Relaties Hanteren. Leesteksten bij het onderdeel Samenvatten. Pagina 1 van 6

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Relaties Hanteren. Leesteksten bij het onderdeel Samenvatten. Pagina 1 van 6"

Transcriptie

1 Relaties Hanteren Leesteksten bij het onderdeel Samenvatten Pagina 1 van 6

2 Responscategorieën Hulpverleners kunnen op verschillende manieren leiding geven aan een gesprek. Deze vormen van reacties van de werker worden wel aangeduid met responscategorieën. Het is een kunst om balans te vinden in het toepassen van deze categorieën. We zullen de belangrijkste noemen. 1 Je kunt tijdens een gesprek vragen stellen omdat je informatie nodig hebt over een onderwerp. 2 Je kunt een ordening of samenvatting geven om voor jezelf en de ander op een rij te krijgen wat er tot nu toe besproken is. Hier gaan we bij een andere vraag wat uitgebreider op in. 3 Je kunt een korte reflectie geven. Dat volgt op iets wat de cliënt heeft verteld. Je kunt daarmee expliciet laten merken dat je goed hebt gehoord wat de ander zegt: 'Klopt het dat je er erg tegen opziet omdat je niet precies weet wat er gaat gebeuren?' Ook nodig je daarmee de ander uit om verder te praten. Het is heel uitnodigend voor die ander dat je begrijpt waar hij het over heeft. Hij zal zijn verhaal dan gemakkelijker vervolgen. Een andere mogelijkheid van een reflectie is, dat je iets over jezelf of andere cliënten vertelt. De cliënt kan zich dan bevestigd of herkend voelen: 'Ik kan me herinneren dat Wilma ook zo tegen het sollicitatiegesprek opzag.' 4 Je kunt ook een interpretatie geven. Je benoemt iets wat je opmerkt en wat door de ander nog niet is verteld. Je voegt als werker iets toe aan de reflectie: 'Ik kan me voorstellen dat dit wel heel moeilijk voor je is.' Dit is een vorm van verder reikende empathie; we zullen daar later nader op ingaan. (Zie ook: Egan, Deskundig hulpverlenen. Van Gorcum) 5 Je kunt een opmerking van een cliënt ook waarderen. 'Wat knap dat je dat zegt' of 'Wat goed dat je morgen een sollicitatiegesprek hebt'. Het is een positieve waardering waar kracht en energie van uitgaat. Je waardeert de ander omdat deze bepaalde moeilijkheden heeft overwonnen. 6 Confrontatie is ook een vorm van de ander verder helpen. Je brengt bij de ander iets onder ogen wat hij nog niet gezien heeft. Het zijn meestal die onderwerpen die het probleem in stand houden. Vanuit jouw deskundigheid leg je de ander iets voor dat hij uit de weg gaat. 'Ik begrijp best dat je het een moeilijk gesprek vindt; wat maakt het gesprek nu zo moeilijk voor je?' 7 Informatie geven is belangrijk als je merkt dat de ander informatie nodig heeft. Het ontbreekt de ander soms aan kennis om iets goed te zien of naar waarde te schatten. 'Weet je wel dat spanningen bepaalde lichamelijke klachten tot gevolg kunnen hebben?' Functies van samenvattingen Zowel voor de werker als voor de cliënt is het prettig om samen te vatten wat er ter sprake is gekomen. Door een verhaal samen te vatten en te ordenen helpt de werker zichzelf, maar ook de cliënt, om de lijn in het gesprek vast te houden. Soms kan het verhaal van de cliënt zo lang worden, dat je niet precies meer weet wat nog belangrijk is om te onthouden. Een samenvatting kan dan goed helpen. We zetten een aantal functies van het samenvatten even op een rij. Samenvattingen confronteren de ander met zijn of haar eigen verhaal. Het kan voor een cliënt zeer verhelderend zijn om zijn eigen verhaal in andere woorden terug te horen. Je kunt door goed samen te vatten de voortgang van het denkproces stimuleren. Wanneer iemand in andere woorden nog eens hoort wat hij heeft gezegd, kan hij toevoegingen doen of zijn verhaal bijstellen. Hij kan ook op nieuwe gedachten of ideeën komen, zodat zijn verhaal completer wordt. 'Oh, nu je dit zo zegt, bedoel ik toch iets anders te zeggen.' Het geven van een ontvangstbevestiging van het gezegde. Door je samenvatting geef je aan de ander terug dat je goed gehoord hebt wat deze vertelt. Een korte en correcte samenvatting geeft aan dat je actief geluisterd hebt. 'Ja, dat is precies wat ik wilde zeggen.' Pagina 2 van 6

3 Je kunt checken of je begrijpt wat de ander heeft bedoeld. Door samen te vatten kun je laten merken of je hebt begrepen wat de ander probeert over te brengen: Bedoel je te zeggen dat ' of 'Begrijp ik goed dat je ' Je kunt het gebruiken om de woordenstroom van de ander te stoppen. Je kunt door een samenvatting even rust in het gesprek brengen. De ander krijgt tijd om op adem te komen. Het is soms ook gewoon goed de ander in te perken als hij maar door blijft praten. 'Even wachten, ik kan het niet zo goed meer volgen wat ik van u begrijp is dat ' Door je samenvatting kan je gesprekspartner zich gehoord/begrepen voelen. Er is aandacht voor het verhaal en jij bent in staat om te laten merken dat je iets van het verhaal hebt begrepen. Er ontstaat ruimte voor een volgende stap. Na een samenvatting kun je opnieuw bepalen in welke richting je het gesprek wilt laten gaan. 'Ik wil het nog even hebben over ' of 'Ik wil nog even terugkomen ' of 'We hebben het nog niet gehad over ' Vormen van samenvattingen Samenvatten lijkt een zo voor de hand liggende techniek en is zo eenvoudig dat je het belang ervan voor een goed gespreksverloop snel onderschat. We willen de verschillende vormen van samenvatten apart belichten. Herhalen of echoën Als je als begeleider de laatste woorden van de ander herhaalt, kan dat soms voldoende zijn om de ander verder het verhaal te laten doen. Hulpverlener: 'Je vindt het spannend...' Cliënt: 'Ja, ik vind het spannend omdat ' Je herhaalt min of meer letterlijk de laatste woorden van de ander. Als je dit te veel doet kan dit heel vervelend worden en kan het worden ervaren als een soort truc om de ander maar aan de praat te houden. Het is ook onnatuurlijk om dit te blijven doen. 'Papegaaien' noemen we deze vorm van herhalen. De kunst is juist om aandacht te blijven geven aan de ander, zonder hem voor de voeten te lopen met jouw samenvattingen. Zo kan het uitnodigend zijn om tijdens het gesprek gebruik te maken van een tussenwerpsel. Je geeft dan iemand aanmoedigingen om door te praten. Je laat blijken dat je er nog bent en dat je de ander volgt in zijn verhaal. Dat kunnen kleine knikjes zijn met je hoofd. Het kunnen kleine, zacht hoorbare aanwijzingen zijn als 'mhm', 'zo-ja', 'oké'. Ook dit soort aanmoedigingen kunnen al snel irriterend werken als ze niet op natuurlijke wijze zijn ingepast in het gesprek. Samenvatten Als je een gedeelte van een gesprek wilt weergeven en de rode draad wilt vasthouden, dan maak je gebruik van samenvattingen. 'Wat ik van je verhaal tot nu toe begrijp is ' Of: 'Even op een rij zetten wat we tot nu toe besproken hebben.' Je maakt ook duidelijk dat wat je nu gaat doen als een samenvatting van het gesprek moet worden opgevat. Het samenvatten kan plaatsvinden op inhoudsniveau en op gevoelsniveau. Daarover later meer. Parafraseren Bij het geven van een parafrase laat je naast je samenvatting ook nog doorklinken wat de ander probeert te zeggen. Een parafrase is uitdagender en meer confronterend; 'Je bedoelt dat je het helemaal niet ziet zitten ' Of: 'Begrijp ik dat je het gesprek even wilt voorbereiden?' Een parafrase kan al gauw een suggestief element bevatten. Daar moet je voor waken; je moet nauwkeurig luisteren of je wel goed zit. Het sterke van parafraseren is dat je diepgang krijgt in het gesprek. Je geeft het onderliggende gevoel weer en daarmee ook de kern van de boodschap van de ander. In de parafrase kun je ook het non-verbale gedrag een plaats geven: 'Ik zie dat je het spannend vindt.' Niveaus van samenvattingen Pagina 3 van 6

4 Een samenvatting kan meerdere niveaus bevatten. We onderscheiden het inhoudsniveau en het gevoelsniveau. Inhoudsniveau Als we met anderen praten, hebben we het ergens over. De ander wil ons iets duidelijk maken over een bepaald onderwerp. Dit is de inhoud van het gesprek. Op inhoudsniveau zeggen we waar de boodschap over gaat. De inhoud van een boodschap is meestal het gemakkelijkste over te brengen door middel van geschreven of gesproken taal en afgesproken gebaren. Omdat de betekenis van de woorden, cijfers of tekens die we gebruiken eenduidig is afgesproken, hoeft de uitingsvorm daarvan geen gelijkenis te hebben met hetgeen ermee wordt aangeduid. Het woord 'klok' heeft op zich bijvoorbeeld niets met tijd te maken. Om de ander te begrijpen, moet je wel zijn taal spreken. Met name in gesprekken met mensen uit andere culturen zullen we dus extra moeten investeren in onze samenvattingen. De vraag is dan namelijk: hebben we het hier over hetzelfde? Er kan zomaar verwarring zijn omdat dezelfde begrippen anders worden uitgelegd. Wat voor een Nederlander gewoon taalgebruik is, kan door iemand uit een andere cultuur als grof of brutaal worden ervaren. Ook daarom zul je iets van die andere cultuur moeten weten en met elkaar tot afstemming moeten komen. Als de inhoud van het verhaal het meest belangrijk is, geeft de hulpverlener een inhoudelijke samenvatting. 'Je gaat solliciteren '. Of: 'Je weet niet welke vragen je krijgt bij het sollicitatie gesprek '. Of: 'Je weet niet precies waar je moet zijn?' Het is een eenvoudige samenvatting, die uitnodigend kan zijn voor de ander om meer informatie te geven. Het is tevens een oppervlakkige respons, die niet verder reikt dan alleen de inhoudelijke informatie. Maar dat kan soms goed zijn. Gevoelsniveau De inhoud is niet het enige dat we overbrengen in een gesprek. Met woorden geef je tegelijkertijd signalen die aangeven hoe je de bodschap moet interpreteren. Op gevoelsniveau geef je te kennen hoe je de boodschap bedoelt. Het is bijna onmogelijk om dat alleen met woorden duidelijk te maken. Daarom gebruiken we vaak liever een beeldende taal. Hierbij is hetgeen dat wordt uitgedrukt herkenbaar in het gebaar of teken zelf, zonder dat je dit speciaal moet leren of er iets over hoeft af te spreken. Door te 'grijpen' naar je buik kun je aangeven dat je iets spannend vindt; wijzen op je voorhoofd is een teken dat door iedereen kan worden begrepen, zonder dat we daar iets over hoeven af te spreken. Gevoelssamenvattingen zijn belangrijk als de emotie het meest op de voorgrond is. De inhoud wordt eigenlijk alleen gebruikt om het gevoel te verwoorden. Door erkenning te geven voor het gevoel van de ander, zal de ander zich begrepen voelen en kan verder worden nagegaan wat de behoefte van de ander is. We gaan hier in het vervolg nog nader op in. Samenvattingen op procesniveau Het belangrijkste doel van samenvatten is misschien wel de hulpvrager het gevoel te geven dat er schot zit in zijn verkenning van gevoelens en ideeën en hem bewust te maken van het feit dat hij vooruitgang boekt bij het hanteren of soms oplossen van zijn problemen. Door het geven van samenvattingen maakt de begeleider de weg vrij naar nieuwe ideeën. Samenvattingen stellen de ander in staat de puzzel in elkaar te passen. Samenvattingen van het proces bevatten uitspraken over de manier waarop het hulpverleningsproces verlopen is en in welk stadium het nu verkeert. 'Wat hebben de gesprekken tot nu toe voor resultaat gehad?' 'Hoever zijn we nu verder gekomen?' 'Ben je nu voldoende ver om te kijken wat nog meer van belang kan zijn?' De gespreksvoortgang stimuleren Er zijn diverse manieren om de gespreksvoortgang te stimuleren. Pagina 4 van 6

5 Bruggen Je hebt een hulpverleningsgesprek met een jongere die wat terughoudend en weinig spraakzaam is. Toch wil je hem uitdagen om zijn verhaal te doen. Je stelt allerlei prachtige open vragen, maar het wil niet lukken. Inmiddels ben je zelf druk bezig om de ene na de andere vraag te bedenken. Bruggen is een vorm van het gesprek op gang houden. Wat je dan eigenlijk doet is zorgen voor een overbrugging in het gesprek. Voorbeelden van bruggen zijn: 'En?' 'En dat wil zeggen?' 'Wat bedoel je daarmee?' 'Ja?' Als hulpverlener probeer je in te haken op de laatste woorden uit het gesprek. Cliënt: 'Ik heb helemaal geen zin om te gaan ' Hulpverlener: 'Geen zin om te gaan?' Cliënt: 'Nee, ik vind het gewoon spannend.' Hulpverlener: 'Spannend om?' Empathische reacties Empathie is voelen hoe en wat de ander voelt, zien hoe en wat de ander ziet, horen hoe en wat de ander hoort. We gaan hier later nog wat uitgebreider op in. Reflecties Meestal begint iemand inhoudelijk te vertellen. Vaak kun je aan de toon en het non-verbale gedrag voelen of er een emotie onder zit. Als je dan reageert met een reflectie, een weergave van zijn of haar emotie, dan zie je vaak dat iemand vanuit een diepere laag gaat vertellen: de motivatie achter het verhaal komt aan bod. Cliënt: 'Wil je me helpen om het gesprek voor te bereiden?' Hulpverlener: 'Je maakt je zorgen of je het wel kunt?' Er zijn verschillende situaties te onderscheiden waarin je de vaardigheid 'reflecteren' kunt toepassen: 1. Als een van de deelnemers op de dagopvang je iets vertelt en je het gevoel hebt dat er meer achter zit. Je voelt dat het niet alleen (of helemaal niet) om de inhoud van de boodschap gaat. Door te reflecteren op het gevoel van de deelnemer krijg je te horen wat hem echt bezighoudt. 2. Je hebt de indruk dat een van de deelnemers iets dwars zit, het niet echt goed gaat met hem. Je wilt weten of dit klopt en wat er dan aan de hand is. Je start het gesprek door te beginnen met een reflectie op het gevoel. Voorwaarde om te kunnen reflecteren op gevoel is dat je je kunt inleven in de situatie van een ander. Je moet daarvoor echt geïnteresseerd zijn. Het beheersen van de vaardigheid kan je het volgende opleveren: Je weet wat je cliënt echt bezighoudt. Je krijgt meer diepgaande gesprekken die echt wat opleveren. Je wordt ervaren als iemand met begrip en een goed luisterend oor. Naslagwerk: Martin Bosma, Werkboek empathie. Leren begrijpen zonder oordelen. Nelissen, Baarn. Empathische reacties Begrepen te worden, dat is wat cliënten in de hulpverlening waarderen. Niets is moeilijker om én iemand te begrijpen én dat in de juiste woorden terug te geven. 'Ik begrijp je ' is vaak een dooddoener, vooral als je niet in staat bent nauwkeurig aan te geven wat je hebt gehoord en wat dat voor de ander betekent. Een valkuil is dus te snel te willen begrijpen. Door het overbrengen van empathie kun je als hulpverlener tonen dat je de cliënt begrijpt. Het is ook een manier om te controleren of jouw inzicht wel klopt. Als je de cliënt goed begrijpt en je kunt dit ook nog goed overbrengen, dan help je de cliënt zichzelf beter te begrijpen. Aandachtig luisteren is een veilig startpunt. De kwaliteit van je reactie staat of valt met de nauwkeurigheid van je waarneming. 'Hoor ik het goed dat ' Pagina 5 van 6

6 'Zie ik het goed dat je ' 'Klopt het dat je je vrolijk voelt omdat je ' Voor een hulpverlener is het belangrijk dat hij kennis heeft van de belangrijkste emoties. Als je woorden wilt geven aan wat er in de ander omgaat, moet je de woorden over die gevoelens wel tot je beschikking hebben. Empathisch luisteren en reageren vraagt dan ook om training en ook om de nodige levenservaring. Als beginnend hulpverlener voelt het gekunsteld om empathisch te reageren. Voor de cliënt is het echter een voorwaarde om te merken dat hij door jou gezien en gehoord wordt. Als je empathisch bent, actief luistert, zorgvuldig verwerkt wat je hoort en dat wat de cliënt zegt in de juiste context plaatst, dan doe je meer dan parafraseren of herformuleren. Je voegt iets van jezelf toe aan je reactie. Een goede reactie is het product van zorgzaamheid en hard werken. (Zie ook G. Egan, Deskundig hulpverlenen. Van Gorcum, 2004) Het goed overbrengen van empathie is een in alle opzichten menselijk proces, en niet iets mechanisch. Het benoemen en bespreken van gevoelens kan bedreigend zijn. Als dat zo is kan het beter zijn de aandacht eerst te richten op ervaringen en gedragingen, en pas meer geleidelijk of in een later stadium over te gaan op het bespreken van de gevoelens. In deel 2 van 'Relaties hanteren' gaan we uitgebreider in op deze complexe vaardigheid. Pagina 6 van 6

Verbindingsactietraining

Verbindingsactietraining Verbindingsactietraining Vaardigheden Open vragen stellen Luisteren Samenvatten Doorvragen Herformuleren Lichaamstaal laten zien Afkoelen Stappen Werkafspraken Vertellen Voelen Willen Samen Oplossen Afspraken

Nadere informatie

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden.

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden. Actief luisteren Om effectief te kunnen communiceren en de boodschap van een ander goed te begrijpen, is het belangrijk om de essentie te achterhalen. Je bent geneigd te denken dat je een ander wel begrijpt,

Nadere informatie

Luisteren en samenvatten

Luisteren en samenvatten Luisteren en samenvatten Goede communicatie, het voeren van een goed gesprek valt of staat met luisteren. Vaak denk je: Dat doe ik van nature. Maar schijn bedriegt: luisteren is meer dan horen. Vaak luister

Nadere informatie

Observatie- en oefenlijst voor de 'algemene gespreksvaardigheden'

Observatie- en oefenlijst voor de 'algemene gespreksvaardigheden' Observatie- en oefenlijst voor de 'algemene gespreksvaardigheden' Instructie Je treft hier een observatie- en oefenlijst aan voor het observeren van de algemene gespreksvaardigheden. Er zijn dertien clusters

Nadere informatie

Feedback geven en ontvangen

Feedback geven en ontvangen Feedback geven en ontvangen 1 Inleiding In het begeleiden van studenten zul je regelmatig feedback moeten geven en ontvangen: feedback is onmisbaar in de samenwerking. Je moet zo nu en dan kunnen zeggen

Nadere informatie

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel.

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel. 4 communicatie Communicatie is het uitwisselen van informatie. Hierbij gaat het om alle informatie die je doorgeeft aan anderen en alle informatie die je van anderen krijgt. Als de informatie aankomt,

Nadere informatie

Reader Gespreksvoering

Reader Gespreksvoering Reader Gespreksvoering Achtergrondinformatie Soorten vragen Actief Luisteren Slecht nieuws Gesprek Fasen in het gesprek Soorten Vragen In een gesprek kun je verschillende soorten vragen stellen. Al je

Nadere informatie

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling 1. Aandachtspunten voor een gesprek met ouders i.v.m. een vermoeden van kindermishandeling: Als je je zorgen maakt over een

Nadere informatie

DE KERSTNIEUWSBRIEF 2008 JOKE BORST INBALANCE

DE KERSTNIEUWSBRIEF 2008 JOKE BORST INBALANCE DE KERSTNIEUWSBRIEF 2008 JOKE BORST INBALANCE D E C E M B E R O N T M O E TI N G S M A A N D De maand december is voor mij een maand van ontmoeten: het vieren van het Sinterklaas- en Kerstfeest en natuurlijk

Nadere informatie

De kracht van reflecteren

De kracht van reflecteren 28 test en techniek in beeld Motivational Interviewing deel 5 De kracht van reflecteren Speciaal voor Fysiopraxis schrijven Stijn van Merendonk, Mirjam Hulsenboom en Albertina Poelgeest een vijfdelige

Nadere informatie

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten Tot een geloofsgesprek komen I Ontmoeten Het geloofsgesprek vindt plaats in een ontmoeting. Allerlei soorten ontmoetingen. Soms kort en eenmalig, soms met mensen met wie je meer omgaat. Bij de ontmoeting

Nadere informatie

Feedback is een mededeling aan iemand die hem informatie geeft over hoe zijn gedrag wordt waargenomen, begrepen en ervaren.

Feedback is een mededeling aan iemand die hem informatie geeft over hoe zijn gedrag wordt waargenomen, begrepen en ervaren. FEEDBACK WAT IS FEEDBACK EIGENLIJK? Feedback is een mededeling aan iemand die hem informatie geeft over hoe zijn gedrag wordt waargenomen, begrepen en ervaren. Hiermee is feedback een belangrijk middel

Nadere informatie

Omgaan met klachten volgens de BOOS-formule

Omgaan met klachten volgens de BOOS-formule Omgaan met klachten volgens de BOOS-formule Een klacht is een kans. Wanneer een klant de moeite neemt om zijn onvrede te laten blijken, biedt dat je de mogelijkheid de klant alsnog tevreden te stellen

Nadere informatie

GESPREKKEN VOEREN NEDERLANDS AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG:

GESPREKKEN VOEREN NEDERLANDS AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG: AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG: - Kun je een verzorgde brief schrijven. - Kun je op een juiste manier werkwoorden vervoegen. - Schrijf je op een juiste manier in meervoud. - Gebruik je hoofdletters op een

Nadere informatie

21 Niveaus van interveniëren in groepen 22

21 Niveaus van interveniëren in groepen 22 21 Niveaus van interveniëren in groepen 22 ASPECTEN VAN COMMUNICATIE IN GROEPEN In iedere relatie en in elk relatienetwerk waar mensen net elkaar communiceren zijn er vier aspecten te onderscheiden. De

Nadere informatie

Motiverende gespreksvoering

Motiverende gespreksvoering Motiverende gespreksvoering Naam Saskia Glorie Student nr. 500643719 SLB-er Yvonne Wijdeven Stageplaats Brijder verslavingszorg Den Helder Stagebegeleider Karin Vos Periode 04 september 2013 01 februari

Nadere informatie

Ideeën presenteren aan sceptische mensen. Inleiding. Enkele begrippen vooraf

Ideeën presenteren aan sceptische mensen. Inleiding. Enkele begrippen vooraf Ideeën presenteren aan sceptische mensen Inleiding Iedereen heeft wel eens meegemaakt dat het moeilijk kan zijn om gehoor te vinden voor informatie of een voorstel. Sommige mensen lijken er uisluitend

Nadere informatie

HOE SPREEK JE JE COLLEGA S AAN RECHTSTREEKS AANSPREKEN

HOE SPREEK JE JE COLLEGA S AAN RECHTSTREEKS AANSPREKEN HOE SPREEK JE JE COLLEGA S AAN RECHTSTREEKS AANSPREKEN PROFESSIONALITEIT Ortho Consult Congres voor elke mentor - december 2016 - Anneke Blaauwendraad RECHTSTREEKS AANSPREKEN Wat is je doel? Belangstelling

Nadere informatie

Communicatie op de werkvloer

Communicatie op de werkvloer Communicatie op de werkvloer Voor een goede communicatie op de werkvloer is het noodzakelijk dat we letterlijk dezelfde taal spreken. Een goede kennis van het vakjargon is dan ook erg belangrijk. Net zo

Nadere informatie

voorwoord VOORBEELDPAGINA S Bestelnr De ander en ik

voorwoord VOORBEELDPAGINA S Bestelnr De ander en ik voorwoord Dit werkboek gaat over de omgang met andere mensen. We bespreken hoe jij met anderen kunt omgaan. Bijvoorbeeld hoe je problemen oplost, omgaat met pesten, gevoelens en vriendschappen en hoe je

Nadere informatie

Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve

Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve Themabundel Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve Assistent medewerker Dit project is mede mogelijk gemaakt met een bijdrage uit het Europees Sociaal Fonds Voorwoord Deze themabundel is bedoeld

Nadere informatie

Ouders begrijpen, ouders begrenzen

Ouders begrijpen, ouders begrenzen Ouders begrijpen, ouders begrenzen Lies Ledegen Integratief kindertherapeute www.kroost.be Programma Inleiding en opwarmer Basisvaardigheden omtrent communicatie met ouders : trainen en oefenen. Doelstelling

Nadere informatie

ogen en oren open! Luister je wel?

ogen en oren open! Luister je wel? ogen en oren open! Luister je wel? 1 Verbale communicatie met jonge spelers Communiceren met jonge spelers is een vaardigheid die je van nature moet hebben. Je kunt het of je kunt het niet. Die uitspraak

Nadere informatie

We hebben twee oren en maar één mond.

We hebben twee oren en maar één mond. LUISTEREN SSST We hebben twee oren en maar één mond. Colofon Auteur Annemieke Nijman, coach en mediator www.ophetbalkon.nl Grafische vormgeving Henriëtte van Asch www.smaak-ontwerpers.nl 2011 LUISTEREN

Nadere informatie

Oefenvragen Management Assistent A - Communicatie

Oefenvragen Management Assistent A - Communicatie Oefenvragen Management Assistent A - Communicatie 1. De meeste mensen zijn primair: A. visueel ingesteld. B. kinesthetisch ingesteld. C. socialistisch ingesteld. D. auditief ingesteld. 2. Wat is het belangrijkste

Nadere informatie

Toelichting. Intervisie

Toelichting. Intervisie Toelichting Intervisie December 2010 1. Wat is intervisie? Naast opleiding en training is gezamenlijke reflectie op het eigen handelen voor dierenartsen een goede manier om zich te ontwikkelen. Door in

Nadere informatie

Compassie leven. 52 wekelijkse inspiraties vanuit Geweldloze Communicatie. PuddleDancer Press Samengesteld door Monie Doodeman

Compassie leven. 52 wekelijkse inspiraties vanuit Geweldloze Communicatie. PuddleDancer Press Samengesteld door Monie Doodeman Compassie leven 52 wekelijkse inspiraties vanuit Geweldloze Communicatie PuddleDancer Press Samengesteld door Monie Doodeman Inhoudsopgave Voorwoord Wekelijkse inspiraties 01 Geweld in de taal? Wie, ik?

Nadere informatie

1. Niet-selectieve luistervaardigheden Je volgt de verteller en je oefent geen/weinig invloed uit op het gesprek

1. Niet-selectieve luistervaardigheden Je volgt de verteller en je oefent geen/weinig invloed uit op het gesprek Hoodstuk 1 Luistervaardigheden 1. Niet-selectieve luistervaardigheden Je volgt de verteller en je oefent geen/weinig invloed uit op het gesprek Laten merken aan de verteller dat je aandachtig luisterd.

Nadere informatie

Introductie in effectief en bewust communiceren. Communicatie; wat is dat eigenlijk?

Introductie in effectief en bewust communiceren. Communicatie; wat is dat eigenlijk? Introductie in effectief en bewust communiceren. Communicatie; wat is dat eigenlijk? Zodra er twee of meer mensen in 1 ruimte zijn is er sprake van communicatie, ook al wordt er niet gesproken. Het is

Nadere informatie

Aanspreken INHOUD. Waarom aanspreken? 1. Wat houdt aanspreken in? 2. Hoe spreek ik aan? (3 modellen) 12

Aanspreken INHOUD. Waarom aanspreken? 1. Wat houdt aanspreken in? 2. Hoe spreek ik aan? (3 modellen) 12 Aanspreken INHOUD Waarom aanspreken? 1 Wat houdt aanspreken in? 2 Hoe spreek ik aan? (3 modellen) 12 WAAROM AANSPREKEN? Meestal verloopt communicatie ongemerkt soepel. Soms echter is het lastig om te communiceren

Nadere informatie

Arrangement 1 De Luisterthermometer

Arrangement 1 De Luisterthermometer Arrangement 1 De Luisterthermometer DEEL 2 De medewerker Naam: Organisatie: Manager: Datum: Luisterprincipe 2 Luisteren is geven 2.1 Gehoord zijn Je hebt de afgelopen weken vast een keer met je manager

Nadere informatie

Tijdens de video- hometraining worden verschillende begrippen gebruikt. In de bijlage geven we een korte omschrijving van deze begrippen.

Tijdens de video- hometraining worden verschillende begrippen gebruikt. In de bijlage geven we een korte omschrijving van deze begrippen. Bijlage 11 Voorbeeld informatie VHT: Bouwstenen voor geslaagd contact Informatie Video - hometraining Belangrijke begrippen initiatieven herkennen volgen ontvangstbevestiging beurt verdelen leidinggeven

Nadere informatie

Accuraat communiceren

Accuraat communiceren Accuraat communiceren Erna Pluym Senior Trainer Consultant/ Business Development Manager erna.pluym@acerta.be 0472 92 11 66 Communicatie, waarom zo belangrijk? Communicatie, waarom zo belangrijk? Had ik

Nadere informatie

Plaats op de kwalificatiekaart

Plaats op de kwalificatiekaart Gespreks- en overlegvaardigheden Handout Plaats op de kwalificatiekaart Instructie Motivatie Correctie Informatie (ouders) Feedback Slecht nieuws Vergaderingtechniek Spelregels overleg (stemrecht/- procedure

Nadere informatie

Blok 3. Gesprekstechnieken, 2 uur

Blok 3. Gesprekstechnieken, 2 uur Blok 3. Gesprekstechnieken, 2 uur Wat is communicatie LSD (luisteren, samenvatten en doorvragen) Open vragen stellen Waarderend gesprek Hoe geef je feedback (doorlopend proces) Oefenen d.m.v. rollenspellen

Nadere informatie

Nog beter horen! JobRotary Wat zegt de werkzoekende nu echt. Nettie Aarts

Nog beter horen! JobRotary Wat zegt de werkzoekende nu echt. Nettie Aarts Nog beter horen! JobRotary Wat zegt de werkzoekende nu echt Nettie Aarts Horen en luisteren Vandaag Kennismaking en jou sterke kant LSD Valkuilen Oefening Luisterstijlen Afronding kennismaking In 2 tallen

Nadere informatie

Arrangement 1 De Luisterthermometer

Arrangement 1 De Luisterthermometer Arrangement 1 De Luisterthermometer DEEL 1 De manager Naam: Organisatie: Datum: Luisterprincipe 1 Luisteren begint met luisteren naar jezelf 1.1 Inventariseren van stemmen Vertel eens van een situatie

Nadere informatie

Basistraining Voorlichting geven Hand-out

Basistraining Voorlichting geven Hand-out Basistraining Voorlichting geven Hand-out Welkom bij de basistraining Voorlichting geven. Leuk dat je je hebt opgegeven om meer te weten te komen over voorlichting geven, voorlichtingen voorbereiden en

Nadere informatie

Zoekgesprek over seksualiteit,

Zoekgesprek over seksualiteit, Zoekgesprek over seksualiteit, Inleiding Praten over seksualiteit met clienten is een vak: het is voor veel mensen een delicaat, privacy-gevoelig onderwerp, voor sommigen nog een taboe. Gesprekjes over

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

KINDEREN LEKKER IN HUN VEL

KINDEREN LEKKER IN HUN VEL KINDEREN LEKKER IN HUN VEL 1. Welkom wij zijn Karin Hallegraeff en Noelle van Delden van Praktijk IKKE Karin stelt zich voor en er komt een foto van Karin in beeld. Noelle stelt zich voor en er komt een

Nadere informatie

Opleiders in de school: Els Hagebeuk elshagebeuk@de-gouw.nl Sjef Langedijk sjeflangedijk@de-gouw.nl. Begeleiden van pabostudenten

Opleiders in de school: Els Hagebeuk elshagebeuk@de-gouw.nl Sjef Langedijk sjeflangedijk@de-gouw.nl. Begeleiden van pabostudenten Opleiders in de school: Els Hagebeuk elshagebeuk@de-gouw.nl Sjef Langedijk sjeflangedijk@de-gouw.nl Begeleiden van pabostudenten Dit stuk geeft je handvatten bij de begeleiding van een pabostudent. Als

Nadere informatie

HBO Toegepaste psychologie Contactdag GGZ Kinderen en Jeugd. Drs. Yèrma van Egeraat Registerpsycholoog NIP

HBO Toegepaste psychologie Contactdag GGZ Kinderen en Jeugd. Drs. Yèrma van Egeraat Registerpsycholoog NIP HBO Toegepaste psychologie Contactdag GGZ Kinderen en Jeugd Drs. Yèrma van Egeraat Registerpsycholoog NIP Programma Kennismaking Competenties Gespreksvaardigheden Anamnesegesprek: o Uitvoeren o Observeren

Nadere informatie

Zonder toestemming. Nota BOPZ eenvoudige versie

Zonder toestemming. Nota BOPZ eenvoudige versie Nota BOPZ eenvoudige versie Zonder toestemming Ben je soms boos? Ben je soms boos en ben je dan wel eens gevaarlijk voor jezelf of anderen? Of doe je wel eens dingen die niet mogen? Soms moeten begeleiders

Nadere informatie

Adviesgesprek Van contact naar contract

Adviesgesprek Van contact naar contract Adviesgesprek Van contact naar contract Het doel van het eerste adviesgesprek is het om het eens te worden over de vraag van de opdrachtgever en over de werkwijze van de adviseur. Het resultaat is een

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Workshop overtuigingen

Workshop overtuigingen Workshop overtuigingen Inleiding Overtuigingen zijn vaak automatische gedachten, die de keuze- en handelingsvrijheid van mensen onnodig beperken. Het zijn vaak algemene, sterk emotioneel geladen ideeën

Nadere informatie

Doelstellingen van PAD

Doelstellingen van PAD Beste ouders, We kozen er samen voor om voor onze school een aantal afspraken te maken rond weerbaarheid. Aan de hand van 5 pictogrammen willen we de sociaal-emotionele ontwikkeling van onze leerlingen

Nadere informatie

Ken jezelf, dan leer je de ander beter kennen!

Ken jezelf, dan leer je de ander beter kennen! Ken jezelf, dan leer je de ander beter kennen! Workshop NEVI Inkoopdag, 25 juni 2015 Joost van Eijk Remco Kramers Agenda Even voorstellen Wat is Het NIC? Wat zijn jullie verwachtingen? Jouw grondhouding

Nadere informatie

E-BOOK FEEDBACK GEVEN IS EEN KUNST EXPRESS YOUR INNER POWER

E-BOOK FEEDBACK GEVEN IS EEN KUNST EXPRESS YOUR INNER POWER E-BOOK FEEDBACK GEVEN IS EEN KUNST EXPRESS YOUR INNER POWER INLEIDING Het geven van feedback is een kunst. Het is iets anders dan het uiten van kritiek. Het verschil tussen beide ligt in de intentie. Bij

Nadere informatie

Minicursus Verbindend Communiceren. Geschreven door: Jan van Koert

Minicursus Verbindend Communiceren. Geschreven door: Jan van Koert Minicursus Verbindend Communiceren Geschreven door: Jan van Koert Geweldloze communicatie is een wijze van communiceren die leidt tot gehoord en verstaan worden. Met helderheid, zonder beschuldigen en

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

Derks & Derks B.V. Derks & Derks Interviewkalender Interviewtips met humor belicht. Tel. 033-472 80 87 www.derksenderks.nl. adviseurs in human talent

Derks & Derks B.V. Derks & Derks Interviewkalender Interviewtips met humor belicht. Tel. 033-472 80 87 www.derksenderks.nl. adviseurs in human talent 2012 Derks & Derks Interviewkalender Interviewtips met humor belicht. Derks & Derks Interviewkalender Weet wat je wil meten Voor een goed interview is een scherp functiebeeld noodzakelijk. Zorg ervoor

Nadere informatie

1 SITUATIE 2 TEST. Als ik luister denk ik niet aan andere zaken. Ik laat mensen uitpraten. Ik plaats wat ik hoor in een duidelijk kader

1 SITUATIE 2 TEST. Als ik luister denk ik niet aan andere zaken. Ik laat mensen uitpraten. Ik plaats wat ik hoor in een duidelijk kader LUISTEREN drs. W. Bontenbal 1 SITUATIE Wanneer u naar een lied luistert, luistert u dan naar de tekst of naar de muziek? Stelt u zich voor dat u zojuist bij een enerverende vergadering vandaan komt, u

Nadere informatie

Ontdek je kracht voor de leerkracht

Ontdek je kracht voor de leerkracht Handleiding les 1 Ontdek je kracht voor de leerkracht Voor je ligt de handleiding voor de cursus Ontdek je kracht voor kinderen van groep 7/8. Waarom deze cursus? Om kinderen te leren beter in balans te

Nadere informatie

Coachend Leidinggeven Waaier met informatie en tips voor gezond en efficiënt werken

Coachend Leidinggeven Waaier met informatie en tips voor gezond en efficiënt werken Coachend Leidinggeven Waaier met informatie en tips voor gezond en efficiënt werken Relatie Coachen Communicatie Aan de slag Aandacht geven Aandacht aan iemand geven betekent jezelf open stellen voor wat

Nadere informatie

Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1

Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1 Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1 De manier waarop je met elkaar omgaat en hoe je met elkaar in gesprek gaat is belangrijk in het dagelijks werk. Het helpt je elkaar beter te begrijpen

Nadere informatie

Rapportage Competenties. Bea het Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email:

Rapportage Competenties. Bea het Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email: Rapportage Competenties Naam: Bea het Voorbeeld Datum: 16.06.2015 Email: support@meurshrm.nl Bea het Voorbeeld / 16.06.2015 / Competenties (QPN) 2 Inleiding In dit rapport wordt ingegaan op de competenties

Nadere informatie

Handvatten Interventie GEZAMENLIJK HUISBEZOEK bij complexe palliatieve thuiszorg

Handvatten Interventie GEZAMENLIJK HUISBEZOEK bij complexe palliatieve thuiszorg INHOUDSOPGAVE 1. Het initiatief tot een gezamenlijk huisbezoek: wie en wanneer? Pagina 1 2. Voorbereiding van het gezamenlijk huisbezoek Pagina 1 3. Uitvoering van het gezamenlijk huisbezoek / het gesprek

Nadere informatie

GEVEN EN ONTVANGEN VAN FEEDBACK

GEVEN EN ONTVANGEN VAN FEEDBACK GEVEN EN ONTVANGEN VAN FEEDBACK De manier waarop je met collega s omgaat, roept effecten op bij hen. De manier waarop je je gedraagt, dingen zegt, doet of juist laat, maakt dus op anderen een bepaalde

Nadere informatie

Didactisch partnerschap

Didactisch partnerschap Didactisch partnerschap Vijf routekaarten om lastige situaties in het samenwerken met ouders te hanteren Het klinkt zo mooi: didactisch partnerschap. Zie daar als leraar maar eens een goede invulling aan

Nadere informatie

Communicatie. ontvanger. zender. boodschap. kanaal. feedback

Communicatie. ontvanger. zender. boodschap. kanaal. feedback FEEDBACK GEVEN EN ONTVANGEN Communicatie coderen decoderen zender boodschap kanaal ontvanger feedback - interpretatiekader Communicatie LSD Techniek - Luisteren - Samenvatten - Doorvragen LSD Techniek

Nadere informatie

Inleiding 2. Wie is Christine? 4. Tip 1: Houd het doel van feedback voor ogen 5. Tip 2: Richt feedback op gedrag, niet op de persoon 6

Inleiding 2. Wie is Christine? 4. Tip 1: Houd het doel van feedback voor ogen 5. Tip 2: Richt feedback op gedrag, niet op de persoon 6 Inhoudsopgave Inleiding 2 Wie is Christine? 4 Tip 1: Houd het doel van feedback voor ogen 5 Tip 2: Richt feedback op gedrag, niet op de persoon 6 Tip 3: Geef feedback over uw waarneming en vermijd interpretaties

Nadere informatie

Afgesproken verdeling van de boeken over de groepen

Afgesproken verdeling van de boeken over de groepen DE KANJERTRAINING. Op de Jozefschool wordt er in alle groepen kanjertraining gegeven. Alle leerkrachten zijn gecertificeerd. Doel van de Kanjertraining? Deze werkwijze biedt lln. kapstokken aan om beter

Nadere informatie

Motiverende gesprekstechnieken. zelf. redzaamheid

Motiverende gesprekstechnieken. zelf. redzaamheid Motiverende gesprekstechnieken zelf redzaamheid Motiverende gesprekstechnieken Wat is motiverende gespreksvoering? Motiverende gespreksvoering is een cliëntgerichte, directieve methode om te bevorderen

Nadere informatie

CONCEPT. Domein A 1: Lezen van zakelijke teksten. Tussendoelen Nederlands onderbouw vo, vmbo

CONCEPT. Domein A 1: Lezen van zakelijke teksten. Tussendoelen Nederlands onderbouw vo, vmbo Tussendoelen Nederlands onderbouw vo, vmbo Domein A 1: Lezen van zakelijke teksten Subdomein A 1.1: Woordenschat 1.1 vmbo de betekenis van onbekende woorden afleiden uit de context; 1.2 vmbo de betekenis

Nadere informatie

Om te beginnen Maak je niet DIK. 15 Wees een HELD. Laat je OMA wat vaker thuis. ANNA mag daarentegen vaker mee. Wees een OEN.

Om te beginnen Maak je niet DIK. 15 Wees een HELD. Laat je OMA wat vaker thuis. ANNA mag daarentegen vaker mee. Wees een OEN. luisterwijzer 1 7 Laat je OMA wat vaker thuis 8 ANNA mag daarentegen vaker mee 9 Wees een OEN 10 Gebruik LSD 12 Maak je niet DIK 13 Smeer NIVEA Om te beginnen... Communiceren doen de we de hele dag door.

Nadere informatie

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS)

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Stel dat dat (te grote wonder) gebeurt, ik betwijfel of dat zal gebeuren, maar stel je voor dat, wat zou je dan doen dat je nu niet doet? (p36)

Nadere informatie

Nieuwsbrief 3 De Vreedzame School

Nieuwsbrief 3 De Vreedzame School Nieuwsbrief 3 De Vreedzame School Blok 3 Blok 3: We hebben oor voor elkaar Blok 3: Algemeen: In dit blok stimuleren we de kinderen om oor voor elkaar te hebben. De lessen gaan over communicatie, over praten

Nadere informatie

Effectief Communiceren NPZ-NRZ

Effectief Communiceren NPZ-NRZ Hand-out Workshop Effectief Communiceren NPZ-NRZ De kracht van aandacht 10 mei 2011 Nu vind ik mezelf wel aardig Als je eenmaal ziet dat het zelfbeeld van een kind positiever wordt, zul je al gauw zien

Nadere informatie

Actief luisteren (De ander helpen zo duidelijk mogelijk te zijn)

Actief luisteren (De ander helpen zo duidelijk mogelijk te zijn) Actief luisteren (De ander helpen zo duidelijk mogelijk te zijn) Laat de ander merken dat je echt luistert door je houding en ogen. Laat merken dat je aandacht op hem/haar gericht is. Stel zoveel mogelijk

Nadere informatie

4 soorten relaties Is er een vraag om hulp?

4 soorten relaties Is er een vraag om hulp? 4 soorten relaties Is er een vraag om hulp? Nee vrijblijvende relatie Vrijblijvende relatie Vrijblijvende relatie Cliënten die kiezen voor een vrijblijvende relatie = een bezoekerstypische relatie Bezoeker

Nadere informatie

READER STUDENTENCOACH

READER STUDENTENCOACH READER STUDENTENCOACH VO Reader studentencoch VO 1 Inleiding Voor jullie ligt de reader die hoort bij het project studentencoach (het coachen van jongerejaars studenten door ouderejaars). In deze reader

Nadere informatie

Maartje Voorbeeld 10.03.2014

Maartje Voorbeeld 10.03.2014 Maartje Voorbeeld 10.03.2014 Maartje Voorbeeld / 10.03.2014 / Talentrapportage 2 Inleiding De wereld en de arbeidsmarkt zijn constant in beweging. Maar waarheen? Niemand weet exact hoe het werkveld er

Nadere informatie

www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren

www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren WE DOEN HET SAMEN Over samenwerking en feedback geven www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren Situering In een inloophuis werk je bijná altijd samen met twee of drie mensen. Vaak is

Nadere informatie

Online Titel Competentie Groepsfase Lesdoel Kwink van de Week

Online Titel Competentie Groepsfase Lesdoel Kwink van de Week onderbouw Les 1 Online Dit ben ik! Besef van jezelf Forming Ik kan mezelf voorstellen aan een ander. Ken je iemand nog niet? Vertel hoe je heet. Les 2 Online Hoe spreken we dit af? Keuzes maken Norming

Nadere informatie

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Werkt gedurende langere periode nauwkeurig en zorgvuldig, met oog voor detail, gericht op het voorkómen van fouten en slordigheden, zowel in eigen als andermans

Nadere informatie

COVA 2. - Voorlichtingsgesprek Colonscopie - Student.nr: 500634892. Vak: COVA 2

COVA 2. - Voorlichtingsgesprek Colonscopie - Student.nr: 500634892. Vak: COVA 2 COVA 2 - Voorlichtingsgesprek Colonscopie - Naam: Esmée Keur Student.nr: 500634892 Klas: LV12-2B2 Vak: COVA 2 Docent: L. te Hennepe Leerjaar: 2012 2013 Inhoudsopgave Inleiding Blz.3 Leerdoelen Blz.4 Sterkte/zwakte

Nadere informatie

De voorbereiding. Tip: Realiseer je dat je doelen niet in een gesprek gehaald hoeven te worden maar neem dus de tijd.

De voorbereiding. Tip: Realiseer je dat je doelen niet in een gesprek gehaald hoeven te worden maar neem dus de tijd. 1 De voorbereiding 1. Voorbereiding Een goede voorbereiding is essentieel. Denk voor aanvang van het gesprek na over: wat wil je bereiken en wat zijn jouw verwachtingen van het gesprek 2. Randvoorwaarden

Nadere informatie

Content in Motion. Interviewen & Communicatie

Content in Motion. Interviewen & Communicatie Content in Motion Interviewen & Communicatie Communicatie wat is dat eigenlijk? Communicatie is afgeleid van het Latijnse woord: communicatio dat verbinding betekent. Later werd dit doorgetrokken naar

Nadere informatie

Het VERANDERVERHAAL Reiswerk Opleidingencongres 23 sep 2013

Het VERANDERVERHAAL Reiswerk Opleidingencongres 23 sep 2013 Het VERANDERVERHAAL Reiswerk Opleidingencongres 23 sep 2013 Ze zeggen dat, als je iets wilt veranderen het belangrijk is een concreet doel te formuleren over wat je wilt realiseren. Het liefst zo smart

Nadere informatie

OPDRACHTEN BIJ THEMA 6 LUISTEREN, SAMENVATTEN EN DOORVRAGEN

OPDRACHTEN BIJ THEMA 6 LUISTEREN, SAMENVATTEN EN DOORVRAGEN OPDRACHTEN BIJ THEMA 6 LUISTEREN, SAMENVATTEN EN DOORVRAGEN Al die gesprekstechnieken zijn maar onnatuurlijk en vervelend. INLEIDING Mensen die kiezen voor een beroep in het welzijnswerk, kunnen vaak van

Nadere informatie

Positieve communicatie

Positieve communicatie Positieve communicatie Annemie Pachen Inleiding. Communicatie is een doorlopend proces waarin een individu via verbale en/of non-verbale symbolen met een bepaalde bedoeling, informatie geeft aan een ander

Nadere informatie

Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding

Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding Inleiding De checklist Gesprek voeren 2F is ontwikkeld voor leerlingen die een gesprek moeten kunnen voeren op 2F. In deze handleiding wordt toegelicht hoe de

Nadere informatie

Wat is jouw verhaal?

Wat is jouw verhaal? E E N E - B O O K V A N L E T T E R S & C O N C E P T S Wat is jouw verhaal? Passie en plezier overbrengen in een notendop Storytelling Verhalen vertellen is een belangrijk onderdeel van ons leven. Het

Nadere informatie

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Werken in driehoeken is een wijze van samenwerking die in elke organisatie, projectteam en netwerk mogelijk is. Het maakt dat we kunnen werken vanuit een heldere

Nadere informatie

Leer hoe je effectiever kunt communiceren

Leer hoe je effectiever kunt communiceren Leer hoe je effectiever kunt communiceren De kracht van geweldloze communicatie Hoe vaak kom je in een gesprek terecht waarin je merkt dat je niet meer zegt wat je wilt zeggen; dat je iets doet wat de

Nadere informatie

Relaties Hanteren. Leesteksten bij het onderdeel Verbaal en non-verbaal gedrag. Pagina 1 van 6

Relaties Hanteren. Leesteksten bij het onderdeel Verbaal en non-verbaal gedrag. Pagina 1 van 6 Relaties Hanteren Leesteksten bij het onderdeel Verbaal en non-verbaal gedrag Pagina 1 van 6 Wat is verbale en non-verbale communicatie? Cliënten en hulpverleners geven elkaar informatie op twee manieren.

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Reader. Gedragsraam van Gordon. Bijbehorende gesprekstechnieken

Reader. Gedragsraam van Gordon. Bijbehorende gesprekstechnieken Reader Gedragsraam van Gordon & Bijbehorende gesprekstechnieken Smits & Beerends www.smitsenbeerends.nl pag. 1 Inhoudsopgave Inleiding 1. Het gedragsraam van Gordon 2 2. Gesprekstechnieken 5 2.1 Actief

Nadere informatie

WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT. Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur

WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT. Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur 1 Les één Welkom bij deze e-cursus waarin we je zullen laten zien hoe jij groter kunt worden en je problemen kleiner! Zijn er

Nadere informatie

Evaluatierapport. Workshop ADHD. Fontys PABO Limburg. Drs. Arno de Poorter Drs. Anne van Hees

Evaluatierapport. Workshop ADHD. Fontys PABO Limburg. Drs. Arno de Poorter Drs. Anne van Hees Evaluatierapport Workshop ADHD Fontys PABO Limburg Drs. Arno de Poorter Drs. Anne van Hees Inhoudsopgave Pag. 1. Inleiding 2 2. Deelnemers/respondenten 2 3. Opzet en inhoud evaluatie 2 4. Resultaten 2

Nadere informatie

Handvatten voor het omgaan met zelfbeschadiging

Handvatten voor het omgaan met zelfbeschadiging Handvatten voor het omgaan met zelfbeschadiging Als iemand in jouw omgeving zichzelf beschadigt is dat erg ingrijpend. Het kan allerlei emoties oproepen. Je bent misschien erg verdrietig, boos of je voelt

Nadere informatie

Zakelijk aspect. zender boodschap ontvanger Relationele aspect. Feedback

Zakelijk aspect. zender boodschap ontvanger Relationele aspect. Feedback Tweeëndertig coachingsprincipes0f1 : 1. Coachen is communiceren. Een coach dient kennis te hebben van het communicatieproces. Een coach beheerst sociale vaardigheden als luisteren, feedback geven en helder

Nadere informatie

Dag 15 - natuurlijk speechen met mind mapping

Dag 15 - natuurlijk speechen met mind mapping Dag 15 - natuurlijk speechen met mind mapping Zodra je er op gaat letten zie je dat veel toespraken eigenlijk heel onnatuurlijk overkomen. De spreker staat kaarsrecht achter zijn spreekgestoelte. Hij duikt

Nadere informatie

Inspirerend Presenteren

Inspirerend Presenteren Inspirerend Presenteren Door Kai Vermaas & Charis Heising Bla bla bla bla bla bla bla bla bla bla bla bla Inleiding Wil je leren hoe jij een presentatie kunt geven waar je zeker bent van je verhaal? En

Nadere informatie

25-9-2014. Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505

25-9-2014. Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Lichamelijk: pijn, fysieke beperkingen, afweging behandeling vs bijwerkingen Angst en onzekerheid: verloop ziekte,

Nadere informatie

Deck of Needs. De snelste manier om de 'juiste' woorden te vinden

Deck of Needs. De snelste manier om de 'juiste' woorden te vinden Deck of Needs De snelste manier om de 'juiste' woorden te vinden Het Deck of Needs is ontwikkeld door Drs. Hugo A. Roele, schrijver van het Book of Needs en mede-oprichter van www.kommunikasie.org. a-1

Nadere informatie

Thema. Kernelementen. Emoties Puber- en kinderemotie Eenduidige communicatie

Thema. Kernelementen. Emoties Puber- en kinderemotie Eenduidige communicatie Thema Kernelementen Emoties Puber- en kinderemotie Eenduidige communicatie Tips voor de trainer: Werken met mensen is werken met emotie. Leer emoties als signaal te herkennen, maar niet als leidraad te

Nadere informatie

Het verkoop-adviesgesprek. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Verkopen

Het verkoop-adviesgesprek. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Verkopen Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over verkopen aan en adviseren van gasten in horecabedrijven. Oftewel: het verkoopadviesgeprek. Wat wordt er van je verwacht? Na het bestuderen van deze kaart

Nadere informatie