DOCENTEN HANDLEIDING. Groepen 7 & 8 van het basisonderwijs

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DOCENTEN HANDLEIDING. Groepen 7 & 8 van het basisonderwijs"

Transcriptie

1 DOCENTEN HANDLEIDING Groepen 7 & 8 van het basisonderwijs

2 INHOUDSOPGAVE Inleiding... p. 3 Opzet lesprogramma... p. 4 Leerdoelen... p. 5 Les 1 Wat is afval?... p. 6 Les 2 Afvalscheiding en recycling... p. 8 Les 3 Afvalpreventie... p. 11 Colofon Dit lespakket I love afval scheiden is bestemd voor leerlingen van groep 7 en 8 van het basisonderwijs en bestaat uit werkbladen en deze docentenhandleiding. Het pakket maakt onderdeel uit van de regionale voorlichtingscampagne I love afval scheiden. Deelnemers aan deze campagne zijn de gemeenten Bergambacht, Bodegraven-Reeuwijk, Gouda, Kaag en Braassem, Nieuwkoop, Schoonhoven, Waddinxveen en Zuidplas en Cyclus. Het lespakket mag zonder toestemming gebruikt worden. Het overnemen of reproduceren van onderdelen van het pakket is uitsluitend mogelijk na toestemming van Cyclus via Tekst en inhoud: Anne Venema, Dordrecht Vormgeving: Boerma Reclame, Gouda Eindredactie: afdeling Communicatie Cyclus, Gouda 2 Docentenhandleiding groep 7 & 8

3 INLEIDING Iedere dag produceren we per persoon zo n anderhalve kilo afval. Het gescheiden inleveren van afval is goed voor het milieu. Waardevolle afvalstromen kunnen worden gerecycled. Daardoor hoeven er minder natuurlijke grondstoffen uit de natuur onttrokken te worden. Bovendien komen de waardevolle afvalstromen zo niet bij het restafval terecht. Dit betekent dat de hoeveelheid afval die verbrand wordt de minst milieuvriendelijke verwerkingsmethode - ook afneemt. Behalve afval verantwoord verwerken, is het voor het milieu belangrijk om te voorkomen dat afval ontstaat. Want als spullen langer meegaan, zijn er minder nieuwe grondstoffen, water en energie nodig. Kortom, afval scheiden en afvalpreventie zijn goed voor het milieu. Begin 2014 ging de voorlichtingscampagne I love afval scheiden van start. Samen met de gemeenten Bergambacht, Bodegraven-Reeuwijk, Gouda, Kaag en Braassem, Nieuwkoop, Schoonhoven, Waddinxveen en Zuidplas voert Cyclus campagne om de hoeveelheid afval in de regio te verminderen en afval nóg beter te scheiden. Praktische informatie en tips over afval scheiden en afvalpreventie vormen de rode draad in de campagne. Om ook kinderen bij deze campagne te betrekken door hen te leren bewuster met afval om te gaan, is dit lespakket voor groep 7 en 8 van het basisonderwijs ontwikkeld. Het lespakket is een aanvulling op de rondleidingen op de afvalbrengstations die Maarten Milieu van Cyclus voor de scholen in de regio verzorgt. Daarnaast sluit het pakket goed aan bij de vraag van scholen uit de regio om een bijdrage te leveren aan een afvalproject of -les. Kijk ook op de scholenpagina voor links naar interessante verwerkingsopdrachten, films, informatie en ander lesmateriaal. 3 Docentenhandleiding groep 7 & 8

4 OPZET LESPROGRAMMA Dit lespakket I love afval scheiden is bestemd voor leerlingen uit groep 7 en 8 van het basisonderwijs. Het pakket bestaat uit acht werkbladen en een insteekmap voor leerlingen (die u eenvoudig in de gewenste oplage kunt printen) en deze handleiding voor de docent. Het lesprogramma is opgebouwd uit drie onderdelen: 1. De voorbereidende les Wat is afval? 45 min 2. De les Afvalscheiding en recycling 75 min 3. De afsluitende les Afvalpreventie 70 min Heeft u geen gelegenheid het hele lesprogramma uit te voeren, dan kunt u de opdrachten en bijbehorende werkbladen ook afzonderlijk inzetten. Als de leerlingen met meerdere werkbladen aan de slag gaan, adviseren wij de leerlingen als aftrapopdracht de insteekmap te laten maken. Hiervoor hebben zij een schaar en plakband nodig. Drie interactieve lessen De drie lessen sluiten aan op de eigen belevingswereld van de kinderen. De insteek is interactief: door leerlingen actief te laten vertellen over hun eigen mening en gedrag en door middel van eigen onderzoek en een presentatie aan de groep. De opdrachten op de werkbladen voor leerlingen zijn individueel, in groepjes of met de hele klas te maken. Maarten Milieu van Cyclus leidt de leerlingen door de werkbladen heen en vertelt hen tussendoor weetjes over afval. In deze docentenhandleiding treft u per les een beschrijving van: De inhoud van de les De benodigde werkbladen De specifieke leerdoelen De onderdelen van de les (inclusief de benodigde tijd) De uitwerking van de les 4 Docentenhandleiding groep 7 & 8

5 LEERDOELEN Bij de ontwikkeling van dit lespakket is zoveel mogelijk rekening gehouden met de kerndoelen binnen het primair onderwijs. Kerndoel 39 Primair Onderwijs (Mens en samenleving) Leerlingen leren respectvol en verantwoordelijk omgaan met elkaar en met zorg en waardering voor de leefomgeving. Algemeen doel Leerlingen doen kennis en ervaring op over hoe zij om moeten gaan met huishoudelijk afval en welk effect dit heeft op het milieu. Specifieke doelen De leerlingen: leren nieuwe begrippen over afval; kennen het belang van inzamelen en scheiden van afval; weten dat afval kan worden hergebruikt en gerecycled; kunnen voorbeelden geven van nieuwe grondstoffen of producten, die zijn gemaakt van gerecycled afval; weten hoe zij zelf kunnen zorgen voor minder afval. 5 Docentenhandleiding groep 7 & 8

6 LES 1 WAT IS AFVAL? Inhoud Deze les bestaat uit een korte inleiding over de campagne I love afval scheiden, een groepsgesprek naar aanleiding van stellingen over afval en recycling, twee individuele opdrachten en een huiswerkopdracht. Benodigde werkbladen I love afval scheiden! Jij ook? Waar denk je aan bij het woord afval? Wat gooi jij allemaal weg? Leerdoelen De leerlingen: hebben een mening over afval en geven aan hoe zij er zelf mee omgaan; kunnen een aantal afvalsoorten benoemen; weten wat er met afval gebeurt, nadat het is weggegooid; krijgen inzicht in de hoeveelheid afval die zij zelf op school en thuis produceren. Onderdelen Inleiding: 5 minuten Opdracht I love afval scheiden! Jij ook? individueel: 10 minuten Groepsgesprek: 20 minuten Opdracht Waar denk je aan bij het woord afval?. individueel: 10 minuten Huiswerkopdracht Wat gooi jij allemaal weg?. Totale duur van de les: 45 minuten Optioneel Elk werkblad bevat een kader met meer achtergrondinformatie. U kunt deze informatie aangrijpen om met de leerlingen verder in gesprek te gaan over afval. 6 Docentenhandleiding groep 7 & 8

7 UITWERKING VAN DE LES Inleiding U bespreekt met de leerlingen het logo van I love afval scheiden dat voorop de insteekmap en de docentenhandleiding staat. Wat betekent dit logo, waar staat het voor? U legt kort het doel van de campagne I Iove afval scheiden uit (Mensen bewust maken van het belang van afval scheiden en afvalpreventie.) en geeft aan dat de leerlingen zelf ook een bijdrage kunnen leveren aan het verminderen en voorkomen van afval. Op de werkbladen komen zij van alles te weten over slimme manieren om met afval om te gaan. U introduceert Maarten Milieu van Cyclus. Hij leidt de leerlingen door de werkbladen heen. Wat voor werk doet Maarten? (Hij haalt huishoudelijk afval op.) Wat is Cyclus voor bedrijf? (Cyclus zamelt het huishoudelijk afval in van bewoners uit de regio Midden-Holland en Rijnstreek.) OPDRACHT: I love afval scheiden! Jij ook? De leerlingen maken zelfstandig de opdracht van het werkblad I love afval scheiden! Jij ook?. U legt de opdracht aan hen uit. Inhoud van de opdracht: de leerlingen lezen zes uitspraken van kinderen over afval, recycling en het milieu. De leerlingen geven aan of ze het met de betreffende stelling eens zijn of niet. Groepsgesprek over de betekenis van afval Samen met de groep bespreekt u de uitspraken van de zes kinderen. Met welke stellingen zijn ze het eens en welke oneens? In het gesprek gaat u ook in op de betekenis van afval en welke soorten afval je kunt onderscheiden. De volgende vragen kunt u hierbij gebruiken: Wat betekent afval voor de leerlingen? Hoe gaan zij er mee om en doen zij zelf aan recycling? Wat zijn andere woorden voor afval? Welke afvalsoorten kun je onderscheiden? Wat gebeurt er met afval nadat je het hebt weggegooid? U begeleidt het gesprek door in te gaan op wat de leerlingen aandragen. Niets is goed of fout. Eventueel licht u antwoorden van de leerlingen toe. OPDRACHT: Waar denk je aan bij het woord afval? Aansluitend op het gesprek maken de leerlingen de opdracht van het werkblad Waar denk je aan bij het woord afval?. U legt de opdracht aan hen uit. Inhoud van de opdracht: de leerlingen schrijven in het lege woordweb tien begrippen en associaties rondom het woord afval. OPDRACHT: Wat gooi jij allemaal weg? Ter afsluiting van deze les legt u de huiswerkopdracht uit. Inhoud van de opdracht: de leerlingen houden thuis bij hoeveel en wat voor soort afval zij weggooien in een week tijd. Iedere keer als de leerlingen iets weggooien, schrijven zij dit op het schema van het werkblad. Hierop vullen zij het afvalproduct in, bijvoorbeeld een lege fles cola, de hoeveelheid en het soort afval. De soorten afval waaruit zij kunnen kiezen, zijn: restafval, groente-, fruit- en tuinafval (GFT), papier, plastic, glas en klein chemisch afval. U spreekt met de groep een dag af, dat u met elkaar de schema s bekijkt en vergelijkt. 7 Docentenhandleiding groep 7 & 8

8 LES 2 AFVALSCHEIDING EN RECYCLING Inhoud Deze les bestaat uit een introducerend groepsgesprek over afvalscheiding, twee individuele opdrachten, een groepsgesprek over recycling, een filmpje over de verwerking van groente-, fruit- en tuinafval (GFT) tot compost en een schrijfopdracht, die de leerlingen in tweetallen maken. Benodigde werkbladen Gooi je afval in de juiste bak. Plastic: wat wel wat niet? Van groenbak tot compost. Leerdoelen De leerlingen: weten het verschil tussen waardevol afval en restafval; weten wat recyclebaar en herbruikbaar afval is en zijn zich bewust van de waarde ervan; weten van verschillende soorten afval hoe zij gescheiden ingezameld moeten worden; kunnen voorbeelden noemen van nieuwe grondstoffen of producten, die zijn gemaakt van recyclebaar herbruikbaar afval; kunnen aangeven waarom plastic afval apart wordt ingezameld en welk plastic afval wel/niet in de Plastic Heroes-zak mag; weten dat er van GFT-afval compost gemaakt wordt en op welke manier dit gebeurt. Onderdelen Groepsgesprek: 20 minuten Opdracht Gooi je afval in de juiste bak, individueel: 5 minuten Opdracht Plastic, wat wel wat niet?, inclusief voor- en nabespreking: 15 minuten Filmpje over compost, inclusief inleidend groepsgesprek: 15 minuten Opdracht Van groenbak tot compost, in tweetallen: 20 minuten Totale duur van de les: 75 minuten Optioneel Elk werkblad bevat een kader met meer achtergrondinformatie. U kunt deze informatie aangrijpen om met de leerlingen verder in gesprek te gaan over afval. 8 Docentenhandleiding groep 7 & 8

9 UITWERKING VAN DE LES Inleiding Samen met de groep bekijkt en vergelijkt u de schema s van het werkblad Wat gooi jij allemaal weg?, waarop de leerlingen thuis hebben bijgehouden hoeveel en wat voor soort afval zij hebben weggegooid. Hoeveel afval hebben de kinderen gescheiden weggegooid? Vinden zij dit veel of weinig en hoeveel afval zal het wel niet zijn over een jaar? Weten de leerlingen ook het verschil tussen waardevol afval en restafval? (Waardevol afval kan hergebruikt of gerecycled worden, restafval wordt verbrand.) Deze stelling schrijft u op het (digitale) schoolbord. Welk afval kan worden hergebruikt of gerecycled? Laat de leerlingen aangeven welk afval, dat zij genoteerd hebben op het werkblad Wat gooi jij allemaal weg?, waardevol is en wat wat restafval is. Schrijf de voorbeelden op het (digitale) schoolbord. U kunt zelf een schema maken met een onderverdeling in: restafval, groente-, fruit- en tuinafval (GFT), papier, plastic, glas en klein chemisch afval. Van welk soort afval is er het meeste? OPDRACHT: Gooi je afval in de juiste bak De leerlingen maken zelfstandig de opdracht van het werkblad Gooi je afval in de juiste bak. U legt de opdracht aan hen uit. Inhoud van de opdracht: de leerlingen verbinden foto s van soorten afval met foto s van verschillende inzamelmiddelen. Antwoord: Lege fles wijn Glasbak Kapotte oude spijkerbroek Textielcontainer Kapotte houten stoel Container grof huishoudelijk afval Leeg blikje frisdrank Container restafval Krant Papiercontainer Skateboard - Kringloopwinkel Klokhuis Container GFT Leeg flesje Plastic Heroes zak (als er geen statiegeld op zit) Kapotte smartphone Container elektronisch afval op het afvalbrengstation Batterij Ton voor lege batterijen Groepsgesprek over recycling van plastic Naar aanleiding van de antwoorden van de opdracht Gooi je afval in de juiste bak, bespreekt u met de leerlingen waar de verschillende soorten afval naartoe gebracht moeten worden. Breng ook het afvalbrengstation ter sprake. Weten de leerlingen welk afval je daar heen brengt? Hoe zit dat met plastic afval? Waarom wordt plastic apart ingezameld? (Plastic kan worden gerecycled.) Kunnen de leerlingen voorbeelden noemen van producten die van gerecycled plastic worden gemaakt? (Nieuwe plastic producten, bermpaaltjes, plastic speelgoed, kratten voor flessen en fleecekleding.) 9 Docentenhandleiding groep 7 & 8

10 OPDRACHT: Plastic: wat wel wat niet? De leerlingen maken zelfstandig de opdracht van het werkblad Plastic: wat wel wat niet?. U legt de opdracht aan hen uit. Inhoud van de opdracht: bij foto s van verschillende plastic voorwerpen geven de leerlingen aan of ze wel of niet in de Plastic Heroes-zak mogen. Antwoorden: Patatbakje: wel Lege fles terpetine: niet Plastic tas: wel Snoepverpakking: wel Lekke plastic bal: niet Lege zak chips: niet Leeg flesje water: wel (zonder statiegeld) Piepschuim verpakking: niet Leeg flesje douchegel: wel Leeg kuipje boter: wel Kapotte barbiepop: niet Leeg potje haargel (wel) U bespreekt de antwoorden na met de leerlingen en legt uit waarom niet al het plastic afval in de Plastic Heroes-zak mag. (Er mogen geen plastic producten en gebruiksvoorwerpen in de Plastic Heroes-zak. Die moeten ingeleverd worden op het afvalbrengstation. In de Plastic Heroes-zak mag alleen plastic verpakkingsmateriaal.) Filmpje Hoe ontstaat compost? Praat in een kort gesprek met de leerlingen over hergebruik en recycling van gescheiden afval. U vertelt dat van gescheiden afval nieuwe grondstoffen of producten gemaakt kunnen worden. Als voorbeeld kunt u vertellen over de kringloop van oud papier, bijvoorbeeld van kranten en tijdschriften naar nieuw papier. Laat de leerlingen nog meer voorbeelden van recycling aandragen. Vraag of zij weten wat er met het groente-, fruit- en tuinafval (GFT) gebeurt. Je kunt er compost van maken. Doen zij dit ook thuis met hun tuinafval? Bekijk met de leerlingen een filmpje over het proces van GFT-afval naar compost: Hoe ontstaat compost?. Dit kunt u vinden op de website van Schooltv: OPDRACHT: Van groenbak tot compost De leerlingen maken de opdracht van het werkblad Van groenbak tot compost. U legt de opdracht aan hen uit. Inhoud van de opdracht: in tweetallen maken de leerlingen een stripverhaal af bij illustraties van het proces van GFT-afval naar compost. De leerlingen schrijven bij ieder tekeningetje een zin, zodat er een doorlopend verhaal ontstaat. Antwoord 1: Een kind gooit een klokhuis van een appel in de minicontainer voor GFT-afval. 2: Vuilnismannen legen de minicontainer voor GFT-afval in de inzamelwagen. 3: De vuilniswagen rijdt naar een hal van het verwerkingsbedrijf. 4: De vuilniswagen leegt het GFT-afval in de hal. 5: Een shovel schept het afval op en gooit het op een lopende band. 6: Het afval gaat door een sorteermachine en haalt er o.a. papier, plastic en blikjes uit. 7: Er blijft een grote berg met alleen GFT-afval over. Bacteriën maken compost van het GFT-afval. 8: Het afval wordt af en toe omgeschept en er wordt lucht doorheen geblazen. 9: Ten slotte wordt het afval gezeefd. 10: Het GFT-afval is compost geworden! 10 Docentenhandleiding groep 7 & 8

11 LES 3 AFVALPREVENTIE Inhoud Deze les bestaat uit een korte introductie door de leerkracht over afvalpreventie, een opdracht in kleine groepjes, een presentatie door de leerlingen, een individuele opdracht en een afsluitende groepsopdracht. Benodigde werkbladen Afval scheiden. Jouw oplossing. Voer campagne. Bedenk een slagzin. Leerdoelen De leerlingen: weten waarom het belangrijk is om afval te voorkomen; kunnen oplossingen bedenken voor afvalpreventie; leveren zelf op school en thuis een bijdrage aan het voorkomen van afval. Onderdelen Introductie over afvalpreventie: 10 minuten Opdracht Afval scheiden. Jouw oplossing., in kleine groepjes, inclusief nabespreking: 30 minuten Opdracht Voer campagne. Bedenk een slagzin., individueel: 15 minuten Afsluitende groepsopdracht: 15 minuten Totale duur van de les: 70 minuten Optioneel Elk werkblad bevat een kader met meer achtergrondinformatie. U kunt deze informatie aangrijpen om met de leerlingen verder in gesprek te gaan over afval. 11 Docentenhandleiding groep 7 & 8

12 UITWERKING VAN DE LES Inleidend groepsgesprek over afvalpreventie U bespreekt met de leerlingen de vraag waarom het voor het milieu belangrijk is om te voorkomen dat er afval ontstaat. Laat de leerlingen zelf met antwoorden komen. (Samenvattend kunt u vertellen dat als spullen langer meegaan, er minder nieuwe grondstoffen, water en energie nodig zijn. Geef ook een aantal voorbeelden van afvalpreventie. Koop bijvoorbeeld duurzame spullen en onderhoud ze goed, of laat ze repareren. Je spullen gaan dan langer mee en je hoeft minder vaak nieuwe te kopen. Of gebruik papier dat aan één kant bedrukt is, nog een keer voor kladjes en kopieer dubbelzijdig.) OPDRACHT: Afval scheiden. Jouw oplossing. De leerlingen hebben zelf vast ook goede ideeën! U verdeelt de klas in groepjes van vier à vijf leerlingen. Laat de kinderen met elkaar originele oplossingen bedenken voor het afvalprobleem. Om inspiratie op te doen mogen zij ook zoeken naar voorbeelden op websites zoals die van Milieu Centraal. Hun ideeën schrijven of tekenen ze het werkblad. De groepjes leerlingen presenteren vervolgens aan elkaar de oplossingen die zij bedacht hebben. De verschillende oplossingen schrijft u op het (digitale) schoolbord en bespreekt ze met de leerlingen. OPDRACHT: Voer campagne. Bedenk een slagzin. U leidt de opdracht in door te vertellen dat de helft van het huishoudelijk afval opnieuw wordt gebruikt. Een mooi resultaat, maar dat kan natuurlijk beter! In Nederland willen we dat er nog minder afval in de verbrandingsoven terecht komt. De leerlingen kunnen hierbij helpen. U legt de opdracht aan hen uit. Inhoud van de opdracht: de leerlingen lossen eerst de rebus van het werkblad op. Er zit een slagzin in verborgen. (De uitkomst van de rebus is: Afval scheiden, goed idee! Doe jij ook mee?) Daarna bedenken zij zelf een leuke slagzin om mensen te motiveren afval te voorkomen. Afsluitende groepsopdracht: Goede voornemens U schrijft een aantal originele slagzinnen van de leerlingen op het (digitale) schoolbord. Samen met de groep kiest u een slagzin uit, die het motto van de klas wordt. Dit motto schrijft u op een groot vel gekleurd karton. Bekijk samen met de leerlingen nogmaals de zelfbedachte oplossingen van de opdracht Afval scheiden. Jouw oplossing., die op het bord geschreven staan. Kies er met elkaar vijf uit waar iedereen achter staat. Deze vijf oplossingen voor het afvalprobleem schrijft u onder het motto van de groep. Met elkaar spreekt u af dat dit de goede voornemens zijn, waaraan de groep zich gaat houden om samen afval op school te voorkomen. Het vel gekleurde karton met de goede voornemens hangt u op in de klas. 12 Docentenhandleiding groep 7 & 8

13 13 Docentenhandleiding groep 7 & 8

14

I LOVE AFVAL SCHEIDEN! JIJ OOK?

I LOVE AFVAL SCHEIDEN! JIJ OOK? I LOVE AFVAL SCHEIDEN! JIJ OOK? Hoi, ik ben Maarten Milieu. Ik werk voor Cyclus en haal bij jou thuis het afval op. De ene dag leeg ik groene minicontainers met een zijlader. De andere dag zie je me zakken

Nadere informatie

Hand-out digiboard presentatie

Hand-out digiboard presentatie Hand-out digiboard presentatie Bij werkboekje Groepen 6, 7 en 8 basisonderwijs Wie weet wat AVRI doet? Opdracht 1 In Rivierenland zamelt AVRI afval in. Wie weet wat AVRI doet? Opdracht 1 Opdracht 2 Woordweb

Nadere informatie

Wie weet wat Avri doet?

Wie weet wat Avri doet? Opdracht 1 Welkom Wie weet wat Avri doet? Opdracht 1 antwoord Welkom Wie weet wat Avri doet? In Rivierenland zamelt Avri afval in. Opdracht 2 Woordweb Als je het woord afval hoort, waar denk je dan aan?

Nadere informatie

Wat moet je doen? Lees de informatie in dit pakketje

Wat moet je doen? Lees de informatie in dit pakketje AFVAL Wat moet je doen? Lees de informatie in dit pakketje Zoek meer informatie op de computer en bekijk filmpjes over het onderwerp (achterin deze lesbrief staan websites en links voor filmpjes) Overleg

Nadere informatie

Doe je spreekbeurt over afval en Attero COLA

Doe je spreekbeurt over afval en Attero COLA Doe je spreekbeurt over afval en Attero COLA Kinderen die een spreekbeurt willen geven Wat een goed idee! Je wilt je spreekbeurt houden over afval, afvalscheiding of recycling. Een super interessant onderwerp

Nadere informatie

Doe je spreekbeurt over afval en Attero COLA

Doe je spreekbeurt over afval en Attero COLA Doe je spreekbeurt over afval en Attero COLA Kinderen die een spreekbeurt willen geven Waar op de wereld wordt het afval nog verwerkt op de manier van vroeger? Wat een goed idee! Je wilt je spreekbeurt

Nadere informatie

PROEF RESTAFVAL INZAMELING

PROEF RESTAFVAL INZAMELING PROEF RESTAFVAL INZAMELING Dragonder-noord start 23 september 2013 In uw wijk start eind september 2013 een proef om meer grondstoffen in te zamelen en minder restafval. In deze brochure leest u meer.

Nadere informatie

Zeg ook JA tegen afval scheiden.

Zeg ook JA tegen afval scheiden. Zeg ook JA tegen afval scheiden. Elkaar iets beloven. Voor een betere toekomst. Zonder het onnodig verbruiken en weggooien van grondstoffen. Om dat te kunnen realiseren moeten we met elkaar JA zeggen tegen

Nadere informatie

Grafiek 15.1a Bekendheid met en bezoek aan kringloopwinkel Het Warenhuis, in procenten 47% 57% 0% 25% 50% 75% 100%

Grafiek 15.1a Bekendheid met en bezoek aan kringloopwinkel Het Warenhuis, in procenten 47% 57% 0% 25% 50% 75% 100% 15 AFVALINZAMELING EN KRINGLOOPWINKEL Om het scheiden en hergebruik van huishoudelijk restafval te stimuleren, wordt regelmatig onderzocht hoe de bewoners van Leiden met hun afval omgaan. Het is inmiddels

Nadere informatie

Grondstof voor een beter milieu

Grondstof voor een beter milieu Afval is Grondstof voor een beter milieu ISO-14001 Haal meer uit afval Gescheiden inzameling De Gewestelijke Afvalstoffen Dienst (GAD) zorgt voor het inzamelen van het huishoudelijk afval in Gooi en Vechtstreek.

Nadere informatie

Afval scheiden. Yvonn van de Grootevheen. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/75826

Afval scheiden. Yvonn van de Grootevheen. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/75826 Auteur Yvonn van de Grootevheen Laatst gewijzigd 25 May 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/75826 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Onderzoek Omgekeerd Inzamelen tweede fase

Onderzoek Omgekeerd Inzamelen tweede fase Onderzoek Omgekeerd Inzamelen tweede fase Duurzaam van Afval naar Grondstof Bewonersonderzoek De vragenlijst bestaat uit verschillende delen. Het eerste deel gaat in op de situatie vóór de proef, het laatste

Nadere informatie

Papier maken in de klas

Papier maken in de klas Energieneutraal 2040 Aalsmeer - Amstelveen - Diemen - Ouder-Amstel - Uithoorn Groep 5 t/m 8 Informatieblad + Docentenhandleiding De regio zit vol energie! www.natuurmilieuweb.nl Overzicht Colofon COLOFON

Nadere informatie

DOE MEE! Afval scheiden. Dat scheelt een hoop

DOE MEE! Afval scheiden. Dat scheelt een hoop DOE MEE! Afval scheiden. Dat scheelt een hoop Ook u kunt nog veel kilo s scheiden Veel Amsterdammers scheiden hun afval al. De een wat meer, de ander wat minder. Toch komt er nog steeds veel herbruikbaar

Nadere informatie

Amsterdammers. December 2009 Susanne van den Buuse

Amsterdammers. December 2009 Susanne van den Buuse Afvalscheiding onder Amsterdammers December 2009 Susanne van den Buuse Inleiding In Nederland wordt veel gedaan om de afvalstroom zo klein mogelijk te houden. Een belangrijke manier om dit te bereiken,

Nadere informatie

Op weg naar een circulaire economie

Op weg naar een circulaire economie Op weg naar een circulaire economie Agenda Afvalstromen Cijfers De Haarlemse aanpak Naar een circulaire economie Afval = Grondstof Afvalstromen GFT Kunststof Papier Glas Textiel Restafval GFT-stroom Inzameling

Nadere informatie

Klassengesprek - knutselen. Open de envelop, laat de foto zien en lees samen de brief:

Klassengesprek - knutselen. Open de envelop, laat de foto zien en lees samen de brief: Tim eet op Texel 3 en 4 6 Afval Klassengesprek - knutselen Doelen Begrippen Materialen Duur De leerlingen: beseffen dat er veel voedsel weggegooid wordt. beseffen dat verpakkingsmateriaal van voedsel veel

Nadere informatie

KRINGLOOPSPEL Afval=Grondstof

KRINGLOOPSPEL Afval=Grondstof KRINGLOOPSPEL Afval=Grondstof Colofon: Het Kringloopspel is ontwikkeld in opdracht van MARN, ARN, Dar, Gemeente Ede en ACV jan 2014 Het Kringloopspel is ontwikkeld door MEC Nijmegen en Het Dijkmagazijn

Nadere informatie

Afvalinzameling in Groningen. Een stadspanel onderzoek

Afvalinzameling in Groningen. Een stadspanel onderzoek B A S I S V O O R B E L E I D Afvalinzameling in Groningen Een stadspanel onderzoek Onderzoek en Statistiek Groningen heeft als kernactiviteiten instrumentontwikkeling voor en uitvoering van beleidsgericht

Nadere informatie

Hoofdstuk 23. Afval en milieu

Hoofdstuk 23. Afval en milieu Hoofdstuk 23. Afval en milieu Samenvatting De Milieustraat, aan de J.C. Rijpstraat, is een voorziening waar inwoners van Leiden op vertoon van een legitimatie hun grof huishoudelijk en ander afval kunnen

Nadere informatie

Maak eerst een aantal schetsen van het bord over welk verbod voor welk soort afval. Kies binnen de groep er één uit en werk deze in het groot uit

Maak eerst een aantal schetsen van het bord over welk verbod voor welk soort afval. Kies binnen de groep er één uit en werk deze in het groot uit 2 Maak verbods borden Maak ter grote van het karton een soort verkeersbod tegen het dumpen van afval. Aantal regels waar dit aan moet beantwoorden: Groot met signaal kleuren (Rood) Geen tekst Eenvoudige

Nadere informatie

Stadsenquête Leiden 2003

Stadsenquête Leiden 2003 Hoofdstuk 21. Milieu Samenvatting Zeven op de tien Leidenaren kent de Milieustraat, aan de J.C. de Rijpstraat, een voorziening waar inwoners van Leiden op vertoon van een legitimatie hun grof huishoudelijk

Nadere informatie

Sheet 2: Bekijk met de kinderen de tussenstand van Afval the Game op Instagram en/of Facebook. Hoe gaat het bij de kinderen met inzamelen?

Sheet 2: Bekijk met de kinderen de tussenstand van Afval the Game op Instagram en/of Facebook. Hoe gaat het bij de kinderen met inzamelen? Afval the Game Docentenhandleiding les 2 Duur Voor deze les hebt u ongeveer 80 minuten nodig. Leerdoelen De kinderen hebben in de vorige les geleerd dat het belangrijk is om plastic te scheiden, zodat

Nadere informatie

Stadsenquête Leiden 2001

Stadsenquête Leiden 2001 Hoofdstuk 9. Milieu Samenvatting De Milieustraat is een (vrij nieuwe) voorziening waar bewoners zich kunnen ontdoen van hun grof huishoudelijk afval. Ruim twee op de tien Leidenaren heeft hier al eens

Nadere informatie

lesprogramma Duurzaamheid les 1: maken Cradle to Cradle uitgelegd voor kinderen

lesprogramma Duurzaamheid les 1: maken Cradle to Cradle uitgelegd voor kinderen lesprogramma les 1: maken lesprogramma 4 lessen over duurzaamheid: Les 1: Maken Les 2: Gebruiken Les 3: Hergebruiken Les 4: Eindopdracht lesprogramma lesprogramma Les 1: Maken Hoe word ik een flesje water?

Nadere informatie

Memo. aan. De raad Duurzaamheid en scheiding van huishoudelijk afval. van. College van B en W. 4 november 2015. Memo GOUDA GOOIT NIETS MEER WEG

Memo. aan. De raad Duurzaamheid en scheiding van huishoudelijk afval. van. College van B en W. 4 november 2015. Memo GOUDA GOOIT NIETS MEER WEG Memo aan onderwerp van directie afdeling datum De raad Duurzaamheid en scheiding van huishoudelijk afval College van B en W 4 november 2015 Memo GOUDA GOOIT NIETS MEER WEG Gouda wil tot de duurzaamste

Nadere informatie

Per wanneer komen de nieuwe containers voor kunststof en kunnen ze direct gebruikt worden?

Per wanneer komen de nieuwe containers voor kunststof en kunnen ze direct gebruikt worden? Q&A kunststof Rotterdam Waarom komen er in Rotterdam nu wel ineens containers voor kunststof te staan? Rotterdam wil de best presterende grote gemeente worden op het gebied van afvalscheiding, hierin hoort

Nadere informatie

Alles over plastic recycling

Alles over plastic recycling Alles over plastic recycling Docentenhandleiding Inhoudsopgave Inleiding... 2 Doelgroep... 2 Doelstellingen... 2 Achtergrondinformatie Nedvang... 3 Opbouw en tijdsduur van het lespakket... 3 Benodigde

Nadere informatie

Afvalboekje voor de basisschool

Afvalboekje voor de basisschool Afvalboekje voor de basisschool 2 Dit afvalboekje is van Basisschool Groep 3 Afval? Daar zit wat in! Dus jij denkt dat afval stinkt en vies is? En dat je het maar beter heel snel kunt weggooien? Mis! Afval

Nadere informatie

Langer plezier van karton en papier

Langer plezier van karton en papier Stichting Papier Recycling Nederland Langer plezier van karton en papier www.prn.nl Langer plezier van karton en papier Kranten, tijdschriften, folders, boeken, kopieer- en printpapier en catalogi, we

Nadere informatie

Gescheiden gft inzameling Nesselande

Gescheiden gft inzameling Nesselande rotterdam.nl/onderzoek Gescheiden gft inzameling Nesselande Onderzoek en Business Intelligence Gescheiden gft inzameling Nesselande Een evaluatie M. van Rhee Onderzoek en Business Intelligence (OBI) 13

Nadere informatie

Nou jaaaa! Wijzigingen afvalinzameling Veenendaal per 1 januari 2016. Een folder om te bewaren Hou m apart!

Nou jaaaa! Wijzigingen afvalinzameling Veenendaal per 1 januari 2016. Een folder om te bewaren Hou m apart! Nou jaaaa! Wijzigingen afvalinzameling Veenendaal per 1 januari 2016 Een folder om te bewaren Hou m apart! Een betere wereld begint bij je zelf! Per 1 januari 2016 zal de afvalinzameling in Veenendaal

Nadere informatie

goed bezig! Informatiefolder nr. 2 om te bewaren Hou m apart!

goed bezig! Informatiefolder nr. 2 om te bewaren Hou m apart! Dit ziet er prima uit! goed bezig! Wijzigingen afvalinzameling Veenendaal per 1 januari 2016 Informatiefolder nr. 2 om te bewaren Hou m apart! Een betere wereld begint bij jezelf! Het gaat bijna beginnen;

Nadere informatie

gerecycled plastic Plastic Hero je brooddoos en je spelcomputer Kunststof Held Alles over plastic recycling Gemaakt van: Naam: Zit onder andere in:

gerecycled plastic Plastic Hero je brooddoos en je spelcomputer Kunststof Held Alles over plastic recycling Gemaakt van: Naam: Zit onder andere in: Alles over plastic recycling Naam: Plastic Hero Gemaakt van: gerecycled plastic Naam in het Nederlands: Kunststof Held Zit onder andere in: je brooddoos en je spelcomputer Opdracht 1: Plastic gezocht!

Nadere informatie

Hoi afvalkameraden! Leuk, zo'n afvalladder! Wiiiiiiiiii! Terwijl ik hier hang, kan jij misschien de ontbrekende woorden invullen!

Hoi afvalkameraden! Leuk, zo'n afvalladder! Wiiiiiiiiii! Terwijl ik hier hang, kan jij misschien de ontbrekende woorden invullen! 1. Voorko op de afval-ladder Hoi afvalkameraden! Leuk, zo'n afvalladder! Wiiiiiiiiii! Terwijl ik hier hang, kan jij misschien de ontbrekende woorden invullen! Wat moeten we aanvangen met ons afval? Het

Nadere informatie

Afvalscheiding in Sliedrecht

Afvalscheiding in Sliedrecht Afvalscheiding in Sliedrecht Bewonerspanel Sliedrecht Inhoud: 1. Conclusies 2. Figuren en tabellen De gemeente Sliedrecht is bezig met het opstellen van een afvalbeleidsplan. Een belangrijk aspect daarbij

Nadere informatie

KRINGLOOPSPEL Afval=Grondstof

KRINGLOOPSPEL Afval=Grondstof KRINGLOOPSPEL Afval=Grondstof Colofon: Het Kringloopspel is ontwikkeld in opdracht van MARN, ARN, DAR, Gemeente Ede en ACV. Mei 2013-05-20 Het Kringloopspel is ontwikkeld door Het Dijkmagazijn Beuningen

Nadere informatie

Door Henk Jongsma, hoofdauteur Op niveau tweede fase eerste editie. Afval

Door Henk Jongsma, hoofdauteur Op niveau tweede fase eerste editie. Afval Door Henk Jongsma, hoofdauteur Op niveau tweede fase eerste editie Inleiding Afval Afval we produceren het allemaal, elke dag weer. Het kan nu eenmaal niet anders. Dat dat problemen oplevert, weten we

Nadere informatie

Scheid zoveel mogelijk afval (ijzer, doppen van petflessen, kranten, restafval) met behulp van een lopende band.

Scheid zoveel mogelijk afval (ijzer, doppen van petflessen, kranten, restafval) met behulp van een lopende band. Groep 5 & 6 Team van maximaal 4 leerlingen Lesbrief voor leerkracht Uitdaging Scheid zoveel mogelijk afval (ijzer, doppen van petflessen, kranten, restafval) met behulp van een lopende band. Inleiding

Nadere informatie

2015-153. BIJLAGE 2: Scenario's afvalbeleidsplan Nieuwegein

2015-153. BIJLAGE 2: Scenario's afvalbeleidsplan Nieuwegein BIJLAGE 2: Scenario's afvalbeleidsplan Nieuwegein Behorend bij raadsinformatieavond 8 januari 2015 Toelichting op de gebruikte termen vindt u aan het einde van dit document 2015-153 Scenario 1: Geen nieuwe

Nadere informatie

Waar blijft m'n blikje

Waar blijft m'n blikje ? Waar blijft m'n blikje JE DOET 'T GOED, ALS JE BLIK BIJ HET HUISVUIL DOET. Hier je b DUS, GEWOON IN DE VUILNISBAK! De blikjes worden gesmolten en er worden weer nieuwe producten van gemaakt. Het blikje

Nadere informatie

Evaluatie lesprogramma campagne Doe meer met afval

Evaluatie lesprogramma campagne Doe meer met afval Evaluatie lesprogramma campagne Doe meer met afval Zoetermeer, 19 december 2013 Inhoudsopgave Samenvatting 5 1 Inleiding 7 1.1 Uitvoering van het onderzoek 7 1.2 Respons 7 2 Docenten 9 3 Leerlingen 17

Nadere informatie

Onderzoek Afvalscheiding

Onderzoek Afvalscheiding Rapportage Onderzoek Afvalscheiding In opdracht van: Contactpersonen: Gemeente Velsen Heleen de Mul en Edwin van t Hart Utrecht, maart 2014 DUO Market Research Drs. Aart van Grootheest Drs. Marjan den

Nadere informatie

Tekst lezen en verbanden begrijpen

Tekst lezen en verbanden begrijpen Tekst lezen en verbanden begrijpen 1. Lees de tekst met het stappenplan. Let tijdens het lezen vooral op de signaalwoorden. 2. Lees de uitleg. In een tekst staan verbanden. De zinnen hebben iets met elkaar

Nadere informatie

Vraag- en antwoord document kunststofinzameling 2009 Gemeente Zwolle Laatste update: 20 augustus 2009

Vraag- en antwoord document kunststofinzameling 2009 Gemeente Zwolle Laatste update: 20 augustus 2009 Vraag- en antwoord document kunststofinzameling 2009 Gemeente Zwolle Laatste update: 20 augustus 2009 Inzameling & communicatie Wanneer moeten gemeenten starten? Wanneer begint Zwolle met kunststofinzameling?

Nadere informatie

93% papier en karton 86% flessen /glas 85% gft (groente/fruit/tuinafval) klein chemisch afval / elektrische apparaten 68% 66% textiel / kleding 55%

93% papier en karton 86% flessen /glas 85% gft (groente/fruit/tuinafval) klein chemisch afval / elektrische apparaten 68% 66% textiel / kleding 55% 1 2 4 papier en karton 93% flessen /glas 86% gft (groente/fruit/tuinafval) 85% klein chemisch afval / elektrische apparaten textiel / kleding 68% 66% grof snoeiafval 55% herbruikbare goederen (kringloop)

Nadere informatie

VERHUISFOLDER WAAR KAN MIJN AFVAL HEEN?

VERHUISFOLDER WAAR KAN MIJN AFVAL HEEN? VERHUISFOLDER WAAR KAN MIJN AFVAL HEEN? VERHUIZEN Eindelijk komt het er van het huis op te ruimen en afstand te doen van die oude klok die al jaren ligt te verstoffen op zolder. En wat te denken van de

Nadere informatie

HET NIEUWE INZAMELEN IN SLIEDRECHT

HET NIEUWE INZAMELEN IN SLIEDRECHT HET NIEUWE INZAMELEN IN SLIEDRECHT Afval? SAMEN HALEN WE ERUIT WAT ERIN ZIT! Gemeentelijk Afvalcongres 19 maart 2015 Ing. D.J.B. Sakko Beleidsadviseur Proef droog en herbruikbaar liep af Bij oud papier

Nadere informatie

Afvalstromen in Nederland

Afvalstromen in Nederland Alles over afval Achtergrondinformatie Wat gebeurt er met papier als het is opgehaald? Mag ik mijn kapotte barbie bij het plastic afval doen? Waarom worden blikjes eigenlijk niet apart ingezameld? Leerlingen

Nadere informatie

papier- en glasinzameling anno 2008 Gemeentelijk Afvalcongres 2008 Nieuwegein 12 november 2008

papier- en glasinzameling anno 2008 Gemeentelijk Afvalcongres 2008 Nieuwegein 12 november 2008 Gemeentelijk Afvalcongres 2008 Nieuwegein 12 november 2008 1 Gemeentelijk Afvalcongres 2008 Presentatie van: Papier Recycling Nederland (PRN) Wienus van Oosterum en Stichting Duurzaam Verpakkingsglas (SDV)

Nadere informatie

Onderzoek Inwonerspanel: Afvalcommunicatie en scheiden plastic afval

Onderzoek Inwonerspanel: Afvalcommunicatie en scheiden plastic afval 1 (23) Onderzoek Inwonerspanel: Afvalcommunicatie en scheiden plastic afval Auteur Tineke Brouwers Respons onderzoek Op 24 november kregen de panelleden van dat moment van 19 jaar en ouder (1443 personen)

Nadere informatie

Lessenplan C2C, dé duurzame oplossing?

Lessenplan C2C, dé duurzame oplossing? Lessenplan C2C, dé duurzame oplossing? (gebaseerd op lessen van 50 minuten) Les 1 en 2: Bekijken van de DVD Afval is Voedsel (Vpro Tegenlicht 6 oktober 2006) Maken van de verwerkingsopdrachten. De DVD

Nadere informatie

Van afval naar grondstof in Goirle

Van afval naar grondstof in Goirle Van afval naar grondstof in Goirle Leny van der Ende Bureau Milieu & Werk 16 juni 2014 1 Wij doen onderzoek naar waarde in het afval Welke waardevolle grondstoffen zitten in Goirle nog in het afval Hoe

Nadere informatie

Campagneteksten glas en papier

Campagneteksten glas en papier Campagneteksten glas en papier Voor de glas-en-papier-campagne zijn twee uitgewerkte campagneteksten geschreven in de vorm van: DE MEEST GESTELDE VRAGEN OVER GLAS DE MEEST GESTELDE VRAGEN OVER PAPIER Deze

Nadere informatie

1 1. Bent u een man of een vrouw? 1 antwoord per respondent. Aantal respondenten: 405. Antwoord Aantal Percentage. 1. Vrouw 238 59% 2.

1 1. Bent u een man of een vrouw? 1 antwoord per respondent. Aantal respondenten: 405. Antwoord Aantal Percentage. 1. Vrouw 238 59% 2. 1 1. Bent u een man of een vrouw? Aantal respondenten: 405 Antwoord Aantal Percentage 1. Vrouw 238 59% 2. Man 167 41% 2 2. Wat is uw leeftijd? Aantal respondenten: 414 1. 20 jaar en jonger 0 0% 2. 20-29

Nadere informatie

Omruilactie was een groot succes dankzij u!

Omruilactie was een groot succes dankzij u! December 2011 Omruilactie was een groot succes dankzij u! Op 3 oktober heeft wethouder J. van Hal de nieuwe containers feestelijk uitgereikt aan de familie Krijnen aan de Hertesprong in Etten-Leur. Dat

Nadere informatie

In het kader van het actualiseren van het gemeentelijk afvalbeleid is een enquête gehouden onder de inwoners van gemeente Bunnik.

In het kader van het actualiseren van het gemeentelijk afvalbeleid is een enquête gehouden onder de inwoners van gemeente Bunnik. Gemeente Bunnik Verantwoording In het kader van het actualiseren van het gemeentelijk afvalbeleid is een enquête gehouden onder de inwoners van gemeente Bunnik. Deze heeft plaatsgevonden van 30 maart t/m

Nadere informatie

Wat mag in welke afvalcontainer? Deze folder helpt u bij het scheiden van uw afval en grondstoffen.

Wat mag in welke afvalcontainer? Deze folder helpt u bij het scheiden van uw afval en grondstoffen. Wat mag in welke afvalcontainer? Deze folder helpt u bij het scheiden van uw afval en grondstoffen. Verpakkingen: plastic, blik, sap- en Plastic Plastic tasjes, tassen en broodzakken Pasta- en rijstzakken

Nadere informatie

Weg met zwerfafval! Handleiding voor een introductieles voor leerlingen van groep 5-6- 7 En daarna: aan de slag

Weg met zwerfafval! Handleiding voor een introductieles voor leerlingen van groep 5-6- 7 En daarna: aan de slag Weg met zwerfafval! Handleiding voor een introductieles voor leerlingen van groep 5-6- 7 En daarna: aan de slag Inhoud Blad Inleiding: tips, voorbereiding en afsluiting van de actie 3 t/m 4 Achtergrondinformatie

Nadere informatie

Verslag klankbordgroep Noordwest afvalproef

Verslag klankbordgroep Noordwest afvalproef Verslag klankbordgroep Noordwest afvalproef Datum 11 februari 2014 Onderwerp Het Nieuwe Inzamelen in Noordwest 1. Kennismaking 2. Toelichting gemeente Zie meegestuurde presentatie 3. Vragen aan u Houdt

Nadere informatie

Afval vroeger en nu. Naam: Vroeger was alles anders. De mensen leefden heel primitief. Dat heb je gezien in het filmpje van Schooltv.

Afval vroeger en nu. Naam: Vroeger was alles anders. De mensen leefden heel primitief. Dat heb je gezien in het filmpje van Schooltv. Afval vroeger en nu Naam: Vroeger was alles anders. De mensen leefden heel primitief. Dat heb je gezien in het filmpje van Schooltv. 1. Wat betekent primitief? 3 antwoorden zijn goed. eenvoudig simpel

Nadere informatie

ONDERWERP: PROJECT PLAATSING VAN ONDERGRONDSE AFVALCONTAINERS

ONDERWERP: PROJECT PLAATSING VAN ONDERGRONDSE AFVALCONTAINERS Versie 2.0-29/9/2011 Veelgestelde vragen ONDERWERP: PROJECT PLAATSING VAN ONDERGRONDSE AFVALCONTAINERS In dit document kunt u verschillende vragen terugvinden over de ondergrondse containers. De vragen

Nadere informatie

Papier & Karton? In deze bak natuurlijk! Haal meer uit afval ISO-14001

Papier & Karton? In deze bak natuurlijk! Haal meer uit afval ISO-14001 Papier & Karton? In deze bak natuurlijk! ISO-14001 Haal meer uit afval Oud Papier en Karton: een waardevolle grondstof voor nieuw papier Niet hout, maar Oud Papier is in Nederland de belangrijkste grondstof

Nadere informatie

maak uw afval waardevol Editie november 2015

maak uw afval waardevol Editie november 2015 maak uw afval waardevol Editie november 2015 Sorteren, maak uw afval waardevol is een uitgave van gemeente Krimpen aan den IJssel, Milieu services AVR-Krimpen en Van Gansewinkel Overheidsdiensten. Wist

Nadere informatie

Kansen voor gemeenten in communicatie, indien recyclen kan, wil men dit vaak ook wel doen.

Kansen voor gemeenten in communicatie, indien recyclen kan, wil men dit vaak ook wel doen. Kansen voor gemeenten in communicatie, indien recyclen kan, wil men dit vaak ook wel doen. Rapport HEDRA 0-meting 11 maart 2016 Inhoudsopgave Situatie en centrale vraagstelling Conclusies en aanbevelingen

Nadere informatie

LEEs EN VErTELTEKsT BAsIsONDErWIJs. wonderspul

LEEs EN VErTELTEKsT BAsIsONDErWIJs. wonderspul LEEs EN VErTELTEKsT BAsIsONDErWIJs wonderspul voor de leerkracht MUsEUMLEsBEsCHrIJVING Hout, klei, linnen op zich niets bijzonders, toch. Als je er niets mee doet tenminste. Maar als dat hout een beeld

Nadere informatie

Anders voeren. Les b r i e f

Anders voeren. Les b r i e f Anders voeren Les b r i e f Uitgave: Amsterdams NME Centrum Anders voeren Les b r i e f Een samenwerkingsproject van de Gemeentelijke Gezondheidsdienst Amsterdam en het Amsterdams NME Centrum met ondersteuning

Nadere informatie

Missies. Achtergrond. M01 - Gerecycled materiaal gebruiken

Missies. Achtergrond. M01 - Gerecycled materiaal gebruiken Missies Achtergrond De TRASH TREK SM Challenge gaat over wat er gebeurt met spullen wanneer we denken dat we er klaar mee zijn of wanneer we denken dat ze niet meer bruikbaar zijn. Met een beetje fantasie

Nadere informatie

Afvalscheiding nu en in de toekomst Onderzoek en Informatie, mei 2015

Afvalscheiding nu en in de toekomst Onderzoek en Informatie, mei 2015 Afvalscheiding nu en in de toekomst Onderzoek en Informatie, mei 2015 100% afval scheiden = 0 kg restafval! Dat is het doel waar Breda naar streeft. De gemeente onderschrijft daarmee het landelijk actieplan

Nadere informatie

Anders voeren. lesbrief

Anders voeren. lesbrief Anders voeren lesbrief Uitgave: ANMEC Anders voeren Lesbrief Een samenwerkingsproject van de Gemeentelijke Gezondheidsdienst Amsterdam en ANMEC. Redactie/layout: Mirella Vierveijzer, Jolanda van der Heijden

Nadere informatie

Aa en Hunze panel. Resultaten peiling 1: afvalscheiding. 1. Inleiding. Peiling november - december 2013

Aa en Hunze panel. Resultaten peiling 1: afvalscheiding. 1. Inleiding. Peiling november - december 2013 Aa en Hunze panel Resultaten peiling 1: afvalscheiding Peiling november - december 2013 1. Inleiding De gemeente Aa en Hunze heeft besloten om een online burgerpanel op te zetten. De gemeente zal via dit

Nadere informatie

Enquête Afvalsortering

Enquête Afvalsortering Enquête Afvalsortering De gemeente doet op het moment onderzoek naar het sorteren van afval in Tilburg. Als gemeente doen we het al goed op het gebied van het sorteren van afval, maar het kan nog beter.

Nadere informatie

Afval & verhuizen: hoe is het geregeld? alle afval op een rij. Kies voor elkaar. Samen voor een mooie buurt.

Afval & verhuizen: hoe is het geregeld? alle afval op een rij. Kies voor elkaar. Samen voor een mooie buurt. Afval & verhuizen: hoe is het geregeld? alle afval op een rij checklist bij aankomst aanbiedregels veelgestelde vragen passen checklist bij vertrek afvalstoffenheffing adressen en contact Kies voor elkaar.

Nadere informatie

Lesvoorbereiding Tumult Kunst!? CKV 3-4 vmbo

Lesvoorbereiding Tumult Kunst!? CKV 3-4 vmbo Lesvoorbereiding Tumult Kunst!? CKV 3-4 vmbo Hoofdstuk Vaardigheid: Leerdoel: Inleiding Reflecteren op de eigen ervaringen met kunst en cultuur. De leerling kan: uitleggen wat cultuur is; uitleggen wat

Nadere informatie

Milieuopdrachten Sarahs Wereld

Milieuopdrachten Sarahs Wereld Milieuopdrachten Sarahs Wereld Om de wereld milieuvriendelijker te maken, heeft Sarah zeven milieutips. 1. De ruil je rijk! tip 2. De koop tweedehands! tip 3. De kijk uit wat je koopt! tip 4. De haal het

Nadere informatie

Burgerpanel Capelle aan den IJssel

Burgerpanel Capelle aan den IJssel Burgerpanel Capelle aan den IJssel Resultaten peiling 6: Afvalscheiding november 2012 Inleiding Deze nieuwsbrief beschrijft de resultaten van de zesde peiling met het burgerpanel van Capelle aan den IJssel.

Nadere informatie

Kilogram gescheiden ingezameld per inwoner per jaar Landelijke doelstelling. Resultaat Lingewaard 2011

Kilogram gescheiden ingezameld per inwoner per jaar Landelijke doelstelling. Resultaat Lingewaard 2011 Memo Onderwerp Afvalinzameling: vergelijking Zevenaar- 1 Inleiding Afvalscheiding is belangrijk. Door scheiding aan de bron (in de huishoudens) kunnen afvalcomponenten en fracties worden verkregen die

Nadere informatie

Coolsingel 65 3012 AC Rotterdam T (010) 27 59 000 welcome@0-to-9.nl www.0-to-9.nl gevestigd in:

Coolsingel 65 3012 AC Rotterdam T (010) 27 59 000 welcome@0-to-9.nl www.0-to-9.nl gevestigd in: Omschrijving Cliënt Roteb Omschrijving Stadskrant Ordernummer 155.00.021 Datum 17 september 2012 Afval in de juiste bak Dat doe je goed! Binnenkort kunnen we niet meer om afvalscheiden

Nadere informatie

Dagboek Nederland onder water?! Komt Nederland onder water te staan? En wat kunnen jij en de politiek doen om dit te voorkomen?

Dagboek Nederland onder water?! Komt Nederland onder water te staan? En wat kunnen jij en de politiek doen om dit te voorkomen? Dagboek Dagboek Nederland onder water?! Komt Nederland onder water te staan? En wat kunnen jij en de politiek doen om dit te voorkomen? Dat het klimaat verandert is een feit. Je hoort het overal om je

Nadere informatie

Bewonerspanel Afvalinzameling

Bewonerspanel Afvalinzameling Interne Bedrijven, Gemeente Utrecht onderzoek@utrecht.nl / 030 286 1350 www.utrecht.nl/onderzoek Bewonerspanel Afvalinzameling Novemberpeiling 2014: Afvalinzameling De gemeente Utrecht zet zich in om afval

Nadere informatie

INWONERS SCHAGEN OVER: AFVALSCHEIDING

INWONERS SCHAGEN OVER: AFVALSCHEIDING INWONERS SCHAGEN OVER: AFVALSCHEIDING Gemeente Schagen Mei 2015 www.ioresearch.nl COLOFON Uitgave I&O Research Van Dedemstraat 6c 1624 NN Hoorn 0229-282555 Rapportnummer 2015-28 Datum Mei 2015 Opdrachtgever

Nadere informatie

Meer huishoudelijk afval recyclen

Meer huishoudelijk afval recyclen Meer huishoudelijk afval recyclen Is 2/3 recyclen haalbaar? Samuel Stollman Afvalbrief Meer waarde uit afval (september 2011) Milieudruk afvalbeheer verder verminderen Efficiënt omgaan met grondstoffen

Nadere informatie

Jeroen Winckers. Communicatieadviseur

Jeroen Winckers. Communicatieadviseur Jeroen Winckers Communicatieadviseur 12 juni 2014 De organisatie Milieu Centraal Onafhankelijk kennisinstituut én voorlichtingsorganisatie Bestuur met bedrijven en maatschappelijke organisaties Validatieproces

Nadere informatie

Zoek de. 10 verschillen

Zoek de. 10 verschillen oek de 10 verschillen 4 Wecycle-woordzoeker Kun jij alle woorden vinden in deze Wecycle-woordzoeker? De woorden staan van links naar rechts, van boven naar benden, schuin en van achter naar voren. Streep

Nadere informatie

Communicatieplan afvalscheiding 2014-2015

Communicatieplan afvalscheiding 2014-2015 Communicatieplan afvalscheiding 2014-2015 Achtergrond Op 6 februari 2014 heeft de Commissie Ruimte de nota afvalinzameling en afvalscheiding op weg naar 65%- besproken. Onderdeel van deze nota is het Uitvoeringsplan

Nadere informatie

Doe-opdrachten Aan de slag met afval. Groep 1-2 Groep 3-4-5 Groep 6-7-8

Doe-opdrachten Aan de slag met afval. Groep 1-2 Groep 3-4-5 Groep 6-7-8 Doe-opdrachten Aan de slag met afval Groep 1-2 Groep 3-4-5 Groep 6-7-8 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Groep 1-2 Afval, wat is dat? 4 Afval, apart in de bak! 5 Onze materialenplaat 6 Groep 3-4-5 Verpakkingsboodschap

Nadere informatie

Samen kunnen meer met afval

Samen kunnen meer met afval Samen we kunnen meer met In 2020 willen we in heel Nederland 75% van ons afval scheiden. Samen kunnen we meer met afval Afval, we hebben er dagelijks mee te maken. Niet alleen thuis, maar ook op het werk,

Nadere informatie

BEWONERSCONSULTATIE T.B.V. HET REGIONAAL AFVALBELEIDSPLAN

BEWONERSCONSULTATIE T.B.V. HET REGIONAAL AFVALBELEIDSPLAN BEWONERSCONSULTATIE T.B.V. HET REGIONAAL AFVALBELEIDSPLAN ONDERZOEK INWONERPANEL SOEST GFK, MAART 2014 GfK 2014 Bewonersconsultatie Regionaal Afvalbeleidsplan Maart 2014 1 Inhoud 1. Samenvatting 2. Onderzoeksresultaten

Nadere informatie

Informatiefolder Speciaal voor hoogbouwbewoners december 2015

Informatiefolder Speciaal voor hoogbouwbewoners december 2015 Het gaat beginnen! Per 1 januari 2016 gaat u betalen per keer dat u gebruik maakt van de brengcontainer. Dit is een ondergrondse of bovengrondse container waar u uw afval naartoe brengt en meerdere huishoudens

Nadere informatie

Richtlijn herkenbare afvalscheiding buitenshuis Programma VANG Buitenshuis, Rijkswaterstaat afdeling Afval & Materialen, 16 november 2015

Richtlijn herkenbare afvalscheiding buitenshuis Programma VANG Buitenshuis, Rijkswaterstaat afdeling Afval & Materialen, 16 november 2015 Richtlijn herkenbare afvalscheiding buitenshuis Programma VANG Buitenshuis, Rijkswaterstaat afdeling Afval & Materialen, 16 november 2015 Inhoudsopgave 1. Waarom deze richtlijn? 2. Welke afvalstromen scheiden?

Nadere informatie

Minder geld weggooien

Minder geld weggooien Minder geld weggooien Aanpak voor een lagere afvalstoffenheffing Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Opbouw van de afvalstoffenheffing 4 3. Meer hergebruik 5 4. Verhoogde doelmatigheid van afvalinzameling

Nadere informatie

Lesbrief nr 3. Opdracht 1. Club + app. voor Groep 7 + 8 +

Lesbrief nr 3. Opdracht 1. Club + app. voor Groep 7 + 8 + Lesbrief nr 3 voor Groep 7 + 8 + Download deze lesbrief ook op samsam.net Opdracht 1 Filmpjes kijken op samsam.net Tijdsduur: 10 min. Werkvorm: klassikaal en individueel Doel: introductie van de ReportersClub

Nadere informatie

Handleiding. Handleiding

Handleiding. Handleiding 2 Het lespakket van het Rode Kruis is ontwikkeld naar aanleiding van de inzamelingsactie in oktober. In de week van 3 t/m 7 oktober hebben zij in samenwerking met stichting KICI een inzamelingsactie georganiseerd.

Nadere informatie

Afval, wat doen we ermee?

Afval, wat doen we ermee? Afval, n m e - l e s v o o r g r o e p 8 wat doen we ermee? Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Leerdoelen en lesinhoud... 5 3. Organisatie van de les... 7 Bijlagen A. Werkblad Afval wat doen we er mee?...15

Nadere informatie

Nascheiding kunststoffen. Het heldere alternatief van Attero

Nascheiding kunststoffen. Het heldere alternatief van Attero Nascheiding kunststoffen Het heldere alternatief van Attero Sinds 1 januari 2010 moet elke gemeente in Nederland een fors deel van het kunststof verpakkingsafval scheiden van de rest van het huishoudelijk

Nadere informatie

Milieu: pictogrammen KWALIFICATIE DETAILHANDEL

Milieu: pictogrammen KWALIFICATIE DETAILHANDEL KWALIFICATIE DETAILHANDEL Milieu: pictogrammen Milieuvriendelijk ondernemen (mvo) is een trend in de detailhandel. Het doel van milieuvriendelijk ondernemen is dat een bedrijf rekening houdt met het effect

Nadere informatie

AFVALSCHEIDING IN PURMEREND 2012

AFVALSCHEIDING IN PURMEREND 2012 AFVALSCHEIDING IN PURMEREND 2012 omslag afvalscheiding in purmerend.indd 3 07-11-12 11:29 AFVALSCHEIDING IN PURMEREND 2012 Colofon In opdracht van: Afdeling Uitvoering Contactpersonen opdrachtgever: Jaspert

Nadere informatie

Onderzoek huishoudelijk afval

Onderzoek huishoudelijk afval Onderzoek huishoudelijk afval Gemeente Amersfoort Ben van de Burgwal, Marlies Visser 16 april 2014 Samenvatting Leden van het AmersfoortPanel hebben in maart 2014 deelgenomen aan een onderzoek over het

Nadere informatie

Ontdekdoos Geluid voor groep 5 en 6. docentenhandleiding

Ontdekdoos Geluid voor groep 5 en 6. docentenhandleiding Ontdekdoos Geluid voor groep 5 en 6 docentenhandleiding Uitgave: Amsterdams NME Centrum Ontdekdoos Geluid Docentenhandleiding Het lesmateriaal mag vrij gekopieerd worden voor gebruik op school en is gratis

Nadere informatie

Wat weet jij over biologisch en over de bodem?

Wat weet jij over biologisch en over de bodem? Met leuke vragen, opdrachten en experimenten voor thuis! Wat weet jij over biologisch en over de bodem? Biologisch, lekker natuurlijk! Heb je er wel eens over nagedacht dat alles wat je eet, van een plant

Nadere informatie