend probleem Dyslexie Een grote tegenvaller Als iemand dyslexie heeft heet dat een dyslecticus. Het meervoud van een dyslecticus is dyslectici. Dyslexie is een woord uit de Griekse taal, het betekent `slecht lezen`.

Nadere informatie

Geef bijles in / en aan (klassen) Onderbouw. Wiskunde, Natuurkunde, Scheikunde, Engels. Klas 1 t/m 3. Nederlands, Frans, Spaans, Engels, Geschiedenis:

Geef bijles in / en aan (klassen) Onderbouw. Wiskunde, Natuurkunde, Scheikunde, Engels. Klas 1 t/m 3. Nederlands, Frans, Spaans, Engels, Geschiedenis: Naam 4 +PLUSSER Klas e-mailadres Onderbouw Geef bijles in / en aan (klassen) Profiel Arthur van der Weiden Geslaagd voor HAVO 2011-2012 arthurweiden1@gmail.com Lalaine Faber lalainelf@gmail.com Wiskunde,

Nadere informatie

Het studieaanbod van het Atheneum Jan Fevijn. Lessentabellen 2 e en 3 e graad 2015-2016

Het studieaanbod van het Atheneum Jan Fevijn. Lessentabellen 2 e en 3 e graad 2015-2016 Het studieaanbod van het Atheneum Jan Fevijn Lessentabellen 2 e en 3 e graad 2015-2016 Campus Assebroek Campus Sint-Michiels Daverlostraat 132 Baron de Serretstraat 88 8310 Assebroek 8200 Sint-Michiels

Nadere informatie

Profielkeuzevoorlichting 3 atheneum + 3 gymnasium 3 december 2015

Profielkeuzevoorlichting 3 atheneum + 3 gymnasium 3 december 2015 Profielkeuzevoorlichting 3 atheneum + 3 gymnasium 3 december 2015 Het profiel I II Het gemeenschappelijk deel Profielvakken III Keuzevakken in het vrije deel De samenstelling van het vakkenpakket. I: Het

Nadere informatie

Thema Kinderen en school

Thema Kinderen en school http://www.edusom.nl Thema Kinderen en school Lesbrief 20. Het adviesgesprek. Wat leert u in deze les? Advies vragen. / woorden die hetzelfde betekenen. Advies geven. / woorden die hetzelfde betekenen.

Nadere informatie

Middenschool Sint-Gertrudis

Middenschool Sint-Gertrudis KATHOLIEK ONDERWIJS LANDEN Middenschool Sint-Gertrudis Groenendael 2A www.kolanden.be Informatienamiddag Zondag 15 maart 2015 om 14 uur In de feestzaal van de school Eerste leerjaar A Godsdienst + KEUZE

Nadere informatie

Voorlichtingsavond 9 maart 2015. TTO Gymnasium Gymnasium +

Voorlichtingsavond 9 maart 2015. TTO Gymnasium Gymnasium + Voorlichtingsavond 9 maart 2015 TTO Gymnasium Gymnasium + Welcome Voor wie is tto? Hou je van reizen? Vind je samenwerken leuk? Je wilt goed Engels leren. Hou je van uitdagingen? Brugklas naar Engeland

Nadere informatie

Een compleet opleidingenaanbod!

Een compleet opleidingenaanbod! Een compleet opleidingenaanbod! Campus Hof van Riemen Frans Coeckelbergsstraat 17-22 2220 Heist-op-den-Berg T 015 24 18 45 F 015 24 12 13 kta.heist-op-den-berg@g-o.be www.campushofvanriemen.be Citaten

Nadere informatie

info brochure sportwetenschappen in het College Collegestraat 31-9100 Sint-Niklaas www.sjks.be - Tel. 03 780 71 50

info brochure sportwetenschappen in het College Collegestraat 31-9100 Sint-Niklaas www.sjks.be - Tel. 03 780 71 50 info brochure Even kennismaken... sportwetenschappen in het College Collegestraat 31 9100 SintNiklaas www.sjks.be Tel. 03 780 71 50 Inhoud Unieke studierichting 2 Wat je moet weten! 2 Keuzemotieven voor

Nadere informatie

Lessentabellen vanaf 2015-2016 (voorlopige versie) Latijn Economie Wetenschappen

Lessentabellen vanaf 2015-2016 (voorlopige versie) Latijn Economie Wetenschappen Lessentabellen vanaf 2015-2016 (voorlopige versie) Lessentabellen 2 de graad ASO Latijn Economie Wetenschappen Humane Wetenschappen 1 2 1 2 1 2 1 2 Godsdienst/Zedenleer/Islam 2 2 2 2 2 2 2 2 Nederlands

Nadere informatie

KWALITEITSONDERWIJS CAMPUS IN HET GROEN MODERN INTERNAAT UNIFORM

KWALITEITSONDERWIJS CAMPUS IN HET GROEN MODERN INTERNAAT UNIFORM OnzeLieveVrouwlyceum Genk Alle tijd voor jong talent KWALITEITSONDERWIJS CAMPUS IN HET GROEN MODERN INTERNAAT UNIFORM Kwaliteitsonderwijs met hartverwarmende aandacht voor iedere leerling en met zorg voor

Nadere informatie

Alle ruimte. voor jou w groei BEROEPSONDERWIJS

Alle ruimte. voor jou w groei BEROEPSONDERWIJS Alle ruimte voor jou w groei BEROEPSONDERWIJS Campus Het Spoor Mol 02 Leerlingen leren door te doen, te ondervinden, mee te maken,. Ze beleven met hun zintuigen, verstand en gevoel, alleen of in groep.

Nadere informatie

Wat biedt het GO! atheneum en leefschool De Tandem?

Wat biedt het GO! atheneum en leefschool De Tandem? ASO? TSO? BSO? Wat biedt het GO! atheneum en leefschool De Tandem? GO! atheneum en leefschool De Tandem is een secundaire school met ASO -, TSO -, BSO - afdelingen. Dit wil zeggen dat de leerlingen in

Nadere informatie

OUDERAVOND DINSDAG 17 NOVEMBER 2015

OUDERAVOND DINSDAG 17 NOVEMBER 2015 OUDERAVOND DINSDAG 17 NOVEMBER 2015 2 OUDERAVOND 3 (T)VWO 2015-16 Dinsdag 17 november 2015 Op deze speciale ouderavond voor de leerlingen van klas 3 tvwo en 3 vwo krijgt u informatie over de inrichting

Nadere informatie

Resultaten enquête jongerenambassadeurs voor sociale inclusie

Resultaten enquête jongerenambassadeurs voor sociale inclusie Resultaten enquête jongerenambassadeurs voor sociale inclusie Datum: 12 november 2013 1 Deelnemers Belangrijk om op te merken in elke communicatie is dat deze enquête peilde bij een 500-tal jongeren over

Nadere informatie

WORKSHOP. Type ASO TSO BSO KSO

WORKSHOP. Type ASO TSO BSO KSO WORKSHOP NAAM ORGANISATIE _ Integratiedienst Leuven - Wereldkleur TITEL WORKSHOP Jongeren in Afrika DOELGROEP Lager Onderwijs 3 e graad Secundair Onderwijs 1 e graad 2 e graad 3 e graad 4 e graad Type

Nadere informatie

Hoofdstuk 3 : Secundair onderwijs. Deel 1 SCHOOLBEVOLKING. 3.1. Gewoon secundair onderwijs

Hoofdstuk 3 : Secundair onderwijs. Deel 1 SCHOOLBEVOLKING. 3.1. Gewoon secundair onderwijs Deel 1 SCHOOLBEVOLKING 1 Hoofdstuk 3 : Secundair onderwijs 3.1. Gewoon secundair onderwijs 3.1.3. Schoolse vorderingen en zittenblijven in het gewoon secundair onderwijs 118 Schooljaar 2013-2014 Schoolse

Nadere informatie

WAT VERANDERT ER IN HET SECUNDAIR ONDERWIJS? Brochure voor ouders

WAT VERANDERT ER IN HET SECUNDAIR ONDERWIJS? Brochure voor ouders WAT VERANDERT ER IN HET SECUNDAIR ONDERWIJS? Brochure voor ouders Beste ouder De school neemt vandaag een belangrijke plaats in in het leven van je kind. School en opleiding hebben bovendien een grote

Nadere informatie

GEZONDHEIDS- EN WELZIJNSWETENSCHAPPEN

GEZONDHEIDS- EN WELZIJNSWETENSCHAPPEN Onze school heet u van harte welkom in de studierichting: TSO 3 de graad GEZONDHEIDS- EN WELZIJNSWETENSCHAPPEN Inschrijvingen: tijdens schooldagen en zomervakantie van 9u tot 12u en van 13u tot 16u Opendeurdag:

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad Profilering derde graad De leerling heeft in de eerste en de tweede graad de gelegenheid gehad om zijn of haar interesses te ontdekken. Misschien heeft hij of zij al enig idee ontwikkeld over toekomstige

Nadere informatie

Vraag nr. 219 van 14 januari 2013 van ANN BRUSSEEL

Vraag nr. 219 van 14 januari 2013 van ANN BRUSSEEL VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN PASCAL SMET VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS, JEUGD, GELIJKE KANSEN EN BRUSSEL Vraag nr. 219 van 14 januari 2013 van ANN BRUSSEEL Geïntegreerde lerarenopleiding Aandacht

Nadere informatie

SS INFOBROCHURE SECUNDAIR ONDERWIJS

SS INFOBROCHURE SECUNDAIR ONDERWIJS SS INFOBROCHURE SECUNDAIR ONDERWIJS TWEEDE LEERJAAR A VAN HET EERSTE NAAR HET TWEEDE LEERJAAR Nog even en je beëindigt het A. Na dit leerjaar kan je nog bijna alle kanten op maar als je geen Klassieke

Nadere informatie

pagina 2 van 5 Laten we maar weer eens een willekeurige groep voorwerpen nemen. Er bestaan bijvoorbeeld -- om maar iets te noemen -- allerlei verschil

pagina 2 van 5 Laten we maar weer eens een willekeurige groep voorwerpen nemen. Er bestaan bijvoorbeeld -- om maar iets te noemen -- allerlei verschil pagina 1 van 5 Home > Bronteksten > Plato, Over kunst Vert. Gerard Koolschijn. Plato, Constitutie (Politeia), Amsterdam: 1995. 245-249. (Socrates) Nu we [...] de verschillende elementen van de menselijke

Nadere informatie

A. Persoonlijke gegevens

A. Persoonlijke gegevens Windesheim, Gesprek op afstand Zelfevalutie/feedbackformulier Beste (aankomende) student, Hartelijk dank voor het invullen en versturen van het Intakeformulier Afstandsleren School of Education. Per e-mail

Nadere informatie

Uw ervaringen na 1 jaar M-decreet

Uw ervaringen na 1 jaar M-decreet Uw ervaringen na 1 jaar M-decreet Heeft u leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften door de invoering van het M-decreet in uw klas of school? Is uw rol als ondersteuner gewijzigd omwille van de invoering

Nadere informatie

nieuwsbrief viio 2.0

nieuwsbrief viio 2.0 nieuwsbrief viio 2.0 LEERLINGEN - OUDERS - GEÏNTERESSEERDEN - NUMMER 1- DECEMBER 2015 - www.viio.be Beste leerling, ouder en/of geïnteresseerde in viio Voor viio breken er belangrijke tijden aan. We zitten

Nadere informatie

LESSENTABELLEN 2013-2014. Het studieaanbod van het Koninklijk Atheneum Assebroek

LESSENTABELLEN 2013-2014. Het studieaanbod van het Koninklijk Atheneum Assebroek LESSENTABELLEN 2013-2014 Het studieaanbod van het Koninklijk Atheneum Assebroek Koninklijk Atheneum Assebroek GO! - Scholengroep 25 - Brugge-Oostkust Daverlostraat 132-8310 Assebroek 050/36.68.80 web:

Nadere informatie

Modernisering Secundair Onderwijs versterken, verdiepen & verkennen

Modernisering Secundair Onderwijs versterken, verdiepen & verkennen Modernisering Secundair Onderwijs versterken, verdiepen & verkennen Vlaams Viceminister-president en Vlaams minister van Onderwijs, Hilde Crevits Waarom? Het goede koesteren en versterken waar nodig! te

Nadere informatie

Latijn: iets voor jou?

Latijn: iets voor jou? : n j i t a L r o o v s iet jou? De Romeinen en wij Waar komen onze letters vandaan? Hoe komen we aan de namen van de maanden? De antwoorden op vele van deze vragen vind je vaak in het verleden bij de

Nadere informatie

Wat biedt het GO! atheneum en leefschool De Tandem?

Wat biedt het GO! atheneum en leefschool De Tandem? ASO? TSO? BSO? Wat biedt het GO! atheneum en leefschool De Tandem? GO! atheneum en leefschool De Tandem is een secundaire school ASO -, TSO -, BSO - afdelingen. Dit wil zeggen dat de leerlingen in de eerste

Nadere informatie

KOM NAAR DE OPEN DAG! 30 januari 2015. Johan van. Oldenbarnevelt. Gymnasium

KOM NAAR DE OPEN DAG! 30 januari 2015. Johan van. Oldenbarnevelt. Gymnasium KOM NAAR DE OPEN DAG! 30 januari 2015 Johan van Oldenbarnevelt Gymnasium EEN GYMNASIUM? Het Stedelijk Gymnasium Johan van Oldenbarnevelt, het JvO, is een zelfstandig gymnasium. Dat is een school waar alle

Nadere informatie

ELSEVIERS HULP BIJ STUDIEKEUZE

ELSEVIERS HULP BIJ STUDIEKEUZE ELSEVIERS HULP BIJ STUDIEKEUZE Naam:... Klas:... STAP : WAT KAN IK? Voor welke vakken haal(de) je de hoogste cijfers op school? Aardrijkskunde Algemene natuurwetenschappen Bewegen, sport en maatschappij

Nadere informatie

Kwaliteit en kansen voor elke leerling

Kwaliteit en kansen voor elke leerling Kwaliteit en kansen voor elke leerling Voorstel van de Commissie Monard St.A.M. 21 oktober 2009 Hilde Meysman Vooraf perspectief aanpak 1. Krijtlijnen voor de vernieuwing Het Vlaams secundair onderwijs

Nadere informatie

ATHENEUM BRUSSEL, EEN SCHOOL MET EEN MISSIE EN VEEL PASSIE!

ATHENEUM BRUSSEL, EEN SCHOOL MET EEN MISSIE EN VEEL PASSIE! ATHENEUM BRUSSEL, EEN SCHOOL MET EEN MISSIE EN VEEL PASSIE! In Atheneum Brussel gaat een heel specifieke onderwijswereld voor je open. Met lessen die het klaslokaal overstijgen, kleine leerlingengroepen,

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad Profilering derde graad De leerling heeft in de eerste en de tweede graad de gelegenheid gehad om zijn of haar interesses te ontdekken. Misschien heeft hij of zij al enig idee ontwikkeld over toekomstige

Nadere informatie

VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN. Vraag nr. 426 van 9 april 2014 van ANN BRUSSEEL

VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN. Vraag nr. 426 van 9 april 2014 van ANN BRUSSEEL VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN PASCAL SMET VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS, JEUGD, GELIJKE KANSEN EN BRUSSEL Vraag nr. 426 van 9 april 2014 van ANN BRUSSEEL Geïntegreerde lerarenopleiding Aandacht

Nadere informatie

Levensloopbaan Workout 6: een verslag Onderwijs en Levenslang leren

Levensloopbaan Workout 6: een verslag Onderwijs en Levenslang leren Levensloopbaan Workout 6: een verslag Onderwijs en Levenslang leren Dinsdag 14 oktober was VOV te gast in het Montfortcollege in Rotselaar, een prachtige locatie die meteen inspiratie bracht voor onze

Nadere informatie

Algemene structuur. 2 de graad BSO

Algemene structuur. 2 de graad BSO Algemene structuur ASO 2 de graad TSO Economie Latijn Wetenschappen Handel Soc. en Techn. Wetenschappen BSO Kantoor Voeding-Verzorging ASO 3 de graad TSO Economie-Wiskunde Latijn-Wiskunde Wetenschappen-Wiskunde

Nadere informatie

CD&V ONDERWIJS 3 D PLAN STERKER ONDERWIJS, STERKERE TOEKOMST. Sterker onderwijs, Sterkere toekomst ONS 3D PLAN ONDERWIJS

CD&V ONDERWIJS 3 D PLAN STERKER ONDERWIJS, STERKERE TOEKOMST. Sterker onderwijs, Sterkere toekomst ONS 3D PLAN ONDERWIJS CD&V 3 D PLAN STERKER ONDERWIJS, STERKERE TOEKOMST ONDERWIJS DE AANPAKKERS VAN MORGEN ZITTEN VANDAAG IN MIJN KLAS. ONS VLAAMS ONDERWIJS IS TOP! PARTICIPATIE VAN KINDEREN VANAF 3 JAAR IN HET ONDERWIJS HEEFT

Nadere informatie

Oriëntatienota hervorming SO

Oriëntatienota hervorming SO VVKSO CODIS/DOC/10/26 2010-10-08 Oriëntatienota hervorming SO CODI-aso 28 september 2010 Structuur SO in de toekomst Voorstel kijkwijzer (bureau VVKSO 30-9-10) Gradenstructuur behouden Totale persoon vormen

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure HANDEL (3de graad TSO) Leerlingprofiel Je bent 16 jaar en je kiest voor een studierichting in de 3de graad. Zou de richting Handel iets voor jou zijn? Handel is

Nadere informatie

ELSEVIER HULP BIJ STUDIEKEUZE

ELSEVIER HULP BIJ STUDIEKEUZE ELSEVIER HULP BIJ STUDIEKEUZE Naam:... Klas:... Stap : Wat Kan ik? Voor welke vakken haal(de) je de hoogste cijfers op school? Aardrijkskunde Algemene natuurwetenschappen Bewegen, sport en maatschappij

Nadere informatie

ELSEVIER HULP BIJ STUDIEKEUZE

ELSEVIER HULP BIJ STUDIEKEUZE ELSEVIER HULP BIJ STUDIEKEUZE Naam:... Klas:... Stap : Wat Kan ik? Voor welke vakken haal(de) je de hoogste cijfers op school? Aardrijkskunde Algemene natuurwetenschappen Bewegen, sport en maatschappij

Nadere informatie

Oud maar niet out. Denken en doen met de Oudheid vandaag. 95180_Oud maar niet out_vw.indd 1 13/03/12 10:24

Oud maar niet out. Denken en doen met de Oudheid vandaag. 95180_Oud maar niet out_vw.indd 1 13/03/12 10:24 Oud maar niet out Denken en doen met de Oudheid vandaag 95180_Oud maar niet out_vw.indd 1 13/03/12 10:24 95180_Oud maar niet out_vw.indd 2 13/03/12 10:24 Oud maar niet out Denken en doen met de oudheid

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure HANDEL (3de graad TSO) Leerlingenprofiel Je bent 16 jaar en je kiest voor een studierichting in de 3de graad. Zou de richting Handel iets voor jou zijn? Handel is

Nadere informatie