De wijk 10x zo goed Kennislab voor Urbanisme april 2014

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De wijk 10x zo goed Kennislab voor Urbanisme april 2014"

Transcriptie

1 De wijk 10x zo goed Kennislab voor Urbanisme april 2014

2 Zo maken we de wijk 10x zo goed Maak de wijk 10x zo goed. Met die schijnbaar onmogelijke opdracht gingen de studenten uit het Kennislab voor Urbanisme in Amersfoort op 1 februari 2014 aan de slag. Schijnbaar onmogelijk, want wie dit trenddocument leest, vindt het opeens heel gemakkelijk. We hoeven, als urbanisten, het werk van de studenten alleen nog maar uit te voeren. Ik ben dan ook heel blij met dit resultaat en trots op de studenten die dit hebben geproduceerd. We leven momenteel in een tijd waarin de manier waarop de stad wordt gebruikt drastisch verandert. Kort samengevat: internet bereikt de stad. We zijn altijd en overal met iedereen en alles verbonden. We zijn een internet of people in een internet of things. Het verschil tussen een online en een offline wereld bestaat niet meer. Daar doen we allemaal aan mee: als we onze mail checken bij een koffiebar, als we via een OV-app onze reisplannen, als we couchsurfen, online winkelen of met vrienden ergens afspreken via whatsapp. Dit is een van de grootste veranderingen sinds de industriële revolutie en de eerste effecten worden langzaam zichtbaar. Maar de voorbeelden die ik hierboven noem, klinken over een paar jaar volledig achterhaald. In dit trenddocument is daarom niet naar de effecten van vandaag gezocht, maar naar megatrends. Die zijn door de studenten benoemd als constante verbondenheid, flexibilisering en bewustwording. De trends zijn tot een formule samengevat, SMART genaamd, en losgelaten op alle functies, onderdelen, behoeften en doelgroepen die een wijk kent. Zo leest u wat SMART wonen is of de SMART-effecten zijn voor de doelgroep kinderen. En juist die uitwerking maakt dit boekje zo interessant. Want er wordt genoeg gefilosofeerd over de toekomst, hier is het concreet gemaakt. En daar gaan de studenten nu mee aan de slag. En u kunt natuurlijk meedoen. Door uw feedback te geven of samen met de studenten een van de uitwerkingen concreet te maken. Zo maken we de wijk 10x zo goed. Jan-Willem Wesselink Hoofdlaborant Kennislab voor Urbanisme 2

3 Inhoudsopgave 1. Inleiding pagina 4 2. Smart pagina Constante verbondenheid pagina Flexibilisering pagina Bewustwording pagina De SMART-formule pagina 7 3. Wat is de huidige wijk? pagina Functies van de wijk pagina Onderdelen van de wijk pagina Doelgroepen pagina Behoeftes in de wijk pagina Stromen door de wijk pagina Huidige wijk x SMART-formule = wijk van de toekomst pagina Interessante mismatches pagina Colofon pagina 23 3

4 1. Inleiding De hoofdvraag van het Kennislab voor Urbanisme Amersfoort is: hoe maak je de wijk 10x zo goed? In dit trenddocument hebben wij als Kennislaboranten voor een andere benadering gekozen om de huidige wijk 10x beter te maken. De eerder gekozen trends waren in onze ogen en in die van de partners niet allesomvattend genoeg. We hadden aan de hand van uitgebreide zoektochten en brainstormsessies drie trends gedefinieerd die volgens ons de wijk drastisch zouden gaan veranderen. Hierbij zijn we echter voorbij gegaan aan de behoeftes die de wijk voor haar inwoners vervuld. Om deze reden hebben we besloten om een stap terug te zetten en anders te werk te gaan. Bij deze nieuwe benadering staat de gebruiker van de wijk, de bewoner, centraal. Daarbij zijn we tot de conclusie gekomen dat er slechts één trend is die de mens aanzienlijk beïnvloedt en dit de komende jaren ook zal blijven doen: het internet. Het internet en andere technologische ontwikkelingen hebben ervoor gezorgd dat we vandaag de dag constant met onze vrienden, familie en collega s in contact staan. Daarnaast beschikken we over real-time data, waardoor we op de hoogte kunnen blijven van alles wat zich in de wereld afspeelt. Afgezien van het feit dat onze leefomgeving hierdoor groter wordt, heeft deze constante verbondenheid er ook voor gezorgd dat we als mens veel bewuster van onze omgeving zijn geworden. We zijn bewuster van onze directe omgeving, want als we overal met elkaar verbonden kunnen zijn, wat doet de plaats waar je op dat moment bent er dan nog toe? Dit betekent dat de directe omgeving een specifieke (andere) rol moet gaan vervullen. Om contact met elkaar te hebben hoeven we niet meer aanwezig te zijn op één plaats. Dus wellicht vervuld onze directe omgeving nu wel een behoefte welke hoger in de piramide van Maslow ligt dan het faciliteren van contact. Daarnaast zijn we in staat om de gevolgen van ons eigen gedrag te zien, en dat aan anderen wereldwijd te laten zien. Onze leefomgeving is niet meer datgene wat we live kunnen zien, maar is uitgebreid met alle plaatsen waarmee we in contact staan. Over het gebruik van nieuwe technologieën en internet om het stedelijke leven efficiënter en groener in te richten is al veel geschreven onder de noemer SMART-city. Dit kan echter ook worden toegepast op het lagere schaalniveau van de wijk. Wij zien mogelijkheden om door middel van de SMART-formule de wijk 10x beter te maken. Maar wat is SMART precies? Een eenduidige definitie lijkt te ontbreken en daarom is een duidelijke omschrijving van dit begrip opgesteld. Om een heldere structuur aan te houden en niet aan de fundamentele behoeftes in de wijk voorbij te gaan, hebben we besloten om de huidige wijk gefaseerd te ontleden en te kijken wat de functies van een wijk zijn, hoe de gebouwde omgeving van een wijk er in detail uitziet, welke bevolkingsgroepen/ doelgroepen van de wijk gebruik maken en tot slot wat de behoeftes van deze mensen in de wijk zijn. Op deze manier maken we de wijk inzichtelijk en kunnen we vervolgens gaan kijken hoe onze SMART-definitie op de verschillende onderdelen van de wijk toe te passen is om deze uiteindelijk 10x beter te maken. 4

5 2. SMART SMART is het buzz word van deze tijd. Het combineert de grote ontwikkelingen die op dit moment gaande zijn in de wereld ter verbetering van het stedelijk leven. Technologische vooruitgang staat ten grondslag aan het begrip SMART. Technologieën, in het bijzonder internet, hebben ons dagelijks leven ingrijpend veranderd. Drie megatrends vormen samen de SMART-formule: constante verbondenheid, flexibilisering en bewustwording. Wanneer een product aan deze drie componenten voldoet is het product SMART en past het bij deze tijd. De drie componenten zullen in dit hoofdstuk worden uitgewerkt, waardoor ook duidelijk wordt waarom we juist voor deze drie trends hebben gekozen Constante verbondenheid Manuel Castells staat ten grondslag aan de netwerksamenleving. Een van zijn bekendste en invloedrijkste publicaties is: The information age: Economy, society and culture, gepubliceerd in In dit boek brengt hij samenhangende ontwikkelingen aan het licht en beschrijft hij in een alomvattende theorie hoe de toekomstige samenleving eruit zal komen te zien. Deze samenleving duidt hij aan met de term netwerksamenleving. Volgens Castells vormt de ontwikkeling van de informatietechnologie een voorwaarde voor de totstandkoming van de netwerkmaatschappij. In een netwerkmaatschappij neemt het belang van netwerken toe en het belang van plaatsen af. De netwerken noemt Castells de space of flows en daarmee doelt hij op netwerken van informatie, mensen, goederen en technologie. Waar vroeger plaatsen een grote invloed hadden op de samenleving, zijn in de nieuwe samenleving netwerken dominant geworden. Macht in de samenleving verschuift van vaste plekken naar flexibele netwerken. Deze verandering wordt gedreven door maatschappelijke ontwikkelingen en ontwikkelingen op het gebied van communicatie. De technologische vooruitgang maakt het mogelijk om deze netwerksamenleving verder uit te breiden. We hebben op dit moment overal en op ieder gewenst tijdstip beschikking over een enorme hoeveelheid informatie. Deze informatie is steeds minder fysiek en steeds meer digitaal. Daarnaast zijn we met behulp van smartphones altijd verbonden met de wereld om ons heen. Via social media kunnen we gerichter contacten leggen en onderhouden met de mensen van onze keuze. Dit heeft als gevolg dat we als mens onderdeel worden van de netwerksamenleving en leven in zwermen. We maken deel uit van verschillende, zelfgekozen en flexibele netwerken. Niet alleen mensen zijn door middel van netwerken met elkaar verbonden. Internet of Things is een trend welke alle apparaten en objecten met elkaar verbindt door middel van internet. Dit kan door middel van computers, smartphones, sensoren en unieke identificatieapparatuur. Het systeem bepaalt niet langer de onderdelen, maar de onderdelen bepalen het systeem. Dit is trouwens niet alleen op het gebied van technologie, maar ook op het gebied van de steeds mondiger wordende burger die bottom-up zelf initiatief neemt om zijn leefomgeving te verbeteren. 5

6 Een voorbeeld van Internet of Things is de slimme thermostaat. De standaardfunctie wordt verbreed door het object te verbinden met het internet. Het controleren en besturen van de temperatuur binnenshuis kan nu vanaf ieder plek worden geregeld. Dit geeft ons niet alleen flexibiliteit, we leren hierdoor ook van ons gebruik en kunnen efficiënter omgaan met energie. Door deze netwerksamenleving verandert de functie van de ruimte. Deze is vooralsnog vaak statisch en niet verbonden met internet. Steeds meer wordt de ruimte echter voorzien van sensoren die door middel van internet met elkaar communiceren. Dit heeft vergaande gevolgen voor de toekomstige wijk. Hoe gaat de toekomstige wijk om met de constante verbondenheid van mensen, informatie en goederen? 2.2. Flexibilisering Het tweede component van SMART is flexibilisering, een zeer brede trend met grote gevolgen voor ons dagelijks leven. De definitie van flexibilisering hang af van de context waarin het woord gebruikt wordt. Het kan betrekking hebben op flexibel materiaal, een flexibel levensritme of een flexibele houding tegenover anderen. Voor dit trenddocument gaan we enkel in op wat deze trend betekent voor de wijk of de directe woonomgeving. We maken onderscheid tussen fysieke en sociale flexibilisering. Fysieke flexibilisering heeft te maken met flexibilisering van het vastgoed of openbare ruimte. Onze gebouwen zijn statisch. Als ze gebouwd worden ligt de functie en locatie voor tientallen jaren vast. Dit is niet passend bij een samenleving waarin we continu zoeken naar flexibiliteit. Het liefst willen we ons onafhankelijk van tijd en plaats kunnen bewegen en deel uitmaken van een systeem dat zich aanpast op onze behoeftes. Tijdelijkheid is een woord wat hierbij past. Er is een stijgende vraag naar ruimtes met verschillende (tijdelijke) functies. Op deze manier zijn we zelf flexibel in hoe we die ruimte gebruiken. Hierbij kan gedacht worden aan flexwerken, modulair bouwen en aan een flexibele openbare ruimte. Efficiëntie is ook een begrip wat bij flexibilisering hoort. Door een grote druk op de ruimte in de stedelijke gebouwde omgeving, komt er een steeds grotere vraag naar efficiënt gebruik van deze ruimte. Eén vaste functie, op één locatie voor een langere periode is niet meer passend. Sociale flexibilisering heeft te maken met de stijgende keuzevrijheid van burgers. Door het internet zijn we in staat om ons leven flexibel in te richten. We zijn niet meer gebonden aan vaste tijden voor het doen van boodschappen, we kunnen deze online bestellen en laten thuisbezorgen. We hebben keuzes als het gaat om de contacten die we leggen. Door social media stellen we ons sociale netwerk samen met de mensen die voor ons belangrijk zijn. Dit zijn slechts enkele voorbeelden om aan te geven dat we in ons leven steeds minder te maken hebben met van bovenaf opgelegd structuren. Men wil vrij zijn in de keuzes die zij maken. Dit zorgt voor een flexibel dagritme en diversiteit in levensstijlen in de samenleving. Doordat we ons leven zowel sociaal als fysiek flexibel inrichten is er meer behoefte aan 6

7 identiteit ter verantwoording van onze keuzes. Want als je zoveel keuzevrijheid hebt, welke identiteit streef je dan na? Dit heeft ook te maken met het eerste component van de SMART-formule: constante verbondenheid. Doordat alles en iedereen met elkaar verbonden is gaan plaatsen wereldwijd steeds meer op elkaar lijken. Het wordt belangrijker om je op lokaal niveau te onderscheiden. Voor mensen betekent dit dat ze zoeken naar een plaats die aansluit bij hun identiteit en waar ze zich vertrouwd voelen. Dit is zeer individueel en vraagt om flexibiliteit Bewustwording Het laatste component is bewustwording. We zien een trend dat mensen meer omgevingsbewust worden en dat behoeftes aan het veranderen zijn. Omdat we verbonden zijn met de hele wereld zien we ook de gevolgen van ons eigen gedrag. We zien hoeveel stroom we verbruiken, hoeveel uitlaatgassen de lucht in gaan en hoe onze kleding in derdewereldlanden door kinderen wordt gemaakt. Op internet lezen we hoe schadelijk de plofkip en bespoten groenten zijn. Deze informatie maakt ons bewust van de keuzes die wij maken. We willen niet alleen water en elektriciteit, we willen dat dit groen is. We willen dat onze producten op een maatschappelijk verantwoorde manier geproduceerd worden. We maken keuzes die het beste zijn voor onszelf én de wereld om ons heen. Daarnaast is er steeds meer behoefte om goederen te delen. Door middel van de constante verbondenheid wordt het steeds gemakkelijker gemaakt in contact te komen met elkaar. Dit contact kan ook worden gebruikt om spullen te delen. Bikesharing, het delen van fietsen in de stad, is een fenomeen dat steeds groter wordt. Ook Blabla-car is een mooi voorbeeld. Als iemand toch van Amsterdam naar Amersfoort rijdt, waarom zou de bestuurder dan niet een paar mensen meenemen voor een vaste prijs per kilometer. De sharing economy is een voorbeeld van de veranderende identiteit en houding van burgers. We gaan van een materiële economie naar een beleveniseconomie. We hoeven geen goederen meer te hebben, maar verlenen onze status aan datgene wat we doen. Dit is een trend die wellicht nog niet speelt onder alle bevolkingsgroepen, maar wel steeds groter wordt De SMART-formule SMART is volgens ons dus niet alleen het buzz woord van deze tijd, maar ook de belangrijkste megatrend. In de toekomst zal ons leven steeds meer worden ingericht volgens de volgende formule: Constante verbondenheid Flexibilisering Bewustwording SMART 7

8 Deze formule is ons uitgangspunt voor het verdere document. Deze formule gaan we toepassen op de wijk. Hoe gaat deze eruit zien als alle elementen, functies en behoeftes van de wijk SMART zijn? Dit leidt tot een blauwdruk voor de toekomstige wijk die volgens ons 10x beter is. De wijk heeft verschillende functies, er leven verschillende bevolkingsgroepen, en er zijn verschillende behoeftes en onderdelen van de wijk. Het is aan ons de taak om te kijken of deze elementen van de wijk al SMART zijn en hoe ze er volgens ons uit zouden zien als ze SMART zouden zijn. Hierdoor ontstaan mismatches: gebieden waarop de huidige wijk tekort schiet volgens de SMART-criteria. Hier liggen kansen voor nieuwe producten om de huidige wijk te verbeteren. Door de wijk in zijn geheel te ontleden en te analyseren dwingen we onszelf om tot innovatieve ideeën te komen. 3. Wat is de huidige wijk? Alvorens de SMART-formule toegepast kan worden op de huidige wijk is het essentieel om te bepalen wat de huidige wijk voor haar bewoners betekent. Een methode om dit te achterhalen is een volledige ontleding. We geven daarom een beschrijving van de huidige functies van een wijk, haar onderdelen, de bevolkingsgroepen die aanwezig zijn (de doelgroepen) en de behoeftes die zij hebben. Dit levert ons een totaalplaatje op van de huidige wijk en alle actoren die daarmee te maken hebben Functies van de wijk Iedere wijk vervult een aantal functies die belangrijk zijn voor ons als individu. Ieder individu zal echter meer of minder waarde hechten aan bepaalde functies van een wijk en men is voor bepaalde functies ook niet gebonden aan één wijk. De huidige wijk kan de volgende functies vervullen: Wonen hieronder wordt datgene verstaan wat je in een huis doet. Werken en ondernemen alle activiteiten die er op gericht zijn om financieel in je eigen onderhoud te kunnen voorzien. Consumeren kopen van goederen en/of diensten. Ontmoeten en sociaal netwerk in contact staan met buurtgenoten. Verplaatsen mobiliteit, bewegen van A naar B door gebruik te maken van een voertuig of te lopen. Ontspannen alle activiteiten die er toe leiden dat mensen fysiek en mentaal tot rust kunnen komen. Zorgen ondersteunen van mensen die zelf niet in een bepaalde behoefte kunnen voorzien. Sporten alle vormen van lichaamsbeweging om fit te blijven. Spelen samen bezig zijn met een spel of activiteit, voornamelijk door kinderen. 8

9 3.2. Onderdelen van de wijk Naast de functies van de wijk, kan de huidige wijk ook gedefinieerd worden op basis van fysieke elementen die aanwezig zijn in de wijk. Ondanks dat iedere wijk zijn eigen verschijningsvorm kent, zullen alle wijken opgebouwd zijn uit min of meer dezelfde onderdelen. Het is belangrijk om deze mee te nemen in de analyse, omdat fysieke elementen in de toekomst met elkaar in verbinding staan en aangepast moeten worden op de behoeftes van de gebruiker. De huidige wijk zoals wij die voor ogen hebben kan bestaan uit de volgende gebouwde elementen: Huizen gebouwen om in te wonen, waaronder alleenstaande huizen, twee-ondereen-kap huizen, rijtjeshuizen en flats. Winkels gebouwen waar goederen worden verkocht, inclusief bijbehorende luifels, uithangborden en etalages. Horeca openbare plek waar iets gedronken kan worden, inclusief terrassen. Parken openbare groene buitenruimte, inclusief bomen, begroeiing en wandel- en fietspaden. Pleinen open, onbebouwde en aangelegde plek, inclusief bankjes, grasveldjes, fonteinen etc. Speelplaatsen stuk grond om op te spelen, inclusief afscherming van straat, klimrek, schommel, wipwap, glijbaan, zandbak etc. Parkeerplaatsen plek waar een auto voor langere of kortere tijd kan worden neergezet, inclusief parkeerautomaten en elektrische oplaadpunten. Stoepen plek bestemd voor voetgangers, inclusief straatverlichting, prullenbakken, wegwijzers, bomen, fietsenrekken, plantenbakken en wegafscherming. Fietspaden plek bestemd voor fietsers, inclusief verlichting. Wegen en straten plek bestemd voor verkeer, inclusief zebrapaden, stoplichten, rotondes, verkeersdrempels en bus- en tramhaltes. Bus- en trambanen route voor openbaar vervoer, inclusief elektrische bovenleiding. Sportcomplexen plekken waar men sport kan beoefenen, bestaande uit sporthallen, sportvelden, zwembaden, fitnessscholen etc. Scholen gebouw waar onderwijs wordt gegeven, inclusief schoolplein Doelgroepen Uiteindelijk wordt een wijk gevormd door de bevolkingsgroepen die gebruik maken van de functies en de onderdelen van een wijk zoals die hierboven beschreven staan. In de huidige wijk kunnen onderscheiden wij de volgende doelgroepen/bevolkingsgroepen: Gezin een al dan niet gehuwd paar met thuiswonende kinderen of een alleenstaande ouder met thuiswonende kinderen. Alleenstaande een persoon die een huishouden heeft zonder een vaste partner. Senioren ouderen met een leeftijd van boven de 50 jaar. Studenten personen die onderwijs volgen aan een (hogere) onderwijsinstelling. 9

10 Kinderen iedereen die nog niet volwassen is, tot 15 jaar. Jongeren iedereen tussen de 15 en 25 jaar. Sporters een persoon die aan sport doet. Werkende iemand die onder de werkzame beroepsbevolking valt, oftewel iemand met een baan van minimaal 12 uur per week. Ondernemer iemand die een bedrijf bezit of leidt. Werklozen personen die bij het arbeidsbureau staan ingeschreven, niet ouder zijn dan 65 jaar en jonger dan 16 jaar, geen arbeidsverhouding hebben en die wensen en in staat zijn om arbeid te verrichten in loondienst voor meer dan 12 uur per week. Hangjongeren jongeren die langdurig op een bepaalde plaats in de openbare ruimte verblijven. Publieke diensten in de wijk werkenden die publieke diensten in de wijk uitvoeren Behoeftes in de wijk Tot slot wordt de huidige wijk gedefiniëerd door de fundamentele behoeftes die de bevolkingsgroepen hebben, en waar de wijk in moet voorzien. Deze behoeftes zijn van nature aangeboren en inzichtelijk gemaakt in de piramide van Maslow. Deze behoeftes kunnen worden door vertaald naar de huidige wijk. Maslow omschrijft als basale behoefte de primaire biologische behoeftes van de mens. Het gaat hierbij om eten, drinken, warmte, slaap, seks, zuurstof en andere primaire behoeftes. De wijk faciliteert in deze behoeftes met al haar fysieke elementen: van muren, daken en straten, tot een waterleiding, elektriciteitsnet en internetverbinding. Nadat de basisbehoeftes zijn vervuld gaan we op zoek naar veiligheid. Dit betekent gezond zijn, financiële zekerheid en veiligheid op straat en in de woning. De wijk die voorziet in deze behoeftes is groen, schoon, veilig en leefbaar. Hierna richten we ons op sociale behoeftes. Mensen willen vriendschap, liefde en familie. We willen bij een bepaalde groep horen, zoals het gezin, de buurt of een vereniging. Deze behoefte wordt gefaciliteerd door de wijk. Het biedt ons de mogelijkheid tot contact met de buurt en verenigingen of communities waar we ons bij kunnen aansluiten. Een behoefte die nog verder gaat is zelfvertrouwen. Mensen zoeken naar respect, erkenning en waardering van anderen en ook van zichzelf. Dit betekent dat je jezelf moet kunnen zijn, je onafhankelijk en vrij voelt. Een wijk waarin haar bewoners zich thuis voelen en wederzijds respect naar elkaar tonen faciliteert dit. Het hoogst haalbare niveau is zelfontplooiing. We worden niet meer gestuurd door de behoefte om onszelf te bewijzen, maar kunnen onze eigen doelen nastreven. We voelen ons vrij van angst en vrij van de beoordeling van anderen. Bij het nastreven van onze eigen doelen kan de 10

11 wijk een belangrijke rol spelen. Het biedt ons de mogelijkheid om onze eigen identiteit te uitten, bijvoorbeeld door de mogelijkheid tot het personaliseren van je woning en het ontplooien van je favoriete activiteiten in de buurt. In de figuur hieronder zijn de fundamentele behoeftes opgenomen waarin de wijk moet voorzien. Ondanks dat deze piramide een doorvertaling is van de piramide van Maslow is deze niet hiërarchisch opgebouwd. Dit betekent dat het niet noodzakelijk is dat eerst aan de lager gelegen behoeftes voldaan wordt alvorens aan een hoger gelegen behoefte voldaan kan worden. ONTPLOOIING Identiteit uitten in je buurt ERKENNING Thuis en wederzijds respect tussen buurtbewoners SOCIAAL Sociaal contact met de buurt en ergens bij horen VEILIG schoon, groen, veilig en leefbaar FYSIEK Riolering, huizen, infrstructuur, warmte, gas, water, licht, electriciteit, internet 3.5. Stromen door de wijk Wat minder concreet aan te wijzen, maar de wijk bevat ook stromen. Deze stromen gaan door de wijk en gaan er ook weer uit. Dit klinkt heel wazig, maar het is logischer dan het lijkt. Denk bijvoorbeeld aan de stroom aan voertuigen die door een wijk rijdt op een dag. Of de geldstromen die uitgegeven en verdient worden in een wijk. Deze stromen zijn op zekere hoogte de brandstof van een wijk. De hieronder beschreven stromen hebben effect op een wijk: Goederen alle gebruiksvoorwerpen die in bezit zijn van mensen Diensten alle diensten die verleent worden aan mensen of die mensen gebruiken Energie alle vormen van energie zoals; warmte, elektriciteit, wind en waterkracht Geld alle valuta die mensen in de wijk uitgeven en ontvangen Afval alle dingen die niet meer gebruikt worden en verwerkt moeten worden Mensen personen die de wijk bezoeken of door de wijk komen Het weer zon, regen, wind; het trekt door de wijk en heeft invloed op de wijk Verkeer alle verkeerstromen van alle soorten vervoersmiddelen 11

12 1. Huidige wijk x SMART-formule = wijk van de toekomst Nu het totaalplaatje van de huidige wijk bekend is, kan de SMART-formule worden Constante verbondenheid Flexibilisering Bewustwording SMART toegepast. In onderstaande tabellen wordt per functie, onderdeel of behoefte aangegeven hoe de huidige invulling van deze elementen eruitziet en hoe deze elementen SMART ingevuld kunnen worden. Ook zal een beeld worden geschetst van hoe wij verwachten dat de doelgroepen in de toekomst zullen veranderen. Aangezien het hierbij gaat om mensen en niet om fysieke elementen, kan de SMART-formule niet worden toegepast. Alle SMART invullingen en het geschetste toekomstbeeld van de doelgroepen vormen samen de blauwdruk voor de wijk van de toekomst die volgens ons 10x beter is. Functies Wonen Werken en ondernemen Huidige invulling De functie wonen is momenteel nog redelijk traditioneel ingevuld. We wonen, slapen, eten en rusten binnenshuis op specifieke plekken en specifieke tijden. Wonen doen we voornamelijk privé op onze eigen grond. Tegenwoordig hebben de meeste mensen nog steeds een negen tot vijf baan met een kantoor op een vaste plek. Wat wel steeds meer te zien is dat meer mensen thuis werken of flexibel uren indelen. SMART invulling De functie wonen op een SMART manier gaat uit van een bewustere leefstijl en een flexibelere inrichting van het woonhuis met gemixte functies. Hierdoor gaan we efficiënter met de woonruimte om. We kunnen ons huis aanpassen aan onze behoeftes op dat moment. Ook wordt de buitenruimte veel meer onderdeel van het woongedrag. Wonen doen we niet alleen meer binnen ons privé-eigendom. Mensen eten onderweg in de trein, rusten uit in het park en slapen vaker buiten de deur als ze een weekend weg zijn. Er is een transitie zichtbaar naar flexibel werken qua locatie en tijd. Waar we werken en hoe laat doet er steeds minder toe, we staan immers altijd met elkaar in verbinding. Ons huis kan worden omgetoverd tot werkplek en op kantoren zijn alleen nog flexplekken te vinden. De scheiding van vrije tijd en tijd dat besteed wordt aan werken wordt minder scherp. Geld verdienen is niet meer ons hoofddoel, we willen onszelf ontwikkelen en doen wat we leuk vinden. Voor bedrijven wordt het steeds meer van belang om een maatschappelijke meerwaarde te hebben. De consument is kritisch in zijn keuzes en sociaal ondernemerschap is in opkomst. Hierbij staat ook flexibiliteit voorop: de klant is koning. 12

13 Consumeren Ontmoeten en sociaal netwerk Verplaatsen Ontspannen Zorgen Op het moment voorziet de wijk in de behoefte consumeren slechts door een buurtsupers, een lokale markt en een aantal kleine ondernemers als een bakker of slager. Andere winkels bevinden zich niet in de wijk maar in het kernwinkelgebied. Tegenwoordig faciliteert de wijk in sociaal contact middels openbare ruimte. Er zijn echter nog weinig wijken waarin buurtgenoten het belangrijkste netwerk voor elkaar vormen. Ons sociale netwerk reikt veel verder dan de buurt en is heel divers. De eigen ruimte is meestal strikt afgesloten door het gebruik van bijvoorbeeld schuttingen, hekken en hagen. Mensen verplaatsen zich middels auto, openbaar vervoer, de fiets of lopend. Deze vervoersstromen sluiten redelijk op elkaar aan; maar er moet nog wel veel gewacht worden in files of bij overstappen in het OV. Doordat ontspannen heel persoonlijk is kan hier geen eenduidige omschrijving van worden gegeven. In de wijk is ruimte voor zorg door verzorgingstehuizen en huisartsen die fysiek in de wijk gevestigd zijn. Door de opkomst van e-commerce worden goederen makkelijker bereikbaar en kan vraag en aanbod beter op elkaar worden afgestemd. Fysieke winkelruimten zullen afnemen of puur een etalage functie krijgen. Het aantal pakketbezorgers in de wijk zal toenemen; maar dan wel op een centraal afleverpunt. Ook zal er minder materieel worden geconsumeerd, maar men zal meer belevenissen gaan consumeren. Dat is hetgeen waar status aan wordt ontleend. Niet de auto die je hebt is belangrijk, maar de autovereniging waar je lid van bent. In de SMART-wijk staan we altijd in contact met de wereld om ons heen. De lokale omgeving wordt hierbij weer belangrijker, omdat dit ons houvast biedt. Dit betekent dat de sociale functie van de wijk verandert. De afbakening van een wijk wordt vager en is flexibel. Wat een buurt betekent is voor iedereen anders. Wel staan we door middel van social media in contact met mensen dichtbij, hebben we minder behoefte om onze eigendommen af te schermen en in eilandjes te wonen en worden we ons bewust van het feit dat een goede buur beter is dan een verre vriend. De transportmodaliteiten worden beter aangepast op elkaar door realtime data. Het OVnetwerk wordt bepaald door de behoefte van de gebruiker. Door nieuwe technologieën worden vervoersmiddelen schoner en tevens efficiënter. Iedereen rijdt elektrisch en onze verplaatsingen worden continu geregistreerd door sensoren om het netwerk te verbeteren. Ook is het zichtbaar dat de auto geen statussymbool is, maar puur functioneel wordt gebruikt. Het delen van vervoersmiddelen wordt steeds populairder. Ook in de wijk van de toekomst blijft ontspannen persoonlijk. Wellicht is ontspannen in de toekomst juist wel het tegenovergestelde van SMART. Dus juist niet verbonden met internet, niet flexibel en niet bewust. Een wijk die SMART is, is een wijk waar iedereen kan ontspannen. In de toekomstige wijk kan iedereen altijd en overal in contact komen met zorginstellingen en lotgenoten middels social media. Geen spreekuren, maar Skype gesprekken met artsen. Het geheel functioneert als een netwerk waarin de afstand tussen zorg en burger kleiner wordt. Fysieke zorgpunten zijn minder belangrijk. Ook zullen burgers meer voor elkaar zorgen indien mogelijk. Zorg komt dus niet alleen meer vanuit de professional. 13

14 Sporten Spelen De wijk faciliteert sporten door sporthallen en -velden aan te leggen. Deze zijn vaak monofunctioneel. Ook parken en hardlooproutes worden sinds de laatste paar jaar aangelegd om fysieke activiteit te bevorderen. In de huidige wijk wordt spelen gefaciliteerd door aangelegde speeltuinen en door aangewezen woonerven. De SMART-wijk faciliteert alle sporten, overal en altijd. We zien dat mensen steeds meer zelf willen invullen wanneer en waar ze gaan sporten. Hardlopen is populair, net als bootcampen en yoga op allerlei locaties in de stad. Door de connectiviteit tussen mensen zijn ze niet meer afhankelijk van verenigingen en lidmaatschappen. Hierdoor hebben ze toegang tot een breder scala aan sporten en kunnen ze gemakkelijk sportmaatjes vinden. Een SMART-wijk faciliteert sport door de aanleg van groen die op verschillende manieren kan worden gebruikt. Traditionele sporten blijven bestaan, maar worden dynamisch gefaciliteerd. Dat wil zeggen dat een voetbalveld kan worden veranderd in een basketbalveld of hockeyveld. De SMART-wijk moet spelen veel flexibeler faciliteren. Ook kinderen maken onderdeel uit van een netwerk. Hierdoor wordt in de SMART wijk meer op straat gespeeld doordat ze elkaar via het netwerk kunnen opzoeken. De openbare ruimte moet mogelijkheden bieden tot realitygaming. Hierbij wordt de fysieke omgeving gekoppeld aan internet en gebruikt als een digitaal speelbord. Spelen wordt hierdoor flexibel en kan overal en altijd gedaan worden door verschillende doelgroepen. Onderdelen Huizen Winkels Huidige invulling Tegenwoordig gebruiken we onze huizen hoofdzakelijk om in te slapen, eten, douchen en in te relaxen. Dit alles wordt in verschillende ruimtes gedaan. Traditioneel bieden winkels hun producten en diensten in schappen en etalages aan, maar de laatste jaren heeft zich de revolutie van E-commerce SMART invulling Een SMART-huis is flexibel waardoor er veel efficiënter met de beschikbare ruimte om kan worden gegaan. De slaapkamer is in een mum van tijd omgebouwd in een eetkamer om vervolgens in een zithoek te veranderen. Het huis past zich aan de behoefte aan. We kunnen ons huis volledig personaliseren zodat het past bij onze identiteit. Daarnaast staat een SMART-huis constant in verbinding met de bewoner door sensoren, waardoor deze veel milieuvriendelijker is. Wanneer de bewoner de voordeur uitloopt schakelt bijvoorbeeld automatisch alle elektrische apparatuur uit. SMART-winkels zijn beter op de hoogte van de actuele vraag in een wijk en klantenkring, waardoor het aanbod beter op de vraag aansluit. Dit komt doordat de afstand tussen winkel en consument kleiner is geworden door internet. 14

15 Horeca Parken Pleinen voorgedaan. We winkelen steeds meer online. Hier doen steeds meer winkels aan mee door middel van een webshop. Horeca dient tegenwoordig als een plek waar mensen samen komen om wat te eten en te drinken. Dit kan in de vrije tijd gebeuren om tot rust te komen, als vorm van sociaal contact, maar ook in zakelijk verband. Parken hebben vandaag de dag veel uiteenlopende functies. Mensen gaan er heen om te sporten, om tot rust te komen, wat te eten en te drinken en om samen te komen. Pleinen zijn tegenwoordig zo ingericht zodat mensen hier samen kunnen komen en ergens kunnen zitten. Ons shopgedrag kan volledig worden geanalyseerd en door virtuele medewerkers kunnen we gemakkelijk met winkels in contact komen. Het aantal fysieke winkels daalt nog meer, maar het aantal webshops neemt toe. De winkels komen in feite naar ons toe in plaats van andersom. Winkelen doen we voor de beleving, kopen doen we online. Steeds meer mensen zullen producten en/of diensten vanuit huis gaan aanbieden. Dit leidt tot meer ondernemers in de wijk. Deze aangeboden diensten en producten zullen milieuvriendelijker zijn omdat men bewuster gaat consumeren. Een SMART-horeca gelegenheid is constant op de hoogte van de samenstelling van de klanten en speelt dit openlijk door. Bijvoorbeeld: wat is de gemiddelde leeftijd en wat is de man/vrouw verhouding van bezoekers op dat moment. Hierdoor kan men veel gerichter op zoek naar een specifieke locatie die aansluit op de actuele stemming en behoefte. Ook hier geldt: de klant is koning en bepaalt dus hoe de horeca eruit ziet. Het aanbod is flexibeler en er zullen meer en meer grijze horeca gelegenheden ontstaan. Iets wat we nu al zien in de vorm van Air B&B, waarbij je je huis of kamer verhuurt aan toeristen. Een ander voorbeeld is thuisafgehaald.nl, waarbij hobbykoks kunnen koken voor buurtgenoten. We halen de horeca als het ware in huis en zijn op zoek naar meer lokale en knusse horeca. De functies van SMART-parken zullen in de toekomst nagenoeg hetzelfde zijn. De grote verandering is dat ook parken constant verbonden zijn. Zo kan men zien waar weinig mensen zijn wanneer ze tot rust willen komen, waar veel mensen zijn als ze op zoek zijn naar een gezellig grasveld om te picknicken of te voetballen en welke paden op het moment de meeste hardlopers telt. In ieder park is ook openbaar internet beschikbaar. We worden ons steeds meer bewust van het belang van groen in de omgeving. Naast het faciliteren van mensen krijg het park ook andere functies, denk hierbij aan het bergen van water. Een SMART-plein heeft nog steeds dit samen brengen van mensen als belangrijkste functie. Extra functies kunnen echter worden toegevoegd doordat ze bijvoorbeeld gaan dienen als waterbassins (Rotterdam waterpleinen). We gaan toe naar een situatie waarin pleinen flexibele functies krijgen. Overdag is er plaats voor de 15

16 Speelplaatsen Parkeerplaatsen Stoepen Fietspaden Wegen en straten De primaire functie van speelplaatsen tegenwoordig is dat kinderen veilig ergens in de buitenlucht kunnen spelen Parkeerplaatsen zijn onderdeel van het huidige straatbeeld. Een straat zonder parkeerplaatsen is haast ondenkbaar in de huidige tijd. De stoepen van tegenwoordig dienen niet alleen als infrastructuur voor voetgangers maar faciliteren ook de prullenbakken, straatverlichting, groen in een wijk, wegwijzers, bushokjes en ga zo maar door. Huidige fietspaden dienen als de infrastructuur voor fietsers. De wegen van tegenwoordig dienen als infrastructuur voor private motorvoertuigen en het openbaarvervoer. lokale markt, aan het einde van de middag kunnen kinderen er spelen en s avonds functioneert het als parkeerplaats. Ook pleinen zullen constant verbonden zijn zodat we weten wie er gebruik maken van het plein. De SMART-speelplaats heeft nog steeds als primaire functie om een veilige speelomgeving in de buitenlucht aan te bieden aan kinderen. De SMART-speelplaats maakt het echter ook nog veel aantrekkelijker voor kinderen om naar deze speelplaatsen te komen. Er zijn interactieve speeltoestellen (denk aan Map Attack en real-life Pacman) en de traditionele speeltoestellen zijn modulair zodat ze door de kinderen zelf kunnen worden aangepast aan hun behoefte. Daarnaast kunnen kinderen ook zien op welke speelplaats hun vriendjes zich bevinden. De SMART-parkeerplaats blijft onderdeel van het straatbeeld maar past zich aan de actuele verkeerssituatie in de wijk aan. De afbakening van een parkeerplaats past zich aan de grootte van een auto aan zodat er efficiënter met de parkeerruimte wordt omgegaan. Wanneer er minder auto s in de wijk op zoek zijn naar een parkeerplaats verdwijnt de hele omlijning en is er zo (tijdelijk) extra ruimte voor voetgangers of fietsers. Daarnaast communiceren parkeerplaatsen real-time met auto s en wijzen ze ons de weg naar het dichtstbijzijnde vrije vak. De SMART-stoep van de toekomst faciliteert nog steeds in al deze functies maar reageert op de gebruiker ervan. Denk bijvoorbeeld aan slimme straatverlichting die alleen aan gaat wanneer er iemand aankomt. De stoep gaat onderdeel uitmaken van het netwerk. Het SMART-fietspad zal ook puur deze functie blijven dienen maar verkeerslichten en sensoren zullen constant de verkeersstromen monitoren om zo iedereen zo snel mogelijk van A naar B te krijgen. Het fietspad reageert daarnaast op de fietser en maakt onderdeel uit van het netwerk. Zowel fiets- als looppaden hebben in de SMART wijk een prioriteit ten opzichte van de autoweg. Dit komt door de bewuste keuzes die mensen maken, ook t.o.v. vervoersmiddel. SMART-wegen zullen ook puur deze functie blijven dienen maar verkeerslichten en wegsensoren zullen constant de verkeersstromen monitoren om iedereen zo snel mogelijk van A naar B te krijgen. Ook hier zullen de onderdelen 16

17 Bus- en trambanen Sportcomplexen Scholen Bussen en trams dienen als openbaar vervoer in steden en bus en tram banen zijn de infrastructuur voor deze vervoersmiddelen. Er bestaan bus- en tram banen die exclusief zijn of gedeeld rijbanen. Tegenwoordig hebben we tientallen sportcomplexen in steden die mensen de mogelijkheid geven een specifieke sport te beoefenen. Op een voetbalveld wordt bijvoorbeeld niet gevolleybald. Vandaag de dag leren we minimaal tot ons 17 e in de schoolbanken. Ook op latere leeftijd gaan we door met leren d.m.v. vervolgopleidingen, cursussen en interactie. van de weg, zoals de straatverlichting, reageren op de gebruiker om zo milieuvriendelijker te zijn. SMART-bus- en trambanen zijn op een zodanige manier aangesloten op de infrastructuur dat ze zo min mogelijk hoeven te stoppen. Overal zijn sensoren geïmplementeerd om het netwerk aan te laten sluiten bij de gebruiker. Door openbaar vervoer efficiënter en sneller te maken zullen meer mensen hiervoor kiezen. Ook zullen de trams en bussen rijden op groene stroom. Een SMART-sportveld/complex heeft de mogelijkheid zich te transformeren naar de behoefte van mensen zodat de ruimte multifunctioneel en efficiënter gebruikt kan worden. Een voetbalveld kan bijvoorbeeld getransformeerd worden naar hockey- of volleybalveld. Hierbij is realtime informatie beschikbaar zodat men kan zien op welk sportveld/complex op welk moment welke sport wordt gefaciliteerd. SMART-scholen zullen meer gebruik gaan maken van E-learning om mensen de gelegenheid te geven vanaf elke plek op elk moment van de dag colleges, cursussen en dergelijke te volgen. Ook scholen kunnen meerdere functies krijgen, doordat ze s avonds bijvoorbeeld als buurthuis functioneren. 17

18 Doelgroepen Gezin Huidige situatie Tegenwoordig bestaat het gezin meestal uit twee ouders en een kind. Alleenstaande Alleenstaanden (mensen van 30+ zonder vaste levenspartner) zijn momenteel de uitzondering op de regel. Senioren Studenten Kinderen Jongeren Sporters Werkende Ondernemer Werklozen Hangjongeren Publieke diensten in de wijk Babyboomers gaan langzaam aan met pensioen en worden steeds meer hulpbehoevend. Er is sprake van vergrijzing. De opleidingsgraad in Nederland is hoog, dus het aantal studenten ook. Kinderen kunnen goed overweg met technologie. Jongeren puberen en zetten zich af tegen hun ouders. Sporters sporten bij verenigingen in de wijk, op aangewezen plekken. Mensen werken van negen tot vijf op een kantoor. Wanneer dit niet het geval is wordt dit als bijzonder ervaren. Het aantal zelfstandig ondernemers stijgt. Door de economische crisis zijn nog steeds veel mensen werkloos. Dit aantal stijgt. Hangjongeren zijn aanwezig en verplaatsen zich van hangplek naar hangplek. Er zijn veel werkenden die publieke diensten in de wijk uitvoeren aanwezig. Toekomstige situatie Gezinnen worden steeds gevarieerder door meer scheidingen en meer alleenstaande ouders. Per gezin gebruiken we dus vaker twee huizen. Het aantal alleenstaanden zal toenemen door het feit dat meer mensen carrière zoeken en het vaker voorkomt dat iemand geen gezin wil. Dit komt ook door de toename van het aantal echtscheidingen. Het aantal senioren zal toenemen vergeleken met de groene golf. Ouderen kunnen en moeten langer zelfstandig blijven wonen. De prognose is dat meer mensen op HBO of WO niveau gaan studeren. Het aantal studenten zal toenemen. De ontwikkeling van het aantal kinderen hangt af van de conjunctuur. Kinderen maken meer en op steeds jongere leeftijd gebruik van technologie. Daarnaast worden ze steeds slimmer. Jongeren zullen altijd blijven puberen. Wel is er een soort ontwikkeling te zien dat veel jongeren zich bewuster gaan gedragen. Meer mensen sporten omdat we door sociale media en internet sterker de neiging hebben om gezond te leven. Ze worden zich meer bewust van het belang hiervan. Mensen kunnen overal alle soorten sport uitoefenen en gezonder eten. Werktijden en locaties worden steeds flexibeler. Mensen werken in deeltijd, werken onderweg, werken thuis, kunnen zelf uren inplannen of zetten zelf een bedrijfje op. Er is meer ruimte voor de ondernemer en ondernemen wordt makkelijker. Het aantal zelfstandig ondernemers zal verder stijgen. Het aantal sociale ondernemers met een maatschappelijke meerwaarde wordt groter. Hoogstwaarschijnlijk zullen de effecten van de crisis eerst nog toenemen om daarna minder zichtbaar te worden. Het aantal werklozen zal dan afnemen. Door de huidige overheid is het sociaal vangnet minder. Steeds vaker wordt geëxperimenteerd met het profiteren van hangjongeren door ze een taak te geven of als sociale controle te gebruiken. Door de opkomst van internet zullen er minder postbodes en meer pakketbezorgers zijn. Ook zullen burgers zelf publieke taken moeten gaan uitvoeren. 18

19 Behoeftes Basisbehoefte Behoefte aan veiligheid Behoefte aan sociaal contact Behoefte aan erkenning Behoefte aan zelfontplooiing Huidige invulling De huidige wijk faciliteert in deze behoeftes met al haar fysieke elementen als huizen, infrastructuur, gas, water, licht, elektriciteit, riolering en internet. Deze fysieke omgeving staat vast voor een langere periode. Veiligheid is in de huidige wijk top down geregeld. De overheid zorgt er voor dat de wijk groen, schoon, veilig en leefbaar is. In de huidige wijk woont een groot deel van de mensen in eilandjes, met schuttingen rond hun huis, en is er weinig sociaal contact in de buurt. Door social media staan mensen meer met elkaar in contact dan voorheen. In de huidige wijk is sprake van te weinig erkenning, vertrouwen, waardering en respect tussen de mensen die samenwonen in één wijk. In de huidige wijk wordt aan deze behoefte voldaan door het aanbieden van bijvoorbeeld kluswoningen. Ook zorgt het makkelijk kunnen bereiken van de juiste persoon ervoor dat mensen zich beter kunnen ontplooien in hun wijk. Echter ontbreekt het veel wijken aan identiteit wat ten koste gaat van deze zelfontplooiing. Huidige invulling SMART invulling Altijd en overal met elkaar verbonden zijn door middel van snel internet (4G en Wi-Fi) is een belangrijke basisbehoefte. De fysieke omgeving die in de basisbehoefte voorziet is niet langer statisch, maar is reactief en past zich aan de vraag aan. Ook zal de fysieke omgeving geen schade aanbrengen aan het milieu. Doordat mensen constant met elkaar in verbinding staan is men beter in staat om deze behoefte lokaal en vanuit de bewoners zelf te regelen; in een SMART-wijk gebeurt dit. Flexibiliteit in de regelgeving maakt deze bottom-up beweging mogelijk en mensen gaan zelf ook inzien dat het noodzakelijk is om een eigen bijdrage te leveren om in deze behoefte te blijven voorzien. In een SMART-wijk staan we, nog meer dan in de huidige wijk, altijd in contact met anderen. De buurt is niet langer de afgebakende ruimte waarbinnen sociale contacten zich moeten afspelen. Vanuit het sociale aspect gezien vervaagt de grens van de wijk. Men kan bewuster kiezen voor de sociale contacten die men aangaat of van welke groepen men onderdeel wil uitmaken. In een SMART-wijk is men constant in verbinding met direct omwonenden. Dit zorgt er voor dat men elkaar beter kent en erkent. Constante verbondenheid maakt je meer bewust van je eigen gedrag en het gedrag van omwonenden in je wijk. In de SMART-wijk zijn we op de hoogte van wat er speelt onder bewoners en vinden we eerder een aanleiding om erkenning of waardering uit te spreken richting een omwonende. Doordat contact leggen eenvoudiger is en de buurt functioneert als een netwerk, is er ook meer ruimte voor ontmoetingen. Door de constante verbondenheid wordt het in de SMART-wijk nog makkelijker om de juiste persoon te bereiken die jou kan ondersteunen in je zelfontplooiing. Ook kan door versoepelde regelgeving en functiemenging meer identiteit worden gegeven aan de wijk. In de SMART-wijk is men open minded, open voor nieuwe dingen en belevenissen. Men hecht minder waarde aan voorwerpen. De wijk biedt ruimte voor het ontplooien van je favoriete activiteiten. SMART invulling 19

20 Stromen Goederen Diensten Geld Energie Afval Mensen gebruiken goederen. Wijkbewoners kopen goederen vaak buiten hun wijk. Daarna worden deze goederen weggegooid of gedoneerd; ook vaak buiten de wijk. Naast goederen worden er ook diensten verleent in de wijk. Deze diensten komen net als goederen vaak van buiten de wijk. Geldstromen zijn zeer ingewikkeld. Geld wordt overal uitgegeven en overal verdient. Iedereen in de wijk gebruikt energie. Deze energie wordt over het algemeen buiten de wijk geproduceerd en stroomt van daaruit door de wijk. Iedereen in de wijk produceert afval. Of dit nu vuilnis, vies water of recyclebare goederen zijn; ze worden allemaal uit de wijk gehaald naar de vuilnisbelt, middels het riool naar de waterzuivering of opgehaald en naar recyclecentra gebracht. In een SMART invulling is deze stroom van goederen efficiënter ingericht. Mensen zijn zich bewust van de gevolgen van het ver weg laten produceren van goederen. Door het grote netwerk dat iedereen heeft is het mogelijk om goederen lokaal te produceren en gebruiken; afgestemd op de individuele wensen van de gebruiker en rekening houdend met de levensduur ervan. Het verlenen van diensten kan heel anders in de SMART wereld. Ten eerste kan voor het verkrijgen van diensten het persoonlijk netwerk veel beter gebruikt worden. Daarnaast kunnen deze diensten veel flexibeler worden aangeboden. Ook is het veel bewuster als er een kortere afstand zit tussen dienstverlenende en dienstvragende. Mensen gaan steeds bewuster om met hun geld. Aan de ene kant zou de beweging tot een localeconomy te zien kunnen zijn; hoewel er ook trends zijn die wijzen op een global-economy. Mensen kunnen overal geld verdienen en overal geld uitgeven; dit moet alleen op een efficiëntere manier worden gemanaged. Energie wordt al veel mee gedaan; welke initiatieven erg passen bij SMART. Een lokale productie van energie op een duurzame wijze georganiseerd door de bewoners is het droombeeld van SMART energie. Op een SMART wijze wordt er heel anders omgegaan met afval. Ten eerste worden mensen bewuster van hun footprint en zal er minder afval worden geproduceerd. Daarnaast kan afval en riolering op wijkniveau worden geregeld. Hierdoor past het beter bij de wensen van de bewoners en geven de pluspunten van afvalverwerking iets terug aan de wijk. Mensen Een wijk kent bewoners en bezoekers. Vooral de bezoekers kunnen worden gezien als een stroom mensen door de wijk. Vaak komen ze met een bepaald doel en verdwijnen daarna weer uit de wijk. De stroom mensen die door een wijk komt kan veel betekenen voor bijvoorbeeld de economie van de wijk. Als er ingespeeld wordt op deze stroom mensen dan kan er worden gepoogd deze mensen in de wijk te houden en onderdeel van het netwerk te laten uitmaken. 20

21 Vervoer Het weer Vervoersstromen zijn alle soorten vervoer die door de wijk komen. Denk aan fietsers, openbaar vervoer, auto s en wandelend verkeer. Ook de reden dat ze zich door de wijk verplaatsen kan verschillen; ze kunnen hun bestemming in of buiten de buurt hebben. Het weer is een onbeïnvloedbare stroom die effect heeft op de wijk. Hoe wij gebruik maken van het weer dan wel weer beïnvloedbaar. Hoewel we veel initiatieven zien van zonne-energie en opvang van water wordt er over het algemeen weinig mee gedaan. Vervoersstromen zijn verre van smart. Vaak moeten voertuigen omrijden, ze verbruiken fossiele brandstoffen en ze maken de wijk er niet veiliger op. De invulling van de vervoersstromen kan bewuster betere brandstoffen, beter verbonden denk aan apps met GPS en flexibeler betere aansluiting vervoersstromen, meer keuzevrijheid. Zoals genoemd kunnen we gebruik maken van het weer. Dit heeft vooral te maken met het opwekken van energie of warmte. De punten genoemd bij energie kunnen; gebruik makend van het weer; een SMART invulling geven aan de wijk. 21

22 2. Interessante mismatches In het voorgaand hoofdstuk is de SMART-formule toegepast op de huidige wijk. Zo is een blauwdruk ontwikkeld voor de wijk van de toekomst die 10x beter is dan de huidige wijk. Wanneer deze blauwdruk vergeleken wordt met de invulling van de huidige wijk, kunnen een groot aantal mismatches worden onderscheiden. Mismatches zijn in dit geval elementen waar de huidige wijk nog niet voldoende aansluit op het niveau van de wijk van de toekomst. Wanneer alle mismatches opgelost worden zal een wijk ontstaan die 10x beter is. Voor het toewerken naar een product zullen we als Kennislaboranten inzoomen op enkele van deze mismatches. We kiezen hierbij voor die mismatches die niet uit zichzelf opgelost zullen worden en wel van grote invloed zijn. Deze mismatches hebben de meeste sturing nodig, terwijl de overige mismatches min of meer uit zichzelf opgelost worden door (technologische) ontwikkelingen die al gaande zijn in de maatschappij. In onderstaande mismatches zie wij de grootste gaten tussen de huidige en de toekomstige wijk. Door te focussen op deze mismatches is de kans het grootst om te komen tot de gewenste vernieuwing van de huidige wijk. Ook hebben onze persoonlijke interesses meegespeeld in de selectie van onderstaande mismatches. Gezien de functies die een wijk vervult, zien wij de grootste mismatches tussen de huidige en de toekomstige wijk in wonen, werken, consumeren, verplaatsen, zorgen, sporten en spelen. Bij werken gaat het voornamelijk over de opkomst van sociaal ondernemerschap en bij consumeren zorgt vooral de opkomst van e-commerce tot een mismatch. Als het gaat om de onderdelen van de wijk, zien wij de grootste mismatches in de huizen, winkels, openbare ruimte, speelplaatsen en sportcomplexen van de huidige wijk. Openbare ruimte moet in dit geval opgevat worden als het geheel van parken, pleinen, parkeerplaatsen, stoepen, fietspaden, bus- en trambanen en wegen en straten. Tot slot zien wij een grote mismatch tussen de huidige invulling en de SMART-invulling van de behoefte aan veiligheid, de behoefte aan erkenning en de behoefte aan sociaal contact. De mismatches die hierboven genoemd worden vormen de basis voor het vervolg van onze werkzaamheden in het Kennislab voor Urbanisme. We zullen ons verdiepen in één of meerdere van deze mismatches, in de hoop te komen tot een product dat deze mismatch oplost en zo bijdraagt om de wijk 10x beter te maken. 22

23 Colofon Dit document is een uitgave van het Kennislab voor Urbanisme Amersfoort en is samengesteld door: Tara van den Ban Lisette van Beusekom Sanne van der Drift Astrid Kroes Abel Malschaert Karst Rauhé Boudewijn Swier Lenneke Molendijk Jilldau Tjalma Kennislab voor Urbanisme Paulus Borstraat TA Amersfoort t: +31 (0) Volg ons op: Linkedin: Facebook: https://nl-nl.facebook.com/kennislabvoorurbanisme Facebook Westas: https://www.facebook.com/kennislabwestas YouTube: Vine: https://vine.co/u/ Wat vindt u van deze aanpak om de wijk 10x beter te maken? Discussieer mee op onze social media kanalen. 23

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

Het beste uit jezelf

Het beste uit jezelf Het beste uit jezelf 2 3 Met elkaar bouwen aan het Huis van Philadelphia Philadelphia wil dat mensen met een beperking gelukkig kunnen zijn en het beste uit zichzelf kunnen halen. Daarom doen we ons werk

Nadere informatie

Event menu Minigids event app

Event menu Minigids event app Event menu Minigids event app Hoe en waarom een mobiele evenementen app? Introductie De evenementenbranche verandert. Een evenement is niet langer een ad hoc activiteit. Het is een belangrijk onderdeel

Nadere informatie

WERKEN 3.0. Voordelen van werken 3.0

WERKEN 3.0. Voordelen van werken 3.0 WERKEN 3.0 Het Nieuwe Werken Aangeboden door HKA Voordelen van werken 3.0 Werken van 09:00 tot 17:00 doen de meeste mensen al niet meer. We leven wereldwijd in een 24 uur economie die continu verandert.

Nadere informatie

snel dan voorzien. In de komende jaren zal, afhankelijk van de (woning)marktontwikkeling/

snel dan voorzien. In de komende jaren zal, afhankelijk van de (woning)marktontwikkeling/ 2 Wonen De gemeente telt zo n 36.000 inwoners, waarvan het overgrote deel in de twee kernen Hellendoorn en Nijverdal woont. De woningvoorraad telde in 2013 zo n 14.000 woningen (exclusief recreatiewoningen).

Nadere informatie

Lesbrief 6: Trends en ontwikkelingen

Lesbrief 6: Trends en ontwikkelingen Lesbrief 6: Trends en ontwikkelingen Iedere dag worden er nieuwe ontdekkingen gedaan en veranderen de gewoonten van mensen. Trends en ontwikkelingen vind je dan ook in ieder werkgebied terug. Ook in de

Nadere informatie

De alles-in-1 Zorgapp

De alles-in-1 Zorgapp De alles-in-1 Zorgapp Tevreden cliënten en medewerkers Impact van zorgapps op de zorgverlening Meerwaarde van zorgapps in het zorgproces De rol van de zorgverlener verandert in rap tempo door nieuwe technologie

Nadere informatie

Parkeergedrag. Dagmar Bisschops-Severens TOGETHER d_bisschops@yahoo.com

Parkeergedrag. Dagmar Bisschops-Severens TOGETHER d_bisschops@yahoo.com Parkeergedrag Dagmar Bisschops-Severens TOGETHER d_bisschops@yahoo.com Bijdrage aan het Colloquium Vervoersplanologisch Speurwerk 20 en 21 november 2014, Eindhoven Samenvatting Parkeergedrag Gemeenten

Nadere informatie

Participatieverslag Nieuw & Anders

Participatieverslag Nieuw & Anders Participatieverslag Nieuw & Anders Op 26 en 31 maart vonden twee bijeenkomsten plaats met de titel Nieuw & Anders plaats. Twee bijeenkomsten die druk bezocht werden door vrijwilligers, verenigingen en

Nadere informatie

Keizerpoort terug op de kaart

Keizerpoort terug op de kaart Keizerpoort terug op de kaart Toegangspoort tot de Gentse stadskern Tussen Brusselsesteenweg en De Keizerpoort of Brusselsepoort is de verdwenen stadspoort die de zuidoostelijke toegang tot de stadskern

Nadere informatie

Thuis in de Hoeksche Waard

Thuis in de Hoeksche Waard 1 Thuis in de Hoeksche Waard 2 De rust en ruimte van de Hoeksche Waard is onze plek, ons thuis. Hier betekenen wij al bijna vijftig jaar met kleinschalige zorg iets groots in het persoonlijke leven van

Nadere informatie

Elektrisch rijden is de toekomst

Elektrisch rijden is de toekomst Elektrisch rijden is de toekomst Duurzaam onderweg in Rotterdam www.rotterdam.nl/elektrischrijden Elektrisch rijden neemt een vlucht. Er rijden steeds meer elektrische voertuigen rond. Een positieve ontwikkeling

Nadere informatie

Menselijke maat in het landelijk gebied

Menselijke maat in het landelijk gebied Menselijke maat in het landelijk gebied Menselijke maat in het landelijk gebied Mensen maken het landelijk gebied. Het zijn juist de trotse en betrokken bewoners die zorgen voor een landelijk gebied dat

Nadere informatie

Checklist fysieke wijkkenmerken van de gebouwde omgeving

Checklist fysieke wijkkenmerken van de gebouwde omgeving Checklist fysieke wijkkenmerken van de gebouwde omgeving Deze checklist is tot stand gekomen ten behoeve van het onderzoeksproject Wijk en Jeugd, waar gekeken wordt naar de fysieke (in)activiteit van kinderen

Nadere informatie

Wij brengen energie. Waar mensen licht en warmte nodig hebben

Wij brengen energie. Waar mensen licht en warmte nodig hebben Wij brengen energie Waar mensen licht en warmte nodig hebben Energie in goede banen De beschikbaarheid van energie bepaalt in grote mate hoe we leven: hoe we wonen, werken, produceren en ons verplaatsen.

Nadere informatie

verkeer veilige veiligheid verbindingen BIJLAGE 6: TAG CLOUDS MOBILITEIT staat stad stiptheid stress tijd tram trein treinen uur veilig

verkeer veilige veiligheid verbindingen BIJLAGE 6: TAG CLOUDS MOBILITEIT staat stad stiptheid stress tijd tram trein treinen uur veilig flexibiliteit genoeg geraken gezondheid goed goede goedkoop grote BIJLAGE 6: TAG CLOUDS MOBILITEIT Grafische voorstelling open antwoorden andere belangrijke zaken bij verplaatsingen aankomen aansluiting

Nadere informatie

Met genoegen kondigen we de verkiezing van De Slimste Binnenstad van Nederland aan.

Met genoegen kondigen we de verkiezing van De Slimste Binnenstad van Nederland aan. Gemeente t.a.v. het College van Burgemeester en wethouders Datum: 24-2-2015 verkiezing@smartdatacity.org Aankondiging Slimste Binnenstad van Nederland Bijlage: Toelichting Geacht college, Met genoegen

Nadere informatie

wat zijn je kansen? Jij toch ook!? Ik wil later leuk werk! Wist je dat 55% van de jongeren bij het kiezen

wat zijn je kansen? Jij toch ook!? Ik wil later leuk werk! Wist je dat 55% van de jongeren bij het kiezen wat zijn je kansen? Je hebt vast al nagedacht over wat je na de middelbare school wilt gaan doen! Waarschijnlijk ga je nog een opleiding volgen. Maar kun je daarmee straks een baan vinden? Dat gaan we

Nadere informatie

Mobiliteit & flexibiliteit Medewerkers en hun vervoerskeuze. www.alphabet.com

Mobiliteit & flexibiliteit Medewerkers en hun vervoerskeuze. www.alphabet.com Mobiliteit & flexibiliteit Medewerkers en hun vervoerskeuze www.alphabet.com Onderzoek Behoefte van zakelijke rijders aan variatie in vervoersmiddelen Flexibele mobiliteit Keuzevrijheid vooral voor jongeren

Nadere informatie

De mobiele werknemer. Mobiel werken in 2015-2020. Januari 2015, Rotterdam. Officebooking 2015 1

De mobiele werknemer. Mobiel werken in 2015-2020. Januari 2015, Rotterdam. Officebooking 2015 1 De mobiele werknemer Mobiel werken in 2015-2020 Januari 2015, Rotterdam Officebooking 2015 1 De mobiele werknemer In 2020 werkt 60% van de Nederlandse werknemers niet meer op een vaste plek: een eigen

Nadere informatie

Zorgen: Laatste mode en trends, ouders, vriend/in, vrienden/vriendinnen, huiswerk, school, etc.

Zorgen: Laatste mode en trends, ouders, vriend/in, vrienden/vriendinnen, huiswerk, school, etc. HAVO / VWO Vanaf 14 t/m 18 Bus, tram, metro, fiets, trein Uitgaan, werken, internetten, huiswerk maken, MSN, Diploma halen Laatste mode en trends, ouders, vriend/in, vrienden/vriendinnen, huiswerk, school,

Nadere informatie

Namens Nederland. Overzicht resultaten - ANBO Juli 2015 VERTROUWELIJK EN AUTEURSRECHTELIJK BESCHERMD

Namens Nederland. Overzicht resultaten - ANBO Juli 2015 VERTROUWELIJK EN AUTEURSRECHTELIJK BESCHERMD Overzicht resultaten - ANBO Juli 2015 VERTROUWELIJK EN AUTEURSRECHTELIJK BESCHERMD in het kort Wat: Een grootschalige enquête over de toekomst van Nederland. Deelnemers (ruim 100.000) konden aangeven wat

Nadere informatie

Vervoersknooppunt voor 110.000 reizigers per dag

Vervoersknooppunt voor 110.000 reizigers per dag Vervoersknooppunt voor 110.000 reizigers per dag Een aantrekkelijk gebied, met een uitgebreid aanbod aan werkgelegenheid Onder de noemer Arnhem Centraal ondergaan station Arnhem en zijn directe omgeving

Nadere informatie

Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen

Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen SMART CITY UTRECHT Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen Brigitte Hulscher Program Manager Smart Cities, Marketing & Innovation Utrecht Jong en hoog opgeleid 334.862 inwoners, 20 % < 17, 18% 18-26,

Nadere informatie

SKS Alles Kids. Ieder kind is uniek. Onze visie. De 5 speerpunten

SKS Alles Kids. Ieder kind is uniek. Onze visie. De 5 speerpunten GEEF ZE DE VIJF! SKS Alles Kids De wereld om ons heen verandert. Ook in de kinderopvang zijn nieuwe ontwikkelingen aan de orde van de dag. SKS Alles Kids biedt al jaren kinderopvang en loopt voorop als

Nadere informatie

De cloud die gebouwd is voor uw onderneming.

De cloud die gebouwd is voor uw onderneming. De cloud die gebouwd is voor uw onderneming. Dit is de Microsoft Cloud. Elke onderneming is uniek. Van gezondheidszorg tot de detailhandel, van fabricage tot financiële dienstverlening: geen twee ondernemingen

Nadere informatie

Openbare Ruimte. Heroriëntatie op de. Openbare Ruimte

Openbare Ruimte. Heroriëntatie op de. Openbare Ruimte Openbare Ruimte Heroriëntatie op de Openbare Ruimte Openbare Ruimte Inspelen op actuele ontwikkelingen Twee actuele ontwikkelingen vragen om een heroriëntatie op de ontwikkelingen, het beheer en onderhoud

Nadere informatie

OosterparkBOOM! Waar staat de OosterparkBOOM eind 2014?

OosterparkBOOM! Waar staat de OosterparkBOOM eind 2014? OosterparkBOOM! Waar staat de OosterparkBOOM eind 2014? Mark C Hoogenboom Deze tekst is eind 2013 geschreven alsof het eind 2014 is. De tekst is bedoeld om een beeld te schetsen waar de OosterparkBOOM

Nadere informatie

21st Century Skills Training

21st Century Skills Training Ontwikkeling van competenties voor de 21 e eeuw - Vernieuwend - Voor werknemers van nu - Met inzet van moderne en digitale technieken - - Integratie van social media - Toekomstgericht - Inleiding De manier

Nadere informatie

!"#$%&'()*+,"#"-. 70-&6+*%"#"-!"#$%&'()*+)&#,#-.#/)01*1 +"7"#""- 9"#)&7(7:'3#)$#:;#/8#$)"$<#),"$:',:#$=) %'-#$;#/87$()#$)"/('$7%':7#%)>#/'$&#/#$?

!#$%&'()*+,#-. 70-&6+*%#-!#$%&'()*+)&#,#-.#/)01*1 +7#- 9#)&7(7:'3#)$#:;#/8#$)$<#),$:',:#$=) %'-#$;#/87$()#$)/('$7%':7#%)>#/'$&#/#$? 23'4)567/84 9"#)&7(7:'3#)$#:;#/8#$)"$#/'$&#/#$? /01"-20%%+-3&45567$%(8&9!"#$%&'()*+,"#"-. +"7"#""- 70-&6+*%"#"-!"#$%&'()*+)&#,#-.#/)01*1 D)E#'-)F!"#$$%&'($&!")*

Nadere informatie

Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers

Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers Hoeveel CO 2 -reductie is nodig? doel nieuwe kabinet: in 2020 30% minder CO 2 -uitstoot dan in 1990 UN-IPCC: stabilisatie

Nadere informatie

Effecten van sharing economy op de samenleving en op wonen

Effecten van sharing economy op de samenleving en op wonen Effecten van sharing economy op de samenleving en op wonen Onderzoeksopzet Definitie deeleconomie Trends en ontwikkelingen Deelnemers Maatschappelijke effecten Deeleconomie-platforms Woonvormen met delen

Nadere informatie

Een goede conditie helpt vallen voorkomen. Praktische tips om gezond en fit te blijven

Een goede conditie helpt vallen voorkomen. Praktische tips om gezond en fit te blijven Een goede conditie helpt vallen voorkomen Praktische tips om gezond en fit te blijven Met een goede conditie voelt u zich zowel lichamelijk als geestelijk fit. Dat is een voorwaarde om lekker te doen en

Nadere informatie

Resultaten bewonersonderzoek, meting 2013

Resultaten bewonersonderzoek, meting 2013 Resultaten bewonersonderzoek, meting 2013 In de periode half mei/ begin juli 2013 heeft USP Marketing Consultancy in opdracht van Volkshuisvesting opnieuw een bewonersonderzoek gedaan naar de tevredenheid

Nadere informatie

De strijd om de harde A1

De strijd om de harde A1 De strijd om de harde A1 Ontwikkelingen in het A1-winkelgebied november 2014 www.dtz.nl Duidelijk. DTZ Zadelhoff De strijd om de harde A1 In de populairste winkelstraten in Nederland is een strijd gaande

Nadere informatie

Buurthuizen en activiteiten

Buurthuizen en activiteiten Invalshoek: een wijkbudget voor activiteiten We stoppen met de financiering van (een gedeelte van) de huidige activiteiten in de wijk en stellen per wijk een budget beschikbaar voor initiatieven van inwoners

Nadere informatie

E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake

E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake Kijkt u eens om u heen, zit u ook met een computer, mobiele telefoon, misschien wel twee en mogelijk ook nog andere type computer zoals

Nadere informatie

Voel je thuis op straat!

Voel je thuis op straat! Voel je thuis op straat! 0-meting onder kinderen, jongeren en volwassenen in Bergen op Zoom Centrum Ron van Wonderen Nanne Boonstra Utrecht, september 2007 Verwey- Jonker Instituut 1 Samenvatting en conclusies

Nadere informatie

Vervoer in het dagelijks leven

Vervoer in het dagelijks leven Vervoer in het dagelijks leven Doordat de afstanden tot voorzieningen vandaag de dag steeds groter worden neemt het belang van vervoer in het dagelijks leven toe. In april 2014 zijn de leden van het Groninger

Nadere informatie

Creative Marketing Opdracht 1b Doelgroepanalyse

Creative Marketing Opdracht 1b Doelgroepanalyse Naam: Stefan van Rees Studentnummer: 0235938 Klas: CMD D1 Datum: september 2009 Creative Marketing Opdracht 1b Doelgroepanalyse Doelgroepanalyse welgestelde consument Wat is een welgestelde consument?

Nadere informatie

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12 inhoudsopgave Samenvatting 3 1. Bevolking 9 1.1 Bevolkingsontwikkeling 9 1.2 Bevolkingsopbouw 10 1.2.1 Vergrijzing 11 1.3 Migratie 11 1.4 Samenvatting 12 2. Ontwikkelingen van de werkloosheid 13 2.1 Ontwikkeling

Nadere informatie

Buitenspelen 2013 Kwaliteit van de speelomgeving in de eigen buurt

Buitenspelen 2013 Kwaliteit van de speelomgeving in de eigen buurt Kwaliteit van de speelomgeving in de eigen buurt Inhoudsopgave 1 Opzet onderzoek 5 2 Buitenspelen 7 3 Favoriete speelplekken en spellen 13 4 Geschiktheid buurt voor buitenspelen 18 5 Wat maakt buitenspelen

Nadere informatie

LATEN WE SAMEN ZORGEN DAT ONS CENTRUM NOG MEER GAAT KLOPPEN!

LATEN WE SAMEN ZORGEN DAT ONS CENTRUM NOG MEER GAAT KLOPPEN! EEN KLOPPEND HART LATEN WE SAMEN ZORGEN DAT ONS CENTRUM NOG MEER GAAT KLOPPEN! ONS CENTRUM in beeld en cijfers WIST U DAT. wij ruim 50.000 m2 detailhandel hebben in ons centrum (vergelijk centrum Helmond,

Nadere informatie

Werkatelier. Levensloopbestendige woonomgeving

Werkatelier. Levensloopbestendige woonomgeving Werkatelier Levensloopbestendige woonomgeving Molster Stedenbouw in opdracht van Blijf Veilig Mobiel 22 april 2015 Deel 1 voetgangersvriendelijke steden specifiek voor senioren en andere mensen met een

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker Samen Sterker Samenleven > niet gelijk, maar gelijkwaardig > aantrekkelijke, ecologische woonstad > iedereen een eerlijke kans op de arbeidsmarkt Samenleven Mensen zijn niet allemaal gelijk, maar wel gelijkwaardig.

Nadere informatie

KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 3 ONDERNEMERS, LAAT ZIEN DAT FLEXWERKERS WAARDEVOL ZIJN 4 OMZET FREELANCERS EN FLEXWERKERS DAALT DOOR TOENEMENDE

Nadere informatie

Concept gebiedsvisie Stadionpark. Resultaten participatie

Concept gebiedsvisie Stadionpark. Resultaten participatie Concept gebiedsvisie Stadionpark Resultaten participatie 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Verloop participatie 4 Samenvatting algemene reacties 5 Samenvatting Waterfront 6 Samenvatting Stadionontwikkeling 8

Nadere informatie

ESSAY. Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay. Lexington Baly 1592180

ESSAY. Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay. Lexington Baly 1592180 ESSAY Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay Lexington Baly 1592180 Seminar: Dream Discover Do Essay Docent: Rob van den Idsert Effectief gebruik

Nadere informatie

Stadjers over fietsen in Groningen. Een Stadspanelonderzoek

Stadjers over fietsen in Groningen. Een Stadspanelonderzoek B A S I S V O O R B E L E I D Stadjers over fietsen in Groningen Een Stadspanelonderzoek Onderzoek en Statistiek Groningen heeft als kernactiviteiten instrumentontwikkeling voor en uitvoering van beleidsgericht

Nadere informatie

NIMA B EXAMEN INTERNE EN CONCERNCOMMUNICATIE ONDERDEEL B 1.2 23 JUNI 2015

NIMA B EXAMEN INTERNE EN CONCERNCOMMUNICATIE ONDERDEEL B 1.2 23 JUNI 2015 VRAGEN EN ANTWOORDINDICATIES NIMA B INTERNE EN CONCERNCOMMUNICATIE, ONDERDEEL 2 (artikel) 23 JUNI 2015 1 Hieronder volgen drie examenvragen op basis van drie korte teksten die ontleend zijn aan verschillende

Nadere informatie

Digitale huismodule. Quintel Intelligence. Inleiding

Digitale huismodule. Quintel Intelligence. Inleiding Inleiding s Ochtends word je gewekt door je smartphone. Je doet een lamp aan en zet de verwarming een graadje hoger. Snel onder de douche, haar föhnen. Dan kopje thee zetten of een glas melk uit de koelkast

Nadere informatie

De Winckelsteegh. voor mensen met een ernstig verstandelijke handicap

De Winckelsteegh. voor mensen met een ernstig verstandelijke handicap De Winckelsteegh voor mensen met een ernstig verstandelijke handicap Maak kennis met De Winckelsteegh Wil je deze brochure lezen in eenvoudige taal? Zoek de plaatjes van het vergrootglas. Daaronder staan

Nadere informatie

Demi Smit Sarah Lingaard. Atlas van de toekomst

Demi Smit Sarah Lingaard. Atlas van de toekomst Demi Smit Sarah Lingaard Atlas van de toekomst 1 Introductie: Wij hebben de Atlas van onze toekomst gemaakt met daarin onze ideeën voor Nederland in 2040. Hierin hebben wij geprobeerd weer te geven hoe

Nadere informatie

Samen doen. Zorgvisie. Zorg- en dienstverlening van A tot Z

Samen doen. Zorgvisie. Zorg- en dienstverlening van A tot Z Samen doen Zorgvisie Zorg- en dienstverlening van A tot Z Wat en hoe? 3 W Samen met de cliënt bepalen we wát we gaan doen en hóe we het gaan doen. Mensen met een verstandelijke beperking kunnen op diverse

Nadere informatie

Uitkomsten t.b.v. de visie

Uitkomsten t.b.v. de visie Achtergrond Ten behoeve van de regionale bereikbaarheidsvisie IJmond is in de periode april-juni 2012 een digitale enquête gehouden onder de inwoners van de IJmond. Via regionale pers en diverse websites

Nadere informatie

DoBeacon = 230V. Die app kunt u zelf maken met de door ons bijgeleverde tracking-api. Wij kunnen zelfs uw eigen logo op de DoBeacon plaatsen!

DoBeacon = 230V. Die app kunt u zelf maken met de door ons bijgeleverde tracking-api. Wij kunnen zelfs uw eigen logo op de DoBeacon plaatsen! DOBEACON De DoBeacon is een fysieke BLE-zender, die overal in een gebouw geplaatst kan worden. Het zendt berichten uit met signaalsterktes, oftewel beacons. Een smartphone kan dit signaal op de achtergrond

Nadere informatie

De kansen van online samenwerken

De kansen van online samenwerken De kansen van online samenwerken Independent Insurances Whitepaper 10/10 10-2015 De kansen van online samenwerken Independent Insurances Whitepaper 10/10 10-2015 INDEPENDENT INSURANCES Introductie De

Nadere informatie

Het Slimme energienet..zx ronde 25 januari 2015

Het Slimme energienet..zx ronde 25 januari 2015 Het Slimme energienet..zx ronde 25 januari 2015 De laatste tijd worden we overspoeld door marketing verhalen over de slimme meter en het slimme energienet. Men stelt dat met de komst van de slimme meter

Nadere informatie

Deze cirkel bestaat uit vijf stappen die u kunt doorlopen om uw wervingscampagne systematisch op te zetten. Waar wil je vrijwilligers voor werven?

Deze cirkel bestaat uit vijf stappen die u kunt doorlopen om uw wervingscampagne systematisch op te zetten. Waar wil je vrijwilligers voor werven? Werving U wilt nieuwe vrijwilligers werven. Mensen die één keer aan een actie meedoen, mensen waar u af en toe een beroep op kunt doen, of mensen die voor langere tijd willen meewerken. U wilt hen in elk

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Inleiding Kinderopvang Haarlem heeft één centraal pedagogisch beleid. Dit is de pedagogische basis van alle kindercentra van Kinderopvang Haarlem.

Nadere informatie

Toekomst Nederlandse kantoren(markt) 29 april 2015 Herman van den Berg 43 e VOGON studiemiddag, UP Amsterdam

Toekomst Nederlandse kantoren(markt) 29 april 2015 Herman van den Berg 43 e VOGON studiemiddag, UP Amsterdam Toekomst Nederlandse kantoren(markt) 29 april 2015 Herman van den Berg 43 e VOGON studiemiddag, UP Amsterdam v De veranderende mens Concentratie bewegingen Afnemende plaatsgebondenheid Alles gaat sneller

Nadere informatie

Gewoon zo! WONEN: HOE ONTMOET JE BUURTBEWONERS?

Gewoon zo! WONEN: HOE ONTMOET JE BUURTBEWONERS? Gewoon zo! WONEN: HOE ONTMOET JE BUURTBEWONERS? Inhoud WELKE INFORMATIE VIND JE IN DIT BOEKJE? Bladzijde 3 - Waarom een boekje over je buurt? Bladzijde 4 - Ontdek je buurt Bladzijde 6 - Een buurtkaart

Nadere informatie

StadsDashboard. Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld. Merle Blok 12 mei 2015

StadsDashboard. Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld. Merle Blok 12 mei 2015 StadsDashboard Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld Merle Blok 12 mei 2015 Missie TNO verbindt mensen en kennis om innovaties te creëren die de concurrentiekracht van bedrijven en het welzijn

Nadere informatie

Advies blok Wonen en buitenruimte

Advies blok Wonen en buitenruimte Als Kindergemeenteraad hebben we ons twee jaar lang verdiept in verschillende beleidsterreinen. We werden hierbij ondersteund door drie adviescommissies: Milieu, Economie en Veiligheid. Ook hebben er ruim

Nadere informatie

Slimmer naar Scheveningen

Slimmer naar Scheveningen Slimmer naar Scheveningen verkeersmanagement als co-productie Arjen Reijneveld Gemeente Den Haag Verkeersnet Jaarcongres 2015; verkeer in de slimme stad Slimmer naar Den Haag verkeersmanagement als co-productie

Nadere informatie

Prijzengeld: 5.000,- Deadline: 23 November 2014 Battle type: Premium Battle. Hoe voorkomen we piekbelasting van het elektriciteitsnet?

Prijzengeld: 5.000,- Deadline: 23 November 2014 Battle type: Premium Battle. Hoe voorkomen we piekbelasting van het elektriciteitsnet? Prijzengeld: 5.000,- Deadline: 23 November 2014 Battle type: Premium Battle Hoe voorkomen we piekbelasting van het elektriciteitsnet? Introductie Stedin is als netbeheerder verantwoordelijk voor een veilig

Nadere informatie

Slimme elektronica retailer speelt in op veranderende vraag

Slimme elektronica retailer speelt in op veranderende vraag De digitale revolutie vindt nu ook zijn weg in huis Slimme elektronica retailer speelt in op veranderende vraag De laatste paar jaar volgen de technologische ontwikkelingen zich in een snel tempo op. Wat

Nadere informatie

Tijdbesparing in de zorg met apps

Tijdbesparing in de zorg met apps De alles-in-1 Zorgapp Efficiënt en veilig Tijdbesparing in de zorg met apps Zorgapps maken al het coördinerende en administratieve werk eenvoudiger en efficiënter zodat tijd overblijft Moderne technologie

Nadere informatie

Voor het eerst neemt vrije tijd niet meer af

Voor het eerst neemt vrije tijd niet meer af Voor het eerst neemt vrije tijd niet meer af Hoe gaan Nederlanders met hun tijd om? vraagt het Sociaal en Cultureel Planbureau zich af in het laatste rapport over het vijfjaarlijkse Tijdsbestedingsonderzoek.

Nadere informatie

Een beter imago begint bij jezelf

Een beter imago begint bij jezelf Een beter imago begint bij jezelf David Kok in gesprek met Thomas Marzano Gemeenten, ambtenaren, de politiek, de overheid als geheel: we kampen met een imagoprobleem. We doen ons werk (vaak) niet goed,

Nadere informatie

Strategisch Thema. -Duurzame stad-

Strategisch Thema. -Duurzame stad- Strategisch Thema -Duurzame stad- Modules Samenvatting 1 Houding Nijmegenaren 2 Energieopwekking en -verbruik 3 Omgaan met grondstoffen 5 Duurzame mobiliteit 6 Milieukwaliteit en leefomgeving 7 Datum:

Nadere informatie

Wij, de overheid - samenvatting

Wij, de overheid - samenvatting Wij, de overheid - samenvatting Inleiding: de complexe overheid Overal waar een grens wordt gelegd, ontstaat behoefte aan samenwerking en kennisuitwisseling over die grens heen, binnen organisaties, tussen

Nadere informatie

Referentieonderzoek Oude Noorden

Referentieonderzoek Oude Noorden Referentieonderzoek Oude Noorden Positie van de wijk. Het Oude Noorden ligt ten noorden van Rotterdam Centraal. Het is ongeveer 15 minuten lopen of je kan de tram pakken die via de druk bereden straat

Nadere informatie

Ketenanalyse Woon- Werkverkeer

Ketenanalyse Woon- Werkverkeer 2014 Ketenanalyse Woon- Werkverkeer Rapportage: KAWWV 2014 Datum: 12 Augustus 2014 Opgesteld door: Rick Arts Versie: 1.1 Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Doel... 4 2.1 Data inventarisatie... 4 2.1.1 Zakelijke

Nadere informatie

NIMA B EXAMEN INTERNE EN CONCERNCOMMUNICATIE ONDERDEEL B 1.2 23 JUNI 2015

NIMA B EXAMEN INTERNE EN CONCERNCOMMUNICATIE ONDERDEEL B 1.2 23 JUNI 2015 EXAMENOPGAVEN ONDERDEEL 2 Tijd: 14.00 15.00 uur (1 uur) U wordt verzocht uw antwoorden kort en bondig te formuleren, de vragen op het aan u uitgereikte antwoordpapier te beantwoorden, goed aan te geven

Nadere informatie

Op weg naar Duurzaam Breda!

Op weg naar Duurzaam Breda! Een initiatief van betrokken burgers Op weg naar Duurzaam Breda! De belangrijkste uitdaging voor de samenleving is weer binnen de draagkracht van de aarde te gaan leven. We leven al lang niet meer van

Nadere informatie

Buitenspelen. Kwaliteit van de speelomgeving in de eigen buurt

Buitenspelen. Kwaliteit van de speelomgeving in de eigen buurt Buitenspelen Kwaliteit van de speelomgeving in de eigen buurt Index 1. Opzet onderzoek p. 3 2. Buitenspelen p. 5 3. Favoriete speelplekken en spellen p. 10 4. Buitenspelen in de buurt p. 15 5. Wat maakt

Nadere informatie

Verbeter de aarde. Waarom en hoe je mee kunt doen! Anneke Brom 24-2-2013

Verbeter de aarde. Waarom en hoe je mee kunt doen! Anneke Brom 24-2-2013 Verbeter de aarde Waarom en hoe je mee kunt doen! Anneke Brom 24-2-2013 Lees hoe je door eenvoudige acties kunt meewerken aan het welzijn van de aarde. Bekijk de aardevriendelijke producten en campagnes

Nadere informatie

Communiceren in zakelijke omgevingen

Communiceren in zakelijke omgevingen Communiceren in zakelijke omgevingen Slimmer communiceren Communiceren in zakelijke omgevingen Slimmer communiceren Vodafone december 2010 Leefritme heeft een belangrijke invloed op de relatie tussen mensen

Nadere informatie

VISITEKAARTJE VAN DE STAD SAMENVATTING

VISITEKAARTJE VAN DE STAD SAMENVATTING VISITEKAARTJE VAN DE STAD SAMENVATTING VISITEKAARTJE VAN UTRECHT SAMENVATTING KWALITEITSHANDBOEK WINKELWANDELGEBIED OUDE BINNENSTAD GEMEENTE UTRECHT Colofon Oisterwijk, 30 januari 2009 Opgesteld door

Nadere informatie

97% 24% 27% 0% 25% 50% 75% 100%

97% 24% 27% 0% 25% 50% 75% 100% 11 WINKELEN EN WINKELCENTRA In dit hoofdstuk wordt gekeken naar het koopgedrag van de Leidenaar, zowel voor dagelijkse als voor niet-dagelijkse boodschappen. Daarbij wordt tevens aandacht besteed aan het

Nadere informatie

Ziekenhuisorganisatie Nieuwe Stijl

Ziekenhuisorganisatie Nieuwe Stijl Ziekenhuisorganisatie Nieuwe Stijl Ziekenhuizen bevinden zich in roerige tijden. De uitdaging voor ziekenhuizen is hoe op langere termijn kwalitatief hoogwaardige en doelmatige zorg te kunnen blijven bieden

Nadere informatie

werkgroep denktank Zuid Denktank wijk Zuid

werkgroep denktank Zuid Denktank wijk Zuid werkgroep denktank Zuid Leden denktank Zuid: Mevr. Leni de Heer, dhr. Herman van Doorn, dhr. Henk Saman, dhr. Marc Boonman, dhr. Ron Geiger en dhr. Gilles Dellebeke. Missie: Hoe ziet de wijk eruit in 2025-2030?

Nadere informatie

Mosterd uit Almen, kaas van boerderij Pas Op, verse asperges om

Mosterd uit Almen, kaas van boerderij Pas Op, verse asperges om Windenergie als streekproduct: van dichtbij is beter. Mosterd uit Almen, kaas van boerderij Pas Op, verse asperges om de hoek, akkerbrood gebakken door bakker Wijnand van Loarnse tarwe: eerlijk en heerlijk!

Nadere informatie

1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK

1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK 1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK Kinderen krijgen in de opvang volop kansen om zich te ontwikkelen. Ouders kunnen intussen werk zoeken of gaan werken,

Nadere informatie

Slim samenwerken aan Smart Technology

Slim samenwerken aan Smart Technology Slim samenwerken aan Smart Technology Het CIV Smart Technology (CIV is een afkorting van Centrum voor Innovatief Vakmanschap) is een dynamisch samenwerkingsverband tussen ondernemingen, overheden en het

Nadere informatie

SMART MOBILITY: INNOVATIES IN STEDELIJKE MOBILITEIT. ir. Bart Vuijk

SMART MOBILITY: INNOVATIES IN STEDELIJKE MOBILITEIT. ir. Bart Vuijk SMART MOBILITY: INNOVATIES IN STEDELIJKE MOBILITEIT ir. Bart Vuijk TNO: MISSIE TNO verbindt mensen en kennis om innovaties te creëren die de concurrentiekracht van bedrijven en het welzijn van de samenleving

Nadere informatie

Minigids Hybride Evenementen Het evenement dat niemand wil missen is hybride Een wereld waar offline en online samenkomen!

Minigids Hybride Evenementen Het evenement dat niemand wil missen is hybride Een wereld waar offline en online samenkomen! Minigids Hybride Evenementen Het evenement dat niemand wil missen is hybride Een wereld waar offline en online samenkomen! Introductie In een wereld die op alle vlakken steeds meer digitaal verbonden raakt,

Nadere informatie

Resultaten USP-Bewonersscan, meting 2015

Resultaten USP-Bewonersscan, meting 2015 Resultaten USP-Bewonersscan, meting 2015 In de periode half mei/ half juli 2015 heeft USP Marketing Consultancy in opdracht van Volkshuisvesting opnieuw een bewonersonderzoek gedaan naar de tevredenheid

Nadere informatie

Een stem voor gezinnen in armoede in Vaals. Photovoice

Een stem voor gezinnen in armoede in Vaals. Photovoice Een stem voor gezinnen in armoede in Vaals Photovoice De harde realiteit Een stem voor gezinnen in armoede in Vaals In deze tentoonstelling ziet u een selectie van foto s gemaakt door acht gezinnen in

Nadere informatie

Kadernota 2015 Raad 2 juli 2015. Voorzitter, collega-raadsleden, college, dames en heren,

Kadernota 2015 Raad 2 juli 2015. Voorzitter, collega-raadsleden, college, dames en heren, Kadernota 2015 Raad 2 juli 2015 Voorzitter, collega-raadsleden, college, dames en heren, Wanneer we kijken naar de wereld om ons heen, dan beseffen we hoe rijk gezegend we zijn met de omgeving waarin we

Nadere informatie

VEILIG EN GEZOND WERKEN IN EEN VERANDERENDE ARBEIDSMARKT. Jos Sanders & collega s, TNO

VEILIG EN GEZOND WERKEN IN EEN VERANDERENDE ARBEIDSMARKT. Jos Sanders & collega s, TNO VEILIG EN GEZOND WERKEN IN EEN VERANDERENDE ARBEIDSMARKT Jos Sanders & collega s, TNO MEGATRENDS & ONTWIKKELINGEN ARBEID 1. Demografie: meer en diverser 2. Economie: grilliger en globaler 3. Sociaal-cultureel:

Nadere informatie

Aanleiding. vragenlijst Erflanden Pagina 2

Aanleiding. vragenlijst Erflanden Pagina 2 Digitale enquête Aanleiding De Smederijen is een samenwerkingsverband van de gemeente Hoogeveen, verenigingen van Plaatselijk Belang, drie woningstichtingen (Actium, Woonconcept, Domesta), SWW Hoogeveen

Nadere informatie

De ANWB Lichtbrigade Fietsverlichtingsactie

De ANWB Lichtbrigade Fietsverlichtingsactie De ANWB Lichtbrigade Fietsverlichtingsactie Leerkracht instructie basisschool Algemeen Achtergrond De ANWB is een vereniging die nauw betrokken is bij de maatschappij en zet zich in voor mobiliteit, vakantie

Nadere informatie

Notulen informatieavond GALVANO Aalsterweg

Notulen informatieavond GALVANO Aalsterweg 6 januari 2014 Notulen informatieavond GALVANO Aalsterweg 1. Opening / wie zijn wij Marc Reijs opent de informatieavond en heet iedereen van harte welkom. Foolen & Reijs Vastgoed BV (FRV) houd zich bezig

Nadere informatie

VERKEERSBEGRIPPEN. bij Verkeersexamen 2011. Overzicht van verkeersbegrippen, die belangrijk zijn voor kinderen. verkeersbegrip uitleg

VERKEERSBEGRIPPEN. bij Verkeersexamen 2011. Overzicht van verkeersbegrippen, die belangrijk zijn voor kinderen. verkeersbegrip uitleg VERKEERSBEGRIPPEN bij Verkeersexamen 2011 Overzicht van verkeersbegrippen, die belangrijk zijn voor kinderen. bestuurder Je bent bestuurder: - als je fietst - als je paardrijdt of loopt met je paard aan

Nadere informatie

2 Algemene doelstelling en visie

2 Algemene doelstelling en visie 2 Algemene doelstelling en visie 2.1 Algemene doelstelling De groene kikker heeft als doel huiselijke en persoonlijke kinderopvang te bieden, die optimaal tegemoet komt aan de behoeften van de kinderen.

Nadere informatie

Duurzame op bedrijventerreinen: Naar een gebiedsgerichte aanpak

Duurzame op bedrijventerreinen: Naar een gebiedsgerichte aanpak Duurzame op bedrijventerreinen: Naar een gebiedsgerichte aanpak KIvI Jaarcongres Sustainable Mobility,6 november 2013 Pieter Tanja Leefbaarheid en gezondheid in stad en regio verkeersveiligheid geluidoverlast

Nadere informatie

Strategische visie. van de Drentse bibliotheken 2012-2015

Strategische visie. van de Drentse bibliotheken 2012-2015 Strategische visie van de Drentse bibliotheken 2012-2015 Al deze veranderingen hebben ingrijpende gevolgen De bibliotheken in Drenthe krijgen te maken met bezuinigingen en veranderende politieke opvattingen.

Nadere informatie

Vragenlijst over uw visie op mobiliteit

Vragenlijst over uw visie op mobiliteit Vragenlijst over uw visie op mobiliteit U kunt de vragenlijst ook online invullen op www.mobiliteitsplanvlaanderen.be Waarvoor dient deze vragenlijst? Met deze vragenlijst wordt gepeild naar uw visie op

Nadere informatie