Ben de Reu benadrukt dat je stap voor stap naar je doel moet gaan.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Ben de Reu benadrukt dat je stap voor stap naar je doel moet gaan."

Transcriptie

1 Energiebijeenkomst 11 maart 2015 De Inspiratiemiddag Energie is ingeluid door Mariëtte Hamer, voorzitter Sociaal Economische Raad (SER). De Provincie Zeeland en de SER Zeeland organiseren samen een inspiratiebijeenkomst om te laten zien waar Zeeland mee bezig is in relatie tot het nationaal energieakkoord; wat Zeeland kan, waar kunnen we van elkaar leren en hoe ziet de toekomst er uit? Mariëtte Hamer noemt Smart Delta Resources als een prachtig voorbeeld waarbij je op een goede manier gebruik maakt van elkaars reststromen; industriële symbiose. Het is een creatieve manier hoe om te gaan met de uitdagingen van nu en morgen. SER buigt zich over sociaal economische vraagstukken waarbij duurzaamheid ook wordt gezien als een manier om van oude banen naar nieuwe banen te komen. Mariëtte Hamer roept de aanwezigen dan ook op om creatief om te gaan met de uitdagingen van nu en morgen en veranderingen aan te grijpen. Ben de Reu, gedeputeerde Economie van de Provincie Zeeland, presenteert de stand van zaken ten aanzien van het aandeel duurzame energie in Zeeland. Dit is onderzocht door DWA en Zeeland zit nu op een aandeel duurzame energie van 3%. Met huidige plannen/tempo halen we de 6% in Om de doelstelling van 14% te halen zal Zeeland de nieuwe initiatieven die er zijn moeten aangrijpen om dit percentage te halen. Ben de Reu benadrukt dat je stap voor stap naar je doel moet gaan. v.l.n.r.: Luit Ezinga, Mariëtte Hamer en Ben de Reu Realiteit is belangrijk; niet alles kan worden vol gelegd met zonnepanelen. Persoonlijke quote van Ben de Reu is dan ook: 'Hoofd in de wolken, voeten op de vloer'. Verslag workshop 1; Project Energieke Regio Zeeland op 11 maart (link naar verslag) Verslag workshop 2; bestaande woningbouw. (link naar verslag) Verslag workshop 3; Smart Delta Resources Platform (link naar verslag) Verslag workshop 4; Zeeland Waterkrachtland Water als Nieuwe Energiebron (link naar verslag) Verslag workshop 5: Duurzaamheid in nieuwe Zeeuwse Projecten (link naar verslag) Paneldiscussie Luit Ezinga, dagvoorzitter en discussieleider panel en voorzitter SER- Zeeland, vraagt enkele panelleden waar zij kansen zien voor nieuwe werkgelegenheid in Zeeland. Piet Ackermans, bestuurslid stichting Tidal Test Centre, ziet kansen binnen het thema energie uit water. Dit is een relatief nieuw te ontwikkelen sector. Cees Verhage, Directeur Rabobank Walcheren / Noord- Beveland, roept op om ook te denken aan het onderwijs, de studenten. Maak gebruik van lokale initiatieven als Inceptio; een studentenbedrijf dat op zoek is naar stageplekken. Bij de vraag wat de Provincie Zeeland en Zeeuwse gemeenten moeten doen om meer duurzame energie op te wekken en energie te besparen benadrukt Jos Bongers dat niks vanzelf gaat en gemeenten en provincie meer de regie zouden kunnen nemen. Conny Miermans, wethouder Borssele, haalt het voorbeeldproject Duurzaam Diekedamme aan, waarbij er al sprake is van een goede samenwerking tussen provincie en gemeente. Edie Engels, directeur ICL- IP, benadrukt dat

2 werkgelegenheidsbehoud minstens zo belangrijk is als het creëren van nieuwe banen door promotie van duurzame energie. Vanuit de zaal wordt door Marten Wiersma, (Voorzitter Zeeuwind), aandacht gevraagd voor verduurzaming van de bebouwde omgeving; dit zorgt voor energiebesparing, levensloopbestendige woningen en werkgelegenheid in de bouwsector. Delta als energiebesparingsbedrijf ipv energieleverancier? Marten Wiersma stelt dat overheden wet- en regelgeving aan zouden moeten kunnen passen; het Zeeuwse energieverbruik ligt voor een groot gedeelte bij de industrie (74%), daar is dan ook het meeste te halen. Als afsluiting nodigt Luit Eijzinga de panelleden uit om richting de aanwezigen een boodschap/idee mee te geven vanuit de workshops die ze hebben geleid. Conny Miermans, dagvoorzitter van de workshop bestaande woningbouw, roept op tot het gezamenlijk opzetten van een energieloket waar burgers alles kunnen vinden omtrent dit thema. Piet Ackermans dagvoorzitter workshop Zeeland Waterkrachtland - gooit een balletje op om Zeeland te branden als Energyvalley; denk groter dan Zeeland, ga maar na, iedereen kent Siliconvalley! Eddie Engels, dagvoorzitter workshop Smart Delta Resources, roept op om samen te werken met SDR open te staan voor meningen van anderen; communicatie is van wezenlijk belang. Cees Verhage dagvoorzitter van de workshop Energieke Regio Zeeland, ziet de aanwezige als 175 ambassadeurs die het woord kunnen verspreiden en in hun dagelijkse werkzaamheden het verschil kunnen maken. Als afsluiting merkt Jos Bongers dagvoorzitter van de workshop duurzaamheid in nieuwe Zeeuwse projecten, op dat hij graag bij de volgende Inspiratiesessie Energie meer jongeren en meer vrouwen zou willen zien tussen de aanwezigen! Verslag workshop 1; Project Energieke Regio Zeeland. Cees Verhage (namens de Zeeuwse Rabobanken) meldt dat vandaag de officiële kick- off van het Zeeuwse project is. Het project Energieke Regio is geboren op Goeree- Overflakkee in het voorjaar van Gelet op de behaalde resultaten is nu de tijd rijp om met de Energieke Regio in Zeeland aan de slag te gaan. Er is een aantal partijen die er in Zeeland aan trekken, te weten de Rabobanken, Kenniswerf en Foodport Zeeland. Cees vindt het belangrijk dat het project zoveel mogelijk een Zeeuwse inkleuring krijgt. Krijn Ratsma, projectleider van Energieke Regio, licht het project inhoudelijk toe. Er is op Goeree- Overflakkee gestart met een 16tal bedrijven en maatschappelijke organisaties vanuit verschillende sectoren. Hieruit is naar voren gekomen dat het daadwerkelijk loont om energie te besparen, duurzame energie op te wekken, het comfort voor bewoners en medewerkers te verbeteren en tot lagere kosten te komen. Daarmee sluit men aan bij de doelstellingen van het landelijke Energieakkoord. Uit de ervaringen tot nu toe (op basis van 50 deelnemers) blijkt dat: a. de terugverdientijd van de investeringen meestal ligt tussen de 2 en 7 jaar. b. de gemiddelde investeringssom gemiddeld bedraagt. c. bij elke deelnemer relatief eenvoudig tenminste 10 à 20% energiebesparing is te realiseren. Krijn schat in dat uitvoering van het project in Zeeland (met 400 deelnemende bedrijven en maatschappelijke organisaties) 80 tot 160 nieuwe arbeidsplaatsen oplevert, een investeringssom met zich brengt van 28 miljoen en een jaarlijkse besparing op de energierekening van 4 miljoen oplevert. De deelnemers betalen ongeveer 400 voor de nulmeting. Deze bevat een advies waar de kansen op energiebesparing en duurzame energieopwekking zitten. Daarna is een meer gedetailleerd advies mogelijk. Voor meer informatie zie ook

3 Uit het advies aan Kaasboerderij Schellach (toelichting door Els Mesu) zijn enkele voorstellen gekomen om energie te besparen en om zelf (meer) duurzame energie op te wekken. Er zijn echter nog een paar knelpunten te overwinnen. Dat heeft te maken met de zgn. postcoderoos, de aanwezigheid van asbestplaten op daken en het feit dat de Kaasboerderij een grootverbruiker is en daarom een relatief lage energieprijs moet betalen. Dit laatste punt werkt de opwekking van duurzame energie op het eigen bedrijf niet in de hand. En daarnaast heeft Kaasboerderij Schellach nog andere investeringsplannen, zodat er prioriteiten gesteld dienen te worden. Cees Verhage sluit de workshop af. Belangstellenden kunnen zich bij de initiatiefnemers melden of bij Krijn Ratsma. Cees benadrukt dat voor ondernemers/deelnemers energiebesparing en opwekking van duurzame energie winst opleveren en zeker in deze moeilijke tijden moet dat ondernemers aanspreken. Het is het doel om de werkzaamheden die nodig zijn om energiebesparing en duurzame energieopwekking te realiseren zoveel mogelijk door plaatselijke (lees: Zeeuwse) mkb- bedrijven te laten uitvoeren. Naar aanleiding van deze workshop zijn de initiatiefnemers inmiddels door vier Zeeuwse gemeenten benaderd om samen met de plaatselijke ondernemersverenigingen het project Energieke Regio uit te voeren. Verslag workshop 2; Bestaande woningbouw. Wethouder Miermans (gemeente Borsele) gaf een inleiding op de workshops. Ze is voor aanvang van de presentaties nagegaan wie de beide workshops heeft bezocht. Uit een korte vragenronde blijkt dat de workshop bezocht zijn door vertegenwoordigers van zowel overheden, politiek, het bedrijfsleven, NGO s en (potentiele) burgerinitiatieven. Marcel Aanen (gemeente Borsele) gaf een korte toelichting op het gestelde in het SER- Energieakkoord met betrekking tot de bestaande woningbouw en de rol van gemeenten hierbinnen. Doelstellingen Energieakkoord Besparing finale energieverbruik met 1,5% per jaar. Bestaande bouw: bestaande woningen en andere gebouwen per jaar minimaal twee labelstappen laten maken; Zeeuwse particuliere woningvoorraad: woningen Gemiddeld energielabel C- D Energiekosten Zeeuwse woningen per jaar: 240 miljoen Energieverspilling Zeeuwse woningen 68 miljoen (28%) Energiebesparing is niet het enige doel. Het gaat woningeigenaren ook om comfortverbetering, waard verhoging, gezondheid, betaalbaarheid e.d. Gemeenten worden vanuit het SER- Energieakkoord gestimuleerd om de energieke samenleving in beweging te brengen en particuliere woningeigenaren te stimuleren om tot (energetische) woningverbetering over te gaan. Voor de individuele woningeigenaar zullen zij hiervoor een energieloket ontwikkelen. Een website voor woningeigenaren met de volgende kenmerken: Gericht op individuele woningeigenaar Tips, filmpjes, grafieken, voorbeelden e.d. over energiebesparing in uw woning Informatie subsidies en leningen Informatie lokale (burger)initiatieven Koppeling lokale installateurs, aannemers e.d. Actieve helpdesk (e- mail, twitter, telefoon, facebook)

4 Gemeenten zullen ook een subsidieregeling ontwikkelen. De regeling is gericht op lokale (burger)initiatieven. Wanneer zij activiteiten ontwikkelen gericht op energiebesparing in de bestaande woningvoorraad, die in particulier eigendom is, kunnen zij in aanmerking komen voor 3000,- subsidie. Deze initiatiefnemers kunnen bijvoorbeeld voortkomen uit dorps- en wijkraden, buurt- en sportverenigingen en lokale energiecoöperaties (collectieven). De subsidie kunnen zij gebruiken voor het inhuren van advies, ontwikkelen van communicatiemiddelen, organiseren van bijeenkomsten etc. In de periode september september 2016 kan men in vier tenders subsidieaanvragen indienen. Melissa Ernst (ZMf) en Ad Phernambucq (Zeeuws Klimaatfonds) gaven een toelichting op het Energie Service Punt. Dit Energie Service Punt verbindt, ondersteunt en positioneert lokale burgerinitiatieven (collectieven). Zie bieden hen onafhankelijke informatie, stimuleren onderlinge kennisuitwisseling en geven procesondersteuning. In 2015 heeft het Energie Service Punt de volgende doelstellingen: Helpdeskfunctie en actief ondersteunen van drie lokale initiatieven Opzetten van ambassadeursnetwerk Ondersteunen (sport)verenigingen incl. thema- avond veldverlichting Provinciale bijeenkomst actueel onderwerp Communicatie (middels website, energienieuwsbrief, factsheets etc.) Tot slot geeft Anja van der Lugt, vertegenwoordigster van dorpsteam de Beer Gaat Los (Baarland) een presentatie. Deze initiatiefgroep ontwikkeld allerlei initiatieven ter verbetering van de lokale leefbaarheid en leefomgeving. Zij stimuleren woningeigenaren ook actief om hun woning te verbeteren. Zo hebben zij dit jaar van alle woningen een warmtefoto laten maken. Deze warmtefoto hebben zij huis- aan- huis toegelicht aan de woningeigenaren. Op de foto komt zee duidelijk naar voren waar de woning warmte lekt en op basis hiervan vragen zij woningeigenaren in hoeverre hun woning geïsoleerd is, hoe oud hun cv- installatie is, of zij gebruik maken van duurzame energietechnieken en in hoeverre hun woning levensloopbestendig is. Daarbij vragen zij de woningeigenaar in hoeverre men interesse heeft in dergelijke zaken. Zo heeft men een goed inzicht verkregen in de bestaande woningkwaliteit, de mogelijkheden om deze te verbeteren en de interesse hierin bij de woningeigenaar. Met deze informatie kan men woningeigenaren gericht informeren, adviseren en in de toekomst zelfs mogelijk gezamenlijke inkoopacties voor het dorp organiseren. Verslag workshop 3; Smart Delta Resources Platform Slimme Energie & Grondstof uitwisselingen in de Delta Regio Edie Engels, directeur van ICL- IP en Kees Biesheuvel, Technology Innovation Manager van Dow Benelux NV gaven een inleiding over het Smart Delta Resources platform. Door afvalstromen en reststromen uit te wisselen, hopen twaalf grote bedrijven in de Delta regio miljoenen euro's te besparen. De Zeeuwse industrie staat onder druk door hoge prijzen voor grondstoffen en energie. Dankzij de snelle opkomst van schaliegas in Noord- Amerika kan dezelfde fabriek daar veel goedkoper produceren. Door zuiniger en slimmer met energie en grondstoffen om te gaan, versterken bedrijven hun concurrentiepositie. Twaalf bedrijven hebben zich verenigd in het platform Smart Delta Resources (SDR) dat wordt ondersteund door de provincie en ontwikkelingsmaatschappij Impuls. De bedrijven hebben vrijuit data met elkaar gedeeld en samen mogelijkheden voor uitwisseling bedacht. Dit leverde een groslijst van ideeën op voor mogelijk projecten. Op basis daarvan hebben technici van de betrokken bedrijven mogelijk projecten benoemd. Begin van het jaar zijn kansrijke projecten geselecteerd zoals uitwisseling van waterstof en samen water zuiveren. Een vijftal projecten wordt dit jaar nader uitgewerkt. Er is vooral gemis aan een pijpleiding infrastructuur tussen de bedrijven om energie- eng grondstoffen uit te wisselen.

5 De syngassymbioase tussen Arcellor Mittal en Dow is een veelbelovende business case met een CO2- emissiereductie die kan oplopen tot 5 Mton vergelijkbaar met een windmolenpark van 2000 molens van 3 MW. De watersofsymbiose tussen Dow, Yara en ICL- IP kan een CO2- emissireductie opleveren wat overeenkomt met een windmolenpark van 12 turbines. Het aanwezig publiek reageerde enthousiast op de presentaties. Aanwezigen van het bedrijf Rosier vonden de gepresenteerde projecten fenomenaal en herkenden de problematiek van de infrastructuur. Aanwezigen van Century Aluminium vonden de CO2- getallen enorm, maar wezen op het risico van afhankelijkheid van elkaar, betrouwbaarheid en redundancy. Het belang van samenwerking met kennisinstituten werd genoemd. Kees Biesheuvel meldde dat er dagelijks contact is met de universiteit van Gent, Delft en Eindhoven. Talenten worden aangetrokken uit Zuid- Amerika, maar de instroom vanuit technisch studies hier in Nederland trekt ook aan. Via zogenaamde sweet spot analyses wordt gekeken of op ander plekken in de wereld ook de hier gevonden symbioses gerealiseerd kunnen worden. Verslag Workshop 4; Zeeland Waterkrachtland Water als Nieuwe Energiebron 'De toekomst voor Energie uit Water in Nederland heeft veel potentie'. Daarbij doelt Piet Ackermans niet op de hoeveelheid MW maar op het exportpotentieel en de potentie in de wereld. 'In Nederland een paar 100 MW, wereldwijd 5-10% in de energiemix en 100 procent voorspelbaar!' Tijdens de deelsessies zijn twee figuren te zien afkomstig uit het Ecofysrapport 'Marktkansen en bijdrage aan verduurzaming van innovatieve technologie voor energie uit water'; de schatting van de omvang van het exportpotentieel - en de kansrijke technologieclusters. Hieruit is op te maken dat een aantal technologieclusters in de toekomst een significante bijdrage kunnen leveren aan de duurzame energietransitie in NL én het Spreker en discussieleider Piet Ackermans, business line directeur Infra Antea Group, bestuurslid van Stichting Tidal Test Centre exportpotentieel. Daarnaast stelt Piet dat niet moet worden vergeten dat Energie uit Water een beginnersindustrie is, en deze, bijvoorbeeld in vergelijking met Wind op Zee, 10 jaar achter loopt qua ontwikkeling. Discussie met behulp van ballonnen Kijkend naar Zeeland zijn er veel initiatieven op het gebied van getijdenenergie. Het is een kennisindustrie in opbouw waarbij in Zeeland de focus ligt op laag verval 'near shore' getijden energie. Er zijn verschillende lopende initiatieven in Zeeland, o.a; de plaatsing van turbines in een opening van de Oosterscheldekering, het project Getijdencentrale Brouwersdam, het project Pro- Tide en de ontwikkeling van het Tidal Test Centre Grevelingen. Piet geeft aan te geloven in de toekomst van Energie uit Water. Waarbij zijn overtuiging is dat het gaat om een mooi product met een enorm exportpotentieel.

6 De discussie wordt gestart met het uitdelen van ballen en de vraag of het nuttig is dat de Provincie Zeeland in de toekomst actief betrokken blijft bij deze projecten/ontwikkelingen; met andere woorden ziet u potentie voor Zeeland? Op deze vraag werd verschillende gereageerd. Een aanwezige turbinebouwer sprak over een ervaring die hij had opgedaan tijdens een bezoek aan China een week eerder. Hij vertelde dat je als Nederland in China niet moet uitleggen dat je kennis hebt van water. Dit moet je benutten als BV Nederland, maar wil je wat verkopen dan moet je het wel kunnen laten zien! Hier zijn proeflocaties in Zeeland uitermate geschikt voor. De vraag of het Tidal Test Centre (TTC) bij de Flakeesse Spuisluis (FSS) wel zo uniek is en anders is dan de ontwikkelingen op bijvoorbeeld Orkney is volgens Pieter een volmondig ja. Het TTC bij de FSS focust zich op laag verval getijden techniek, als onderdeel van TTC Nederland biedt Nederland verschillende testsites aan met ieder hun eigen karakteristiek. Een andere turbinebouwer haakt aan bij het testen in Zeeland. Hierbij geeft hij aan dat het uitermate belangrijk is om de elementen erop los te kunnen laten, uiteindelijk moet je techniek 'overleven' op zee. Daarnaast zijn er zaken als geluidsoverlast (onder water) die je graag wilt testen. Er zijn ook studenten aanwezig (Procestechniek, HZ University of Applied Sciences) die enthousiast reageren op deze nieuwe sector en het leuk lijkt om hier in te werken. Zeker nu de Windmolenindustrie zoveel controverse kent ten aanzien van landschapsvervuiling. Het waren niet alleen positieve geluiden; zo sprak een aanwezige over een hype, zeker als het gaat over de kleine getijverschillen. Hans van Breugel, voorzitter van de belanggroep Energie uit Water (EWA), legt uit dat vanuit de EWA al een tijd lang gesproken wordt over level playing field voor buitenland, ook vanuit overheden. Bij EZ nog steeds muur omdat met zeer gefocust is op het halen van doelstellingen. Hans plijt ervoor om als branch 1 geluid te laten horen richting Den Haag. Binnen NL draagt het weinig bij aan energieakkoord, mondiaal draagt het wel bij, buitenlanders willen toch in NL zien wat ze kopen. Werkgelegenheid en exportpotentieel. Wat we niet willen is dat we de Energiewende missen, wij willen dat NL internationaal de MW parken Getijdenenergie gaat leveren. Maar let op, landen als Frankrijk, Canada en Engeland gaan ook hard investeren! Energie uit Water is een kennisintensieve industrie, daarom wordt ook de vraag gesteld of onderwijsinstellingen voldoende zijn aangesloten bij de initiatieven in Zeeland? Een vertegenwoordiger van de HZ University of Applied Sciences geeft aan dat de Hogeschool nog erg traditioneel denkt, Proven Technology, en dat dit eerst moet veranderen. Bij de vraag of Zeeland meer inzet moet leveren (bestuurlijk) wordt door een Groen Links vertegenwoordiger gevraagd om reflectie. Wie is verantwoordelijk? Provincie Zeeland speelt hier een bescheiden rol, hoeveel bestuurlijke kracht moet hier dan voor worden ingezet? De provincie Zeeland heeft beperkte kapitaal kracht, en daarnaast is Zeeland ook maar een stuk van het gebied waar het uiteindelijk over gaat.

7 Verslag workshop 5: Duurzaamheid in nieuwe Zeeuwse projecten. Cees Slager van Molecaten gaf een inleiding over duurzaamheid binnen het project Waterdunen. Een van de uitgangspunten is dat een vakantiehuisje eigenlijk maar een levensduur heeft van 10 jaar en dan weer vernieuwd moet worden. Daarom kiezen zij voor modulair bouwen op zodanige wijze dat alles weer gerecycled kan worden. Zij gaan van het lineaire systeem naar kringloopsystemen (Circulaire Economie). Ook bouwt men net van de grond vanwege belastingtechnische regels, men kan dan in 10 jaar afschrijven. Molecaten spreekt niet van de drie P s maar van de vier P s (People, Planet, Profit en Place). Diverse voorbeelden van duurzaamheid werden genoemd zoals, Piepschuim EPS wanden met warmt opneembare verf Warmte accumulerende vloeren Auto s onder pergola s met zonnecollectoren Ventilatie systemen goed uitgedacht Nebasco composiet materialen Bewegwijzering in het donker in de paden, geen palen met borden Etc. Over een heel jaar gezien is men energieneutraal, echter piek verbruiken zorgen dat er ook nog een conventionele energie infrastructuur moet worden aangelegd. Een andere grote uitdaging is het regenwaterbeheer en het afvalwaterbeheer. Huidige oude wetgeving dwingt nog tot een dubbel systeem hetgeen de lol van de duurzaamheid tempert. De tweede inleiding werd gegeven door Lambert den Dekker van het adviesbureau DWA. Zij hebben in opdracht van de provincie een menukaart samengesteld welke inzicht geeft in de meest kansrijke mogelijkheden om te komen tot energieneutraliteit. Het benutten van kansen in de omgeving staat hierbij centraal. Van verschillende mogelijkheden is onderzocht in hoeverre deze bij kunnen dragen aan de ambitie van energieneutraliteit en welke consequenties dit heeft, bijvoorbeeld op financieel vlak. Technisch is het niet zo moeilijk voor de marinierskazerne, instaleren van een windmolen van 3,5 MW en- of 50,000 m2 dak met zonnepanelen. Een zeer interessante optie is een link aan te gaan met de in de buurt gelegen RWZI. De waterschappen willen op den duur alle RWZI s ombouwen naar Energie fabrieken (biogas, warmte, etc). Dit geeft mogelijkheden, ook voor andere projecten.

GLOEI 2015 & de werkgemeenschappen in het kort

GLOEI 2015 & de werkgemeenschappen in het kort GLOEI 2015 & de werkgemeenschappen in het kort GLOEI = sociale duurzaamheid, van A naar anders. Anders denken, nieuwe wegen bewandelen en nieuwe, niet voor de hand liggende samenwerking tot stand brengen

Nadere informatie

Masterclass Provincie Zuid-Holland Gouda 17 september 2015

Masterclass Provincie Zuid-Holland Gouda 17 september 2015 Masterclass Provincie Zuid-Holland Gouda 17 september 2015 Krijn Ratsma (architect en voorzitter Stichting Energieke Regio) inhoud: ontstaan Energieke Regio opzet van het project ook in uw regio? bedrijvencoöperatie?

Nadere informatie

Energieke Regio in vogelvlucht

Energieke Regio in vogelvlucht Energieke Regio in vogelvlucht Krijn Ratsma (architect en voorzitter Stichting Energieke Regio) inhoud: ontstaan opzet ontwikkeling rol van de gemeente vragen (en antwoorden) ontstaan Energieke Regio er

Nadere informatie

Energieke Regio in Holland Rijnland? Alphen aan den Rijn 11 november 2015

Energieke Regio in Holland Rijnland? Alphen aan den Rijn 11 november 2015 Energieke Regio in Holland Rijnland? Alphen aan den Rijn 11 november 2015 Krijn Ratsma (architect en voorzitter Stichting Energieke Regio) inhoud: ontstaan Energieke Regio opzet van het project ook in

Nadere informatie

Ontbijtbijeenkomst GRIC Gilze en Rijen 16 september 2015

Ontbijtbijeenkomst GRIC Gilze en Rijen 16 september 2015 Ontbijtbijeenkomst GRIC Gilze en Rijen 16 september 2015 Krijn Ratsma (architect en voorzitter Stichting Energieke Regio) inhoud: ontstaan Energieke Regio opzet van het project ook in Gilze en Rijen? ons

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Smart Delta Resources Platform

Smart Delta Resources Platform Platform Slimme Energie & Grondstof uitwisselingen in de Delta Regio Het resultaat van gezamenlijke inzet is groter dan de som van de individuele inspanningen 3 September 2015 Ger Spork, Program Manager

Nadere informatie

Ontwikkelingen Zonne-energie

Ontwikkelingen Zonne-energie Ontwikkelingen Zonne-energie : Energieke Samenleving onderweg naar morgen Bert Bakker NIEUW: Bezuidenhoutseweg 50 2594 AW Den Haag 070 3040114 De oorsprong van (duurzame) energie De zon als energieleverancier

Nadere informatie

Workshop Groene Euro s Scoren. welkom

Workshop Groene Euro s Scoren. welkom Workshop Groene Euro s Scoren welkom Workshop Groene Euro s Scoren Workshop Groene Euro s Scoren - 2 & 3 december 2014 - Welkom en toelichting - Trias Energetica: van inzicht naar aanpak - Project Energieke

Nadere informatie

Zonnecoöperatie West-Friesland Burgerinitiatief. 1 september 2014

Zonnecoöperatie West-Friesland Burgerinitiatief. 1 september 2014 Zonnecoöperatie West-Friesland Burgerinitiatief 1 september 2014 Programma: Welkom! Wethouders Wijnne en Nootebos aan het woord Werkgroepleden Presentatie plannen Vragen? Afsluiting: circa 21.30 uur Wethouder

Nadere informatie

Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN

Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN Energiek Alphen aan den Rijn AGENDA 1. Opening 2. Wie en wat is Energiek Alphen aan den Rijn 3. Gemeente

Nadere informatie

Smart Delta Resources

Smart Delta Resources Smart Delta Resources Slimme Energie & Grondstof uitwisselingen in de Delta Regio Het resultaat van gezamenlijke inzet is groter dan de som van de individuele inspanningen Werkconferentie Energieakkoord

Nadere informatie

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE WATER- SCHAPPEN & ENERGIE Resultaten Klimaatmonitor Waterschappen 2014 Waterschappen willen een bijdrage leveren aan een duurzame economie en samenleving. Hiervoor hebben zij zichzelf hoge ambities gesteld

Nadere informatie

Sportverenigingen naar een duurzame energiehuishouding

Sportverenigingen naar een duurzame energiehuishouding Sportverenigingen naar een duurzame energiehuishouding Aanleiding Kansen voor besparingen Belangstelling bij sportverenigingen Resultaten pilotprojecten Project Energieke Sportverenigingen in Borsele Aanvragen

Nadere informatie

Deel 3: voorbeeldaanpak bedrijven en maatschappelijk vastgoed

Deel 3: voorbeeldaanpak bedrijven en maatschappelijk vastgoed Deel 3: voorbeeldaanpak bedrijven en maatschappelijk vastgoed Inhoud 1. Maak van uw gemeente een Energieke Regio... 2 2. De start... 3 3. Het vervolg... 4 4. Aanbod... 5 1 1. Maak van uw gemeente een Energieke

Nadere informatie

VAN HARTE WELKOM INFORMATIE AVOND PV- PROJECT NAMENS WETHOUDER TON ANCION OP DE. Duurzame Verlichting Landgraaf

VAN HARTE WELKOM INFORMATIE AVOND PV- PROJECT NAMENS WETHOUDER TON ANCION OP DE. Duurzame Verlichting Landgraaf 1 NAMENS WETHOUDER TON ANCION VAN HARTE WELKOM OP DE INFORMATIE AVOND PV- PROJECT Duurzame Verlichting Landgraaf PROJECTLEIDER GEMEENTE LANDGRAAF: RONALD BOUWERS ALGEMEEN Een van de milieu ambities van

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

Doelstelling en doelgroep

Doelstelling en doelgroep klimaat op maat Klimaat op maat Het klimaat verandert en de olievoorraden raken langzaamaan op. Dat laatste betekent concreet dat de energieprijzen naar verwachting flink stijgen in de komende decennia.

Nadere informatie

ECO Oostermoer in oprichting

ECO Oostermoer in oprichting Samen sterk voor een leefbaar en duurzaam platteland ECO Oostermoer in oprichting Nieuwsbrief 18 juni 2012 Voor u ligt de eerste nieuwsbrief van ECO Oostermoer, waarin wij u nader informeren over de stand

Nadere informatie

PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE

PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE 1 PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE BIJEENKOMST 3 DECEMBER 2015 Programma Duurzaam Landgraaf TON ANCION WETHOUDER GEMEENTE LANDGRAAF RONALD BOUWERS PROJECTLEIDER DUURZAAMHEID WIE ZIJN WIJ? PROJECTTEAM

Nadere informatie

Onderwerpen presentatie

Onderwerpen presentatie Community of Prac/ce LOKALE DUURZAME ENERGIEBEDRIJVEN Onderwerpen presentatie - Welke kaders geeft het Energieakkoord voor energiebesparing en efficiency? Welke doelen zijn gesteld en welke instrumenten/regelingen

Nadere informatie

Stadsdialoog particuliere woningverbetering

Stadsdialoog particuliere woningverbetering Stadsdialoog particuliere woningverbetering Jasper van der Wal, Hiske de Ridder en Rob van Beek 6 oktober 2013 14.30 uur Opening 14.35 uur Terugkoppeling resultaten van de stadsenqûete 14.45 uur Nadere

Nadere informatie

Welkom Energie besparen en opwekken met PV panelen ECOPARK DE LIMES, ALPHEN AAN DEN RIJN, 16 JULI 2015

Welkom Energie besparen en opwekken met PV panelen ECOPARK DE LIMES, ALPHEN AAN DEN RIJN, 16 JULI 2015 Welkom Energie besparen en opwekken met PV panelen ECOPARK DE LIMES, ALPHEN AAN DEN RIJN, 16 JULI 2015 Een beter klimaat begint bij jezelf! Erik de Ruijter, Coöperatie EnergiekAlphen SAMEN, LOKAAL EN DUURZAAM

Nadere informatie

12-12-2014 thuis in energie presentatie Duurzaam4Life 3

12-12-2014 thuis in energie presentatie Duurzaam4Life 3 Programma 20:00 Plenaire aftrap VKK Energie inspiratie Otto Willemsen AGEM samen op weg Guus Ydema Provinciale regelingen Maarten Visschers Leefbaarheid en gemeenschapsvoorzieningen Peter van Heek 20:30

Nadere informatie

Raadscommissievoorstel

Raadscommissievoorstel Raadscommissievoorstel Status: Voorbereidend besluitvormend Agendapunt: 7 Onderwerp: Meerjarenprogramma Duurzaamheid 2014-2015 Datum: 12 november 2013 Portefeuillehouder: dhr. N.L. Agricola Decosnummer:

Nadere informatie

Ik wil zonnepanelen. Presentatie: Joop Eising van Invent www.invent.nl Erik Koning van Energiewacht www.ewacht.nl

Ik wil zonnepanelen. Presentatie: Joop Eising van Invent www.invent.nl Erik Koning van Energiewacht www.ewacht.nl Ik wil zonnepanelen. Presentatie: Joop Eising van Invent www.invent.nl Erik Koning van Energiewacht www.ewacht.nl Aanleiding vereniging voor energiebesparing: 1 hogere gemeentelijke tarieven voor verenigingen

Nadere informatie

Green Deal Leiden: wonen en energie

Green Deal Leiden: wonen en energie Green Deal Leiden: wonen en energie Samen meters maken Bart van Geleuken, projectleider Green Deal Introductie Leidse Green Deal Toelichting doel Leidse Green Deal Leidse voorbeelden wonen en energie Voorbeelden

Nadere informatie

Energieakkoord: Wij zijn aan zet!

Energieakkoord: Wij zijn aan zet! Energieakkoord: Wij zijn aan zet! Energieakkoord in het kort - Akkoord over energiebesparing binnen de SER tussen overheid, natuur- en milieuorganisaties, vakbonden, energieproducenten, netbeheerders,

Nadere informatie

5.2 Energiebesparing in de bestaande bouw: Op zoek naar een business case voor lokale initiatieven

5.2 Energiebesparing in de bestaande bouw: Op zoek naar een business case voor lokale initiatieven 5.2 Energiebesparing in de bestaande bouw: Op zoek naar een business case voor lokale initiatieven Alfons Ramb Energiek Leiden Rolf Steenwinkel Amsterdam Energie Ron de Graaf Hoom Renske den Exter - Hoom

Nadere informatie

Bio Base Europe Innovation & Training for the bio-based economy

Bio Base Europe Innovation & Training for the bio-based economy Biopark Terneuzen Duurzame havens Bio Base Europe Innovation & Training for the bio-based economy Terneuzen Diepgang 12,50 meter Oppervlakte circa 2100 ha Ports of Vlissingen and Terneuzen Vlissingen Diepgang

Nadere informatie

ADVIES BURGEMEESTER EN WETHOUDERS. Het college besluit Gemeentesecretaris dubbelklik hier

ADVIES BURGEMEESTER EN WETHOUDERS. Het college besluit Gemeentesecretaris dubbelklik hier Onderwerp: Energiemarkt en wijkgerichte aanpak Vertrouwelijk: Nee Portefeuillehouder: J.J.N.J. Beemsterboer Opsteller: I. Zwart/C. Ekel Registratienr.: Dubbelklik hier Datum: 3 maart 2015 Afdeling/team:

Nadere informatie

Wij brengen energie. Waar mensen licht en warmte nodig hebben

Wij brengen energie. Waar mensen licht en warmte nodig hebben Wij brengen energie Waar mensen licht en warmte nodig hebben Energie in goede banen De beschikbaarheid van energie bepaalt in grote mate hoe we leven: hoe we wonen, werken, produceren en ons verplaatsen.

Nadere informatie

Graag willen we hierover met u in gesprek.

Graag willen we hierover met u in gesprek. JNJ-Projecten Van Steenbergenlaan 28 3931 WR Woudenberg Tel: 06-53833841 KvK: 32129240 IBAN: NL29KNAB0283505745 www.jnjprojecten.com JNJ-Projecten portfolio producten en diensten. Uw kenmerk Ons kenmerk

Nadere informatie

Onderwerp: Kaders voor windenergie

Onderwerp: Kaders voor windenergie Aan het Algemeen Bestuur Datum: 02-10-2013 Onderwerp: Kaders voor windenergie Voorstel 1. Vaststellen van beleidskaders voor windenergie-initiatieven; 2. Kennis te nemen van het initiatief voor een windmolenpark

Nadere informatie

Workshop J De kracht van een klimaatfonds. 05 april 2011

Workshop J De kracht van een klimaatfonds. 05 april 2011 Workshop J De kracht van een klimaatfonds 05 april 2011 Presentatie Ad Phernambucq Zeeuws Klimaatfonds: Klimaatneutraal met Zeeuwse Projecten Nationaal Energie- en klimaatbeleid Doelstelling: Duurzame

Nadere informatie

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy.. regjw. /3. 00 0 60 3 5 proowverartw.: 'So ~- INQEKDMEN Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013 GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..si Zon Op School Initiatiefvoorstel aan de Raad Jos Reinhoudt, GroenLinl

Nadere informatie

7-PUNTENPLAN 2013-2014

7-PUNTENPLAN 2013-2014 7-PUNTENPLAN 2013-2014 oplegger bij het meerjarig actieplan DUURZAME WADDENEILANDEN OP WEG NAAR EEN ENERGIEKE TOEKOMST IN 2020 1 1. Inleiding Dit 7-punten plan is een oplegger bij het meerjarig actieplan

Nadere informatie

Duurzaamheid is meer dan emotie het levert ook geld op

Duurzaamheid is meer dan emotie het levert ook geld op 1. Wat is het gemiddelde water-, elektra- en gasverbruik voor een huishouden en wat kost dat per jaar, per maand? Hoeveel betaalt u daarvan aan belasting? Bij een gemiddeld huishouden van 2,2 personen

Nadere informatie

Juryrapport Zeeuwse Ace Awards

Juryrapport Zeeuwse Ace Awards Juryrapport Zeeuwse Ace Awards Algemeen Het Zeeuws Klimaatfonds is één van de tien internationale partners in het Europese ACE-project. ACE staat voor Academy of Champions for Energy. De doelstelling van

Nadere informatie

Hartelijk Welkom! Gemeentehuis Capelle aan den IJssel 26 november 2013

Hartelijk Welkom! Gemeentehuis Capelle aan den IJssel 26 november 2013 Hartelijk Welkom! Gemeentehuis Capelle aan den IJssel 26 november 2013 Agenda 20.00 uur Opening door wethouder (introductie zonatlas) Jouke van Winden 20.20 uur Introductie Energie Collectief Capelle (ECC)

Nadere informatie

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB Gemeenten hebben forse ambities op het gebied van duurzaamheid, innovatie en lokale

Nadere informatie

Naar een klimaatneutrale sportvereniging

Naar een klimaatneutrale sportvereniging Naar een klimaatneutrale sportvereniging Leidraad voor het maken van een eigen projectplan of Plan van Aanpak Inleiding Steeds meer sportverenigingen met een eigen accommodatie komen in actie om energie

Nadere informatie

DRENTHE DUURZAAM. 10 punten om met de Drenten te komen tot een nog mooier Drenthe

DRENTHE DUURZAAM. 10 punten om met de Drenten te komen tot een nog mooier Drenthe DRENTHE DUURZAAM 10 punten om met de Drenten te komen tot een nog mooier Drenthe FEBRUARI 2015 Inleiding Duurzaamheid is de pijler voor een vitaal Drenthe. Dat is het uitgangspunt voor de PvdA in Drenthe.

Nadere informatie

Duurzaamheidsonderzoek en subsidiescan Combibad De Vliet te Leiden. 11 februari 2016

Duurzaamheidsonderzoek en subsidiescan Combibad De Vliet te Leiden. 11 februari 2016 Duurzaamheidsonderzoek en subsidiescan Combibad De Vliet te Leiden 11 februari 2016 1 Managementsamenvatting Inleiding De gemeente Leiden heeft in haar duurzaamheidsambitie doelen gesteld voor de korte

Nadere informatie

Communiceren met ouderen

Communiceren met ouderen Communiceren met ouderen 1. Introductie a) Het SEE-GREEN project Het SEE-GREEN project is een Europees initiatief om de gevolgen voor de oudere generatie burgers in onze gemeenschappen te bepalen wanneer

Nadere informatie

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Burgers, bedrijven, milieu-organisaties en overheden hebben vandaag op initiatief van minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en

Nadere informatie

Financieringsmogelijkheden Verenigingen of MKB (#020)

Financieringsmogelijkheden Verenigingen of MKB (#020) Financieringsmogelijkheden Verenigingen of MKB (#020) (Voor)financiering door een derde 1. Zonline Doneer de zon: Zonline biedt in samenwerking met Urgenda de mogelijkheid om via crowdfunding zonnepanelen

Nadere informatie

Energietransitie en schaalvoordelen

Energietransitie en schaalvoordelen Energietransitie en schaalvoordelen Samenvatting McKinsey-onderzoek Oktober 2013 CONTEXT Recent is door McKinsey, in opdracht van Alliander, een onderzoek uitgevoerd naar de vraag: Wat zijn de voordelen

Nadere informatie

Geachte heer / mevrouw, Besparen is beter dan bezuinigen. Graag willen we hierover met u in gesprek.

Geachte heer / mevrouw, Besparen is beter dan bezuinigen. Graag willen we hierover met u in gesprek. JNJ-Projecten Van Steenbergenlaan 28 3931 WR Woudenberg Tel: 06-53833841 KvK: 32129240 IBAN: NL29KNAB0283505745 www.jnjprojecten.com JNJ-Projecten voorstel tot samenwerking energie bespaarconcept Uw kenmerk

Nadere informatie

Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan

Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan Lokale Energie Lokale Energie - 4 Lokale energie-initiatieven - Een loket voor buurt- en dorpsinitiatieven Projectnaam : Lokale Energie Opdrachtgever

Nadere informatie

Energie Prestatie Keuring (EPK)

Energie Prestatie Keuring (EPK) Energie Prestatie Keuring (EPK) Energie besparen wordt leuker, makkelijker en eenvoudiger! Stef Strik Barend van Engelenburg 14 januari 2016 ENERGIEBESPARING Waarom werkt(e) het nog niet zo lekker? Geen

Nadere informatie

2 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2014

2 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2014 2 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2014 Inleiding Het doel van het project Energie Besparen Gooi en Vecht is om in drie jaar tijd 2.500 tot 4.000 woningen te verduurzamen.

Nadere informatie

1 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2013

1 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2013 1 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2013 Inleiding Het doel van het project Energie Besparen Gooi en Vecht is om in drie jaar tijd 4.000 woningen te verduurzamen. Onder

Nadere informatie

Regionaal Uitvoeringsprogramma Energievisie 2016-2020. Samenwerkingsorgaan Hoeksche Waard Uitvoeringsprogramma 2016-2020

Regionaal Uitvoeringsprogramma Energievisie 2016-2020. Samenwerkingsorgaan Hoeksche Waard Uitvoeringsprogramma 2016-2020 Regionaal Uitvoeringsprogramma Energievisie 2016-2020 Samenwerkingsorgaan Hoeksche Waard Uitvoeringsprogramma 2016-2020 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 1.1 Inleidend 1.2 Energievisie Hoeksche Waard 2. Activiteiten

Nadere informatie

De Lokale Duurzame Energie Coöperatie. EnergieCoöperatieBoxtel WWW.ECBOXTEL.NL. Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk

De Lokale Duurzame Energie Coöperatie. EnergieCoöperatieBoxtel WWW.ECBOXTEL.NL. Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk De Lokale Duurzame Energie Coöperatie EnergieCoöperatieBoxtel Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk WWW.ECBOXTEL.NL LDEC: Waarom en waartoe leidt het Samen met leden realiseren van betaalbare, duurzame,

Nadere informatie

Concept Development Opdracht 1B Battle of Concepts Enexis. Niels Joormann - 0819811 - CMD2a

Concept Development Opdracht 1B Battle of Concepts Enexis. Niels Joormann - 0819811 - CMD2a Concept Development Opdracht 1B Battle of Concepts Enexis Niels Joormann - 0819811 - CMD2a Inhoudsopgave Debriefing 03 Onderzoek 03 Omgevingsanalyse 04 Concept: Opgewekt! 05 Business Model Canvas 11 Pitch-presentatie

Nadere informatie

26 augustus 2014 Onderweg naar nieuwe duurzame initiatieven in Hilversum 1 26 augustus 2014

26 augustus 2014 Onderweg naar nieuwe duurzame initiatieven in Hilversum 1 26 augustus 2014 1 AGENDA 20.00 uur 1. Welkom / opening 2. Kort voorstelrondje 3. Inventarisatie van initiatieven die aanwezigen graag willen bespreken 4. Vaststellen agenda 5. Korte presentatie Duurzaam Hilversum & Hilversum

Nadere informatie

Wat verstaan we onder warmtehuishouding? Jo Cox Sponsor P2

Wat verstaan we onder warmtehuishouding? Jo Cox Sponsor P2 Wat verstaan we onder warmtehuishouding? Jo Cox Sponsor P2 Energietransitie Papierketen De ambities binnen Energietransitie Papierketen: Halvering van het energieverbruik per eindproduct in de keten per

Nadere informatie

Lijst Lammers. Papendrecht 21 januari 2013

Lijst Lammers. Papendrecht 21 januari 2013 Lijst Lammers Papendrecht 21 januari 2013 Aan de voorzitter van de gemeenteraad van de gemeente Papendrecht, de heer C.J.M. de Bruin Markt 22 3351 PB Papendrecht Betreft: gemeente Papendrecht aansluiten

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Workshop 1: Kostenbesparing door energiezuinig gebouwbeheer door Bas Ambachtsheer, algemeen-directeur Cofely GDF-Suez

Workshop 1: Kostenbesparing door energiezuinig gebouwbeheer door Bas Ambachtsheer, algemeen-directeur Cofely GDF-Suez Gevraagd: Duurzaam commitment Klimaattop Amstelveen Donderdag 14 oktober 2010 Ambitie: Duurzaam in Amstelveen Tijdens de klimaattop staan inspiratie, matchmaking en commitment centraal. Amstelveense voorlopers

Nadere informatie

Sportcongres 2015. Workshop Groen Geld

Sportcongres 2015. Workshop Groen Geld Sportcongres 2015 Workshop Groen Geld Programma 20.30 Opening door Lian Witteveen 20.35 Visie op duurzaamheid door Josien van Cappelle 20.45 Grip op je energierekening door Robert den Ouden 21.15 Het proces

Nadere informatie

Lijst Lammers. KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013. Persbericht. Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas?

Lijst Lammers. KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013. Persbericht. Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas? Lijst Lammers KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013 Persbericht Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas? Fractie Lijst Lammers pleit voor de Zonatlas in Papendrecht en vraagt

Nadere informatie

Hoe we samen met klanten duurzaam bankieren in Walcheren/Noord-Beveland. Financieringen met positieve maatschappelijke impact. 112 mln.

Hoe we samen met klanten duurzaam bankieren in Walcheren/Noord-Beveland. Financieringen met positieve maatschappelijke impact. 112 mln. Onze maatschappelijke impact Een aandeel in duurzame ontwikkeling 2015 1 Bankieren voor Nederland stimuleren welvaart en welzijn in Nederland 2 Banking for Food stimuleren duurzame voedselvoorziening wereldwijd

Nadere informatie

Volledige uitleg oproep Tools voor EnergielinQ

Volledige uitleg oproep Tools voor EnergielinQ Volledige uitleg oproep Tools voor EnergielinQ Inleiding Energiesprong is een programma dat de Stichting Experimenten Volkshuisvesting (SEV) uitvoert in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken

Nadere informatie

Vraag- en antwoordlijst Windenergie op Goeree-Overflakkee Aanleiding

Vraag- en antwoordlijst Windenergie op Goeree-Overflakkee Aanleiding 1 Vraag- en antwoordlijst Windenergie op Goeree-Overflakkee Versie: 25 april 2013 Opgesteld door: Windgroep Goeree-Overflakkee, gemeente Goeree-Overflakkee en provincie Zuid-Holland Aanleiding Waarom zijn

Nadere informatie

s-gravenhage 27 November 2012 Activiteit: OPRICHTEN BUURTENERGIEBEDRIJF IN DE STATIONSBUURT Aanvraag subsidieverlening Planontwikkeling 1

s-gravenhage 27 November 2012 Activiteit: OPRICHTEN BUURTENERGIEBEDRIJF IN DE STATIONSBUURT Aanvraag subsidieverlening Planontwikkeling 1 Subsidieaanvraag : oprichten buurtenergiebedrijf in de schilderswijk 1 s-gravenhage 27 November 2012 Activiteit: OPRICHTEN BUURTENERGIEBEDRIJF IN DE STATIONSBUURT Aanvraag subsidieverlening Planontwikkeling

Nadere informatie

Pagina 2 van 5. Financiële toelichting Lasten / baten Dekking in. Plan van aanpak Groene Energie in de Schappen

Pagina 2 van 5. Financiële toelichting Lasten / baten Dekking in. Plan van aanpak Groene Energie in de Schappen Adviescommissie 4 april 2011 Dagelijks bestuur 13 april 2011 Algemeen bestuur 14 december 2011 Aantal bijlagen: 1 Agendapunt: 22 Onderwerp: Groene Energie in Spaarnwoude Het algemeen bestuur besluit: 1.

Nadere informatie

Welkom. Ledenvergadering ZMf 26 november 2013

Welkom. Ledenvergadering ZMf 26 november 2013 Welkom Ledenvergadering ZMf 26 november 2013 Programma 1. Opening en visie voorzitter 2. Mededelingen 3. Vaststellen notulen 4. Terugblik 2013 5. Vooruitblik 2014 6. Bestuurswijziging 7. Rondvraag Opening

Nadere informatie

ENERGIE ENQUÊTE VOORJAAR 2012

ENERGIE ENQUÊTE VOORJAAR 2012 ENERGIE ENQUÊTE VOORJAAR 2012 2 INHOUD Management samenvatting... 3 Respondenten... 3 Conclusies... 4 1. Inleiding... 6 2. Uitkomsten per vraag... 6 2.1 Energie en energiebesparing binnen de organisatie...

Nadere informatie

Groninger Energiepremie

Groninger Energiepremie Groninger Energiepremie Subsidie voor energiebesparende maatregelen Vraag aan vóór 1 april 2015! Wilt u uw woning verduurzamen? Lees hier of de Groninger Energiepremie iets voor u is Wat houdt de Groninger

Nadere informatie

Achtergrond informatie Eemstroom - Energiecoöperatie Amersfoort

Achtergrond informatie Eemstroom - Energiecoöperatie Amersfoort Achtergrond informatie Eemstroom - Energiecoöperatie Amersfoort Doel van dit document is het bieden van achtergrond informatie over het principe van Eemstroom -Energiecoöperatie Amersfoort. Eemstroom One

Nadere informatie

Notitie energiebesparing en duurzame energie

Notitie energiebesparing en duurzame energie Notitie energiebesparing en duurzame energie Zaltbommel, 5 juni 2012 Gemeente Zaltbommel Notitie energiebesparing en duurzame energie 1 1. Inleiding Gelet op de ambities in het milieuprogramma 2012-2015

Nadere informatie

E V E R B I N D I N G, N I E

E V E R B I N D I N G, N I E innovatie Syntens N I E U W E V E R B I N D I N G, N I E U W E B U S I N E S S Het veld waarin bedrijven opereren is voortdurend in beweging. Om een bedrijf gezond en succesvol te houden, is het belangrijk

Nadere informatie

Eneco Groep. Duurzame energie voor iedereen

Eneco Groep. Duurzame energie voor iedereen Eneco Groep Duurzame energie voor iedereen Duurzame koploper Eneco is het grootste energiebedrijf van Nederland in publieke handen. Onze missie is betaalbare duurzame energie mogelijk maken die altijd,

Nadere informatie

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening 1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% kunnen wel even wachten met grote maatregelen 17% 1 Een beetje dringend, we kunnen nog wel even wachten met grote maatregelen,

Nadere informatie

Investering grootste drempel om energie te besparen

Investering grootste drempel om energie te besparen Digitale nieuwsbrief juni 2013 MKB Green Deals in trek bij ondernemers De MKB Green Deals blijken een succes. Er doen 625 mkb-bedrijven mee aan het project, samen goed voor een besparingspotentieel vergelijkbaar

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Overijssel kleurt groen in 2020

Overijssel kleurt groen in 2020 Overijssel kleurt groen in 2020 Natuur en Milieu Overijssel Circulaire economie Vitale leefomgeving Kracht van de samenleving Waarom een groen Overijssel? Winst voor iedereen: Vitale leefomgeving voor

Nadere informatie

Brochure Green IT Foundation

Brochure Green IT Foundation Brochure Green IT Foundation Over Pink Elephant Bedrijfshistorie Pink Elephant is een Nederlandse IT onderneming die rond 1980 is ontstaan als bijverdienste van een drietal studenten aan de Technische

Nadere informatie

WKO in duurzame gebiedsontwikkeling case Westland Ir. Marion Bakker SenterNovem 030 2393677 m.m.c.bakker@senternovem.nl

WKO in duurzame gebiedsontwikkeling case Westland Ir. Marion Bakker SenterNovem 030 2393677 m.m.c.bakker@senternovem.nl WKO in duurzame gebiedsontwikkeling case Westland Ir. Marion Bakker SenterNovem 030 2393677 m.m.c.bakker@senternovem.nl 12-11-2007Sheet nummer 1 Ontwikkelingen wereldwijd Heeft de Al Gore film impact?

Nadere informatie

Smart Industry. KvK Ondernemerspanel onderzoek

Smart Industry. KvK Ondernemerspanel onderzoek KvK Ondernemerspanel onderzoek Smart Industry Algemene gegevens: Start- en einddatum onderzoek: 02-07-2014 tot 22-07-2014 Aantal deelnemende ondernemers: 484 (doelgroep mkb-topsectoren) In dit document

Nadere informatie

Samenvatting: Winst en waarde van energie renovaties in de woningbouw

Samenvatting: Winst en waarde van energie renovaties in de woningbouw Samenvatting: Winst en waarde van energie renovaties in de woningbouw De opgave is groot De Rijksoverheid streeft naar een energieneutrale bebouwde omgeving in 2050. Op weg daar naar toe is de ambitie

Nadere informatie

CPB doorrekening verkiezingsprogrammaʼs: Duurzaamheid"

CPB doorrekening verkiezingsprogrammaʼs: Duurzaamheid CPB doorrekening verkiezingsprogrammaʼs: Duurzaamheid" Inleiding! Wat zijn de plannen van de politieke partijen op gebied van duurzaamheid en wat betekent het voor de bouw?" Dit document zet de verschillende

Nadere informatie

Experiment toepassen zonne-energie Castellum in Oudheusden

Experiment toepassen zonne-energie Castellum in Oudheusden College Onderwerp Experiment toepassen zonne-energie Castellum in Oudheusden OORJV004 Collegevoorstel Inleiding In Oudheusden ontwikkelt Woonveste samen met de gemeente Heusden het plan Castellum. Er worden

Nadere informatie

STEEK ENERGIE IN JE WONING! UNIEK AANBOD VOOR WIPPOLDER

STEEK ENERGIE IN JE WONING! UNIEK AANBOD VOOR WIPPOLDER STEEK ENERGIE IN JE WONING! UNIEK AANBOD VOOR WIPPOLDER INLEIDING WAT STAAT ER OP HET PROGRAMMA? 19:30 uur Energiebesparende maatregelen (Energieloket) 20:15 uur Pauze met koffie en thee 20:30 uur Informatiemarkt:

Nadere informatie

DE OPGEWEKTE WONING CLUB Samen aan de slag, voor jouw duurzame huis!

DE OPGEWEKTE WONING CLUB Samen aan de slag, voor jouw duurzame huis! DE OPGEWEKTE WONING CLUB Samen aan de slag, voor jouw duurzame huis! Wat is de Opgewekte Woning Club? De Opgewekte Woning Club is een slimme aanpak welke energiezuinig wonen en verbouwen bij woningeigenaren

Nadere informatie

Gas geven voor duurzame energie

Gas geven voor duurzame energie Gas geven voor duurzame energie Programma Programma Thema Thema Workshops Workshops Lokatie Lokatie Gelders Gelders netwerk netwerk voor voor duurzame duurzame energie energie Uitnodiging Netwerkbijeenkomst

Nadere informatie

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen De toekomst van de energievoorziening Gemeenten, provincies, bedrijven en projectontwikkelaars gaan zich steeds meer richten op duurzame energiedoelstellingen,

Nadere informatie

Resultaat Windmolenenquête Wakker Emmen

Resultaat Windmolenenquête Wakker Emmen Resultaat Windmolenenquête Wakker Emmen Datum: 22 mei 2013 Plaats: Emmen 1. Inleiding Wakker Emmen vindt het belangrijk dat de mening van de burger wordt gehoord. Er is al een geruime tijd discussie binnen

Nadere informatie

Energietransitie bij renovatie De nieuwe rol van energiebedrijven Ir D.G. Kalverkamp

Energietransitie bij renovatie De nieuwe rol van energiebedrijven Ir D.G. Kalverkamp Energietransitie bij renovatie De nieuwe rol van energiebedrijven Ir D.G. Kalverkamp JBR Organisatie-adviseurs bv Energiebedrijven kunnen vóór 2020 in 4 mln. woningen 30% energie besparen Energiebedrijven

Nadere informatie

De rol van biomassa in de energietransitie.

De rol van biomassa in de energietransitie. De rol van biomassa in de energietransitie. Bert de Vries Plaatsvervangend directeur-generaal Energie, Telecom en Mededinging, Ministerie van Economische Zaken Inhoud 1. Energieakkoord 2. Energietransitie

Nadere informatie

Regio Stedendriehoek

Regio Stedendriehoek Regio Stedendriehoek 1 Energieneutrale regio Energietransitie Stedendriehoek Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Lochem, Voorst,Zutphen Netbeheer en Duurzame Gebiedsontwikkeling Pieter van der Ploeg, Alliander

Nadere informatie

Energieservice van Green Spread. Service-abonnementen duurzame energie voor gemeenten december 2013

Energieservice van Green Spread. Service-abonnementen duurzame energie voor gemeenten december 2013 Energieservice van Green Spread Service-abonnementen duurzame energie voor gemeenten december 2013 Energieadvies voor gemeenten Ervaring en producten Green Spread Quickscans Energiepotentiekaart Inzicht

Nadere informatie

ROMS interieur & display makers

ROMS interieur & display makers Gespreksverslag januari 2013 Duurzaamheid ROMS interieur & display makers Waarderveldseweg 97 Dhr. O. Meijer 023-5347284 oscar@roms.nl Rinco Bakker 06 532 95 684 energiecoach@parkmanagement.nl Aanleiding:

Nadere informatie

Kwantificering van innovaties op de Energiemix van Twente. 4 maart 2014

Kwantificering van innovaties op de Energiemix van Twente. 4 maart 2014 Kwantificering van innovaties op de Energiemix van Twente 4 Inleiding Het doel van de TDA is om focus aan te brengen in de kansrijke en verbindende initiatieven in Twente bij het realiseren van een duurzame

Nadere informatie

Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid?

Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid? Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid? Een onderzoek onder werkgevers in de topsectoren en de overheid. Onderzoeksrapport Samenvatting 1-11-2013 1 7 Facts & figures.

Nadere informatie

Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom

Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom 19 november 2015 1 Opzet presentatie 1. Inleiding 2. Terugblik/voorgeschiedenis 3. Gemeentelijke ambitie vertaald naar

Nadere informatie

AGEM Holding B.V. Bestuur: Wethouders AGEM U.A. en Guus Ydema. AGEM Levering B.V. Directeur: Guus Ydema

AGEM Holding B.V. Bestuur: Wethouders AGEM U.A. en Guus Ydema. AGEM Levering B.V. Directeur: Guus Ydema Informatiebijeenkomst Leefbaar Buitengebied Oude IJsselstreek Jacquo Harbers 2 december 2015 Coöperatieve vereniging Achterhoekse Groene Energiemaatschappij U.A. Bestuur: wethouders gemeenten AGEM Holding

Nadere informatie