Goed besluiten gemakkelijker gemaakt. De rol van convenanten, verschillende typen beschikkingen en kwaliteitsborging in de saneringspraktijk

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Goed besluiten gemakkelijker gemaakt. De rol van convenanten, verschillende typen beschikkingen en kwaliteitsborging in de saneringspraktijk"

Transcriptie

1 Goed besluiten gemakkelijker gemaakt De rol van convenanten, verschillende typen beschikkingen en kwaliteitsborging in de saneringspraktijk

2 Deze uitgave Goed besluiten gemakkelijker gemaakt is een uitgave in het kader van het Uitvoeringsprogramma BEVER (beleidsvernieuwing bodemsanering), en maakt in abonnement deel uit van het handboek Leidraad bodembescherming, een uitgave van Sdu Uitgevers te Den Haag. Daarnaast is Goed besluiten gemakkelijker gemaakt ook los verkrijgbaar (ISBN ). Goed besluiten gemakkelijker gemaakt is in samenhang te zien met de volgende uitgaven: Van trechter naar zeef (ISBN ); Handleiding afwegingsproces saneringsdoelstelling (ISBN ). Beide uitgaven maken deel uit van het abonnement op Leidraad bodembescherming, maar zijn tevens los verkrijgbaar. Voor bestellingen kunt u contact opnemen met Servicecentrum Uitgevers, Postbus 20014, 2500 EA Den Haag, telefoon (070) , fax (070) ,

3 GOED BESLUITEN GEMAKKELIJKER GEMAAKT De rol van convenanten, verschillende typen beschikkingen en kwaliteitsborging in de saneringspraktijk sdu uitgevers 2000

4 Verantwoording Deze uitwerkingsbundel is een uitgave in het kader van het Uitvoeringsprogramma BEVER (beleidsvernieuwing bodemsanering). Het bevat een meer beschouwende toelichting op de rol van convenanten, verschillende typen beschikkingen en kwaliteitsborging in de bodemsaneringspraktijk bij het doorlopen van het afwegingsproces saneringsdoelstelling, zoals geformuleerd in het rapport Van trechter naar zeef (ISBN ) en een aantal aanverwante stukken. Deelprojectleiding vanuit het KernteamA Hans van der Pal Tekst Gemini Consultants: Walter de Koning Oranjewoud: Arthur de Groof Vormgeving omslag Claar Goossens, Amsterdam Vormgeving schema s Wim Zaat, Moerkapelle Opmaak Assist, Goes ISBN Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu, Den Haag 2000 Sdu Uitgevers, Den Haag Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. No part of this book may be reproduced in any form, by print, photoprint, microfilm or any other means without written permission from the publisher.

5 Inhoud INHOUD Voorwoord 7 1 Convenanten Convenanten en besluitvorming Doel van dit hoofdstuk Status van dit hoofdstuk Convenanten staan niet alleen bij bodemsanering in de belangstelling Het woord convenant heeft meerdere betekenissen Leeswijzer Convenant: overeenkomst in vele soorten en maten Wat is een convenant? Het doel van een convenant: verwezenlijking van het overheidsbeleid Twee betekenissen: gericht op commitment voor het vervolg of op uitvoering Convenanten vergemakkelijken de aanpak van groepen saneringsgevallen Hoe om te gaan met convenanten? Afwegingen voordat wordt besloten tot het aangaan van een convenant Voordelen van een convenant Nadelen van een convenant Inhoudelijke eisen aan een convenant Algemene eisen aan een convenant Inhoud van een intentieverklaring Inhoud van een uitvoeringsconvenant Geen strijd met de wet Regels voor de totstandkoming van een convenant Welke regels zijn van toepassing op het sluiten van een convenant? Procedurele vereisten Inschakeling Europese Commissie Inschakeling VROM bij het kostenverhaal Openbaarheid Meer informatie De ene beschikking is de andere niet Het bevoegd gezag gebruikt verschillende typen beschikkingen Doel van dit hoofdstuk Status van dit hoofdstuk Leeswijzer 36

6 Inhoud 2.2 Wet milieubeheer en Wet bodembescherming nader tot elkaar Ook in de bodemsector goede ervaringen belonen Beschikkingstypen op basis van de Wet bodembescherming Goed besluiten gemakkelijker gemaakt Aandacht voor kwaliteit: verplicht, maar ook de moeite waard Kwaliteit is niet vanzelfsprekend Waarom speciale aandacht voor de taakuitvoering door de overheid? Opbouw van dit hoofdstuk Achtergrondinformatie in bijlagen Kwaliteit? Ik moet al zoveel! Procescondities voor kwaliteitszorg bij het bevoegd gezag Extra aandacht voor de kwaliteit van de handhaving De keten en verschillende ambitieniveaus Aanpak van een geval van verontreiniging is een keten van activiteiten Basisinspanning voor een basisproduct Kwaliteitsborging voor een goed product Gebruik goede gegevens voor het juiste product Lever de juiste gegevens voor een bruikbaar product Risicoreductie door een beperkte extra inspanning Communiceren met elkaar voor een goed eindproduct 57 Bijlagen bij hoofdstuk Begrippen 61 2 Kwaliteitsborging in bodembeleid en regelgeving 65 3 Ontwikkelingen in het kwaliteitsbeleid 67 4 Checklist Implementatie kwaliteitssysteem 68 5 Aandachtspunten kwaliteitsborging in kort bestek 74

7 Voorwoord VOORWOORD Met de Handleiding afwegingsproces saneringsdoelstelling hebt u een compleet naslagwerk in handen waarmee u de meeste gevallen van bodemverontreiniging te lijf kunt, geheel conform het vernieuwde bodemsaneringsbeleid. In deze handleiding figureren een aantal begrippen die nog vrij nieuw zijn in bodemland, dan wel waaraan door de beleidsvernieuwing een nieuwe invulling is gegeven. Als KernteamA hebben we daarom gemeend aan deze begrippen wat meer tekst te wijden dan aan andere elementen van het nieuwe beleid. Het gaat hierbij om convenanten, verschillende typen beschikkingen en kwaliteitsborging. Deze begrippen spelen een rol bij de procesmatige kant van de besluitvorming, in Van trechter naar zeef besproken in hoofdstuk 10, De zeef en de besluitvorming. Zoals hierboven al gememoreerd is de Handleiding afwegingsproces saneringsdoelstelling een naslagwerk. Om er goed mee te kunnen werken moet het beknopt zijn. Daarom presenteren we u hierbij graag de bij die Handleiding behorende bundel Goed besluiten gemakkelijker gemaakt. In deze bundel vindt u een nadere toelichting op de begrippen convenanten, beschikkingstypen en kwaliteitsborging, en een bespreking van de rol die deze onderwerpen spelen bij het doorlopen van het afwegingsproces saneringsdoelstelling. 7

8

9 CONVENANTEN

10

11 Convenanten Convenanten en besluitvorming Doel van dit hoofdstuk De bodemsaneringspraktijk maakt in toenemende mate gebruik van convenanten om gecompliceerde situaties tot een oplossing te brengen. In het verleden was dit vaak gekoppeld aan kostenverhaal en Rijksbetrokkenheid. Maar met de integratie van bodemsanering in de ruimtelijke ontwikkeling en met de decentralisatie van de uitvoering van het beleid is dat in veel gevallen niet meer noodzakelijk. Dat maakt dat het voor het bevoegd gezag gewenst kan zijn om zich te oriënteren op de rol die convenanten in het regionale bodemsaneringsbeleid kunnen spelen. Om u bij die oriëntatie te ondersteunen gaan we in dit hoofdstuk in op de mogelijkheden en onmogelijkheden van het gebruik van convenanten. Aan de hand hiervan kunt u zich gemakkelijker een oordeel vormen over de vraag of het in een bij u voorliggende situatie zinvol en (juridisch) mogelijk is om een convenant aan te gaan. Centraal staan de vragen: Wat is een convenant? Wanneer is het zinvol om een convenant na te streven? Waarmee moet ik allemaal rekening houden bij het sluiten van een convenant? Waar krijg ik meer informatie? Status van dit hoofdstuk In dit hoofdstuk treft u geen nieuw beleid aan, maar uitsluitend een naar de bodemsaneringspraktijk vertaalde weergave van bestaande rapporten. Beschreven in onderling verband en aangevuld met actuele overzichten en praktijkervaringen. Het is uitsluitend bedoeld als handreiking voor de praktijk en legt geen verplichtingen op. In deze tekst worden ook wettelijke regels aangehaald. Die bevatten uiteraard wel verplichtingen Convenanten staan niet alleen bij bodemsanering in de belangstelling Bodemsaneringsconvenanten worden al enige tijd toegepast (zie de tabel in paragraaf 1.2), maar de frequentie van het gebruik neemt toe. Ook buiten de bodemsanering staan convenanten in de belangstelling. Een inventarisatie van het IPO uit 1996 laat 54 convenanten zien waarbij het IPO partij is,

12 Convenanten waarvan 36 op milieugebied. Reden voor het IPO om een IPO-gedragslijn voor Convenanten (1996) op te stellen. Dit in direct vervolg op een eerder initiatief van het Rijk dat in 1996 de ministeriële regeling Aanwijzingen voor Convenanten publiceerde voor convenanten waar de rijksoverheid partij bij is. Beide documenten zijn bij het opstellen van dit hoofdstuk betrokken Het woord convenant heeft meerdere betekenissen In het dagelijks spraakgebruik wordt met het woord convenant zowel intentieverklaring als uitvoeringsconvenant bedoeld. In dit hoofdstuk bedoelen we met het woord convenant eveneens beide begrippen. Wanneer juist een van beide wordt bedoeld, zullen we dat apart aangeven Leeswijzer 12 In dit hoofdstuk staan we, na deze inleiding, eerst stil bij de vraag wat een convenant is en welke verschillende soorten convenanten in de bodemsaneringspraktijk van belang kunnen zijn. In dezelfde paragraaf 1.2 hebben we ook een overzicht opgenomen van de vigerende convenanten. Een convenant heeft voordelen, maar ook nadelen. In paragraaf 1.3 worden de afwegingen die van belang zijn voor het aangaan van een convenant, besproken. De verschillende onderdelen die in een convenant moeten zijn opgenomen en de eisen die daaraan kunnen worden gesteld, bespreken we in paragraaf 1.4. Naast inhoudelijke eisen zijn er uiteraard ook eisen aan de wijze van totstandkomen van een convenant (paragraaf 1.5). Na de ondertekening komt de uitvoering van het convenant. Ten slotte: deze notitie is bedoeld voor een eerste oriëntatie. Degene die zich verder wil verdiepen, helpen we graag verder door een gerichte verwijzing naar literatuur en instellingen (paragraaf 1.6).

13 Convenanten Convenant: overeenkomst in vele soorten en maten Wat is een convenant? Een convenant is een afspraak tussen een overheidspartij en een of meer andere partijen (overheid of particulieren), waarbij ten minste één overheidspartij publiekrechtelijke bevoegdheden inzet. Convenanten worden gebruikt in situaties dat de reguliere middelen niet effectief blijken. Er bestaat geen strikt vastgelegde vorm of inhoud van een convenant. Convenanten zijn er daarom in vele soorten en maten. Met het inzetten van publiekrechtelijke bevoegdheden wordt bedoeld het maken van afspraken over de wijze waarop bevoegdheden die in of bij de wet aan de overheid zijn toebedeeld, worden uitgeoefend. Denk aan het instemmen met een saneringsplan, cofinanciering met Wbb-middelen of het afzien van kostenverhaal in het kader van de Wbb. Het betreft niet alleen de wet zelf (Wbb), maar ook regels die op grond van de wet zijn vastgesteld. Bijvoorbeeld een AMvB of de Provinciale Milieuverordening. 13 Een afspraak tussen uitsluitend overheidspartijen over de uitoefening van hun wettelijke bevoegdheden (bijvoorbeeld een afspraak tussen VROM, IPO en VNG over de decentralisatie van het bodemsaneringsbeleid), is ook een convenant. Een dergelijke afspraak wordt ook vaak een bestuursakkoord genoemd. Een convenant is dus niet een afspraak van de overheid met een particuliere wederpartij die ook tussen particulieren onderling zou kunnen worden gemaakt, bijvoorbeeld de verkoop van een stuk grond of het aanbesteden van een bodemsaneringswerk. We noemen dat een privaatrechtelijke overeenkomst Het doel van een convenant: verwezenlijking van het overheidsbeleid Het sluiten van een convenant dient altijd ter verwezenlijking van het overheidsbeleid. Het is een instrument om in samenspraak tussen overheid en een of meer anderen (overheden of particulieren) tot aanpak van (een groep van) bodemsaneringslocaties te komen. Dit in het besef dat wette-

14 Convenanten lijke regels en dwang niet altijd de meest effectieve en doelmatige middelen zijn om de gewenste situatie te bereiken. Bodemsaneringsconvenanten komen dus in beeld als de aanpak van bepaalde saneringslocaties niet (snel genoeg) totstandkomt en het maken van afspraken die aanpak belangrijk kan bespoedigen Twee betekenissen: gericht op commitment voor het vervolg of op uitvoering Het begrip convenant wordt in de praktijk in twee betekenissen gebruikt: intentieverklaring en uitvoeringsconvenant. Het is van belang om deze twee betekenissen scherp te onderscheiden. Misverstanden over de betekenis kunnen immers leiden tot vruchteloze onderhandelingen en vooral tot grote teleurstellingen over de inhoud van het convenant bij bijvoorbeeld de achterban. 14 Intentieverklaring: gericht op commitment met het vervolgtraject Wanneer de aanpak van de verontreiniging uiterst complex is, kan het zinvol zijn om niet alle afspraken in één keer te maken, maar tussentijds de stand van zaken in het overleg vast te leggen. We noemen dat een voorbereidingsconvenant of intentieverklaring. Op basis van zo n intentieverklaring kan bijvoorbeeld politieke dekking worden gevraagd van Provinciale Staten of de gemeenteraad, kan terugkoppeling naar de achterban plaatsvinden of kunnen andere partijen in het overleg worden betrokken. Voorbeelden van convenanten gericht op commitment met het vervolgtraject zijn: de Intentieverklaring bodemverontreiniging de Nederlandse Kempen (1998), gericht op het scheppen van een kader voor vervolgafspraken voor de aanpak van de verontreiniging in De Kempen; de Intentieverklaring gasfabrieken Gelderland (1999), gericht op het scheppen van een kader voor vervolgafspraken met meerdere betrokken partijen.

15 Convenanten Uitvoeringsconvenant: het scheppen van duidelijkheid over wederzijdse rechten en verplichtingen, gericht op uitvoering In het convenant worden afspraken gemaakt die tot doel hebben om tot daadwerkelijke aanpak te komen. Het betreft bijvoorbeeld het verrichten van onderzoek of de saneringsaanpak, de inzet van Wbb-bevoegdheden of taakverdeling bij de realisatie of het creëren van een uitvoeringsorganisatie. Voorbeelden van convenanten gericht op uitvoering zijn: het Convenant Bodemsanering voormalige gasfabrieken in de provincie Zeeland (1999); het Convenant CSG-terrein te Amersfoort (1997); het Convenant Sanering Bodemverontreiniging Nederlandse Spoorwegen, SBNS (1995). Een uitvoeringsconvenant kan een enkel geval betreffen of een groep van gevallen (programma, branche, gebied) Convenanten vergemakkelijken de aanpak van groepen saneringsgevallen Van trechter naar zeef onderscheidt vier soorten convenanten. De indeling maakt vooral duidelijk waar efficiency-winst te behalen is door een groepsgewijze aanpak van gevallen. Het maken van afspraken over een groep van gevallen leidt ertoe dat er per saneringsgeval gerichter en sneller kan worden gehandeld. Convenanten maken beschikkingen over individuele saneringsgevallen niet overbodig: een convenant treedt dus niet in de plaats van een beschikking. Wel leiden zij tot eenvoudiger besluitvorming voor de beschikking in die individuele gevallen, omdat er in het convenant al veel afspraken zijn gemaakt over bijvoorbeeld aansprakelijkheid, cofinanciering of het saneringsdoel.

16 Convenanten Soort convenant Vigerende convenanten (peildatum 1 april 2000) Actuele voorbeelden van mogelijke convenanten A. Convenant met programmasaneerder (veel projecten met één saneerder) NS-terreinen (SBNS) Tankstations (SUBAT) Uitvoeringsconvenant gasfabrieken Noord-Brabant Intentieverklaring gasfabrieken Gelderland Uitvoeringsconvenant gasfabrieken Den Haag Garages streekvervoerders (VSN) Uitvoeringsconvenanten voor aanpak gasfabrieksterreinen (per energiebedrijf of per provincie) B. Convenant met een brancheorganisatie (veel saneerders met vergelijkbare projecten) Intentieverklaring bodemverontreiniging voormalige gasfabrieksterreinen Intentieverklaring Bedrijvenregeling Champignontelers Chemische wasserijen Uitvoeringsconvenant glastuinbouw Klein metaal 16 C. Convenant voor een gebied (groep van diverse projecten en diverse saneerders met ruimtelijke samenhang) Uitvoeringsconvenant Krimpenerwaard, Zuid-Holland Intentieverklaring De Kempen, Noord-Brabant Uitvoeringsconvenant Hollandse IJssel Zuid-Holland Uitvoeringsconvenanten voor landelijk gebied (per provincie) D. Convenant voor maatwerk (een zeer groot en duur project, waarvoor een geavanceerde aanpak nodig is en waarbij vele belanghebbenden zijn betrokken) Uitvoeringsconvenanten voor: CSG-terrein, Amersfoort Diemerzeedijk, Amsterdam IJ-oevers, Amsterdam Oostelijk Havengebied, Amsterdam Amsterdamseweg, Arnhem Billiton, Arnhem Fascinatio, Capelle a/d IJssel Raambuurt, Deventer CiBoGa-terrein, Groningen Welgelegen, Harlingen Kop van Zuid, Rotterdam Sveaparken, Schiedam Diverse locaties, zoals de Volgermeerpolder in Amsterdam Tabel 1 Indeling convenanten

17 Convenanten Hoe om te gaan met convenanten? Een convenant heeft voordelen en nadelen. De voor- en nadelen van convenanten moeten worden bezien in vergelijking met andere instrumenten. Alternatief voor een convenant is het toepassen van het reguliere instrumentarium in de Wbb. Ook het vertrouwen dat het bevoegd gezag heeft in de bereidheid van de wederpartij om de gemaakte afspraken daadwerkelijk uit te voeren is van groot belang Afwegingen voordat wordt besloten tot het aangaan van een convenant Voordat het bevoegd gezag besluit tot het aangaan van een convenant, is het verstandig om een expliciete afweging te maken waarbij in elk geval het volgende aan de orde komt. Is handelen van de kant van het bevoegd gezag echt noodzakelijk of komen saneringen ook wel tot stand zonder convenant? Is de inzet van het gewone Wbb-instrumentarium niet mogelijk of niet voldoende effectief? Als inzet van het gewone Wbb-instrumentarium niet mogelijk of voldoende effectief is, leidt een convenant in dit geval dan wel tot voldoende resultaat? Zijn de verplichtingen voor de betrokken partijen uitvoerbaar? Zijn de verplichtingen van de wederpartij(en) handhaafbaar? Zijn de wederpartij(en) voldoende betrouwbaar in hun intenties? 17 Het vastleggen van afspraken in een convenant is steeds na te streven in een situatie waarin: drie of meer partijen samenwerken en meerdere financieringsbronnen worden ingezet, en/of tevoren niet duidelijk is op welke wijze de wet moet worden uitgelegd (uiteraard mag een convenant niet in strijd zijn met de wet), en ook andere onderwerpen dan bodemsanering onderdeel van afspraken uitmaken Voordelen van een convenant De voordelen van het sluiten van een convenant liggen voor de hand. Met name in situaties waarin iedereen op iedereen zit te wachten kan een convenant uitkomst bieden. Het convenant is een flexibel instrument en kan gemakkelijk op de situatie worden toegesneden.

18 Convenanten De argumenten voor een convenant zullen per situatie verschillen, maar komen vaak neer op de volgende voordelen: Het op gang helpen van een proces, partijen over de streep helpen die anders geen rol zouden spelen in de oplossing van het probleem. Het willen betrekken van VROM in de onderhandelingen in verband met de bevoegdheidsverdeling voor het kostenverhaal (dit argument vervalt in de toekomst door de decentralisatie van het kostenverhaal). Creëren van duidelijkheid over rechten en verplichtingen van alle partijen. Snelheid (met name als het juridisch instrumentarium, zoals het kostenverhaal, niet direct tot een duidelijk resultaat leidt en ruimtelijke ontwikkeling prioriteit heeft). Vastleggen van het onderhandelingsresultaat in (harde) afspraken. Veiligstellen van de bijdrage van een rechthebbende in een sanering. Niet alleen de kosten worden in de onderhandelingen betrokken, maar ook de potentiële opbrengsten (vooral bij projectontwikkeling). Afspraken voor een groep van gevallen leidt tot efficiency-winst in de later te volgen procedures voor de individuele gevallen Nadelen van een convenant Zoals boven al opgemerkt, heeft een convenant ook nadelen. Deze nadelen leiden ertoe dat in het algemeen de beleidslijn dient te worden gevolgd dat een convenant pas aan de orde is als de voordelen de nadelen duidelijk overstijgen. 1 Ook in het Rijksbeleid (Aanwijzingen voor Convenanten) en het IPO-beleid (IPO-gedragslijn Convenanten) is uitgangspunt dat convenanten een selectief en bewust gebruik vergen. Nadelen van een convenant zijn, afhankelijk van de situatie: De belangen van niet-deelnemende partijen kunnen worden geschaad. Niet-deelnemende partijen houden overigens al hun rechten. Dit speelt met name als in het convenant afspraken worden gemaakt die later via Wbb-beschikkingen voor individuele gevallen worden geëffectueerd met een beroep op het convenant. In zo n geval toetst de rechter toch de beschikking in al zijn aspecten, ongeacht de inhoud van het convenant. De handhaafbaarheid is niet altijd voldoende. Het vastleggen van een bepaalde interpretatie van de wet of het beleid gebeurt soms in een te vroeg stadium, waardoor het convenant later meer een keurslijf blijkt dan een stimulans. 1 Voor het Rijk geldt tevens het uitgangspunt dat regelen via wetgeving de voorkeur verdient boven een convenant.

19 Convenanten Vermenging van publieke en private belangen is mogelijk (wellicht leidend tot het dienen van private doelen met publieke bevoegdheden). Betrokkenheid van private partijen bemoeilijkt nogal eens concurrentie in de aanbesteding van een bodemsaneringswerk. Een aantal van deze bezwaren kan bij een goede formulering van de tekst van het convenant voor een belangrijk deel worden ondervangen. Zie de aandachtspunten in de volgende paragraaf. 19

20 Convenanten Inhoudelijke eisen aan een convenant In deze paragraaf gaan we in op de vraag wat de logische onderwerpen zijn om aan de orde te stellen in een convenant. Hierbij maken we onderscheid tussen een intentieverklaring en een uitvoeringsconvenant. Het bevoegd gezag is vrij in de keuze van de onderwerpen die in het convenant aan de orde komen. Daarop geldt één uitzondering: zodra het Rijk (VROM of een ander departement) wordt gevraagd mee te ondertekenen, dan zijn de Aanwijzingen voor Convenanten van toepassing. In deze Ministeriële Regeling worden sommige onderwerpen dwingend voorgeschreven Algemene eisen aan een convenant 20 Probeer zo concreet mogelijk te zijn en bekijk tevoren wat de mogelijkheden tot controle van de uitvoering en handhaving van verplichtingen zijn. Ook al is het bij het onderhandelingsproces niet het populairste onderwerp, het kan veel frustraties achteraf voorkomen. Een convenant mag uiteraard niet in strijd met de wet zijn. De aandachtspunten die hier bij gelden, lichten we eveneens toe in deze paragraaf Inhoud van een intentieverklaring Een intentieverklaring is niet gericht op het scheppen van harde verplichtingen, maar op commitment met het vervolgtraject. Inhoud en strekking van een intentieverklaring kunnen daardoor ook sterk variëren. De items die in een intentieverklaring aan de orde (kunnen) komen, zijn in wezen niet echt verschillend van de items bij een uitvoeringsconvenant. Het verschil zit met name in de mate van concreetheid en het gewenste vervolg. Denk bij de inhoud van een intentieverklaring aan: de overwegingen die hebben geleid tot de intentieverklaring; de verklaring die aangeeft wat het vervolgtraject zou moeten inhouden; de (juridische, bestuurlijke, financiële) middelen die worden ingezet om het resultaat te behalen; tijdsafspraken; onvoorziene omstandigheden; de organisatiestructuur die het vervolgtraject begeleidt; afspraken over de communicatie over de intentieverklaring.

21 Convenanten Inhoud van een uitvoeringsconvenant Een convenant voor bodemsaneringsgevallen kan de hierna vermelde onderwerpen bevatten. De opsomming is in belangrijke mate gebaseerd op de inhoud van in het verleden afgesloten convenanten en op de Aanwijzingen voor Convenanten. De opsomming is uitsluitend bedoeld als checklist. Benoemen van contractspartijen en hun vertegenwoordigers In de aanhef worden de contractspartijen en hun vertegenwoordigers benoemd. Het doel daarvan is duidelijk maken welke partijen door het convenant worden gebonden. Sommige partijen vertegenwoordigen wel een achterban, maar kunnen die niet binden (bijvoorbeeld een brancheorganisatie bindt geen individuele bedrijven, de VNG geen individuele gemeenten). Vermeld in de aanhef ook of de partijen voor zover het overheden betreft in hun hoedanigheid van bestuursorgaan handelen. Considerans De considerans is de meest geschikte plaats om de overwegingen te vermelden die hebben geleid tot het sluiten van het convenant. De considerans bevat geen juridisch afdwingbare bepalingen. De considerans kan bij interpretatieverschillen wel een bron voor uitleg van de bedoelingen van partijen vormen. 21 Verwijzing naar het feitenmateriaal Het is verstandig om in de overeenkomst te verwijzen naar het gezamenlijk vertrekpunt: de feiten. Dit betreft onder meer bestaande onderzoeksrapporten en eventuele saneringsplan (inclusief zorgplan). Het is van belang om dit compleet en zorgvuldig te doen, omdat bij eventuele latere geschillen over de omvang van de verontreiniging of de kostentoedeling zal worden teruggegrepen op de vraag wat partijen wisten én wat partijen bedoelden te regelen (dat is niet per definitie hetzelfde). Duidelijkheid over doel, rechten en verplichtingen Duidelijkheid over het doel van de gezamenlijke inspanningen en de individuele bijdrage daarin: een essentieel onderwerp in een convenant. Het is met name van belang als in het convenant meerdere werkzaamheden tegelijk worden geregeld, zoals bijvoorbeeld het geval is als de bodemsanering plaatsvindt in het kader van een ruimtelijk project. Voor wat betreft bodem omvat het convenant een regeling over de vraag wie de sanering op zich neemt (of bij een situatie met kostenverhaal: op wie de sanerings-

22 Convenanten plicht berust) met betrekking tot een of meerdere concreet aangegeven gevallen van bodemverontreiniging. De sanering moet plaatsvinden overeenkomstig gemaakte afspraken (bij kostenverhaal betekent dat: het saneringsplan waarmee het bevoegd gezag heeft ingestemd). Regel in de tekst bovendien wanneer uiterlijk met de werkzaamheden zal zijn begonnen. Dat kan een concrete datum zijn, maar ook een bepaling over een onzeker moment, bijvoorbeeld een maand na instemming van het bevoegd gezag met het nog in te dienen saneringsplan. Een ontbindende voorwaarde voor het geval dat het bevoegd gezag niet instemt met het saneringsplan, behoort ook tot de mogelijkheden. Definieer begrippen als daarover misverstanden zouden kunnen ontstaan, bijvoorbeeld het begrip kosten. 22 Informatie-uitwisseling en overleg; organisatie Het is goed om in het convenant tevens aan te geven welke informatie, op welke wijze en op welke momenten wordt uitgewisseld. Idem ten aanzien van het voeren van overleg tussen de saneerder en het bevoegd gezag. Mogelijke onderwerpen zijn dan: Wie begeleidt het project (het bevoegd gezag of een stuurgroep met een ambtelijke werkgroep, enzovoort)? Wie is de opdrachtgever en voor welke werkzaamheden (houdt daarbij desgewenst rekening met de mogelijkheden voor BTW-voordeel)? Op welke wijze wordt informatie aan derden-belanghebbenden (bijvoorbeeld bewoners) verstrekt? Moment voor afronding van werkzaamheden Ga in het convenant niet alleen in op het moment (concrete datum dan wel onzekere datum) dat de sanering gereed moet zijn, maar ook op de afrondingsdatum voor de overige relevante stappen, met name het evaluatierapport. Wellicht is het in uw situatie zinvol om expliciet onderscheid te maken tussen de grondsanering en de grondwatersanering. Nazorg De nazorg is een blijvende activiteit, ook lang nadat de marktpartij haar activiteit op de locatie heeft gestaakt. Neem daarom in de tekst een regeling op over de aanleg en het onderhoud van de nazorg, conform het zorgplan waarmee het bevoegd gezag heeft ingestemd. Wellicht is het in uw situatie zinvol om een duidelijke relatie te leggen met het overige beheer

23 Convenanten en onderhoud op de locatie, zoals het onderhoud van de openbare ruimte door de gemeente. Regel expliciet of, en zo ja, tot wanneer de nazorg onder de looptijd van het convenant valt. Financiële bepalingen Als met de uitvoering van de afspraken geld is gemoeid, is het zinvol hier ook in het convenant melding van te maken. Bij een convenant waar het kostenverhaal onderdeel van de afspraken is, is dit zelfs noodzakelijk, ook ter bescherming van het bedrijf tegen onoverzienbare gevolgen. Denk aan: bepalingen over de geraamde onderzoeks- en saneringskosten, wie wat betaalt, voor wiens risico kostenoverschrijdingen komen en wat te doen in geval van minderkosten, een opsomming van wat onder projectgebonden kosten wordt verstaan, enzovoort. Bij betalingen door de overheid aan de saneerder: het is soms gewenst om te bepalen dat betaling pas plaatsvindt nadat de kosten daadwerkelijk zijn gemaakt. Dit kan ook leiden tot een gefaseerde betaling. Bij betalingen door een derde of de saneerder: denk aan eventuele bepalingen over stortingen op een depotrekening, inclusief een regeling voor de rente die over dat depotbedrag wordt gekweekt 23 Finale kwijting Omvat het convenant het kostenverhaal? De veroorzaker stelt dan zeker prijs op bepalingen over de het afzien van de inzet van het juridisch instrumentarium van de Wet bodembescherming Duur van de overeenkomst Wat is de duur van de overeenkomst? Neem bij convenanten met een langdurige looptijd bovendien bepalingen op over het periodiek of na een bepaalde periode evalueren (herijken) van de overeenkomst. Streef naar een zo kort mogelijke looptijd. Hoe langer de looptijd, des te meer kans op afwijkingen (personeelswisselingen, beleidswijzigingen, enzovoort). Sancties Overweeg afspraken te maken over het niet nakomen van afspraken en de wijze waarop het niet nakomen moet worden aangetoond. Dit kan zowel beperkend als uitbreidend werken. Wanneer een dergelijke regeling niet is opgenomen, gelden uiteraard de bepalingen van het Burgerlijk Wetboek onverkort.

Overheid betaalt mee aan verplichte bodemsanering

Overheid betaalt mee aan verplichte bodemsanering Overheid betaalt mee aan verplichte bodemsanering Informatieblad voor bedrijven In juni 2001 hebben overheid en bedrijfsleven afspraken gemaakt over een nieuwe regeling voor bodemsaneringen op bedrijfsterreinen.

Nadere informatie

VERORDENING BODEMSANERING HENGELO 2006. Hoofdstuk 1 Begripsbepalingen. Hoofdstuk 2 Bodemsanering. De Raad der Gemeente Hengelo;

VERORDENING BODEMSANERING HENGELO 2006. Hoofdstuk 1 Begripsbepalingen. Hoofdstuk 2 Bodemsanering. De Raad der Gemeente Hengelo; De Raad der Gemeente Hengelo; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 26 september 2006, gelet op de Gemeentewet, de Algemene wet bestuursrecht en de Wet bodembescherming; besluit : 1.

Nadere informatie

Deze toelichting op de meldingenprocedure bestaat uit twee delen:

Deze toelichting op de meldingenprocedure bestaat uit twee delen: Toelichting op meldingsprocedure en meldingsformulier Wbb Deze toelichting op de meldingenprocedure bestaat uit twee delen: A B Algemene informatie over de Meldingprocedure bodemsanering; Een toelichting

Nadere informatie

Convenant Bodem en Bedrijfsleven 2015

Convenant Bodem en Bedrijfsleven 2015 Convenant Bodem en Bedrijfsleven 2015 PARTIJEN 1. De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, mevrouw W.J. Mansveld, handelend als bestuursorgaan, mede namens de Minister van Infrastructuur en Milieu

Nadere informatie

Toelichting bij het Meldingsformulier Bodemverontreiniging

Toelichting bij het Meldingsformulier Bodemverontreiniging Toelichting bij het Meldingsformulier Bodemverontreiniging De gemeente Leiden is sinds 1 januari 2002 bevoegd gezag Wet bodembescherming (Wbb) voor haar eigen grondgebied. Deze taken zijn overgenomen van

Nadere informatie

februari 2012 De volgende vormen van verbonden partijen kunnen worden onderscheiden.

februari 2012 De volgende vormen van verbonden partijen kunnen worden onderscheiden. februari 2012 Verbonden partijen en aanbesteding 1. Algemeen Het takenpakket van gemeenten en provincies is groot. Deze taken worden niet altijd door de eigen ambtelijke organisatie van de gemeenten en

Nadere informatie

vrom000845 Aan de Voorzitter van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer s-gravenhage, 16 oktober 2000

vrom000845 Aan de Voorzitter van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer s-gravenhage, 16 oktober 2000 vrom000845 Aan de Voorzitter van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer s-gravenhage, 16 oktober 2000 Naar aanleiding van mijn brief van 31 mei 2000 heeft u mij

Nadere informatie

Investeren in het waddengebied is de moeite meer dan waard!

Investeren in het waddengebied is de moeite meer dan waard! > www.vrom.nl Investeren in het waddengebied is de moeite meer dan waard! 2e Tender Waddenfonds 8 september tot en met 17 oktober 2008 Investeren in het waddengebied is de moeite meer dan waard! 2e Tender

Nadere informatie

www.bosatex.nl BOSATEX bodemsanering textielreiniging

www.bosatex.nl BOSATEX bodemsanering textielreiniging www.bosatex.nl BOSATEX bodemsanering textielreiniging 1. De Bosatex-regeling De Stichting Bosatex draagt zorg voor alle acties, overleg, afspraken en maatregelen van deelnemers om ernstig verontreinigde

Nadere informatie

Subsidie voor bodemsanering bedrijfsterreinen

Subsidie voor bodemsanering bedrijfsterreinen Subsidie voor bodemsanering bedrijfsterreinen In 2006 is de nieuwe subsidieregeling ten behoeve van bodemsaneringen op bedrijfsterreinen in werking getreden. De regeling vloeit voort uit de in 2001 gemaakte

Nadere informatie

Versie 28 februari 2007. Samenvatting communicatie op basis van ISO 14001 1

Versie 28 februari 2007. Samenvatting communicatie op basis van ISO 14001 1 Samenvatting communicatie op basis van ISO 14001 Samenvatting communicatie op basis van ISO 14001 1 De overtuiging -en ervaring- van SCCM is dat elke organisatie (hoe klein ook) betere milieuprestaties

Nadere informatie

Betrekken omgeving bij ruimtelijke initiatieven

Betrekken omgeving bij ruimtelijke initiatieven Betrekken omgeving bij ruimtelijke initiatieven Aanleiding Op 2 september heeft het college het volgende verzocht: Maak een voorstel betreffende de wijze waarop omwonenden worden geïnformeerd of betrokken

Nadere informatie

BESCHIKKING 2015011064 / CHK

BESCHIKKING 2015011064 / CHK Zaaknummer 0138912 Dossier 913198 Ons kenmerk 2015011064 / CHK BESCHIKKING De Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid heeft namens Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland op 4 november 2014 een melding ontvangen

Nadere informatie

Controle protocol. 1 Doelstelling. 2 Eisen en aanwijzingen. 3 Toleranties en gewenste zekerheid

Controle protocol. 1 Doelstelling. 2 Eisen en aanwijzingen. 3 Toleranties en gewenste zekerheid Controle protocol 1 Doelstelling Het CZ Fonds moet voldoen aan de eisen van het convenant vastgelegd in 1998 tussen Zorgverzekeraars Nederland en de overheid van de Besteding Reserves Voormalige Vrijwillige

Nadere informatie

Dit besluit wordt van kracht overeenkomstig artikel 20.3 van de Wet milieubeheer.

Dit besluit wordt van kracht overeenkomstig artikel 20.3 van de Wet milieubeheer. Datum 12 maart 2002 Kenmerk SAS/2002001698 Onderwerp VERKLARING ALS BEDOELD IN ARTIKEL 18 KERNENERGIEWET JUNCTO ARTIKEL 8.19, TWEEDE LID, WET MILIEUBEHEER TEN BEHOEVE VAN NV EPZ (KERNENERGIECENTRALE BORSSELE)

Nadere informatie

Verordening tegenprestatie Participatiewet en IOAW / IOAZ Krimpen aan den IJssel 2015

Verordening tegenprestatie Participatiewet en IOAW / IOAZ Krimpen aan den IJssel 2015 Verordening tegenprestatie Participatiewet en IOAW / IOAZ Krimpen aan den IJssel 2015 De raad van de gemeente Krimpen aan den IJssel; Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders

Nadere informatie

Nieuwsbrief artikel 55ab Wet bodembescherming (Wbb): Aan de slag met de aanpak van de spoedlocaties

Nieuwsbrief artikel 55ab Wet bodembescherming (Wbb): Aan de slag met de aanpak van de spoedlocaties Nieuwsbrief artikel 55ab Wet bodembescherming (Wbb): Aan de slag met de aanpak van de spoedlocaties Beste collega s, De Wet bodembescherming is per 1 februari ondermeer gewijzigd om belemmeringen voor

Nadere informatie

Bodemrapportage. Dynamisch Rapport - 27-08-2014. Legenda. Bodemlocaties

Bodemrapportage. Dynamisch Rapport - 27-08-2014. Legenda. Bodemlocaties Bodemrapportage Dynamisch Rapport - 27-08-2014 Legenda Geselecteerd gebied 25-meter buffer Bodemonderzoeken Historisch Bodembestand (HBB) Bodemlocaties Coördinaten volgens RDM (Rijksdriehoeksmeting) Middelpunt:

Nadere informatie

Kwijtschelding voor ondernemers Dienst Belastingen

Kwijtschelding voor ondernemers Dienst Belastingen Rapport Gemeentelijke Ombudsman Kwijtschelding voor ondernemers Dienst Belastingen 8 mei 2006 RA0611562 Samenvatting Met enige regelmaat wenden ondernemers met financiële problemen zich tot de ombudsman.

Nadere informatie

Nieuwbouw en onderhoud. hand in hand. Copyright SBR, Rotterdam

Nieuwbouw en onderhoud. hand in hand. Copyright SBR, Rotterdam s tichting ouwr esearch Nieuwbouw en onderhoud hand in hand rapporteur: mr.ing. A. G. J. Mak Advocaten en procureurs stichting:bouwifboesearch Nieuwbouw.en onderhoud h.and in hand Rotterdam, 1990 De stichting

Nadere informatie

Gemeentelijke samenwerkingsverbanden en de Basisregistratie Personen

Gemeentelijke samenwerkingsverbanden en de Basisregistratie Personen Informatieblad Gemeentelijke samenwerkingsverbanden en de Basisregistratie Personen Gemeenten werken steeds meer samen, waarbij gemeentelijke (publieke) taken worden op- of overgedragen aan een van de

Nadere informatie

BESLUIT INSTEMMING SANERINGSPLAN VAN GEDEPUTEERDE STATEN VAN GELDERLAND

BESLUIT INSTEMMING SANERINGSPLAN VAN GEDEPUTEERDE STATEN VAN GELDERLAND BESLUIT INSTEMMING SANERINGSPLAN VAN GEDEPUTEERDE STATEN VAN GELDERLAND Datum besluit : 27 januari 2015 Onderwerp : Wet Bodembescherming - Locatie van verontreiniging : Dr. Hartogsweg 58 Plaats : Ede Gemeente

Nadere informatie

KLACHTENREGELING REYNAERTCOLLEGE (AANGEPAST VANUIT MODEL KBVO)

KLACHTENREGELING REYNAERTCOLLEGE (AANGEPAST VANUIT MODEL KBVO) KLACHTENREGELING REYNAERTCOLLEGE (AANGEPAST VANUIT MODEL KBVO) NOVEMBER 2005 1 Aanhef Het bestuur van de Stichting Katholiek Voortgezet Onderwijs Hulst gelet op de bepalingen van de Wet op het voortgezet

Nadere informatie

Presentatie Provincie Zeelan. Presentatie Regierol Bodemsanering. Walter Jonkers Medewerker Regie Bodembeleid

Presentatie Provincie Zeelan. Presentatie Regierol Bodemsanering. Walter Jonkers Medewerker Regie Bodembeleid Presentatie Regierol Bodemsanering Walter Jonkers Medewerker Regie Bodembeleid Opbouw inleiding Beleidsmatige opzet Spelersveld Invulling Normblad SIKB 8001 Knelpunten Vragen en discussie Beleidsmatige

Nadere informatie

Verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving Omgevingsrecht (milieu) Den Haag 2016.

Verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving Omgevingsrecht (milieu) Den Haag 2016. Datum 21 juni 2016 Registratienummer DSB/ 2016.245 RIS 294545 Verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving Omgevingsrecht (milieu) Den Haag 2016. ALGEMEEN Deze verordening regelt de

Nadere informatie

protocol melding activiteiten gebiedsgerichte aanpak Versie: 25 maart Inleiding 1.1 Aanleiding

protocol melding activiteiten gebiedsgerichte aanpak Versie: 25 maart Inleiding 1.1 Aanleiding protocol melding activiteiten gebiedsgerichte aanpak Versie: 25 maart 2010 1 Inleiding 1.1 Aanleiding In de beschikking 1 op het saneringsplan ondergrond Utrecht gefaseerde gebiedsgerichte aanpak (ook

Nadere informatie

WIJZIGINGSBLAD A2. Regeling Brandmeldinstallaties 2002 BMI 2002 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 1.0. Publicatiedatum : 1 april 2012

WIJZIGINGSBLAD A2. Regeling Brandmeldinstallaties 2002 BMI 2002 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 1.0. Publicatiedatum : 1 april 2012 WIJZIGINGSBLAD A2 Regeling Brandmeldinstallaties 2002 BMI 2002 / A2 Publicatiedatum : 1 april 2012 Ingangsdatum : 1 april 2012 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING VOORWOORD A2:2012/BMI 2002 Pagina 2/5 Dit wijzigingsblad

Nadere informatie

Na overleg met de gerechten, adviseert de Raad als volgt. 1

Na overleg met de gerechten, adviseert de Raad als volgt. 1 De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Dr. R.H.A. Plasterk Postbus 20011 2500 EA Den Haag bezoekadres Kneuterdijk 1 2514 EM Den Haag correspondentieadres Postbus 90613 2509 LP Den Haag

Nadere informatie

Provinciaal blad van Noord-Brabant

Provinciaal blad van Noord-Brabant Provinciaal blad van Noord-Brabant ISSN: 0920-1408 Onderwerp Beleidsregel verontreinigde waterbodems de Kempen Noord-Brabant Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant; Gelet op artikel 28,37, 38, 39 en 63d

Nadere informatie

Beschouwingen naar aanleiding van het wetsvoorstel Aanbestedingswet

Beschouwingen naar aanleiding van het wetsvoorstel Aanbestedingswet Beschouwingen naar aanleiding van het wetsvoorstel Aanbestedingswet Preadviezen voor de Vereniging voor Bouwrecht Nr. 38 Beschouwingen naar aanleiding van het wetsvoorstel Aanbestedingswet prof. mr. J.M.

Nadere informatie

Klokkenluidersregeling. Regeling inzake het omgaan met een vermoeden van een ernstige misstand binnen het Regius College Schagen

Klokkenluidersregeling. Regeling inzake het omgaan met een vermoeden van een ernstige misstand binnen het Regius College Schagen Klokkenluidersregeling Regeling inzake het omgaan met een vermoeden van een ernstige misstand binnen het Regius College Schagen Versie: 18 november 2014 Inhoud INLEIDING...3 INTERNE PROCEDURE VOOR HET

Nadere informatie

De hybride vraag van de opdrachtgever

De hybride vraag van de opdrachtgever De hybride vraag van de opdrachtgever Een onderzoek naar flexibele verdeling van ontwerptaken en -aansprakelijkheid in de relatie opdrachtgever-opdrachtnemer prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis ing. W.A.I.

Nadere informatie

Bij inwerkingtreden van de Omgevingswet, zal naar verwachting het Bfbb overgaan (van Wet bodembescherming naar de Kaderwet subsidies IenM).

Bij inwerkingtreden van de Omgevingswet, zal naar verwachting het Bfbb overgaan (van Wet bodembescherming naar de Kaderwet subsidies IenM). Reacties op internetconsultatie Wijzigingsbesluit financiële bepalingen bodemsanering Openbare internetconsultatie van 11 februari tot en met 10 maart 2016 Het ministerie van Infrastructuur en Milieu heeft

Nadere informatie

REGLEMENT GESCHILLENCOMMISSIE ENERGIELABEL per 1 oktober 2012

REGLEMENT GESCHILLENCOMMISSIE ENERGIELABEL per 1 oktober 2012 REGLEMENT GESCHILLENCOMMISSIE ENERGIELABEL per 1 oktober 2012 Begripsomschrijving Artikel 1. In dit reglement wordt verstaan onder: stichting : de Stichting Geschillencommissies voor Consumentenzaken;

Nadere informatie

Bijlage bij uitnodiging regiogesprekken nwro

Bijlage bij uitnodiging regiogesprekken nwro Bijlage bij uitnodiging regiogesprekken nwro Statengriffie Provinciehuis Zuid-Hollandplein 1 Postbus 90602 2509 LP Den Haag Telefoon 070-441 82 38 Website www.pzh.nl Zoals ook voor andere spelers binnen

Nadere informatie

REGLEMENT GESCHILLENCOMMISSIE TELECOMMUNICATIEDIENSTEN per 2 mei 2016

REGLEMENT GESCHILLENCOMMISSIE TELECOMMUNICATIEDIENSTEN per 2 mei 2016 REGLEMENT GESCHILLENCOMMISSIE TELECOMMUNICATIEDIENSTEN per 2 mei 2016 Begripsomschrijving Artikel 1. In dit reglement wordt verstaan onder: stichting : de Stichting Geschillencommissies voor Consumentenzaken;

Nadere informatie

PERSOONLIJK EN VERTROUWELIJK

PERSOONLIJK EN VERTROUWELIJK Memorandum PERSOONLIJK EN VERTROUWELIJK Van : Cees Dekker - advocaat Aan : Provincie Fryslân Willem Jan van Elsacker en Ytsje van der Wal Datum : 3 juli 2013 Betreft : Fryslân, Provincie / advies Thialf

Nadere informatie

WET DBA & MODELOVEREENKOMSTEN ROBERT WALTERS Mei 2016 Page 1

WET DBA & MODELOVEREENKOMSTEN ROBERT WALTERS Mei 2016 Page 1 Page 1 Page 2 Per 1 mei 2016 verdwijnt de VAR en treedt de Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (Wet DBA) in werking. Wat betekent dit voor u als inhuurder van interim-professionals? En hoe kunt

Nadere informatie

Rapport bodeminformatie

Rapport bodeminformatie Rapport bodeminformatie Rapport bodeminformatie Percelen Perceelnummers Geselecteerd gebied Locatiegegevens Locatienaam Coördinaten volgens RDM (Rijksdriehoeksmeting) middelpunt: x 258014.8 y 492124.2

Nadere informatie

ABC voor Raadsleden INKIJKEXEMPLAAR

ABC voor Raadsleden INKIJKEXEMPLAAR ABC voor Raadsleden ABC voor Raadsleden Termen, woorden en uitdrukkingen in en om de raadzaal toegelicht en verduidelijkt mr. O. Schuwer abc voor raadsleden Berghauser Pont Publishing Postbus 14580 1001

Nadere informatie

Aanvraagformulier subsidieverlening Behorend bij hoofdstuk 3, paragraaf 2 van het Besluit financiële bepalingen bodemsanering.

Aanvraagformulier subsidieverlening Behorend bij hoofdstuk 3, paragraaf 2 van het Besluit financiële bepalingen bodemsanering. Aanvraagformulier subsidieverlening Behorend bij hoofdstuk 3, paragraaf 2 van het Besluit financiële bepalingen bodemsanering. U kunt dit formulier geheel ingevuld en ondertekend inleveren bij het bevoegd

Nadere informatie

Verbinden van onder- en bovengrond

Verbinden van onder- en bovengrond Verbinden van onder- en bovengrond Gebieden en clusters: Slimmer omgaan met grondwater Inhoud - Gebiedsgerichte benadering - Toelichting locaties: multi sectorale opgave - Het proces Deventer 18 november

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam rapporteur: ir. L. J. Visser raadgevend ingenieur Het programma van eisen bij nader inzien De functie van het programmeren in de bouwvoorbereiding Een systeembenadering 128 Rotterdam, 1985 I(br Stichting

Nadere informatie

Voorstel raad en raadsbesluit

Voorstel raad en raadsbesluit Voorstel raad en raadsbesluit Gemeente Landgraaf Landgraaf, 27 juli 2016 Onderwerp: Verordening op de functioneringsgesprekken burgemeester Raadsvoorstelnummer: 58 PROGRAMMA 1. Bestuur Behandeling in oordeelvormende

Nadere informatie

Regeling melding misstand woningcorporaties

Regeling melding misstand woningcorporaties Regeling melding misstand woningcorporaties Regeling van de procedure voor het melden van een vermoeden van een misstand en van de (rechts)bescherming van de melder en de vertrouwenspersoon integriteit.

Nadere informatie

Besluit Uniforme Saneringen (BUS)

Besluit Uniforme Saneringen (BUS) Besluit Uniforme Saneringen (BUS) Minder regels, sneller saneren Een procedure voor een bodemsanering is voor een saneerder vaak een langdurige en kostbare kwestie. Zelfs als het gaat om een kleine bodemverontreiniging

Nadere informatie

Voorwaarden Preproductieomgeving DigiD Machtigen (Afnemer)

Voorwaarden Preproductieomgeving DigiD Machtigen (Afnemer) Voorwaarden Preproductieomgeving DigiD Machtigen (Afnemer) Datum 1 januari 2015 Versie 5.0 Artikel 1 Begrippen De hierna met een hoofdletter aangeduide begrippen hebben in deze Voorwaarden de volgende

Nadere informatie

Toelichting Verordening tegenprestatie Participatiewet gemeente Waterland 2015

Toelichting Verordening tegenprestatie Participatiewet gemeente Waterland 2015 Toelichting Verordening tegenprestatie Participatiewet gemeente Waterland 2015 Het college is bevoegd een belanghebbende te verplichten naar vermogen een tegenprestatie te verrichten, ook als die tegenprestatie

Nadere informatie

Mensen en Natuur PLANNEN MET NATUUR! Inleiding

Mensen en Natuur PLANNEN MET NATUUR! Inleiding alterra lei landbouw, natuur en voedselkwaliteit PLANNEN MET NATUUR! Groene wet- en regelgeving en decentrale overheden Inleiding De veranderende natuurwetgeving heeft grote gevolgen voor gemeenten en

Nadere informatie

Hieronder vindt u de reactie van de BSMR op het concept beleidsplan tegenprestatie.

Hieronder vindt u de reactie van de BSMR op het concept beleidsplan tegenprestatie. Doesburg, 16 november 2015 Aan: Onderwerp: het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Doesburg BSMR-advies nr. 2015-003 inzake concept beleidsplan tegenprestatie Gemeente Doesburg, november

Nadere informatie

Deze centrale vraag leidt tot de volgende deelvragen, die in het onderzoek beantwoord zullen worden.

Deze centrale vraag leidt tot de volgende deelvragen, die in het onderzoek beantwoord zullen worden. Aan: Gemeenteraad van Druten Druten, 27 juli 2015 Geachte voorzitter en leden van de gemeenteraad, In de eerste rekenkamerbrief van 2015 komt inkoop en aanbesteding aan bod. Dit onderwerp heeft grote relevantie,

Nadere informatie

Voorwaarden Preproductieomgeving DigiD (Leverancier)

Voorwaarden Preproductieomgeving DigiD (Leverancier) Voorwaarden Preproductieomgeving DigiD (Leverancier) Datum 15 mei 2012 Versie 4.0 Artikel 1 Begrippen De hierna met een hoofdletter aangeduide begrippen hebben in deze Voorwaarden de volgende betekenis:

Nadere informatie

De Intentieverklaring.

De Intentieverklaring. De www.omwb.nl De De OMWB heeft, in samenwerking met gemeenten en provincie, een nieuwe manier van verlening ontwikkeld: De. In dit document maken we duidelijk hoe deze nieuwe manier precies werkt. De

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam : Ventilatie en energieverlies van woningen Enkele bouwkundige details Ventilatie en energieverlies van woningen Enkele bouwkundige details 85 Stichting Bouwresearch Kluwer Technische Boeken B.V. - Deventer

Nadere informatie

gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 28 oktober [nummer];

gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 28 oktober [nummer]; Verordening loonkostensubsidie Participatiewet gemeente Castricum 2015 De raad van de gemeente Castricum; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 28 oktober [nummer]; gelet op artikel 6,

Nadere informatie

Praktij ktoepassi ng bouwbesluit en de bouwaanvraag voor kleinere bouwwerken

Praktij ktoepassi ng bouwbesluit en de bouwaanvraag voor kleinere bouwwerken -..:... tichting ouw esearch Praktij ktoepassi ng bouwbesluit en de bouwaanvraag voor kleinere bouwwerken Deze publikatie is tot stand gekomen in samenwerking met het Nederlands Verbond van Ondernemers

Nadere informatie

Convenant betreffende een financiële impuls ten behoeve van de Kwaliteitssprong Rotterdam Zuid (2012-2015).

Convenant betreffende een financiële impuls ten behoeve van de Kwaliteitssprong Rotterdam Zuid (2012-2015). Convenant betreffende een financiële impuls ten behoeve van de Kwaliteitssprong Rotterdam Zuid (2012-2015). - Preambule - Partijen, De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, handelend

Nadere informatie

UP bijeenkomst Aanpassing Wbb. Peter Kiela

UP bijeenkomst Aanpassing Wbb. Peter Kiela UP bijeenkomst Aanpassing Wbb Peter Kiela Wijziging wet- en regelgeving bodemsaneringsbeleid Convenant: Bodemontwikkelingsbeleid en aanpak spoedlocaties Essenties: Decentralisatie Beleid met de ondergrond

Nadere informatie

I nventarisatie onderzoeksinstellingen in de bouwnijverheid. r(br Stichting Bouwresearch. Copyright SBR, Rotterdam

I nventarisatie onderzoeksinstellingen in de bouwnijverheid. r(br Stichting Bouwresearch. Copyright SBR, Rotterdam I nventarisatie onderzoeksinstellingen in de bouwnijverheid 158 r(br Stichting Bouwresearch rapporteurs: ir. M. G. M. Nelissen mw. J. Haverkamp Twijnstra Gudde NV Inventarisatie onderzoeksinstellingen

Nadere informatie

Provinciale Normenkader Rechtmatigheid 2015(aangepast)

Provinciale Normenkader Rechtmatigheid 2015(aangepast) Provinciale Normenkader Rechtmatigheid 2015(aangepast) Inleiding Met ingang van 2004 moeten alle provinciale jaarrekeningen worden voorzien van een accountantsverklaring met betrekking tot de financiële

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 21459 31 juli 2014 Besluit organisatie, mandaat, volmacht en machtiging Kansspelautoriteit, vastgesteld op grond van afdeling

Nadere informatie

INFORMATIEPAKKET. voor dienstverleners met betrekking tot de marktverkenning van de gemeente Leeuwarden binnen het Sociaal Domein

INFORMATIEPAKKET. voor dienstverleners met betrekking tot de marktverkenning van de gemeente Leeuwarden binnen het Sociaal Domein INFORMATIEPAKKET voor dienstverleners met betrekking tot de marktverkenning van de gemeente Leeuwarden binnen het Sociaal Domein Gemeente Leeuwarden Maart 2014 Blad 2 Blad 3 Algemene informatie Deze informatie

Nadere informatie

Gemeenten en de spreiding van opdrachten voor schilderwerk

Gemeenten en de spreiding van opdrachten voor schilderwerk Gemeenten en de spreiding van opdrachten voor schilderwerk Gemeenten en de spreiding van opdrachten voor schilderwerk september 2005 COLOFON Samenstelling Drs. M.H. (Mark) Gremmen drs. A.J.H. (Bert Jan)

Nadere informatie

Privacy reglement kinderopvang Opgesteld volgens de Wet Bescherming Persoonsgegevens (W.B.P.)

Privacy reglement kinderopvang Opgesteld volgens de Wet Bescherming Persoonsgegevens (W.B.P.) Privacy reglement kinderopvang Opgesteld volgens de Wet Bescherming Persoonsgegevens (W.B.P.) 1. Begripsbepalingen 1. Persoonsgegevens: elk gegeven betreffende een geïdentificeerde of identificeerbare

Nadere informatie

Ivo Opstelten Minister van Veiligheid en Justitie Postbus 20301 2500 EH DEN HAAG

Ivo Opstelten Minister van Veiligheid en Justitie Postbus 20301 2500 EH DEN HAAG Post Bits of Freedom Bank 55 47 06 512 M +31 613380036 Postbus 10746 KvK 34 12 12 86 E ton.siedsma@bof.nl 1001 ES Amsterdam W https://www.bof.nl Ivo Opstelten Minister van Veiligheid en Justitie Postbus

Nadere informatie

Onderwerp Voorstel tot vaststellen Verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht Goirle

Onderwerp Voorstel tot vaststellen Verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht Goirle Raadsvoorstel Agendapunt: 11 Onderwerp Voorstel tot vaststellen Verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht Goirle Datum voorstel Datum raadsvergadering Bijlagen Ter

Nadere informatie

Bijlage bij raadsvoorstel nr Nota verbonden partijen

Bijlage bij raadsvoorstel nr Nota verbonden partijen Bijlage bij raadsvoorstel nr. 10-24 Nota verbonden partijen april 2010 Inhoudsopgave pagina 1. Inleiding 3 a. Aanleiding b. Formeel kader voor deze nota c. Opbouw van deze nota 2. Verbonden partijen 5

Nadere informatie

Praktische sectororiëntatie. De 4 sectoren

Praktische sectororiëntatie. De 4 sectoren Praktische sectororiëntatie De 4 sectoren Colofon Auteurs: Jacobien Ubbink, Ronald Broos (ROC West Brabant), Hanneke Molenaar, Anja Reimert (Graafschapcollege), Clem Witsel (Graafschapcollege) Redactie:

Nadere informatie

Onderwerp van de aanvraag Op 10 april 2008 ontvingen wij een evaluatierapport met het verzoek om hiermee in te stemmen.

Onderwerp van de aanvraag Op 10 april 2008 ontvingen wij een evaluatierapport met het verzoek om hiermee in te stemmen. DCMR Milieudienst Rijnmond Contact Mw M. Alakhramsing T 010-2468 662 F 010-2468 283 mascha.alakhramsing@dcmr.nl hm. provincie H 0 L L A N D ZUID GEDEPUTEERDE STATEN BESCHIKKING Postadres DCMR Milieudienst

Nadere informatie

SUNIdVAN WATCRSCHAPPCN

SUNIdVAN WATCRSCHAPPCN SUNIdVAN WATCRSCHAPPCN De leden-waterschappen t.a.v. het dagelijks bestuur BEZOEKADRES Koningskade 40 2596 AA Den Haag 070 35197 51 Nederland POSTADRES Postbus 93218 2509 AE Den Haag Nederland datum ons

Nadere informatie

Model voor intentie-overeenkomsten

Model voor intentie-overeenkomsten Model voor intentie-overeenkomsten Inleiding In veel gevallen worden intentie-overeenkomsten gebruikt als middel om in complexe bestuurlijke processen voortgang en bedoelingen van partijen vast te leggen.

Nadere informatie

: Beleid artikel 19 WRO. : RWB / Ruimtelijke Inrichting Noord

: Beleid artikel 19 WRO. : RWB / Ruimtelijke Inrichting Noord Nota PS-commissie Vergaderdatum : 2 februari 2006 Commissie voor : ROV Agendapunt nr. : 7 Commissienr. : Onderwerp : Beleid artikel 19 WRO Opsteller/telefoon/e-mail-adres : Afdeling/bureau : RWB / Ruimtelijke

Nadere informatie

ons kenmerk ECGR/U201301490 Lbr. 13/100

ons kenmerk ECGR/U201301490 Lbr. 13/100 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Modelverordening elektronische kennisgeving uw kenmerk ons kenmerk ECGR/U201301490 Lbr. 13/100 bijlage(n)

Nadere informatie

Artikelsgewijze toelichting

Artikelsgewijze toelichting Artikelsgewijze toelichting Artikel 1 Begrippen Begrippen die al zijn omschreven in de Participatiewet, de Algemene wet bestuursrecht of de Gemeentewet worden niet afzonderlijk gedefinieerd in deze verordening.

Nadere informatie

FRYSLÂN FOAR DE WYN. Plan van aanpak. Finale versie, 14 november 2013

FRYSLÂN FOAR DE WYN. Plan van aanpak. Finale versie, 14 november 2013 FRYSLÂN FOAR DE WYN Plan van aanpak Finale versie, 14 november 2013 Albert Koers, Comité Hou Friesland Mooi Hans van der Werf, Friese Milieu Federatie Johannes Houtsma, Platform Duurzaam Friesland FRYSLÂN

Nadere informatie

Europees Economisch en Sociaal Comité ADVIES

Europees Economisch en Sociaal Comité ADVIES Europees Economisch en Sociaal Comité ECO/360 Belastingheffing - Richtlijn moedermaatschappij / dochteronderneming Brussel, 25 maart 2014 ADVIES van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam Het buitenspouwblad Het buitenspouwblad 84 Stichting Bouwresearch K1uwer Technische Boeken B.V. - Deventer - AntWerpen Ten Hagen B.V. - Den Háag Het doel van de Stichting is het coördineren, stimuleren

Nadere informatie

Gedragscode Persoonlijk Onderzoek. 21 december 2011

Gedragscode Persoonlijk Onderzoek. 21 december 2011 Gedragscode Persoonlijk Onderzoek 21 december 2011 Inleiding Verzekeraars leggen gegevens vast die nodig zijn voor het sluiten van de verzekeringsovereenkomst en die van belang zijn voor het nakomen van

Nadere informatie

Notitie. 1 Inleiding. 2 Mogelijkheid tot contractsovername. 2.1 Van belang is dat iedere gemeente het volgende inventariseert:

Notitie. 1 Inleiding. 2 Mogelijkheid tot contractsovername. 2.1 Van belang is dat iedere gemeente het volgende inventariseert: Notitie voor VNG van Pels Rijcken: mr. L.R. Kiers en mr. M.C. de Vries datum 17 december 2015 betreft TSN aanbestedingsrechtelijke aspecten zaaknr 11001813 1 Inleiding Er zijn nog enkele vragen gerezen

Nadere informatie

INTEGRATIE GEMEENTELIJKE EN PROVINCIALE BODEMTAKEN BIJ DE OMGEVINGSDIENST ZUID- HOLLAND ZUID

INTEGRATIE GEMEENTELIJKE EN PROVINCIALE BODEMTAKEN BIJ DE OMGEVINGSDIENST ZUID- HOLLAND ZUID INTEGRATIE GEMEENTELIJKE EN PROVINCIALE BODEMTAKEN BIJ DE OMGEVINGSDIENST ZUID- HOLLAND ZUID Ruud Hakkeling Casparus Hensen Inhoud - Ervaringen met vorming omgevingsdienst - Organisatie toezicht Wbb en

Nadere informatie

ECFD/U201402411 Lbr. 15/001

ECFD/U201402411 Lbr. 15/001 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Ledenraadpleging onderhandelingsakkoord convenant Bodem en Ondergrond uw kenmerk ons kenmerk ECFD/U201402411

Nadere informatie

Reglement Raad van Bestuur Stichting Koninklijke Visio. 1 De bestuurstaak. 2 Verantwoording en verantwoordelijkheid

Reglement Raad van Bestuur Stichting Koninklijke Visio. 1 De bestuurstaak. 2 Verantwoording en verantwoordelijkheid Reglement Raad van Bestuur Stichting Koninklijke Visio 1 De bestuurstaak 1.1 Ingevolge de statuten bestuurt de Raad van Bestuur de stichting onder toezicht van de Raad van Toezicht. 1.2 De Raad van Bestuur

Nadere informatie

REGLEMENT GESCHILLENCOMMISSIE ENERGIELABEL per 7 juli 2015

REGLEMENT GESCHILLENCOMMISSIE ENERGIELABEL per 7 juli 2015 REGLEMENT GESCHILLENCOMMISSIE ENERGIELABEL per 7 juli 2015 Begripsomschrijving Artikel 1. In dit reglement wordt verstaan onder: stichting : de Stichting Geschillencommissies voor Consumentenzaken; commissie

Nadere informatie

Privacyreglement KOM Kinderopvang

Privacyreglement KOM Kinderopvang Privacyreglement KOM Kinderopvang Doel: bescherming bieden van persoonlijke levenssfeer van de ouders en kinderen die gebruik maken van de diensten van KOM Kinderopvang. 1. Algemene bepalingen & begripsbepalingen

Nadere informatie

VERORDENING TEGENPRESTATIE PARTICIPATIEWET GEMEENTE ASSEN 2015

VERORDENING TEGENPRESTATIE PARTICIPATIEWET GEMEENTE ASSEN 2015 VERORDENING TEGENPRESTATIE PARTICIPATIEWET GEMEENTE ASSEN 2015 Wetstechnische informatie 1. Gegevens van de regeling Overheidsorganisatie gemeente Officiële naam regeling Verordening tegenprestatie participatiewet

Nadere informatie

Monisme en het waterschapsbestel. 27 oktober Mr.dr. G.S.A. Dijkstra

Monisme en het waterschapsbestel. 27 oktober Mr.dr. G.S.A. Dijkstra Monisme en het waterschapsbestel 27 oktober 2014 Mr.dr. G.S.A. Dijkstra De aanleiding tot deze notitie wordt gevormd door vragen van leden van de Verenigde Vergadering van het Hoogheemraadschap van Delfland

Nadere informatie

Informatie over bouwplannen die afwijken van een bestemmingsplan. Voor particuliere grondeigenaren, projectontwikkelaars en woningcorporaties

Informatie over bouwplannen die afwijken van een bestemmingsplan. Voor particuliere grondeigenaren, projectontwikkelaars en woningcorporaties Informatie over bouwplannen die afwijken van een bestemmingsplan Voor particuliere grondeigenaren, projectontwikkelaars en woningcorporaties Informatie over bouwplannen die afwijken van een bestemmingsplan

Nadere informatie

Privacyreglement Werkvloertaal 26 juli 2015

Privacyreglement Werkvloertaal 26 juli 2015 Privacyreglement Werkvloertaal 26 juli 2015 Algemeen Privacyreglement Werkvloertaal Pagina 1 van 6 Algemeen Privacyreglement Werkvloertaal De directie van Werkvloertaal, overwegende, dat het in verband

Nadere informatie

Lodewijk het lieve beestje

Lodewijk het lieve beestje Lodewijk het lieve beestje Uitgeverij, training en diensten Colofon Uitgeverij: Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Redactie: Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Vormgeving: Force digitale producties Illustraties:

Nadere informatie

Bodemsanering, provincie Drenthe in landelijk perspectief (werkvoorraad, dekking personele kosten, kwaliteit van de handhaving)

Bodemsanering, provincie Drenthe in landelijk perspectief (werkvoorraad, dekking personele kosten, kwaliteit van de handhaving) 2005-214 Bodemsanering, provincie Drenthe in landelijk perspectief (werkvoorraad, dekking personele kosten, kwaliteit van de handhaving) Voorgestelde behandeling: - Statencommissie Omgevingsbeleid op 21

Nadere informatie

Regeling bezwaar toelaatbaarheid

Regeling bezwaar toelaatbaarheid Regeling bezwaar toelaatbaarheid Colofon Uitgever: Auteur: PO-Raad en VO-raad, Utrecht Peter van den Heuvel (KPC Groep) Datum uitgave: januari 2014 1 Voorwoord Deze publicatie is onderdeel van het instrumentarium

Nadere informatie

Noordelijke Arbeidsmarkt Verkenning 2004

Noordelijke Arbeidsmarkt Verkenning 2004 Noordelijke Arbeidsmarkt Verkenning 2004 Hoofdrapport Samenstelling: Dr. L. Broersma & Drs D. Stelder, Sectie Ruimtelijke Economie, FEW, RuG Prof. Dr. J. van Dijk, Faculteit der Ruimtelijke Wetenschappen,

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag > Retouradres Postbus 30941 2500 GX Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Rijnstraat 8 Postbus 30941 2500 GX Den Haag www.vrom.nl Betreft Beantwoording

Nadere informatie

Regelgeving die op deze regeling is gebaseerd (gedelegeerde regelgeving)

Regelgeving die op deze regeling is gebaseerd (gedelegeerde regelgeving) Wetstechnische informatie Gegevens van de regeling Overheidsorganisatie Officiële naam regeling gemeente Heerhugowaard Verordening Loonkostensubsidie Participatiewet Heerhugowaard 2015 Citeertitel Verordening

Nadere informatie

Besluit op de organisatie van het ambtelijk apparaat van de gemeente Zuidhorn.

Besluit op de organisatie van het ambtelijk apparaat van de gemeente Zuidhorn. Het college van de gemeente Zuidhorn; gelet op artikel 160 van de Gemeentewet; gehoord de OR; B E S L U I T : vast te stellen het: Besluit op de organisatie van het ambtelijk apparaat van de gemeente Zuidhorn.

Nadere informatie

Checklist. Informatievoorziening. Grote Projecten

Checklist. Informatievoorziening. Grote Projecten Checklist Informatievoorziening Grote Projecten Najaar 2010 Rekenkamercommissie Berkelland, Bronckhorst, Lochem, Montferland 1. Inleiding De uitvoering van grote projecten in Nederland heeft nogal eens

Nadere informatie

AMBITIE.INFO. BPV Verkopen

AMBITIE.INFO. BPV Verkopen AMBITIE.INFO BPV Verkopen Colofon Uitgeverij: Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Auteur: M. Steenbergen Redactie: Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Inhoudelijke redactie: R. van Midde Vormgeving: Uitgeverij

Nadere informatie

Klachtenregeling. Hoofdstuk 1 Begripsbepalingen

Klachtenregeling. Hoofdstuk 1 Begripsbepalingen Klachtenregeling Het bevoegd gezag STAIJ; Gelet op de bepalingen van de Wet op het primair onderwijs; gehoord de gemeenschappelijke medezeggenschapsraad; stelt de volgende Klachtenregeling vast. Hoofdstuk

Nadere informatie

Provinciale Staten van Noord-Holland

Provinciale Staten van Noord-Holland Provinciale Staten van Noord-Holland ` Voordracht Haarlem, Onderwerp: Kaderstelling Europabeleid door Provinciale Staten Inleiding Op 11 juni 2007 jl. is door de commissie FEPO de werkgroep Europa ingesteld.

Nadere informatie

Wet informatie-uitwisseling ondergrondse netten

Wet informatie-uitwisseling ondergrondse netten Wet informatie-uitwisseling ondergrondse netten Eind 2013 is er een tweetal incidenten geweest in midden Limburg, waarbij door graafwerkzaamheden een ondergrondse leiding is geraakt. Hierdoor verontreinigde

Nadere informatie