Alles over plastic recycling

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Alles over plastic recycling"

Transcriptie

1 Alles over plastic recycling Docentenhandleiding

2 Inhoudsopgave Inleiding... 2 Doelgroep... 2 Doelstellingen... 2 Achtergrondinformatie Nedvang... 3 Opbouw en tijdsduur van het lespakket... 3 Benodigde materialen... 3 Introductie van het lespakket... 3 Achtergrondinformatie en toelichting bij de opdrachten uit het leerlingenboekje... 3 Extra lessuggesties...8 Toelichting bij de kopieerbare werkbladen...9 Kopieerbare werkbladen Aanvullende praktische informatie...12 Colofon...12 Inleiding De kans is groot dat het scheiden van plastic verpakkingsafval voor u inmiddels net zo vanzelfsprekend is als het scheiden van glas, papier of ander afval van het restafval. Sinds januari 2010 zijn alle Nederlandse gemeenten verplicht om plastic afval apart in te zamelen. Wellicht zijn veel van uw leerlingen ook al vertrouwd met het scheiden van plastic verpakkingsafval. In het lespakket Plastic Power leren de leerlingen alles over het hoe en waarom van het scheiden van plastic afval. De leerlingen krijgen bijvoorbeeld een indruk van hoe plastic wordt gemaakt, welke verschillende soorten plastic er zijn en wat je zoal van plastic kunt maken. Doelgroep Het lespakket is gemaakt voor leerlingen uit. de groepen 5 en 6 van het basisonderwijs. Doelstellingen Leerdoelen van het lespakket..leerlingen laten inzien dat plastic in producten aanwezig is...leerlingen leren wat men van plastic kan maken en waarom producten van plastic zijn gemaakt...leerlingen laten inzien dat plastic een kunststof is en dat het dus gemaakt wordt door mensen...leerlingen een indruk geven van hoe plastic wordt gemaakt. Leerlingen leren dat plastic recyclebaar materiaal is...leerlingen leren dat we in Nederland plastic verpakkingsafval scheiden van het restafval t.b.v. recycling...leerlingen leren welke plastic producten wél en welke plastic producten niet thuishoren bij het plastic afval...leerlingen laten inzien dat het goed is voor het. milieu om plastic te recyclen...leerlingen een beeld geven van het recyclingsproces van plastic...leerlingen leren welk plastic materiaal recyclebaar is en welke producten er van het gerecyclede plastic worden vervaardigd. 2

3 Kerndoelen Onderstaande kerndoelen van het basisonderwijs sluiten goed aan bij dit lespakket. Nederlands - Schriftelijk taalonderwijs 4 De leerlingen leren informatie te halen uit informatieve en instructieve teksten, waaronder schema s, tabellen en digitale bronnen. 9 De leerlingen krijgen plezier in het lezen en schrijven van voor hen bestemde verhalen, gedichten en informatieve teksten. Oriëntatie op jezelf en de wereld - Mens en samenleving 39 De leerlingen leren met zorg om te gaan met het milieu. Oriëntatie op jezelf en de wereld - Mens en samenleving 44 De leerlingen leren bij producten uit hun eigen. omgeving relaties te leggen tussen de werking,. de vorm en het materiaalgebruik. Achtergrondinformatie Nedvang Nedvang ondersteunt gemeenten en bedrijven bij. het proces van scheiding, inzameling, hergebruik, preventie en registratie van het verpakkingsafval: Nederland van afval naar grondstof. Stichting. Nedvang is opgericht door producenten en. Opbouw en tijdsduur van het lespakket Het lespakket wordt klassikaal geïntroduceerd. In principe kunnen de leerlingen daarna zelfstandig in hun leerlingenboekje werken. De leerlingen zullen hiermee ongeveer een dagdeel bezig zijn. Benodigde materialen Het lespakket bestaat uit een leerlingenboekje en deze docentenhandleiding. Hierin vindt u onder. meer kopieerbare werkbladen. De leerlingen kunnen bij verschillende opdrachten internet raadplegen. Introductie op het lespakket in de groep Ter introductie kunt u met de leerlingen een gesprek voeren over gescheiden afval. U stelt een aantal vragen. en noteert de antwoorden op het bord. Kunnen de leerlingen alle typen afval noemen die van het restafval worden gescheiden? Denk bijvoorbeeld aan:. glas, papier, gft-afval en chemisch afval. Weten de Achtergrondinformatie en toelichting van de opdrachten uit het leerlingenboekje Hierna volgt een bespreking van de leerlingenuitgave. U vindt hier de antwoorden bij de opdrachten en omschrijvingen van de leerdoelen. Daarnaast krijgt u tips voor extra opdrachten of activiteiten en leest u achtergrondinformatie. importeurs om collectief uitvoering te geven aan. het Besluit Beheer Verpakkingen en Papier en. Karton waarin onder andere hergebruikpercentages zijn opgenomen voor verpakkingen van papier,. karton, glas, hout, metaal en kunststof. Het is uiteraard ook mogelijk om deze werktijd te verdelen over bijvoorbeeld een week, waarbij er iedere dag een half uur tot een uur aan het project wordt gewerkt. leerlingen ook waarom we bepaalde typen afval scheiden van het restafval? Noemen leerlingen. uit zichzelf plastic verpakkingsafval? Hebben de leerlingen al eens een Plastic Heroes-bak zien staan? Scheiden zij thuis het plastic afval? 3

4 Opdracht 1: Plastic gezocht! Laat de leerlingen overal rondkijken en zoeken naar voorwerpen van plastic. Op de tafels, in hun lades, in hun etuis, in hun kleding, op de vensterbank, in de gang. Wat zien zij zoal? Welke dingen zijn (deels) gemaakt van plastic? Leerdoel:..Leerlingen laten inzien dat plastic aanwezig is in de bewoonde wereld. Als al het plastic uit het schoolgebouw zou worden verwijderd, zou de school er totaal anders uitzien. Selectie aan mogelijke antwoorden: Waarschijnlijk zijn er meer dan honderd voorwerpen. in uw klas te vinden die (deels) van plastic zijn. gemaakt, zoals: Pen..Computermaterialen (muis,. toetsenbord, behuizing, usb-stick, enz.) Dvd Map / hoesje Kozijn Stoelleuning Pennenbak Boterhamzakje Plastic Het Engelse woord plastic is afgeleid van het. Griekse woord plastikos dat vervormbaar betekent. Tegenwoordig spreken we ook vaak over kunststof wanneer we het over plastic hebben. Hoewel deze woorden inmiddels synoniem zijn aan elkaar, zijn. er strikt genomen verschillen. Onder kunststoffen. verstaat men namelijk alle synthetische materialen, dus (door toedoen van de mens) scheikundig. verkregen materialen. Onder plastic verstond men vroeger enkel de kunststoffen die na verhitting zacht en daarmee vervormbaar werden (thermoplasten). Het gaat te ver om in deze handleiding in te gaan op de verschillen in chemische structuur van de vele. soorten plastic. Bovendien sluit deze informatie niet. aan bij het niveau of de niveaueisen van uw leerlingen.. Indien u hier meer over wilt lezen, kunt u de sites raadplegen die achter in deze uitgave staan vermeld. Wat wél van belang is, is dat uw leerlingen na. behandeling van het lesmateriaal onderscheid kunnen. maken tussen recyclebare vormen van plastic en. niet-recyclebare (of niet goed recyclebare) vormen van plastic. Verder in deze handleiding leest u hierover meer. Opdracht 2: Waarom plastic? De leerlingen denken na waarom producten van plastic worden gemaakt aan de hand van een vijftal voorwerpen. De leerlingen krijgen als tip zich voor te stellen dat de voorwerpen van een ander materiaal zouden zijn gemaakt, zoals van metaal. Om de leerlingen verder op weg te helpen, zou u ook andere materialen ter vergelijking kunnen geven, bijvoorbeeld:..wat zou er gebeuren met een regenjas van katoen of wol?..wat zou er gebeuren met een glazen tandenborstel? Overigens zijn er natuurlijk bij de meeste producten ook andere materialen dan plastic te bedenken die geschikt zijn. Denk aan een glazen fles, houten. raamkozijn en papieren boterhamzakje. Leerdoelen:..Leerlingen laten inzien dat plastic aanwezig is in de bewoonde wereld...leerlingen leren wat men van plastic kan maken. Mogelijke antwoorden: Voorwerp Waarom plastic? Tandenborstel licht, onbreekbaar/stevig, lange tijd bruikbaar, makkelijk schoon te maken Fles goedkoop, licht, herbruikbaar, waterdicht, inhoud blijft lang vers, onbreekbaar Raamkozijn waterdicht, onbreekbaar, geen roest, gemakkelijk schoon te houden Boterhamzakje licht, gemakkelijk te vervormen, goedkoop, brood blijft lang vers (droogt niet snel uit) Regenjas waterdicht, licht, gemakkelijk schoon te houden, verkleurt niet snel 4

5 Hoe wordt plastic gemaakt? Op pagina 3 van het leerlingenboekje wordt op. eenvoudige wijze uitgelegd hoe plastic wordt. gemaakt. De leerlingen leren dat plastic wordt. gemaakt uit aardolie. In de chemische industrie. wordt deze olie omgevormd tot een nieuwe grondstof: plastic. Dit plastic komt in fabrieken terecht die. van het plastic een half- of eindproduct maken.. Het plastic (bestaande uit plastic korrels) wordt. hier gesmolten en gegoten in matrijzen (vormen).. Als het plastic uit de matrijs komt, is het weer hard geworden en is er een nieuw product ontwikkeld. In de leerlingenuitgave wordt niet ingegaan op het scheikundige verhaal achter het vervaardigen van plastic. Zo wordt niet over moleculen gesproken, laat staan over monomeren en polymeren. Indien u de. leerlingen hier iets over wilt leren, kunt u hen uitleggen. dat aardolie bestaat uit allerlei heel kleine deeltjes die met het oog niet te zien zijn: oliemoleculen. De aardolie bestaat uit allerlei verschillende oliemoleculen die door elkaar bewegen. In de chemische industrie wordt de aardolie (onder meer door extreme verhitting). dusdanig bewerkt dat dezelfde soort oliemoleculen uit de aardolie aan elkaar vast gaan zitten en in elkaar verstrengeld raken. Zo n in elkaar verstrengelde groep van dezelfde moleculen noemen we een polymeer (Grieks: poly betekent veel en meros betekent deel ). Plastic bestaat uit heel veel polymeren. Voor meer lesideeën over dit onderwerp, kunt u kijken op. en Opdracht 3: Plastic verpakkingsmateriaal Opdracht 3 vormt de introductie van het tweede deel van de leerlingenuitgave, waarbij plastic als recyclebaar materiaal centraal staat. De woorden die de leerlingen in de puzzel moeten doorstrepen, zijn alle plastic verpakkingsmaterialen. Later zullen zij ontdekken dat dit producten zijn die na gebruik thuishoren tussen het plastic afval. Leerdoel:..Leerlingen kennis laten maken met plastic. verpakkingsmaterialen. K E P L A S E T S I N J I C A B F N V A I T L L U K O U N J J O E T O E B E T E P P R S P F C H E K F K A Z D O O R B U L I A L E S K E D I E K P E T F L E S P Antwoord: De letters die overblijven, vormen de zin: Plastic afval kun je beter scheiden S D E E J S A T N J P A T A T B A K J E Opdracht 4: plastic afval kun je beter scheiden Opdracht 4 betreft een vraag die u het best direct klassikaal kunt bespreken. De leerlingen worden aangemoedigd om de eerste conclusies te trekken uit de stof die ze tot dan toe hebben doorgenomen. Leerdoel:..Leerlingen laten inzien dat het goed is voor het. milieu om plastic verpakkingsafval te scheiden. van het restafval t.b.v. recycling. Antwoorden: Wat gebeurt er met plastic afval wanneer het niet wordt gescheiden van het restafval? Wordt er dan. ook opnieuw plastic van gemaakt? Restafval is afval dat niet kan worden hergebruikt. Het wordt vernietigd in de verbrandingsoven. Als het plastic afval bij het restafval terechtkomt, wordt het dus verbrand. Waarom is dat zonde? Het is zonde om iets te vernietigen dat je nog kunt her gebruiken. En plastic afval kun je recyclen tot nieuw plastic. Het is ook zonde omdat het beter voor het milieu is om plastic afval te recyclen: Er hoeft minder afval verbrand te worden. Dat betekent minder uitstoot van koolstofdioxide (CO 2 ). Men bespaart grondstoffen (aardolie) om helemaal opnieuw plastic te moeten maken. 5

6 Opdracht 5: Wel of niet? De leerlingen zien tien afbeeldingen van verschillende producten. Bij ieder product moeten ze aanvinken of dit wél of niet thuishoort bij het plastic afval. Antwoord: Wél in de plastic afvalbak horen:..fles shampoo..fles cola..knijpfles curry..plastic tas..kuipje boter Leerdoel:..Leerlingen leren welke plastic producten wél en welke plastic producten niet thuishoren bij het plastic afval. Niet in de plastic afvalbak horen:..regenjas..pak melk..halfvolle fles sinas..afstandbediening..tube lijm Opdracht 6: Plastic recycling In de leerlingenuitgave is een vereenvoudigd schema van de kringloop van plastic weergegeven. Leerdoelen:..Leerlingen leren dat plastic recyclebaar materiaal is...leerlingen laten inzien dat het goed is voor het. milieu om plastic te recyclen...leerlingen een beeld geven van het recyclingproces van plastic. Antwoord: Bij plaatje: In de verwerkingsfabriek wordt het plastic vermalen tot kleine korrels. Hiervan worden weer nieuwe plastic producten gemaakt. Nadat het afval is samen geperst, gaat het van het overslagstation naar de sorteerinstallatie. Mensen scheiden hun plastic afval van het restafval De sorteerinstallatie maakt het afval schoon en verdeelt het in verschillende soorten plastic. Een grote vrachtwagen haalt het plastic afval op en brengt het naar een overslag station

7 Nabespreking: wat doet jouw gemeente? Sinds januari 2010 zijn alle Nederlandse gemeenten verplicht om het plastic afval te scheiden van het restafval. Dat kan via drie verschillende methoden, namelijk:..de gemeente werkt met de speciale Plastic Heroes-bakken.. De inwoners van deze gemeenten deponeren het plastic verpakkingsafval in de speciale inzamelcontainers (in de meeste gevallen te vinden naast de glas- en oudpapierbak)...de gemeente werkt met de speciale Plastic Heroes-zakken.. De gemeente haalt het plastic verpakkingsafval op vaste tijden huis aan huis op, in de speciaal daarvoor verstrekte zakken...de gemeente laat het plastic afval achteraf scheiden...het plastic verpakkingsafval wordt uit het totale afval door het sorteerbedrijf gescheiden van de rest van het (huishoudelijke) afval. Opdracht 7: Nieuwe producten De leerlingen zien vijf details uit afbeeldingen van voorwerpen die kunnen worden gemaakt van gerecycled plastic. Leerdoel:..Leerlingen leren welk plastic materiaal recyclebaar is en welke producten er van het gerecyclede plastic worden vervaardigd. Nabespreking Veel van de producten die van gerecycled plastic zijn gemaakt, bestaan ook uit ander materiaal dan plastic. De slaapzak bestaat bijvoorbeeld deels uit katoen. en deels uit gerecycled plastic (vergelijkbaar met. polyester). Dit is ook de reden waarom deze. producten niet opnieuw in het recyclingproces. kunnen worden opgenomen. Antwoorden: Slaapzak Plastic bakje voor vleeswaren Behuizing laptop Speelgoed (spelcomputer) Tennisbal 7

8 Opdracht 8: Plastic Power test Ter afsluiting maken de leerlingen de Plastic Power Test. Deze opdracht is ludiek van aard en betreft een herhaling van de stof. De meeste van uw leerlingen zullen daarom de acht vragen foutloos weten te beantwoorden. De goede antwoorden vinden ze onderaan de pagina. Antwoorden: 1. Wat is de belangrijkste grondstof voor plastic? b. aardolie. 2. Wat is een ander woord voor plastic? a. kunststof. 3...Welk plastic verpakkingsmateriaal hoort. NIET thuis in de Plastic Heroes-bak of zak? c. een lege tube lijm. 4...Wat hoort WEL thuis in de. Plastic Heroes-bak of zak? b. deksel van pot pindakaas. 5...Waarom is het scheiden van plastic afval goed. voor het milieu? c. De antwoorden a en b zijn beide goed. 6...Moet je plastic verpakkingsmateriaal eerst schoonmaken voordat je het bij het plastic afval doet? a. Nee, het is voldoende als de verpakking leeg is. Restjes zijn niet erg. 7...Moeten de etiketten (bijvoorbeeld als ze van. papier zijn) worden verwijderd van het plastic. verpakkingsafval? b. Nee, de etiketten worden in de sorteerinstallatie automatisch van de plastic verpakkingen afgespoeld. 8...Vind jij het goed dat. plastic afval wordt. gescheiden? c. Ja, ik vind het belangrijk en doe er zelf ook aan mee. Extra Lessuggesties..Kwartetspel. Laat de kinderen een kwartelspel maken van de. verschillende soorten plastic verpakkingsmaterialen. Bij elke type verpakkingsmateriaal bedenken ze. vier verschillende producten. Bijvoorbeeld in de categorie fles : 1. fles cola; 2. fles olijfolie; 3. fles azijn; 4. fles water.. Kijk ook op werkblad 1 om ideeën op te doen over de verschillende categorieën...affiche. De leerlingen ontwerpen een affiche/poster over het gescheiden inzamelen van plastic afval. De affiches hangen ze op in de school om andere leerlingen te attenderen op het belang van gescheiden plastic...woordspelletje. Maak in vijf minuten zo veel mogelijk woorden. van de letters die in het woord plastic zitten.. Bijvoorbeeld: pas, plas, is, pit, pis, tas, etc. Wie wint?..raadspelletje. Ik zie ik zie wat jij niet ziet. Alleen plastic. voorwerpen doen mee...toekomst. Zou er in de toekomst nog meer van gerecycled. plastic gemaakt worden? Bijvoorbeeld een plastic fiets of een plastic huis. Laat de leerlingen hun. fantasie gebruiken en hun toekomstige plastic. wereld schetsen. Bijvoorbeeld in de vorm van een (strip)tekening of opstel. 8

9 Toelichting bij de kopieerbare werkbladen Werkblad 1: Plastic Power Checklist Werkblad 1 is een interactieve opdracht waarbij de leerlingen op zoek gaan naar verschillende soorten plastic verpakkingsmateriaal. De opdracht is geschikt als thuisopdracht, maar de leerlingen kunnen de. opdracht ook goed op school uitvoeren. Hieronder ziet u enkele voorbeelden die de leerlingen zouden kunnen vinden. U kunt desgewenst de. leerlingen vragen om leeg verpakkingsmateriaal mee naar school te nemen. Laat ze van de verschillende materialen een collage maken. Plastic Power checklist Soort plastic verpakkingsmateriaal Kan je dit in jouw huis vinden? Voorbeeld(en) Fles frisdrank, ketchup, olie, azijn, Folie versheidsfolie, magnetronfolie, Kuipje boter, smeerkaas, Flacon shampoo, wasmiddel, Zak boterhamzakje, diepvrieszak, Tas van supermarkt, kledingwinkel,. Pot crème, mayonaise, Deksel pindakaas, mayonaise, Bakje patatbakje, Knijpfles curry, Tube tandpasta, Ander soort plastic verpakkingsmateriaal Werkblad 2: Plastic Power Kennisquiz Deze opdracht is bedoeld voor de verwerking van de kennisaspecten uit het lespakket. Het product van deze opdracht is uitstekend te gebruiken voor een eindpresentatie op school. De leerlingen maken een quiz voor hun ouders / verzorgers / broers / zussen / buren / enz. naar aanleiding. van het leerlingenboekje. Ze kunnen een voorbeeld nemen aan de vragen van opdracht 8. Maar het is natuurlijk leuker als ze nieuwe vragen verzinnen. U kunt de leerlingen het best de vragen laten. bedenken in groepjes van drie of vier leerlingen. 9

10 Werkblad 1: Plastic Power Checklist Ga op zoek naar plastic verpakkingsmateriaal bij jou in huis of op school. Kun je van alle soorten. verpakkingsmateriaal voorbeelden vinden? Zoek bijvoorbeeld in de keukenkastjes en in de koelkast. Schrijf in het schema hieronder of je het verpakkingsmateriaal kunt vinden. Als je het kunt vinden,. moet je ook een voorbeeld geven. Bijvoorbeeld: Soort plastic verpakkingsmateriaal Kan je dit in jouw huis vinden? Voorbeeld Fles Fles cola, fles water Plastic Power checklist Soort plastic verpakkingsmateriaal Kan je dit in jouw huis vinden? Voorbeeld(en) Fles Folie Kuipje Flacon Zak Tas Pot Deksel Bakje Knijpfles Tube Ander soort plastic verpakkingsmateriaal 10

11 Werkblad 2: Plastic Power Kennisquiz Voor deze opdracht ga je mensen interviewen over het recyclen van plastic. Daarom verzin je de slimste. vragen die je kunt bedenken. De eerste vraag die je zou kunnen stellen, krijg je cadeau. En? Hebben de mensen die jij hebt geïnterviewd veel verstand van plastic?. Bedenk hoeveel vragen ze goed moeten beantwoorden om te slagen voor de kennisquiz. Vragen: Wat is een ander woord voor plastic? Goede antwoorden: kunststof Score: vragen goed beantwoord = geslaagd voor de Plastic Power Kennisquiz! 11

12 Aanvullende praktische informatie..www.nedvang.nl geeft onder andere informatie over inzameling van de verschillende soorten. verpakkingsmaterialen...www.plastic-heroes.nl biedt veel informatie over. (de inzameling van) plastic verpakkingsmateriaal. en plastic recycling...www.kunststofoveral.nl is een website met veel informatie, opdrachten en vragen over kunststoffen...op vindt u lesideeën, waaronder. proefjes, en achtergrondinformatie over het. onderwerp plastic. 12 Colofon Deze uitgave is mogelijk gemaakt door: Stichting Nedvang Postbus AS Rotterdam Tel.: (1 cent p/m) Websites: Auteur: Selmar Noordegraaf Beeldmateriaal: Wave. Communications Illustrator: Peter van Deursen Vormgeving: Fonts + Files Ontwikkeling en distributie: Zorn Uitgeverij B.V. Postbus RA Leiden Telefoon: Fax: Website: Zorn Uitgeverij B.V. Bestelnummer: 4030

gerecycled plastic Plastic Hero je brooddoos en je spelcomputer Kunststof Held Alles over plastic recycling Gemaakt van: Naam: Zit onder andere in:

gerecycled plastic Plastic Hero je brooddoos en je spelcomputer Kunststof Held Alles over plastic recycling Gemaakt van: Naam: Zit onder andere in: Alles over plastic recycling Naam: Plastic Hero Gemaakt van: gerecycled plastic Naam in het Nederlands: Kunststof Held Zit onder andere in: je brooddoos en je spelcomputer Opdracht 1: Plastic gezocht!

Nadere informatie

ALLES OVER PLASTIC RECYCLING

ALLES OVER PLASTIC RECYCLING ALLES OVER PLASTIC RECYCLING Naam: Plastic Hero Gemaakt van: gerecycled plastic Naam in het Nederlands: Kunststof Held Zit onder andere in: je brooddoos en je spelcomputer Opdracht 1: PLASTIC GEZOCHT!

Nadere informatie

handleiding 1. Inleiding 2. Achtergrondinformatie

handleiding 1. Inleiding 2. Achtergrondinformatie handleiding 1. Inleiding www.twentezonderafval.nl is een website voor groep 1 tot en met 8 over het gescheiden inzamelen van afval in Twente. Op deze website ontdekken de leerlingen hoe ze hun afval zoveel

Nadere informatie

Hand-out digiboard presentatie

Hand-out digiboard presentatie Hand-out digiboard presentatie Bij werkboekje Groepen 6, 7 en 8 basisonderwijs Wie weet wat AVRI doet? Opdracht 1 In Rivierenland zamelt AVRI afval in. Wie weet wat AVRI doet? Opdracht 1 Opdracht 2 Woordweb

Nadere informatie

Wie weet wat Avri doet?

Wie weet wat Avri doet? Opdracht 1 Welkom Wie weet wat Avri doet? Opdracht 1 antwoord Welkom Wie weet wat Avri doet? In Rivierenland zamelt Avri afval in. Opdracht 2 Woordweb Als je het woord afval hoort, waar denk je dan aan?

Nadere informatie

Per wanneer komen de nieuwe containers voor kunststof en kunnen ze direct gebruikt worden?

Per wanneer komen de nieuwe containers voor kunststof en kunnen ze direct gebruikt worden? Q&A kunststof Rotterdam Waarom komen er in Rotterdam nu wel ineens containers voor kunststof te staan? Rotterdam wil de best presterende grote gemeente worden op het gebied van afvalscheiding, hierin hoort

Nadere informatie

I LOVE AFVAL SCHEIDEN! JIJ OOK?

I LOVE AFVAL SCHEIDEN! JIJ OOK? I LOVE AFVAL SCHEIDEN! JIJ OOK? Hoi, ik ben Maarten Milieu. Ik werk voor Cyclus en haal bij jou thuis het afval op. De ene dag leeg ik groene minicontainers met een zijlader. De andere dag zie je me zakken

Nadere informatie

DOCENTEN HANDLEIDING. Groepen 7 & 8 van het basisonderwijs

DOCENTEN HANDLEIDING. Groepen 7 & 8 van het basisonderwijs DOCENTEN HANDLEIDING Groepen 7 & 8 van het basisonderwijs INHOUDSOPGAVE Inleiding... p. 3 Opzet lesprogramma... p. 4 Leerdoelen... p. 5 Les 1 Wat is afval?... p. 6 Les 2 Afvalscheiding en recycling...

Nadere informatie

DOE MEE! Afval scheiden. Dat scheelt een hoop

DOE MEE! Afval scheiden. Dat scheelt een hoop DOE MEE! Afval scheiden. Dat scheelt een hoop Ook u kunt nog veel kilo s scheiden Veel Amsterdammers scheiden hun afval al. De een wat meer, de ander wat minder. Toch komt er nog steeds veel herbruikbaar

Nadere informatie

Afval scheiden. Yvonn van de Grootevheen. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/75826

Afval scheiden. Yvonn van de Grootevheen. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/75826 Auteur Yvonn van de Grootevheen Laatst gewijzigd 25 May 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/75826 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Sheet 2: Bekijk met de kinderen de tussenstand van Afval the Game op Instagram en/of Facebook. Hoe gaat het bij de kinderen met inzamelen?

Sheet 2: Bekijk met de kinderen de tussenstand van Afval the Game op Instagram en/of Facebook. Hoe gaat het bij de kinderen met inzamelen? Afval the Game Docentenhandleiding les 2 Duur Voor deze les hebt u ongeveer 80 minuten nodig. Leerdoelen De kinderen hebben in de vorige les geleerd dat het belangrijk is om plastic te scheiden, zodat

Nadere informatie

Vraag- en antwoord document kunststofinzameling 2009 Gemeente Zwolle Laatste update: 20 augustus 2009

Vraag- en antwoord document kunststofinzameling 2009 Gemeente Zwolle Laatste update: 20 augustus 2009 Vraag- en antwoord document kunststofinzameling 2009 Gemeente Zwolle Laatste update: 20 augustus 2009 Inzameling & communicatie Wanneer moeten gemeenten starten? Wanneer begint Zwolle met kunststofinzameling?

Nadere informatie

Zeg ook JA tegen afval scheiden.

Zeg ook JA tegen afval scheiden. Zeg ook JA tegen afval scheiden. Elkaar iets beloven. Voor een betere toekomst. Zonder het onnodig verbruiken en weggooien van grondstoffen. Om dat te kunnen realiseren moeten we met elkaar JA zeggen tegen

Nadere informatie

Doe je spreekbeurt over afval en Attero COLA

Doe je spreekbeurt over afval en Attero COLA Doe je spreekbeurt over afval en Attero COLA Kinderen die een spreekbeurt willen geven Wat een goed idee! Je wilt je spreekbeurt houden over afval, afvalscheiding of recycling. Een super interessant onderwerp

Nadere informatie

Doe je spreekbeurt over afval en Attero COLA

Doe je spreekbeurt over afval en Attero COLA Doe je spreekbeurt over afval en Attero COLA Kinderen die een spreekbeurt willen geven Waar op de wereld wordt het afval nog verwerkt op de manier van vroeger? Wat een goed idee! Je wilt je spreekbeurt

Nadere informatie

Omgekeerd afval inzamelen. Waar zijn we in Stichtse Vecht mee bezig?

Omgekeerd afval inzamelen. Waar zijn we in Stichtse Vecht mee bezig? Omgekeerd afval inzamelen. Waar zijn we in Stichtse Vecht mee bezig? 6 november 2017 GroenLinks Stichtse Vecht is al jaren een warm voorstander van omgekeerd inzamelen. Wat is dat eigenlijk en wat zijn

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inhoud van de leskist

Inhoudsopgave. Inhoud van de leskist Inhoudsopgave Inhoud van de leskist... Inleiding... Leerdoelen... Opbouw van de les 1. Voorbereiding voor de leerkracht... 2. Introductie Brief van de jutter... 3. Veldwerk in de schoolomgeving Afval jutten...

Nadere informatie

Wat mag in welke afvalcontainer? Deze folder helpt u bij het scheiden van uw afval en grondstoffen.

Wat mag in welke afvalcontainer? Deze folder helpt u bij het scheiden van uw afval en grondstoffen. Wat mag in welke afvalcontainer? Deze folder helpt u bij het scheiden van uw afval en grondstoffen. Verpakkingen: plastic, blik, sap- en Plastic Plastic tasjes, tassen en broodzakken Pasta- en rijstzakken

Nadere informatie

Papier maken in de klas

Papier maken in de klas Energieneutraal 2040 Aalsmeer - Amstelveen - Diemen - Ouder-Amstel - Uithoorn Groep 5 t/m 8 Informatieblad + Docentenhandleiding De regio zit vol energie! www.natuurmilieuweb.nl Overzicht Colofon COLOFON

Nadere informatie

Zoek de. 10 verschillen

Zoek de. 10 verschillen oek de 10 verschillen 4 Wecycle-woordzoeker Kun jij alle woorden vinden in deze Wecycle-woordzoeker? De woorden staan van links naar rechts, van boven naar benden, schuin en van achter naar voren. Streep

Nadere informatie

HET NIEUWE INZAMELEN IN SLIEDRECHT

HET NIEUWE INZAMELEN IN SLIEDRECHT HET NIEUWE INZAMELEN IN SLIEDRECHT Afval? SAMEN HALEN WE ERUIT WAT ERIN ZIT! Gemeentelijk Afvalcongres 19 maart 2015 Ing. D.J.B. Sakko Beleidsadviseur Proef droog en herbruikbaar liep af Bij oud papier

Nadere informatie

Burgerinitiatief inzameling plastic afvalstoffen.

Burgerinitiatief inzameling plastic afvalstoffen. Burgerinitiatief inzameling plastic afvalstoffen. Opsterland, februari 2011. Samenvatting : In februari/maart 2010 hebben Milieudefensie afdeling Opsterland en de Vereniging voor Natuurbescherming te Gorredijk

Nadere informatie

Beestenbende SLODDERVOSSEN

Beestenbende SLODDERVOSSEN Naam: Beestenbende SLODDERVOSSEN Bekijk het clipje: Sloddervossen Groep: LES 7 - WERKBLAD 1 a) Wat heb je in je schooltas om te eten of te drinken? Haal het uit je tas en zet het op je tafeltje. b) Wat

Nadere informatie

VOOR- EN NADELEN, KOSTEN EN OPBRENGSTEN VAN DE VERSCHILLENDE INZAMEL- SYSTEMEN VOOR KUNSTSTOF VERPAKKINGEN

VOOR- EN NADELEN, KOSTEN EN OPBRENGSTEN VAN DE VERSCHILLENDE INZAMEL- SYSTEMEN VOOR KUNSTSTOF VERPAKKINGEN BIJLAGE 1 VOOR- EN NADELEN, KOSTEN EN OPBRENGSTEN VAN DE VERSCHILLENDE INZAMEL- SYSTEMEN VOOR KUNSTSTOF VERPAKKINGEN Uitgangspunten Gemeenten zijn verplicht om vanaf 1 januari 2010 kunststof verpakkingen

Nadere informatie

LESBRIEF LES 1 DE VOEDSELKETENLES SAMENVATTING LES 1 VOORBEREIDING BENODIGDHEDEN DUUR LESDOELEN LINK ZAAKVAKKENINHOUD. Wat is voedselverspilling?

LESBRIEF LES 1 DE VOEDSELKETENLES SAMENVATTING LES 1 VOORBEREIDING BENODIGDHEDEN DUUR LESDOELEN LINK ZAAKVAKKENINHOUD. Wat is voedselverspilling? SAMENVATTING In deze les wordt het begrip voedselverspilling geïntroduceerd. De leerlingen maken kennis met een voedselketen en ontdekken welke partijen daarbij betrokken zijn (de schakels in de voedselketen:

Nadere informatie

KRINGLOOPSPEL Afval=Grondstof

KRINGLOOPSPEL Afval=Grondstof KRINGLOOPSPEL Afval=Grondstof Colofon: Het Kringloopspel is ontwikkeld in opdracht van MARN, ARN, Dar, Gemeente Ede en ACV jan 2014 Het Kringloopspel is ontwikkeld door MEC Nijmegen en Het Dijkmagazijn

Nadere informatie

Campagneteksten glas en papier

Campagneteksten glas en papier Campagneteksten glas en papier Voor de glas-en-papier-campagne zijn twee uitgewerkte campagneteksten geschreven in de vorm van: DE MEEST GESTELDE VRAGEN OVER GLAS DE MEEST GESTELDE VRAGEN OVER PAPIER Deze

Nadere informatie

Grondstof voor een beter milieu

Grondstof voor een beter milieu Afval is Grondstof voor een beter milieu ISO-14001 Haal meer uit afval Gescheiden inzameling De Gewestelijke Afvalstoffen Dienst (GAD) zorgt voor het inzamelen van het huishoudelijk afval in Gooi en Vechtstreek.

Nadere informatie

Langer plezier van karton en papier

Langer plezier van karton en papier Stichting Papier Recycling Nederland Langer plezier van karton en papier www.prn.nl Langer plezier van karton en papier Kranten, tijdschriften, folders, boeken, kopieer- en printpapier en catalogi, we

Nadere informatie

LEVENDE OCEANEN DOCENTENHANDLEIDING

LEVENDE OCEANEN DOCENTENHANDLEIDING LEVENDE OCEANEN DOCENTENHANDLEIDING Leuk dat je aan de slag gaat met het lesmateriaal van Greenpeace! Leerlingen verwerven inzicht in de oceaanproblematiek en ontdekken wat ze hier zelf aan kunnen doen.

Nadere informatie

Langer plezier van karton en papier

Langer plezier van karton en papier Langer plezier van karton en papier Stichting Papier Recycling Nederland PERSEN DROGEN GLADSTRIJKEN SNIJDEN BEDRUKKEN GEBRUIKEN KRANT KARTON RECLAME KRANT 1 6 5 2 VAN OUD NAAR NIEUW 3 4 PULP WEKEN ONTINKTEN

Nadere informatie

Ο Doe-opdracht met een werkblad voor de leerlingen om zelfstandig of in kleine groepen uit te voeren.

Ο Doe-opdracht met een werkblad voor de leerlingen om zelfstandig of in kleine groepen uit te voeren. > Inleiding De doe-opdrachten van Aan de slag met afval zijn erop gericht om het thema afval in de klas extra tot leven te brengen. Er zijn twee soorten doe-opdrachten: 1. Lessen die door de leerkracht

Nadere informatie

Onderzoek Inwonerspanel: Afvalcommunicatie en scheiden plastic afval

Onderzoek Inwonerspanel: Afvalcommunicatie en scheiden plastic afval 1 (23) Onderzoek Inwonerspanel: Afvalcommunicatie en scheiden plastic afval Auteur Tineke Brouwers Respons onderzoek Op 24 november kregen de panelleden van dat moment van 19 jaar en ouder (1443 personen)

Nadere informatie

LEVENSCYCLUSANALYSE PET EN PS

LEVENSCYCLUSANALYSE PET EN PS LEVENSCYCLUSANALYSE PET EN PS VAK: CHEMIE DUUR: 1 LESUUR DOELSTELLING(EN) Vakgebonden eindtermen De leerlingen kunnen verduidelijken dat polymeren ontstaan door een aaneenschakeling van monomeren. De leerlingen

Nadere informatie

Nascheiding kunststoffen. Het heldere alternatief van Attero

Nascheiding kunststoffen. Het heldere alternatief van Attero Nascheiding kunststoffen Het heldere alternatief van Attero Sinds 1 januari 2010 moet elke gemeente in Nederland een fors deel van het kunststof verpakkingsafval scheiden van de rest van het huishoudelijk

Nadere informatie

Aan de raad van de gemeente Sliedrecht

Aan de raad van de gemeente Sliedrecht Raadsvoorstel Concept Aan de raad van de gemeente Sliedrecht Agendapunt: Sliedrecht, 2 juni 2009 Onderwerp: Gescheiden inzameling van kunststof verpakkingen Samenvatting: Voorgesteld wordt om vóór 1 januari

Nadere informatie

Weggooiwijzer. Richtlijn voor bedrijven voor het toepassen van weggooi-instructies. Versie december 2014

Weggooiwijzer. Richtlijn voor bedrijven voor het toepassen van weggooi-instructies. Versie december 2014 Weggooiwijzer Richtlijn voor bedrijven voor het toepassen van weggooi-instructies Versie december 2014 Inleiding Als bedrijf dat verpakte producten op de markt brengt, kunt u het afnemers en consumenten

Nadere informatie

Doe-opdrachten Aan de slag met afval. Groep 7-8

Doe-opdrachten Aan de slag met afval. Groep 7-8 Doe-opdrachten Aan de slag met afval Groep 7-8 > Inleiding Onderdeel van de lesmodule Aan de slag met afval zijn drie doe-opdrachten die erop zijn gericht om de thema s zwerfafval en afval scheiden, in

Nadere informatie

Waar blijft m'n blikje

Waar blijft m'n blikje ? Waar blijft m'n blikje JE DOET 'T GOED, ALS JE BLIK BIJ HET HUISVUIL DOET. Hier je b DUS, GEWOON IN DE VUILNISBAK! De blikjes worden gesmolten en er worden weer nieuwe producten van gemaakt. Het blikje

Nadere informatie

Doe-opdrachten Aan de slag met afval. Groep 4-5-6

Doe-opdrachten Aan de slag met afval. Groep 4-5-6 Doe-opdrachten Aan de slag met afval Groep 4-5-6 1 > Inleiding Onderdeel van de lesmodule Aan de slag met afval zijn drie doe-opdrachten die erop zijn gericht om de thema s zwerfafval en afval scheiden,

Nadere informatie

De tussenstand VOLG DE WEDSTRIJD VIA

De tussenstand VOLG DE WEDSTRIJD VIA LES 2 De tussenstand Wat gaan we doen vandaag? MEER LEREN OVER TEXTIELAFVAL KENNISMAKEN MET VERSCHILLENDE SOORTEN TEXTIEL EEN EIGEN KWARTETSPEL MAKEN (EN ZO BONUSPUNTEN VERDIENEN VOOR AFVAL THE GAME!)

Nadere informatie

LOKAAL LESMATERIAAL Docentenhandleiding over het materiaal kunststof en het beroep procesoperator in de kunststofindustrie.

LOKAAL LESMATERIAAL Docentenhandleiding over het materiaal kunststof en het beroep procesoperator in de kunststofindustrie. LOKAAL LESMATERIAAL Docentenhandleiding over het materiaal kunststof en het beroep procesoperator in de kunststofindustrie. (aan de hand van de PSO ideeënbo) Lokaal Lesmateriaal door Marco Welink De wereld

Nadere informatie

A1 Wat is de boodschap van de Plastic Soup Surfer? Zijn boodschap/missie is om aandacht te vragen voor plastic afval in zee

A1 Wat is de boodschap van de Plastic Soup Surfer? Zijn boodschap/missie is om aandacht te vragen voor plastic afval in zee ANTWOORDMODEL PROEFLES PLASTIC SOUP SURFER mei 2016 Antwoordmodel opdracht A (T1) A1 Wat is de boodschap van de Plastic Soup Surfer? Zijn boodschap/missie is om aandacht te vragen voor plastic afval in

Nadere informatie

Urban Mining. Afgedankte mobieltjes. Spaarlampen DOCENTENHANDLEIDING. Inleiding. Wecycle lesbrief Onderbouw Voortgezet onderwijs

Urban Mining. Afgedankte mobieltjes. Spaarlampen DOCENTENHANDLEIDING. Inleiding. Wecycle lesbrief Onderbouw Voortgezet onderwijs Urban Mining Wecycle lesbrief Onderbouw Voortgezet onderwijs DOCENTENHANDLEIDING Afgedankte mobieltjes Inleiding Wecycle-city is een bijzondere interactieve stad. Op wecycle.nl/city vindt u binnen de onderdelen

Nadere informatie

HET KLOKHUIS ZOEKT ONTWERPERS. Handleiding docent

HET KLOKHUIS ZOEKT ONTWERPERS. Handleiding docent HET KLOKHUIS ZOEKT ONTWERPERS Handleiding docent Inhoudelijke informatie Leeftijd Inzenddatum Tijdsindicatie Groep 6, 7, 8 basisonderwijs Uiterlijk 19 december 2014. Tenminste 6 uur. Te verdelen over meerdere

Nadere informatie

Keuzevak Milieu, hergebruik en duurzaamheid. Duurzaam consumeren en produceren

Keuzevak Milieu, hergebruik en duurzaamheid. Duurzaam consumeren en produceren Keuzevak Milieu, hergebruik en duurzaamheid Duurzaam consumeren en produceren COLOFON Uitgeverij: Auteur(s): Inhoudelijke redactie: Illustraties: Foto s: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl

Nadere informatie

Bewonersonderzoek over afvalinzameling in Sliedrecht

Bewonersonderzoek over afvalinzameling in Sliedrecht Bewonersonderzoek over afvalinzameling in Sliedrecht 1. Weet u wat er in de blauwe container aangeboden mag worden en wat niet? (Slechts één antwoord mogelijk) Ja, dat is duidelijk gecommuniceerd 75,1%

Nadere informatie

LESBRIEF NR 3 OPDRACHT 1 REPORTERS- CLUB + APP VOOR GROEP 5 + 6 +

LESBRIEF NR 3 OPDRACHT 1 REPORTERS- CLUB + APP VOOR GROEP 5 + 6 + LESBRIEF NR 3 VOOR GROEP 5 + 6 + DOWNLOAD DEZE LESBRIEF OOK OP SAMSAM.NET Wat is Samsam? Samsam is een cross-mediale methode over wereldburgerschap en kinderrechten. Het doel van Samsam is leerlingen te

Nadere informatie

Bijlage 1. Module Kunststof

Bijlage 1. Module Kunststof Bijlage 1 Module Kunststof GLASHELDER Je hebt al geleerd wat kunststof is. In deze opdracht ga je een fotolijstje maken. Je krijgt glashelder Acrylaat. Om het helder te houden moet je de beschermfolie

Nadere informatie

Doe-opdrachten Aan de slag met afval. Groep 1-2-3

Doe-opdrachten Aan de slag met afval. Groep 1-2-3 Doe-opdrachten Aan de slag met afval Groep 1-2-3 > Inleiding Onderdeel van de lesmodule Aan de slag met afval zijn drie doe-opdrachten die erop zijn gericht om de thema s zwerfafval en afval scheiden,

Nadere informatie

Weggooiwijzer. Richtlijn voor bedrijven voor het toepassen van weggooi-instructies. November 2016

Weggooiwijzer. Richtlijn voor bedrijven voor het toepassen van weggooi-instructies. November 2016 Weggooiwijzer Richtlijn voor bedrijven voor het toepassen van weggooi-instructies November 2016 Inleiding Als bedrijf dat verpakte producten op de markt brengt, kunt u het afnemers en consumenten makkelijk

Nadere informatie

1. Ga naar buiten bij de parkeerplaats en verzamel bij de afvalcontainers. Opdracht: Teken de afvalbakken na en schrijf erbij welk afval erin

1. Ga naar buiten bij de parkeerplaats en verzamel bij de afvalcontainers. Opdracht: Teken de afvalbakken na en schrijf erbij welk afval erin 1. Ga naar buiten bij de parkeerplaats en verzamel bij de afvalcontainers. Opdracht: Teken de afvalbakken na en schrijf erbij welk afval erin verzameld wordt. 2. Maak het puzzelblad over afvalscheiding

Nadere informatie

lesprogramma Duurzaamheid les 1: maken Cradle to Cradle uitgelegd voor kinderen

lesprogramma Duurzaamheid les 1: maken Cradle to Cradle uitgelegd voor kinderen lesprogramma les 1: maken lesprogramma 4 lessen over duurzaamheid: Les 1: Maken Les 2: Gebruiken Les 3: Hergebruiken Les 4: Eindopdracht lesprogramma lesprogramma Les 1: Maken Hoe word ik een flesje water?

Nadere informatie

Door Henk Jongsma, hoofdauteur Op niveau tweede fase eerste editie. Afval

Door Henk Jongsma, hoofdauteur Op niveau tweede fase eerste editie. Afval Door Henk Jongsma, hoofdauteur Op niveau tweede fase eerste editie Inleiding Afval Afval we produceren het allemaal, elke dag weer. Het kan nu eenmaal niet anders. Dat dat problemen oplevert, weten we

Nadere informatie

Kansen voor gemeenten in communicatie, indien recyclen kan, wil men dit vaak ook wel doen.

Kansen voor gemeenten in communicatie, indien recyclen kan, wil men dit vaak ook wel doen. Kansen voor gemeenten in communicatie, indien recyclen kan, wil men dit vaak ook wel doen. Rapport HEDRA 0-meting 11 maart 2016 Inhoudsopgave Situatie en centrale vraagstelling Conclusies en aanbevelingen

Nadere informatie

Monitoring verpakkingen Preventie publicaties

Monitoring verpakkingen Preventie publicaties Monitoring verpakkingen Preventie publicaties 30 juli 2012 Postbus 8724 3009 AS Rotterdam 010 4206161 www.nedvang.nl info@nedvang.nl Deze monitoring rapportage is een uitgave van Nedvang. 3 INHOUD 1 Preventie

Nadere informatie

Veel gestelde vragen nieuwe inzamelwijze afval maart 2017

Veel gestelde vragen nieuwe inzamelwijze afval maart 2017 Veel gestelde vragen nieuwe inzamelwijze afval maart 2017 De nieuwe inzamelwijze gaat in vanaf september 2017. Tot die periode gelden de huidige inzamelregels Waarom afval scheiden 1. Ik heb een brief

Nadere informatie

Factsheet: Communicatie Verbetering kwaliteit inzameling kunststof verpakkingsafval / PMD door gemeenten. Juli 2016

Factsheet: Communicatie Verbetering kwaliteit inzameling kunststof verpakkingsafval / PMD door gemeenten. Juli 2016 Factsheet: Communicatie Verbetering kwaliteit inzameling kunststof verpakkingsafval / PMD door gemeenten Juli 2016 Inhoud 1. Kwaliteit van ingezameld kunststof verpakkingsafval 3 2. Communicatie richting

Nadere informatie

Weggooiwijzer. Richtlijn voor bedrijven voor het toepassen van weggooi-instructies. Augustus 2017

Weggooiwijzer. Richtlijn voor bedrijven voor het toepassen van weggooi-instructies. Augustus 2017 Weggooiwijzer Richtlijn voor bedrijven voor het toepassen van weggooi-instructies Augustus 2017 Inleiding Als bedrijf dat verpakte producten op de markt brengt, kunt u het afnemers en consumenten makkelijk

Nadere informatie

Dagboek Nederland onder water?! Komt Nederland onder water te staan? En wat kunnen jij en de politiek doen om dit te voorkomen?

Dagboek Nederland onder water?! Komt Nederland onder water te staan? En wat kunnen jij en de politiek doen om dit te voorkomen? Dagboek Dagboek Nederland onder water?! Komt Nederland onder water te staan? En wat kunnen jij en de politiek doen om dit te voorkomen? Dat het klimaat verandert is een feit. Je hoort het overal om je

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20901 2500 EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den Haag T 070-456

Nadere informatie

Portfolio lesmateriaal Basisonderwijs Zwerfafval

Portfolio lesmateriaal Basisonderwijs Zwerfafval Portfolio lesmateriaal Basisonderwijs Zwerfafval Deze portfolio is in 2014 samengesteld door de werkgroep Zwerfafval van het Netwerk NME Diensten. In deze werkgroep zitten 24 NME centra die landelijk samenwerken

Nadere informatie

Op weg naar een circulaire economie

Op weg naar een circulaire economie Op weg naar een circulaire economie Agenda Afvalstromen Cijfers De Haarlemse aanpak Naar een circulaire economie Afval = Grondstof Afvalstromen GFT Kunststof Papier Glas Textiel Restafval GFT-stroom Inzameling

Nadere informatie

Inleiding VOOR JE HET WEET, MAAK JE DE LEKKERSTE MAALTIJDEN IN EEN SCHONE EN OPGERUIMDE KEUKEN!

Inleiding VOOR JE HET WEET, MAAK JE DE LEKKERSTE MAALTIJDEN IN EEN SCHONE EN OPGERUIMDE KEUKEN! Inleiding Of je nu een goede kok bent, of nog geen ei kunt bakken, de is een belangrijke plek in je huis. Dit boek vertelt de belangrijkste dingen over thuis koken. Zodat je veilig en gezond eten kunt

Nadere informatie

KRINGLOOPSPEL Afval=Grondstof

KRINGLOOPSPEL Afval=Grondstof KRINGLOOPSPEL Afval=Grondstof Colofon: Het Kringloopspel is ontwikkeld in opdracht van MARN, ARN, DAR, Gemeente Ede en ACV. Mei 2013-05-20 Het Kringloopspel is ontwikkeld door Het Dijkmagazijn Beuningen

Nadere informatie

Nou jaaaa! Wijzigingen afvalinzameling Veenendaal per 1 januari 2016. Een folder om te bewaren Hou m apart!

Nou jaaaa! Wijzigingen afvalinzameling Veenendaal per 1 januari 2016. Een folder om te bewaren Hou m apart! Nou jaaaa! Wijzigingen afvalinzameling Veenendaal per 1 januari 2016 Een folder om te bewaren Hou m apart! Een betere wereld begint bij je zelf! Per 1 januari 2016 zal de afvalinzameling in Veenendaal

Nadere informatie

Lessenplan C2C, dé duurzame oplossing?

Lessenplan C2C, dé duurzame oplossing? Lessenplan C2C, dé duurzame oplossing? (gebaseerd op lessen van 50 minuten) Les 1 en 2: Bekijken van de DVD Afval is Voedsel (Vpro Tegenlicht 6 oktober 2006) Maken van de verwerkingsopdrachten. De DVD

Nadere informatie

Samen kunnen meer met afval

Samen kunnen meer met afval Samen we kunnen meer met In 2020 willen we in heel Nederland 75% van ons afval scheiden. Samen kunnen we meer met afval Afval, we hebben er dagelijks mee te maken. Niet alleen thuis, maar ook op het werk,

Nadere informatie

Leskist THEMA-handleiding Opgeruimd houdt netjes Groep 3 en 4

Leskist THEMA-handleiding Opgeruimd houdt netjes Groep 3 en 4 BuitenWijs samen sterk in NME BuitenWijs brengt mensen actief met het buiten in aanraking, zodat zij wijs omgaan met hun eigen leefomgeving Leskist THEMA-handleiding Opgeruimd houdt netjes Groep 3 en 4

Nadere informatie

Van afval naar grondstof. Informatieavond voor inwoners

Van afval naar grondstof. Informatieavond voor inwoners Van afval naar grondstof Informatieavond voor inwoners Agenda 2 1. Welkom en inleiding (wethouder Jan van t Zand) 2. Presentatie Afvalbeheer (Paul de Bruin, IPR Normag) 3. Vragen en dialoog 4. Afsluiting

Nadere informatie

1 1. Bent u een man of een vrouw? 1 antwoord per respondent. Aantal respondenten: 405. Antwoord Aantal Percentage. 1. Vrouw 238 59% 2.

1 1. Bent u een man of een vrouw? 1 antwoord per respondent. Aantal respondenten: 405. Antwoord Aantal Percentage. 1. Vrouw 238 59% 2. 1 1. Bent u een man of een vrouw? Aantal respondenten: 405 Antwoord Aantal Percentage 1. Vrouw 238 59% 2. Man 167 41% 2 2. Wat is uw leeftijd? Aantal respondenten: 414 1. 20 jaar en jonger 0 0% 2. 20-29

Nadere informatie

Onderwerp Zaaknummer PBAVP63026 Besluit op uw mededeling in het kader van het Besluit beheer verpakkingen en papier en karton

Onderwerp Zaaknummer PBAVP63026 Besluit op uw mededeling in het kader van het Besluit beheer verpakkingen en papier en karton Uitvoering Afvalbeheer wordt uitnevnfirrt in SenterA/ovem Stichting Duurzaam Verpakkingsglas t.a.v. de heer R.A.P. van Notten judana van Stobogfean 3 Postbus 38.-o- r,^ A1, i 4286 ZG Almkerk ÏÏ&^u 2509AC

Nadere informatie

Duurzaamheid. De voordelen van blikverpakkingen

Duurzaamheid. De voordelen van blikverpakkingen Duurzaamheid De voordelen van blikverpakkingen Duurzaamheid Duurzaamheid is één van de belangrijke aandachtspunten van het bedrijfsleven. Deze brochure is een initiatief van EMPAC, de organisatie van de

Nadere informatie

sectorplan 14 Verpakkingsafval

sectorplan 14 Verpakkingsafval sectorplan Verpakkingsafval 1 Achtergrondgegevens 1. Belangrijkste afvalfracties Papier/karton, kunststoffen, glas, metalen en hout 2. Belangrijkste bronnen Huishoudens, industrie en HDO-sectoren 3. Aanbod

Nadere informatie

Algemene handleiding vmbo/havo/vwo Aan de slag met afval

Algemene handleiding vmbo/havo/vwo Aan de slag met afval Algemene handleiding vmbo/havo/vwo Aan de slag met afval 1. INLEIDING Aan de slag met afval is een gratis vakoverstijgend project over zwerfafval voor de onderbouw. De leerlingen ontdekken wat de oorzaken

Nadere informatie

PROEF RESTAFVAL INZAMELING

PROEF RESTAFVAL INZAMELING PROEF RESTAFVAL INZAMELING Dragonder-noord start 23 september 2013 In uw wijk start eind september 2013 een proef om meer grondstoffen in te zamelen en minder restafval. In deze brochure leest u meer.

Nadere informatie

Duurzaamheid hv12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Duurzaamheid hv12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd 15 July 2016 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/52459 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Op zoek naar de recyclagekampioen

Op zoek naar de recyclagekampioen Op zoek naar de recyclagekampioen Even voorstellen NAAM: eur twagenchauff h c ra V : P E O R E B gt ze ren op en bren Hij haalt goede ebedrijf. ag naar een recycl Mijn naam is. Ik sta momenteel in mijn

Nadere informatie

Onderzoek Omgekeerd Inzamelen tweede fase

Onderzoek Omgekeerd Inzamelen tweede fase Onderzoek Omgekeerd Inzamelen tweede fase Duurzaam van Afval naar Grondstof Bewonersonderzoek De vragenlijst bestaat uit verschillende delen. Het eerste deel gaat in op de situatie vóór de proef, het laatste

Nadere informatie

Wat moet je doen? Lees de informatie in dit pakketje

Wat moet je doen? Lees de informatie in dit pakketje AFVAL Wat moet je doen? Lees de informatie in dit pakketje Zoek meer informatie op de computer en bekijk filmpjes over het onderwerp (achterin deze lesbrief staan websites en links voor filmpjes) Overleg

Nadere informatie

beantwoording vragen van fractie DMP mbt kunststofverpakkingsinzameling ihkv art 61 reglement van orde

beantwoording vragen van fractie DMP mbt kunststofverpakkingsinzameling ihkv art 61 reglement van orde College Onderwerp: V200900547 beantwoording vragen van fractie DMP mbt kunststofverpakkingsinzameling ihkv art 61 reglement van orde Collegevoorstel Inleiding: Op 11 mei 2009 heeft de fractie DMP in het

Nadere informatie

Handleiding Aan de slag met afval Groep 1-2-3

Handleiding Aan de slag met afval Groep 1-2-3 Handleiding Aan de slag met afval Groep 1-2-3 Deze handleiding maakt onderdeel uit van de lesmodule Aan de slag met afval en hoort bij de site www.aandeslagmetafval.nl. > Inleiding Aan de slag met afval

Nadere informatie

Nieuwe Raamovereenkomst & Afvalbeheersbijdrage Verpakkingen

Nieuwe Raamovereenkomst & Afvalbeheersbijdrage Verpakkingen Nieuwe Raamovereenkomst & Afvalbeheersbijdrage Verpakkingen KVNW Ledenvergadering Den Haag 4 oktober 2012 Cees de Mol van Otterloo Directeur Afvalfonds Verpakkingen Raamovereenkomst Producentenverantwoordelijkheid

Nadere informatie

SaNdWiCh RoBoT. Wat leren leerlingen van deze les?

SaNdWiCh RoBoT. Wat leren leerlingen van deze les? SaNdWiCh RoBoT leer programmeren zonder een computer te gebruiken! Bij deze les speelt de leraar of gastdocent de rol van een robot. Een robot die boterhammen maakt met boter en hagelslag. De leerlingen

Nadere informatie

Amsterdammers. December 2009 Susanne van den Buuse

Amsterdammers. December 2009 Susanne van den Buuse Afvalscheiding onder Amsterdammers December 2009 Susanne van den Buuse Inleiding In Nederland wordt veel gedaan om de afvalstroom zo klein mogelijk te houden. Een belangrijke manier om dit te bereiken,

Nadere informatie

CO2-Prestatieladder Participatieplan reductie-initiatieven

CO2-Prestatieladder Participatieplan reductie-initiatieven CO2-Prestatieladder Participatieplan reductie-initiatieven Versie : 1.1 Status : definitief Datum : 16 december 2015 Opgesteld door : M. van Ham en A. van der Schalk Documenthistorie: Versie Datum Wijzigingen

Nadere informatie

Lesbrief voor het basisonderwijs Bovenbouw

Lesbrief voor het basisonderwijs Bovenbouw Lesbrief voor het basisonderwijs INFORMATIE VOOR LEERKRACHTEN Deze lesbrief hoort bij de Dorcas Voedselactie. Tijdens de Dorcas Voedselactie zamelt Dorcas in heel Nederland producten in voor de allerarmsten

Nadere informatie

Consumeren en milieu vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Consumeren en milieu vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 23 March 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/73805 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Papier & Karton? In deze bak natuurlijk! Haal meer uit afval ISO-14001

Papier & Karton? In deze bak natuurlijk! Haal meer uit afval ISO-14001 Papier & Karton? In deze bak natuurlijk! ISO-14001 Haal meer uit afval Oud Papier en Karton: een waardevolle grondstof voor nieuw papier Niet hout, maar Oud Papier is in Nederland de belangrijkste grondstof

Nadere informatie

H.A.N.G. PLEKKEN. Heel Aardig? Niet Geweldig! > OP BEZOEK BIJ HET NAI

H.A.N.G. PLEKKEN. Heel Aardig? Niet Geweldig! > OP BEZOEK BIJ HET NAI H.A.N.G. PLEKKEN Heel Aardig? Niet Geweldig! > OP BEZOEK BIJ HET NAI Binnenkort ga je met je klas op bezoek bij het Nederlands Architectuur instituut (NAi). Daar zal je het programma H.A.N.G. plekken volgen.

Nadere informatie

4 manieren om Samsam te gebruiken

4 manieren om Samsam te gebruiken sam samsam Lesbrief wereldburgerschap Samsam gaat over alle thema's van wereldburgerschap. Door met de onderstaande opdrachten een les samen te stellen, sluit u altijd aan bij één van de kerndoelen van

Nadere informatie

Afval: hoe duurzaam is jouw school? Esther van der Meer. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Afval: hoe duurzaam is jouw school? Esther van der Meer. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Esther van der Meer 01 October 2013 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/31580 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Maak eerst een aantal schetsen van het bord over welk verbod voor welk soort afval. Kies binnen de groep er één uit en werk deze in het groot uit

Maak eerst een aantal schetsen van het bord over welk verbod voor welk soort afval. Kies binnen de groep er één uit en werk deze in het groot uit 2 Maak verbods borden Maak ter grote van het karton een soort verkeersbod tegen het dumpen van afval. Aantal regels waar dit aan moet beantwoorden: Groot met signaal kleuren (Rood) Geen tekst Eenvoudige

Nadere informatie

Produceren en milieu vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/62284

Produceren en milieu vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/62284 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 24 augustus 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/62284 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken

Nadere informatie

VERPAKKINGEN IN DE CIRCULAIRE ECONOMIE

VERPAKKINGEN IN DE CIRCULAIRE ECONOMIE VERPAKKINGEN IN DE CIRCULAIRE ECONOMIE Recycling verpakkingen Nederland 2015 INHOUD Recycling 4 resultaten 2015 Voorwoord 5 Monitoring 6 in 2015 Papier 7 en karton Kunststofketen 9 volop in ontwikkeling

Nadere informatie

Plastic verwerken. YES! Project

Plastic verwerken. YES! Project YES! Project Plastic verwerken. Wij hebben onderzocht hoe plastic het best gescheiden kan worden. Wij hebben met name op het proces in Almere gelet en of dit in andere Europese landen ook toepasbaar zou

Nadere informatie

Klassengesprek - knutselen. Open de envelop, laat de foto zien en lees samen de brief:

Klassengesprek - knutselen. Open de envelop, laat de foto zien en lees samen de brief: Tim eet op Texel 3 en 4 6 Afval Klassengesprek - knutselen Doelen Begrippen Materialen Duur De leerlingen: beseffen dat er veel voedsel weggegooid wordt. beseffen dat verpakkingsmateriaal van voedsel veel

Nadere informatie

Scheid zoveel mogelijk afval (ijzer, doppen van petflessen, kranten, restafval) met behulp van een lopende band.

Scheid zoveel mogelijk afval (ijzer, doppen van petflessen, kranten, restafval) met behulp van een lopende band. Groep 5 & 6 Team van maximaal 4 leerlingen Lesbrief voor leerkracht Uitdaging Scheid zoveel mogelijk afval (ijzer, doppen van petflessen, kranten, restafval) met behulp van een lopende band. Inleiding

Nadere informatie

DOCENT HANDLEIDING. Energie uit gft-afval R. HEINEN N.N. VAN HERP A.H. PEUSHER P.J. SMITS ENSCHEDE UNIVERSITEIT TWENTE JUNI 2008.

DOCENT HANDLEIDING. Energie uit gft-afval R. HEINEN N.N. VAN HERP A.H. PEUSHER P.J. SMITS ENSCHEDE UNIVERSITEIT TWENTE JUNI 2008. DOCENT HANDLEIDING WebQuest Energie uit gft-afval R. HEINEN N.N. VAN HERP A.H. PEUSHER P.J. SMITS ENSCHEDE UNIVERSITEIT TWENTE JUNI 2008 Pagina 1 van 5 INHOUD Een WebQuest Doel Doelgroep Voorkennis Organisatie

Nadere informatie

Veelgestelde vragen omgekeerd inzamelen in Druten

Veelgestelde vragen omgekeerd inzamelen in Druten Veelgestelde vragen omgekeerd inzamelen in Druten Inhoud Veelgestelde vragen omgekeerd inzamelen in Druten... 1 1. Algemeen... 2 Waarom kiest de gemeente Druten voor omgekeerd inzamelen?... 2 Waarom wordt

Nadere informatie