Nieuwsgierigheid naar de Bijbel

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nieuwsgierigheid naar de Bijbel"

Transcriptie

1 Nieuwsgierigheid naar de Bijbel 1 Aan het begin van de zestiende eeuw was er bij veel mensen een nieuwsgierigheid naar de Bijbel en de Bijbelse boodschap. Mede hieruit is de groeiende vraag naar (nieuwe) Bijbelvertalingen in de volkstaal te verklaren. Ook andere factoren speelden een rol. Te denken valt aan de sterk ontwikkelde boekdrukkunst, de groeiende welvaart, de hoge alfabetiseringsgraad, de ontwikkeling van hoorbaar lezen naar stil lezen, de groeiende individualisering in de omgang en verwerking van godsdienstige teksten, de zelfstandige en kritische houding tegenover de kerk als bemiddelende instantie tussen God en mens en de invloed van het Bijbels humanisme 1 dat voor velen de Bijbel in het middelpunt van het theologisch denken en godsdienstig leven had geplaatst. De uitvinding van de boekdrukkunst en de ontwikkeling van de humanistische taalwetenschap waren van groot belang voor de verspreiding van de kennis van de Bijbel in de zestiende eeuw. Om deze kennis onder de Bijbelgeleerden te bevorderen, kwam de Spaanse kardinaal Francisco Ximénes de Cisneros ( ) met de Biblia polyglotta complutensis (veeltalige Bijbel uit Complutum, ). Hierin was de originele Hebreeuwse en Griekse tekst naast die van de Vulgata 3 gedrukt en aan de voet van de bladzijden stond een Aramese tekst met een Latijnse interpretatie ervan. 4 Francisco Ximénes de Cisneros ( ), aartsbisschop van Toledo, streefde ernaar het christelijk leven te hervormen. Ook leidde hij een campagne met het doel de Moren te bekeren. In 1507 werd hij kardinaal en in 1508 financierde hij met eigen geld de stichting van de Universiteit van Alcalá de Henares. Daar bracht hij geleerden bijeen uit Parijs, Bologna en Salamanca. Vervolgens financierde hij toezicht op de publicatie van de Biblia polyglotta complutensis. De kerk was tegen het vertalen van Bijbels in de volkstaal, omdat de gewone man of vrouw de tekst wel eens verkeerd zou kunnen interpreteren en daardoor tot ketterijen zou kunnen vervallen. Kerkelijke leiders wilden echter wel de meest accurate Bijbeltekst vaststellen. Hoewel ze de Vulgata als hun officiële Bijbel beschouwden, lieten ze wel correcties en revisies in de vertaling toe. De nieuwe universiteiten stimuleerden de zoektocht naar een zo accuraat mogelijke tekst. Ze maakten daarbij graag gebruik van boeken met Bijbelteksten in de originele taal met oude vertalingen ernaast, polyglotten of meertalige Bijbels genoemd. 1 In Duitsland en de Nederlanden ontwikkelde zich in de 15e eeuw een Bijbels humanisme; dit propageerde een persoonlijker geloofsbeleving dan tot dusverre gebruikelijk was. 2 Complutum = Alcalá de Henares, het Spaanse stadje waar in 1500 een nieuwe universiteit was gesticht door Ximénes de Cisneros. Polyglot = veel talig (poly = veel; glot = taal). 3 De vanaf eind vierde eeuw verspreide Latijnse vertaling van de Bijbel 4 Ximenès kwam waarschijnlijk op het idee van een meertalige Bijbel, door de zestalige studie-uitgave van het Oude Testament, de Hexapla, samengesteld en geschreven door Origenes ( /254). De Hexapla bestond uit een aantal kolommen waarin, naast elkaar, verschillende Joodse versies en Griekse vertalingen van de Bijbel opgenomen waren. Hoewel het aantal gebruikte kolommen uiteenliep, werden er voor de meeste gedeelten zes kolommen gebruikt. Vandaar de naam Hexapla (wat zesvoudig betekent). In het algemeen bevatten de kolommen de volgende versies van het Oude Testament: * de Hebreeuwse tekst in de vorm die op dat moment als standaard gold, * een Griekse transliteratie (omzetting van het Hebreeuws in het Griekse schriftsysteem) van deze tekst, * een Griekse vertaling van Aquila (circa 130), * een Griekse vertaling van Symmachus de Ebioniet (omstreeks 170), * de Septuagint in een door Origenes zelf herziene versie, * en een Griekse vertaling van Theodotion (eind tweede eeuw). De Hexapla is waarschijnlijk nooit in zijn geheel overgeschreven, enkel fragmenten ervan. Enkele van die fragmenten zijn bewaard gebleven.

2 2 Om aan de behoefte aan kennis onder de niet-geleerden tegemoet te komen, werden voor gebruik in huiselijke kring op zon- en feestdagen op grote schaal de Psalmen en de Epistel- en Evangelieboeken, al dan niet vergezeld van de bijbehorende liturgische gebeden, in de volkstaal verspreid. Ook verschenen er volop evangeliënharmonieën, vertalingen van afzonderlijke Bijbelboeken, getijdenboeken 5 en brevieren 6, waarin grote delen van de bijbel waren verwerkt. Tussen 1460 en 1522 verschenen alleen al in Duitsland achtenzeventig drukken van de lectionaria (boeken met Bijbelgedeelten die in de eredienst werden gelezen: de Psalmen, brieven en evangeliën). Bovendien werd in deze tijd de volledige Bijbel achttien maal ter perse gelegd en waren er zestig drukken van afzonderlijke Bijbelgedeelten in omloop. De vertalingen van (gedeelten) van de Bijbel gingen allemaal terug op de Vulgata. Het jaar 1522 bracht een omkeer in de geschiedenis van de Nederlandse Bijbelvertaling. In dat jaar publiceerde de Amsterdamse drukker Doen Pietersoen het Evangelie naar de beschrijving van Mattheüs in een vertaling die teruggaat op de Latijnse tekst uit Erasmus Novum Testamentum (1516) en op de Vulgata. Een grote stroom Nederlandstalige Bijbeldrukken kwam op gang: tussen 1522 en 1545 verschenen tachtig Nederlandse edities. Van onschatbare betekenis was daarbij het werk Biblia Polyglotta. Academia Complutensi: Arnaldi Guillelmi de Brocario, v.: ill., front.; 39 cm. [Safe folio ]. De eerste meertalige Bijbel. van de Duitse reformator Maarten Luther ( ). Hij vertaalde uit de grondtaal. Door hem werd de Bijbel een volksboek bij uitstek. De kerk stond hier uiterst sceptisch tegenover. Ze veroordeelde niet zozeer het drukken van een Bijbel in de volkstaal, maar vooral het ketterse element dat in deze Bijbeluitgaven naar voren kwam. Ze gaf opdracht dat Bijbelvertalingen voortaan de Vulgata moesten volgen. Vanaf 1525 verbood ze Bijbeledities met verklaringen, kanttekeningen en voorwoorden die de verboden leringen van Luther en de zijnen boden. Dat deed ze ook omdat de voorwoorden, inleidingen, korte samenvattingen boven de hoofdstukken, aantekeningen in de kantlijn en registers hulpmiddelen waren die de zelfstandigheid van de individuele lezer ten opzichte van de kerk en haar voorgangers vergrootten. 5 Een getijdenboek is gebedenboek voor de privédevotie van leken. De kern van een getijdenboek bestond uit een aantal teksten die ontleend waren aan het gebedenboek voor religieuzen, het brevier. Zo kon de leek zijn gebedsleven zoveel mogelijk aanpassen aan dat van de kerk. Geestelijken stonden immers zo was de opvatting in direct contact met het Hogere. Door hen zoveel mogelijk na te volgen, zou iets van de heilswerking op de gewone man of vrouw kunnen afstralen. Het gebruik van getijdenboeken kwam in de dertiende eeuw op gang in Frankrijk en de Zuidelijke Nederlanden en verbreidde zich in de veertiende eeuw in heel Europa onder brede lagen van de bevolking. De Franse, Duitse en Belgische getijdenboeken waren voor het grootste deel geschreven in de taal van de kerk, het Latijn. 6 Een brevier is een gebedenboek van priesters en kloosterlingen.

3 3 Niet alleen de kerk maar ook de burgerlijke overheid was er alles aan gelegen om ketterijen te bestrijden. Zo maakten keizerlijke plakkaten melding van verboden Bijbeluitgaven. Een plakkaat van 24 september 1525 stelde dat dwalingen gedeeltelijk daaruit voortkwamen, dat leecken ende ongeleerde persoenen die duitsche evangelien ende andere geestelicke scriften dagelicx lesen nae hoeren verstande (= naar eigen opvatting) ende daervan mit malcanderen diversche disputatien hebben. Daarom bepaalde de keizer dat van nu voortaen geen personen vergadering sullen mogen maicken int heymelick of int openbaer om te lezen oft spreken van die evangelie, depistole van sinte Pauwels oft andere geestlicke scriften in latijne, duytsche ofte walsch, noch dieselve scriften te interpreteren ofte up dinterpretacie ende verstant van dien te disputeren, in wat manieren dattet zy. 7 L. den Besten Literatuur Besten, Leen den, Het uitgelezen boek. De bijbel in Nederland, Zoetermeer: Meinema Miller, Stephen M. & Huber, Robert V., De geschiedenis van de Bijbel. Het ontstaan en de invloed van de Bijbel, Kampen: Kok Pagina 30, 17 x 12 cm, in Getijdenboek, gedrukt op 10 september 1500 in Parijs door de Nederlander Wolfgang Hopyl, s-gravenhage: Koninklijke bibliotheek. Het getijdenboek is waarschijnlijk eigendom geweest van een kerkelijke hoogwaardigheidsbekleder, omdat op zowel de voor- als achterkant een afdruk van een kardinaalshoed te zien is. Naast de getijden staat er ook een aantal gebeden in tot heiligen, zoals Sint Nicolaas en Sint Maarten. De meeste getijdenboeken waren geschreven in het Latijn. Het unieke van de latere Nederlandse getijdenboeken (eind veertiende eeuw) is dat ze geschreven waren in de volkstaal. 7 Geciteerd in: Bruin, C.C. de, & Broeyer, F., De Statenbijbel en zijn voorgangers. Nederlandse bijbelvertalingen vanaf de Reformatie tot 1637, Amsterdam/Brussel 1993, 130.

4 4 Getijdenboek, circa , 20 x 13 cm, signatuur 77 L 60, s-gravenhage: Koninklijke Bibliotheek. Dit getijdenboek bevat een kalender met regionale feesten, namelijk St. Donaas (14 oktober) en St. Basilius (14 juni). Het bevat daarnaast elf miniaturen die de hele bladzijde vullen, geschilderd door een in Brugge werkzame kunstenaar van wie de identiteit onbekend is. Hij wordt aangeduid als de Meester van de Kleine Ogen (aux yeux bridées). Deze kunstenaar werkt met uitgesproken kleuren, wat goed te zien is aan de heldere randen en initialen. Trivulzio Getijdenboek, circa 1470, 13 x 9 cm, signatuur SMC 1, s-gravenhage: Koninklijke Bibliotheek. Ooit maakte het handschrift deel uit van de verzameling van de vorsten van Trivulzio te Milaan, maar aan het begin van de twintigste eeuw was de verblijfplaats niet langer bekend. Het handschrift is gemaakt in Vlaanderen, waarschijnlijk in Brugge en Gent, en bevat een rijk versieringsprogramma met miniaturen van verscheidene meesters: Lieven van Lathem uit Antwerpen, Simon Marmion uit Valenciennes, en een illuminator uit Gent die de Meester van Maria van Bourgondië wordt genoemd. Op de bladvullende miniatuur die Pinksteren voorstelt, zien we de neerdaling van de Heilige Geest. De kunstenaar plaatst deze gebeurtenis in een nauwkeurig weergegeven gotisch kerkinterieur, compleet met gedraaide kolommen en een vergulde koorafscheiding. Ter voltooiing van zijn miniatuur voegde hij fijne gouden accenten toe, waarbij hij waarschijnlijk een kwastje gebruikte met niet meer dan twee of drie haren. De stralenkrans rond de duif is zo subtiel dat hij bijna etherisch is. e randen in dit handschrift verlevendigen de religieuze voorstellingen en brengen de toeschouwer in verrukking. In de marge bijvoorbeeld, heeft de kunstenaar met grote nauwkeurigheid een zeldzame hop afgebeeld. Tot op heden wordt gezegd dat deze vogel de komst van regen voorspelt, hoewel hij in deze afbeelding de Heilige Geest lijkt aan te kondigen. Rechtsonder in de marge heeft de miniaturist een harpij (Latijn: harpyia) afgebeeld, een roofzuchtig monster met het hoofd van een vrouw, de klauwen van een leeuw, en de vleugels van een roofvogel. Terwijl deze figuur de macht en het gevaar van vrouwen verbeeldt, is het ook een vorm van woordspel: de harpij bespeelt een harp. De figurengroep linksonder versterkt de verbeelding van de macht van vrouwen. Deze vrouw, die viool speelt en op een man zit, verbeeldt waarschijnlijk Phyllis, die haar echtgenoot Aristoteles bereed als een paard.

5 5 Einde van het boek Genesis en begin van het boek Exodus, in: Biblia Polyglotta, Academia Complutensi: Arnaldi Guillelmi de Brocario, v.: ill., front.; 39 cm. [Safe folio ]. In polyglottenbijbels werd het Oude Testament in drie kolommen afgedrukt: in de standaard Hebreeuwse (Masoretische) versie, de Septuaginta (de Griekse vertaling van het Hebreeuws) en de Vulgata (de Latijnse vertaling). Voor de eerste vijf boeken van de Bijbel waren Aramese targums (parafrasen), in Hebreeuwse letters gedrukt, onder aan elke bladzijde geschreven, samen met de Latijnse vertaling ervan.

Deux-Aesbijbel (1562)

Deux-Aesbijbel (1562) Deux-Aesbijbel (1562) 1 Een aantal Nederlandse protestanten, die sterk beïnvloed waren door de Franse reformator Johannes Calvijn (1509 1564), troffen in de Liesveldtbijbel (1526-1542) en in de Biestkensbijbel

Nadere informatie

Koptische, Gotische, Armeense, Ethiopische en Syrische vertaling

Koptische, Gotische, Armeense, Ethiopische en Syrische vertaling Koptische, Gotische, Armeense, Ethiopische en Syrische vertaling 1 In de tijd dat de mensen het Grieks van de Septuaginta (Griekse vertaling van het Oude Testament) steeds slechter begonnen te verstaan,

Nadere informatie

Oude Testament: taal. Hebreeuwse inscriptie, zevende eeuw voor Christus, gevonden tijdens opgravingen bij Hasha yadu.

Oude Testament: taal. Hebreeuwse inscriptie, zevende eeuw voor Christus, gevonden tijdens opgravingen bij Hasha yadu. Oude Testament: taal 1 De taal van de Tenach ofwel het Oude Testament is het Hebreeuws (op Daniël 2:4 7:28 en Ezra 4:8 6:18 na, die geschreven zijn in de Syrische volkstaal: het Aramees). Het Hebreeuws

Nadere informatie

Van kerkboek tot literair boek

Van kerkboek tot literair boek Van kerkboek tot literair boek Neerslag van vragen, zoeken, ervaren en vinden 1 Verwondering en verbijstering over wat er in de wereld en in ons leven gebeurt, kunnen ons religieus maken, ontvankelijk

Nadere informatie

Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel

Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel Willibrord Willibrord werd geboren als zoon van pas bekeerde ouders en werd als zevenjarige jongen door zijn vader Wilgis toevertrouwd aan het klooster van Ripon nabij

Nadere informatie

Memorieboek of calendarium-necrologium van het Sint Plechelmuskapittel te Oldenzaal Inleiding bij de internet-editie

Memorieboek of calendarium-necrologium van het Sint Plechelmuskapittel te Oldenzaal Inleiding bij de internet-editie Memorieboek of calendarium-necrologium van het Sint Plechelmuskapittel te Oldenzaal Inleiding bij de internet-editie In een vitrine in de oude sacristie van de St. Plechelmusbasiliek te Oldenzaal is een

Nadere informatie

De Bijbel is een geestelijk boek.

De Bijbel is een geestelijk boek. De essentie van deze studie is neergelegd in de blauw gekleurde tekst. De zwart gekleurde tekst dient ter verduidelijking en voor nadere studie en kan bij eerste lezing worden overgeslagen. De Bijbel is

Nadere informatie

Oorspronkelijke handschriften van de Statenvertalers in de Collectie Rolandus (2)

Oorspronkelijke handschriften van de Statenvertalers in de Collectie Rolandus (2) Oorspronkelijke handschriften van de Statenvertalers in de Collectie Rolandus (2) Rolandus gebruikte Beza-edities uit 1567 en 1580 Inleiding In het vorige artikel is een beschrijving gegeven van de drie

Nadere informatie

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom. Naam:

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom. Naam: Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom Naam: Het Christendom Hallo, dit is de vragenlijst die hoort bij de website over geestelijke stromingen. Je kunt de website vinden

Nadere informatie

Genesisexodusleviticusnumerideuter onomiumjozuarechtersruthsamuëlko ningenkroniekenezranehemiaesterjo bpsalmenspreukenpredikerhoogliedj

Genesisexodusleviticusnumerideuter onomiumjozuarechtersruthsamuëlko ningenkroniekenezranehemiaesterjo bpsalmenspreukenpredikerhoogliedj Genesisexodusleviticusnumerideuter onomiumjozuarechtersruthsamuëlko ningenkroniekenezranehemiaesterjo bpsalmenspreukenpredikerhoogliedj Lesbrief bij expositie: Het boek der Boeken esajajeremiaklaagliederenezechiëlda

Nadere informatie

Liesveldtbijbel (1526-1542)

Liesveldtbijbel (1526-1542) Liesveldtbijbel (1526-1542) 1 In de Nederlanden gaf de Antwerpse drukker Jacob van Liesveldt (1490-1545) al in 1526 een Bijbel uit die berustte op de tot dan toe door de Duitse reformator Maarten Luther

Nadere informatie

Tijd van ontdekkers en hervormers (1500 1600) / Renaissance

Tijd van ontdekkers en hervormers (1500 1600) / Renaissance Tijdvakken Tijd van ontdekkers en hervormers (1500 1600) / Renaissance K.A. * Het begin van de Europese overzeese expansie * Het veranderende mens- en wereldbeeld van de Renaissance en het begin van een

Nadere informatie

Tijd van ontdekkers en hervormers (1500 1600) 5.2 Een nieuw mens en wereldbeeld. Europa rond 1500 (1500 1600) (1500 1600)

Tijd van ontdekkers en hervormers (1500 1600) 5.2 Een nieuw mens en wereldbeeld. Europa rond 1500 (1500 1600) (1500 1600) Onderzoeksvraag: hoe veranderde de renaissance en het humanisme de uitgangspunten van wetenschappers en kunstenaars? Europa rond 1500 Kenmerkende aspecten: Het veranderende mens en wereldbeeld van de Renaissance

Nadere informatie

Marinus Claeszoon van Reymerswaele (circa. 1490 1567), Hiëronymus, olieverf op hout, 1541, 80 x 108 cm, Madrid: Museo del Prado.

Marinus Claeszoon van Reymerswaele (circa. 1490 1567), Hiëronymus, olieverf op hout, 1541, 80 x 108 cm, Madrid: Museo del Prado. Vulgata 1 Op de Europees-Amerikaanse cultuur hebben de vertalingen van de Bijbel in het Latijn grote invloed gehad. De eerste hiervan verschenen al in de tweede eeuw in Noord-Afrika (toen gekerstend),

Nadere informatie

Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool

Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool NAAM September 2009 In september en oktober 2009 was de Levend evangelie Gemeente bezig met het onderwerp 40 DAGEN GEBED. Om gemeente breed

Nadere informatie

De wijsheid van Jesus Sirach

De wijsheid van Jesus Sirach Jesus Sirach vs5 9/21/06 10:35 AM Pagina 3 De wijsheid van Jesus Sirach Een vergeten joods geschrift Panc Beentjes Jesus Sirach vs5 9/21/06 10:35 AM Pagina 5 Inhoud Afkortingen 7 Woord vooraf 9 Inleiding

Nadere informatie

Oude Testament: samenstelling en indeling

Oude Testament: samenstelling en indeling Oude Testament: samenstelling en indeling Wat betreft de samenstelling en indeling van de Tenach ofwel het Oude Testament is er een hellenistisch-joodse en een Palestijns-joodse traditie. 1 De hellenistisch-joodse

Nadere informatie

Sprekers aanbod. De KBS wil u helpen bij het organiseren van lezingen dicht bij huis. In uw parochie of gemeente, in uw bezinningshuis of groep.

Sprekers aanbod. De KBS wil u helpen bij het organiseren van lezingen dicht bij huis. In uw parochie of gemeente, in uw bezinningshuis of groep. Sprekers aanbod De KBS wil u helpen bij het organiseren van lezingen dicht bij huis. In uw parochie of gemeente, in uw bezinningshuis of groep. Lezingen zijn populair. Geen wonder, want luisteren naar

Nadere informatie

Beleidsplan Gereformeerde Bijbelstichting 2016-2019

Beleidsplan Gereformeerde Bijbelstichting 2016-2019 1. Inleiding 2 2. Activiteiten 3 3. Werving van gelden 5 4. Beheer van de gelden 5 5. Besteding van de gelden 5 6. Nawoord 6 1 1. Inleiding De Gereformeerde Bijbelstichting (GBS) is op 14 januari 1966

Nadere informatie

Kom tot ons, de wereld wacht. Kalender voor Advent en Kerst 2013

Kom tot ons, de wereld wacht. Kalender voor Advent en Kerst 2013 Kalender voor Advent en Kerst 2013 Kom tot ons, de wereld wacht Deze adventskalender heeft de vorm van een wereldbol. Want Jezus is de Redder voor de hele wereld. De meeste voorouders van Jezus kwamen

Nadere informatie

Doel van Bijbelstudie

Doel van Bijbelstudie Bijbelstudie Hebreeën 4:12 Want het woord Gods is levend en krachtig en scherper dan enig tweesnijdend zwaard en het dringt door, zó diep, dat het vaneen scheidt ziel en geest, gewrichten en merg, en het

Nadere informatie

Lutherbijbel (1522/1546)

Lutherbijbel (1522/1546) Lutherbijbel (1522/1546) 1 De taal van de tot de zestiende eeuw verschenen Bijbelvertalingen was vrij stroef: de vertalers hadden groot ontzag voor de Vulgata 1 en volgden daarom slaafs de tekst ervan;

Nadere informatie

Preek 8 mei 2016 met Hemelvaart afbeeldingen

Preek 8 mei 2016 met Hemelvaart afbeeldingen Lieve gemeente, Afgelopen donderdag was het Hemelvaartsdag. Een feest waar we ons als vrijzinnigen niet zo heel veel bij voor kunnen stellen. Wat moeten we van dit verhaal nog geloven en wat heeft het

Nadere informatie

Maarten Luther 1483-1546

Maarten Luther 1483-1546 Maarten Luther 1483-1546 Eén van de belangrijkste ontdekkingen van Maarten Luther - (1483-1546) is het onderscheid tussen wet en evangelie. Voor Luther is de onderscheiding van wet en evangelie

Nadere informatie

handreiking om de kerkdienst te volgen

handreiking om de kerkdienst te volgen Uitgave: oktober 2006 Evangelisatiecommissie Chr. Geref. Kerk De Zaaier Foto s: Jaco Reijgersberg Als pdf te downloaden van www.cgkdezaaier.nl handreiking om de kerkdienst te volgen Inhoudsopgave Welkom

Nadere informatie

Jezus, de gnosis en het dogma

Jezus, de gnosis en het dogma Jezus, de gnosis en het dogma Riemer Roukema Jezus, de gnosis en het dogma Uitgeverij Meinema, Zoetermeer www.uitgeverijmeinema.nl Ontwerp omslag: Studio Anton Sinke, Nieuwerkerk a/d IJssel Illustratie

Nadere informatie

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Filips II In 1566, meer dan vierhonderd jaar geleden, zijn veel mensen boos. Er is onrust in de Nederlanden. Er zijn spanningen over het geloof, veel mensen

Nadere informatie

Leuvense Bijbel (1546) en Moerentorfbijbel (1599)

Leuvense Bijbel (1546) en Moerentorfbijbel (1599) Leuvense Bijbel (1546) en Moerentorfbijbel (1599) 1 In de eerste helft van de zestiende eeuw bestond ongeveer eenvijfde deel van alle gedrukte boeken uit Bijbels. Mensen wilden zelf de Bijbel in de landstaal

Nadere informatie

Studiebijbel OT deel 1 nuttig en degelijk studieboek

Studiebijbel OT deel 1 nuttig en degelijk studieboek Helaas ontbreekt bevindelijke geestelijke geloofsgang van Gods Kerk op aarde Studiebijbel OT deel 1 nuttig en degelijk studieboek Bijbeluitleg is altijd een zaak die vaak verdeeldheid van meningen meebrengt.

Nadere informatie

Joodse leeswijze. Misjna uit Palestina of Egypte, twaalfde of dertiende eeuw

Joodse leeswijze. Misjna uit Palestina of Egypte, twaalfde of dertiende eeuw Joodse leeswijze 1 Toen in het jaar 70 de Romeinen de tempel te Jeruzalem verwoestten, werden synagoges dé plaats voor het joodse gebed en het onderzoek of de ondervraging van de Tenach. 1 Van belang waren

Nadere informatie

Wat is een kerkdienst?

Wat is een kerkdienst? Inhoudsopgave Welkom...3 Wat is een kerkdienst?... 4 Liturgie...5 Schema liturgie... 6 Begrippen... 8 Ruimte voor uw aantekeningen... 9 Contact...10 Routebeschrijving... 11 2 Welkom Allereerst hartelijk

Nadere informatie

AANTEKENINGEN WAAROM WERD GOD EEN MENS?

AANTEKENINGEN WAAROM WERD GOD EEN MENS? AANTEKENINGEN Alles draait om de visie op Jezus Christus. Door de eeuwen heen is er veel discussie geweest over Jezus. Zeker na de Verlichting werd Hij zeer kritisch bekeken. De vraag is waar je je op

Nadere informatie

Nieuws om door te geven

Nieuws om door te geven Nieuws om door te geven Infoberichten 152 Haarlem, 20 augustus 2014 Inhoud 1. Bijbel in Gewone Taal: 2 oktober beschikbaar 2. Bijbelvertaalwerk wereldwijd maakt voortgang 3. De Jeugdbijbel: een belevenis!

Nadere informatie

Leerplan Orthodoxe Godsdienst Secundair Onderwijs - 1 e jaar BSO

Leerplan Orthodoxe Godsdienst Secundair Onderwijs - 1 e jaar BSO Leerplan Orthodoxe Godsdienst Secundair Onderwijs - 1 e jaar BSO Bij 1 BSO worden sommige benadering door elkaar verweven. Het leven van Jezus uit de bijbelse benadering wordt geïntegreerd in het onderdeel

Nadere informatie

leesplan voor het dagelijks lezen van de Bijbel

leesplan voor het dagelijks lezen van de Bijbel leesplan voor het dagelijks lezen van de Bijbel Uw woord is een lamp voor mijn voet en een licht op mijn pad (Psalm 119:105) Een uitgave van Met Open Bijbel Adres Postbus 520, 3800 AM Amersfoort Internet:

Nadere informatie

Bijbelvertalingen welke kies jij? Introductie op de workshop BGT vanuit het NBG

Bijbelvertalingen welke kies jij? Introductie op de workshop BGT vanuit het NBG Bijbelvertalingen welke kies jij? Introductie op de workshop BGT vanuit het NBG Workshop over de Bijbel in Gewone Taal en haar achtergronden en haar vertaalkeuzes Kort overzicht komende 15 minuten Waarom

Nadere informatie

Week 3. De Reformatie Cursus vroegmoderne tijd 2011 d.c.vanderlinden@uu.nl http://vanderlinden.weebly.com

Week 3. De Reformatie Cursus vroegmoderne tijd 2011 d.c.vanderlinden@uu.nl http://vanderlinden.weebly.com Week 3. De Reformatie Cursus vroegmoderne tijd 2011 d.c.vanderlinden@uu.nl http://vanderlinden.weebly.com Inhoud college Bespreking opdracht 4 Pauze Bespreking opdracht 5 Opdracht 4 Studenten kunnen uitleggen

Nadere informatie

De evangeliën en hun betrouwbaarheid

De evangeliën en hun betrouwbaarheid De evangeliën en hun betrouwbaarheid blok F - nivo 3 - avond 3 Tijd Wat gaan we doen 19.00 Mentorkwartiertje 19.15 Terugblik en intro 19.20 Discussie: het evangelie van Judas 19.30 Historisch betrouwbaar?

Nadere informatie

[Uitzending nr.1: Inleiding Bijbel Algemeen bij Genesis]

[Uitzending nr.1: Inleiding Bijbel Algemeen bij Genesis] [Uitzending nr.1: Inleiding Bijbel Algemeen bij Genesis] De Bijbel lezen? Waarom zou een mens dat doen? U moest er gewoon eens een keer bij zijn als er ergens in de wereld een groep mensen voor het eerst

Nadere informatie

18. Evangelist in eigen land 19. Onder Jezus zegen Een bereide plaats 20. Water 21. Een gebed om de Heilige Geest Doorwaai mijn hof 22.

18. Evangelist in eigen land 19. Onder Jezus zegen Een bereide plaats 20. Water 21. Een gebed om de Heilige Geest Doorwaai mijn hof 22. Inhoudsopgave Voorwoord 1. Een gebed bij het begin van het nieuwe jaar Ik ben met u 2. Gods hand 3. Zegen Vrede met God 4. In de kerk 5. Is Deze niet de Christus? Deze ontvangt zondaars 6. Echte vrienden

Nadere informatie

De lessen. Hieronder vind je een uitwerking van de lessen die komen gaan.

De lessen. Hieronder vind je een uitwerking van de lessen die komen gaan. De lessen Hieronder vind je een uitwerking van de lessen die komen gaan. Voor de lessen over het christendom heb je het lesboek Wegen van navolging nodig. Daarnaast neem je elke les het bronnenboek, een

Nadere informatie

Een Persoonlijke Bijbelstudie

Een Persoonlijke Bijbelstudie Een Persoonlijke Bijbelstudie The Middletown Bible Church, http://www.middletownbiblechurch.org/ Original English Version Here Alle Schriftaanhalingen komen uit de Statenvertaling (1977 of HSV) Vertaling,

Nadere informatie

Islam voor iedereen. Is de bijbel een openbaring van God. auteur: Shabir Ally. revisie: Abdul-Jabbar van de Ven. revisie: Yassien Abo Abdillah

Islam voor iedereen. Is de bijbel een openbaring van God. auteur: Shabir Ally. revisie: Abdul-Jabbar van de Ven. revisie: Yassien Abo Abdillah Is de bijbel een openbaring van God ] لونلدية - dutch [ nederlands - auteur: Shabir Ally revisie: Abdul-Jabbar van de Ven revisie: Yassien Abo Abdillah Kantoor voor da'wa Rabwah (Riyad) 2013-1434 Islam

Nadere informatie

Erasmus aandeel in de bijbelvertaling

Erasmus aandeel in de bijbelvertaling Erasmus aandeel in de bijbelvertaling Gezegende Kerkhervorming, die de Schrift de centrale plaats heeft gegeven die haar toekwam in het leven van mensen en van gehele volken. Door middel van de Reformatie

Nadere informatie

Verdieping met behulp van de Bijbelconcordantie van Strong

Verdieping met behulp van de Bijbelconcordantie van Strong Verdieping met behulp van de Bijbelconcordantie van Strong Hein en Elize Middelhoven De Bijbel is oorspronkelijk in het Hebreeuws 1 (OT) en Grieks (NT) geschreven. Om een juiste interpretatie van een Bijbeltekst

Nadere informatie

INFORMATIE OVER HET GEBRUIK VAN KINDERBIJBELS VOOR GEZINNEN MET JONGE KINDEREN

INFORMATIE OVER HET GEBRUIK VAN KINDERBIJBELS VOOR GEZINNEN MET JONGE KINDEREN INFORMATIE OVER HET GEBRUIK VAN KINDERBIJBELS VOOR GEZINNEN MET JONGE KINDEREN OVER KINDERBIJBELS OM TE BEGINNEN Als je een kinder- of jeugdbijbel aan wilt schaffen dan is het heel belangrijk dat je eerst

Nadere informatie

Waarom doet Hij dat zo? Om de diepste bedoeling van Gods geboden aan te geven. Daar kom ik straks op terug. Hij geeft in de Bergrede de beloften en

Waarom doet Hij dat zo? Om de diepste bedoeling van Gods geboden aan te geven. Daar kom ik straks op terug. Hij geeft in de Bergrede de beloften en 1 De Bijbel open 2013 5 (02-02) Vandaag bespreken we een vraag over de betekenis van de Wet die God aan Israel gaf voor de christelijke gemeente van het Nieuwe Testament en dus voor ons. Is het zo dat

Nadere informatie

Gods Woord lezen in Christus door de Geest

Gods Woord lezen in Christus door de Geest Gods Woord lezen in Christus door de Geest GKV Enschede-Noord Een boekje om er nog eens bij te pakken! Een BOEK? Uiterlijk wijkt de Bijbel niet veel af van een gewoon boek, een roman. Maar, zodra je Gods

Nadere informatie

Het begin van staatsvorming en centralisatie. Onderzoeksvraag; Hoe vond de staatsvorming van Engeland, Frankrijk en het hertogdom Bourgondië plaats?

Het begin van staatsvorming en centralisatie. Onderzoeksvraag; Hoe vond de staatsvorming van Engeland, Frankrijk en het hertogdom Bourgondië plaats? Onderzoeksvraag; Hoe vond de staatsvorming van Engeland, Frankrijk en het hertogdom Bourgondië plaats? Voorbeeld 1: Engeland De bezittingen van de Engelse koning Hendrik II in Frankrijk rond 1180 zijn

Nadere informatie

Het concilie van Konstanz

Het concilie van Konstanz 1 Het concilie van Konstanz Reformatieconcilie Het Concilie van Konstanz (1414-1418) staat bekend als een zogenaamd reformatieconcilie. Algemeen besefte men namelijk in de 14e en de 15e eeuw hoe dringend

Nadere informatie

De klassieke tijdlijn

De klassieke tijdlijn De klassieke tijdlijn In de lessen geschiedenis heb je waarschijnlijk al gehoord over de tijdlijnen, of de historische periodes en waarschijnlijk ook over exacte datums zoals 476. In dit documentje kom

Nadere informatie

In het voetspoor van...

In het voetspoor van... In het voetspoor van... Bijbelse figuren en hun levensgeheim voor jongeren van 2 en 3 jaar drs. M. van Campen Zevende druk Zoetermeer Inhoud. Timotheüs - op school bij God 7 2. Adam - een gevallen mens

Nadere informatie

Vereisten voor een goede Bijbelvertaling

Vereisten voor een goede Bijbelvertaling Vereisten voor een goede Bijbelvertaling Wij hebben in het artikel over de NBG-vertaling [zie dezelfde rubriek op onze site] gezien, dat het voor een goede Bijbelvertaling noodzakelijk is: 1. dat de vertalers

Nadere informatie

Dit boekje wordt u aangeboden door. de Protestantse gemeente te Menaam

Dit boekje wordt u aangeboden door. de Protestantse gemeente te Menaam 1 Dit boekje wordt u aangeboden door de Protestantse gemeente te Menaam Het is bedoeld om onderwerpen te behandelen die te maken hebben met het dopen en de doopdienst. Daarnaast is geprobeerd enige vragen

Nadere informatie

Kalenders & dagboeken

Kalenders & dagboeken Vernieuwde Mazijk folder! 2015 Kalenders & dagboeken Dagboeken bij De Nieuwe Bijbelvertaling Dagboeken bij de Herziene Statenvertaling Dagboeken bij de Statenvertaling Dagboek bij de NBG 51-vertaling Kalenders

Nadere informatie

Uitgeverij Gottmer. Plaatsingslijst

Uitgeverij Gottmer. Plaatsingslijst Plaatsingslijst Archief Uitgeverij Gottmer Archiefnummer: 1097 Archiefnaam: GOTT Sector: Cultuur en recreatie Soort archief: Instellingsarchief Datering: 1945-1996 Katholiek Documentatie Centrum 2012 1-7

Nadere informatie

Zoektocht 5 Bijbelhuis Zevenkerken. FOTO www.bijbelhuiszevenkerken.be info@bijbelhuiszevenkerken.be T 050 / 30 04 79

Zoektocht 5 Bijbelhuis Zevenkerken. FOTO www.bijbelhuiszevenkerken.be info@bijbelhuiszevenkerken.be T 050 / 30 04 79 Zoektocht 5 Bijbelhuis Zevenkerken www.bijbelhuiszevenkerken.be info@bijbelhuiszevenkerken.be T 050 / 30 04 79 Beste, (eigen voornaam) Je bent van harte welkom in het Bijbelhuis Zevenkerken. Zo meteen

Nadere informatie

Toetsvragen Geschiedenis Toelatingstoets Pabo. Tijdvak 3 Toetsvragen

Toetsvragen Geschiedenis Toelatingstoets Pabo. Tijdvak 3 Toetsvragen Tijdvak 3 Toetsvragen 1 Op veel afbeeldingen wordt de Romeinse keizer Constantijn als een heilige afgebeeld met een stralenkrans om zijn hoofd. Welke reden was er om Constantijn als christelijke heilige

Nadere informatie

Gemeente. Zijspoortje. De Bijbelse Encyclopedie leert ons dat het woord kerk afgeleid is van het Griekse woord [kuriakè], dat des Heren betekent.

Gemeente. Zijspoortje. De Bijbelse Encyclopedie leert ons dat het woord kerk afgeleid is van het Griekse woord [kuriakè], dat des Heren betekent. Gemeente Wanneer je aan iemand vraagt Weet jij wat een kerk is?, zal het antwoord niet zo lang op zich laten wachten. Dat is een gebouw waar gelovige mensen samenkomen! Het kan ook voorkomen, dat men aan

Nadere informatie

Leeswijzer ten behoeve van het lezen en verwerken van de Messias leren deel II

Leeswijzer ten behoeve van het lezen en verwerken van de Messias leren deel II Leeswijzer ten behoeve van het lezen en verwerken van de Messias leren deel II Deze leeswijzer volgt de opbouw van het boek en wil wat hulp bieden bij het lezen van het boek. De vragen zijn bedoeld om

Nadere informatie

Uitgeverij Gottmer. Plaatsingslijst

Uitgeverij Gottmer. Plaatsingslijst Plaatsingslijst Archief Uitgeverij Gottmer Archiefnummer: 1097 Archiefnaam: GOTT Sector: Cultuur en recreatie Soort archief: Instellingsarchief Datering: 1945-1996 Katholiek Documentatie Centrum 2016 GOTT

Nadere informatie

Inleiding op het thema

Inleiding op het thema Inleiding op het thema In de bijbel en in het geloof zijn beelden en symbolen belangrijk. God is zo anders dan wij kunnen bedenken, dat je niet zomaar over Hem kunt spreken. Over die onbekende wereld van

Nadere informatie

Bijbelstudie lessen voor 8-12 jaar

Bijbelstudie lessen voor 8-12 jaar Deze handleiding is van Bijbelstudie lessen voor 8-12 jaar Gebruikte Bijbelvertaling HET BOEK Lessen zijn oorspronkelijk geschreven als dagelijkse Bijbelstudie tijdens een GO KIDS zendingsreis naar Roemenië.

Nadere informatie

De bijbel Gods Woord? 2 Tim. 3:14-17, 2 Petrus 1:19,21. Inleiding:

De bijbel Gods Woord? 2 Tim. 3:14-17, 2 Petrus 1:19,21. Inleiding: De bijbel Gods Woord? 2 Tim. 3:14-17, 2 Petrus 1:19,21 Inleiding: Elk van God ingegeven Schriftwoord is nuttig. De Statenvertaling en ook de Nieuwe Vertaling zeggen het nog scherper en beter. Elke schrifttekst

Nadere informatie

Het ontstaan van de Bijbel 21-4-2015. De laatste loot aan de stam van de Nederlandse vertalingen van de Bijbel:

Het ontstaan van de Bijbel 21-4-2015. De laatste loot aan de stam van de Nederlandse vertalingen van de Bijbel: Het ontstaan van de Bijbel De laatste loot aan de stam van de Nederlandse vertalingen van de Bijbel: De Bijbel in Gewone Taal 2015 De Nieuwe Herziene Statenvertaling 2010 De Nieuwe Bijbelvertaling 2004

Nadere informatie

Van Bethlehem tot Golgotha

Van Bethlehem tot Golgotha Van Bethlehem tot Golgotha Het Mysterie van Inwijding Esoterische Begrippen Elly Lichtenberg De Bijbel, een mystiek verhaal of..? Deel I De Bijbel: een mystiek verhaal of..? Is het evangelieverhaal juist?

Nadere informatie

Leerplan Orthodoxe Godsdienst Secundair Onderwijs - 2 e jaar BSO

Leerplan Orthodoxe Godsdienst Secundair Onderwijs - 2 e jaar BSO Leerplan Orthodoxe Godsdienst Secundair Onderwijs - 2 e jaar BSO Historische benadering: 4 lessen De Primitieve Kerk: De kenmerken van de eerste christenen. Het Apostolisch Concilie (begrip, aanvaarding).

Nadere informatie

Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 1. Geschiedenis...3 2. Interieur...4 3. Copy...5

Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 1. Geschiedenis...3 2. Interieur...4 3. Copy...5 De Kerk Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 1. Geschiedenis...3 2. Interieur...4 3. Copy...5 2 1. Geschiedenis De grote bevolkingsgroei in de tweede helft van de 14de eeuw maakte het noodzakelijk nieuwe kerken

Nadere informatie

beeldende vakken CSE GL en TL

beeldende vakken CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2008 tijdvak 2 dinsdag 17 juni 9.00-11.00 uur beeldende vakken CSE GL en TL Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 34 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 64 punten

Nadere informatie

God zoeken met de zinnen?

God zoeken met de zinnen? Aurelius Augustinus God zoeken met de zinnen? De leefwijze van de kerk en de leefwijze van de manicheeërs [De moribus ecclesiae et de moribus manichaeorum] Ingeleid, vertaald en van aantekeningen voorzien

Nadere informatie

JOOST VAN DEN VONDEL. Jakub Jun Kristýna Němčanská Ema Kubovičová

JOOST VAN DEN VONDEL. Jakub Jun Kristýna Němčanská Ema Kubovičová JOOST VAN DEN VONDEL Jakub Jun Kristýna Němčanská Ema Kubovičová 1. Geboren in Duitsland op 17 november 1587 Overleden te Amsterdam op 5 februari 1679 Vanaf 1596 leefde hij in Amsterdam 2. Streven naar

Nadere informatie

Openbaring 1. Openbaring van God Jezus Christus Openbaring 1:1-3. Jezus. Johannes Wij

Openbaring 1. Openbaring van God Jezus Christus Openbaring 1:1-3. Jezus. Johannes Wij Openbaring 1 Bijna alle vertalingen noemen dit laatste Boek in de Bijbel Openbaring van Johannes, terwijl dit niet de oorspronkelijke titel is. Openbaring begint namelijk met de woorden Openbaring van

Nadere informatie

PETRUS EN DE KRACHT VAN HET GEBED

PETRUS EN DE KRACHT VAN HET GEBED Bijbel voor Kinderen presenteert PETRUS EN DE KRACHT VAN HET GEBED Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Janie Forest Aangepast door: Ruth Klassen Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd

Nadere informatie

LESONDERWERP - LESINHOUD ALGEMENE DOELSTELLINGEN WERKVORMEN MEDIA

LESONDERWERP - LESINHOUD ALGEMENE DOELSTELLINGEN WERKVORMEN MEDIA ORTHODOXE GODSDIENST MINISTERIE VLAAMSE GEMEENSCHAP DEPARTEMENT ONDERWIJS School: Titularis: Klas: 2 Lestijden/week: 2 Studierichting: JAARPLAN Sept. LISEERD LESONDERWERP - LESINHOUD ALGEMENE DOELSTELLINGEN

Nadere informatie

Geloof in alle redelijkheid

Geloof in alle redelijkheid Catholic Voices Geloof in alle redelijkheid beschaafd antwoorden op brandende vragen Austen Ivereigh Kathleen Griffin s-hertogenbosch Oorspronkelijke uitgave: Catholic Voices: Putting the case for the

Nadere informatie

1. Zet de onderstaande gebeurtenissen in de juiste chronologische volgorde. Noteer alleen de letters.

1. Zet de onderstaande gebeurtenissen in de juiste chronologische volgorde. Noteer alleen de letters. Oefenrepetitie geschiedenis SUCCES!!! 4 Havo Periode 1 Tijdvakken 1 t/m 4 Dyslectische leerlingen slaan de vragen met een asterisk (*) over. DOOR DE TIJD HEEN 1. Zet de onderstaande gebeurtenissen in de

Nadere informatie

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN AVONDMAAL VIEREN Het Avondmaal is meer dan zomaar een maaltijd. Om dat te begrijpen, is dit boekje gemaakt. Vooral is daarbij gedacht aan de kinderen, omdat zij met

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Heeft u m al gezien? Misschien al een stukje in gelezen? Dit jaar is er een bijzonder boek uitgekomen, en het haalde gelijk grote verkoopcijfers. Ik

Nadere informatie

Geestelijk Klimaat onze identiteit. Pagina 1

Geestelijk Klimaat onze identiteit. Pagina 1 Geestelijk Klimaat onze identiteit Pagina 1 Adresgegevens Stichting Hervormde Scholen De Drieslag Lange Voren 88 3773 AS Barneveld Contactgegevens Dhr. A. van den Berkt (Algemeen Directeur) Telefoon: 0342-478243

Nadere informatie

GEBEDEN UIT HET HART

GEBEDEN UIT HET HART GEBEDEN UIT HET HART Inhoud Voorwoord 9 Inleiding: Een gebed om bescherming 13 Deel 1 Gebeden voor de reis naar binnen 15 Bewerk de tuin van mijn ziel 16 Een eenvoudig gebed 17 Geef ons een eenvoudig hart

Nadere informatie

Vertaling, inleiding en essay Inigo Bocken

Vertaling, inleiding en essay Inigo Bocken opm John Locke-brief 18-05-2004 15:44 Pagina 3 John Locke Een Brief over tolerantie Vertaling, inleiding en essay Inigo Bocken opm John Locke-brief 18-05-2004 15:44 Pagina 5 Inhoud Voorwoord 7 Inleiding

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-12-2-b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-12-2-b Bijlage VMBO-KB 2012 tijdvak 2 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje KB-0125-a-12-2-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een beschrijving van een politieke stroming (rond 1870): Zij

Nadere informatie

Je beste Vriend voor altijd

Je beste Vriend voor altijd Je beste Vriend voor altijd Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint van van Uitgeverij Jes! Uitgeverij Jes! is een samenwerking tussen Uitgeverij

Nadere informatie

Pas op voor eenrichtingsverkeer bij evangelisatie

Pas op voor eenrichtingsverkeer bij evangelisatie Pas op voor eenrichtingsverkeer bij evangelisatie Voor de eerste christenen was evangelisatie een dagelijkse zaak. Hun ijver in de verspreiding van het evangelie zette de toenmalige wereld op zijn kop.

Nadere informatie

Titelblad Jehovabijbel 1761. Foto: NBG/Sandra Haverman

Titelblad Jehovabijbel 1761. Foto: NBG/Sandra Haverman Titelblad Jehovabijbel 1761. Foto: NBG/Sandra Haverman De merkwaardige drukgeschiedenis van de Jehovabijbels (1755-1762) Anne Jaap van den Berg en Mathieu Knops In 1755 verscheen een bijzondere editie

Nadere informatie

Mens- en wereldbeeld - HV 12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/61301

Mens- en wereldbeeld - HV 12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/61301 Auteur VO-content Laatst gewijzigd 25 June 2015 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/61301 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

4. Onze Vader (Matteüs 6:9-13)

4. Onze Vader (Matteüs 6:9-13) Inhoud 1 Jezus preekt 7 2 De tekst (Matteüs 5, 6 en 7) 8 3 Verlicht of verward? 15 4 Onze Vader (Matteüs 6:9-13) 16 5 Onderricht op de berg (Matteüs 5:1, 2) 39 6 Tien woorden (Exodus 20:1, 2) 42 7 Gelukkig

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Toen ik het slot van de lezing van Matteüs las, moest ik gelijk denken aan het nieuws van deze week. Wie heeft zal nog meer krijgen, en wel in overvloed.

Nadere informatie

Mét code voor 11 online video s!

Mét code voor 11 online video s! Mét code voor 11 online video s! 5 Voorwoord Mijn eerste kennismaking met de bijbelstudies van Beth Moore was in 2006 in onze gemeente in Amerika. Mijn echtgenoot Mark had kort daarvoor zijn baan opgezegd

Nadere informatie

HEBREEUWS BETEKENIS GRIEKS (LXX) BETEKENIS

HEBREEUWS BETEKENIS GRIEKS (LXX) BETEKENIS De Tora - Indeling De indeling van de Tora De Tora bestaat uit vijf delen of boeken. De namen van de boeken zijn in het Hebreeuws ontleend aan de eerste woorden waarmee de boeken beginnen. Later is er

Nadere informatie

Tora TORA SCHOOLOPDRACHT. Torarol Vervaardiger: onbekend Materiaal: perkament, hout Jaartal: onbekend

Tora TORA SCHOOLOPDRACHT. Torarol Vervaardiger: onbekend Materiaal: perkament, hout Jaartal: onbekend WAT GA JE DOEN? Binnenkort geef je samen met een klasgenoot een presentatie in het. bhet onderwerp van je presentatie is: ONDERWERP: Tora Torarol Vervaardiger: onbekend Materiaal: perkament, hout Jaartal:

Nadere informatie

Waar staat dat? [de Bijbel begrijpen, deel 1]

Waar staat dat? [de Bijbel begrijpen, deel 1] Waar staat dat? [de Bijbel begrijpen, deel 1] Een aantal jaren geleden had ik een verzoek aan een broeder. Deze broeder is een ervaren spreker. Voor hem is spreken over de Bijbel hetzelfde als ademhalen.

Nadere informatie

p Afbeelding 1. Psalter, Henrick Eckert van Homberch, Antwerpen 1500, fol r8v (reproductie uit Brussel KB, BR: A 2106). 12 Met Andere Woorden [ 31] 2

p Afbeelding 1. Psalter, Henrick Eckert van Homberch, Antwerpen 1500, fol r8v (reproductie uit Brussel KB, BR: A 2106). 12 Met Andere Woorden [ 31] 2 p Afbeelding 1. Psalter, Henrick Eckert van Homberch, Antwerpen 1500, fol r8v (reproductie uit Brussel KB, BR: A 2106). 12 Met Andere Woorden [ 31] 2 266616_MAW-biwerk_2-2012.indd 12 30-05-12 16:20 Additis

Nadere informatie

De Statenbijbel 1637. Het Boek der boeken. Naam:...

De Statenbijbel 1637. Het Boek der boeken. Naam:... De Statenbijbel 1637 Het Boek der boeken Naam:................ Omslagfoto s Op de omslag staat in het midden een afbeelding van de Statenbijbel. Links daarvan is dominee Johannes Bogerman afgebeeld. Hij

Nadere informatie

Rembrandt en de Bijbel

Rembrandt en de Bijbel Rembrandt en de Bijbel POSE CHRISTENDOM HAV0/VWO 4 - CSG CALVIJN GODSDIENST De profetie van Simeon aan Maria olieverf op paneel (55 44 cm) 1628 Kunsthalle, Hamburg - Duitsland 1 Wat gaan jullie doen? Als

Nadere informatie

Bedoeling van de lesbrief. Over de expositie

Bedoeling van de lesbrief. Over de expositie Bedoeling van de lesbrief De lesbrief kunt u gebruiken om een les te geven over de Bijbel, ter voorbereiding en aanvulling op een bezoek aan de expositie Het Boek der Boeken. U kunt alles uit de lesbrief

Nadere informatie

Leidingdeel Bijbelstudie Galaten schets 1 Geen ander Evangelie (Galaten 1)

Leidingdeel Bijbelstudie Galaten schets 1 Geen ander Evangelie (Galaten 1) Leidingdeel Bijbelstudie Galaten schets 1 Geen ander Evangelie (Galaten 1) A) Doel 1. Betekenis benoemen Er is maar één Evangelie: het Evangelie van Jezus Christus, de Gekruisigde. Buiten Hem heeft het

Nadere informatie

EEN PRINS WORDT EEN HERDER

EEN PRINS WORDT EEN HERDER Bijbel voor Kinderen presenteert EEN PRINS WORDT EEN HERDER Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot en Lazarus Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Erna van Barneveld

Nadere informatie

JEZUS IS MIJN SUPERHELD

JEZUS IS MIJN SUPERHELD JEZUS IS MIJN SUPERHELD NAAM Studielessen voor 8-12 jarigen Lessen zijn geschreven door Beryl Voorhoeve, Ilja Witte en Judith Maarsen Mei 2007Levend Evangelie Gemeente Gebruikte Bijbelvertaling HET BOEK

Nadere informatie

Bijbelteksten die vaak gebruikt worden in het gesprek rondom homoseksuele relaties

Bijbelteksten die vaak gebruikt worden in het gesprek rondom homoseksuele relaties Bijbelteksten die vaak gebruikt worden in het gesprek rondom homoseksuele relaties In bijna elk gesprek of discussie rondom homoseksuele relaties en het (in)zegenen van andersoortige levensverbintenissen,

Nadere informatie