Sustainable Public Procurement in Belgium: Policy and instruments. Jo Versteven Federal Public Planning Service Sustainable Development

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Sustainable Public Procurement in Belgium: Policy and instruments. Jo Versteven Federal Public Planning Service Sustainable Development"

Transcriptie

1 Sustainable Public Procurement in Belgium: Policy and instruments Jo Versteven Federal Public Planning Service Sustainable Development

2 SPP Policy in Belgium Sustainable public procurement Policy and instruments to promote the integration of environmental and social aspects in public procurement European policy Belgian federal policy Belgian regional policy

3 SPP Policy in Belgium European SPP policy

4 SPP Policy in Belgium - Green public procurement - Social public procurement

5 Communication on Public Procurement for a Better Environment Political target: 50 % of tendering procedures to be green by 2010 (compliance with common criteria) Common GPP criteria for 10 priority products / services Legal/ Operational guidance: GPP Training Toolkit Monitoring develop indicators

6 GPP Training toolkit Module 1 (strategic) Module 2 (legal) Module 3 (operational) Methodology to develop a GPP AP and raise political support Clear examples on how and where to integrate green criteria into the PP procedure Criteria for 10 priority product/service groups

7

8 GPP Criteria Construction, Electricity, Cleaning products and services, Textiles, Food and catering services, Furniture, Office IT equipment, Paper, Gardening products and services, Transport Windows, Thermal insulation, Wall Panels, Hard floor coverings, Cogenerations (CHP), Road construction and traffic signs, Street lighting and traffic signals, Mobile phones Core criteria: address the key environmental impacts Comprehensive criteria: to purchase the best environmental products available on the market

9 Introducing green criteria in tender documents Subject Matter Requirements on products/services/works purchased Technical Specifications Award Criteria Contract Performance Clauses Requirements on bidders Selection Criteria European Commission GPP Training Toolkit Module 2: Legal framework for GPP 4

10 GPP Furniture GPP - Textiles

11 Review of the EU GPP product groups and to what extent these overlap with national product groups

12 Review of the EU GPP product groups and to what extent these overlap with national product groups

13 Status in Member States The latest study (2009) demonstrates that 7 EU MS (UK, DK, FI, NL, AU, DE, SE) have on average: - 45 % of the total value and - 55 % of the total number of contracts in 2006/07 green, - where green means compliant with endorsed common core GPP criteria. Analysis also points out that there are: - neutral costs when using GPP (LCC approach), - and 25 % decrease of CO2 emissions.

14 1) GPP National Action Plans: GPP National Action Plans -21 MS have already adopted a National Action Plan (NAP) or an equivalent document: Belgium, Cyprus, Czech Republic, Denmark, Finland, France, Germany, Italy, Latvia, Lithuania, Luxembourg, Malta, Netherlands, Poland, Portugal, Slovakia, Slovenia, Spain, Sweden, Austria and UK. 6 MS are in the process of preparation of NAP: Ireland, Hungary, Romania, Bulgaria, Estonia, Greece 2) Targets/criteria: 21 MS 3) Market analysis: 9 MS 4) Communication and dissemination activities: 9 MS 5) Training activities: 18 MS 6) Monitoring: 11 MS 7) GPP - Legally binding: Portugal (framework agreements), Germany (for wood and LCC use) 8) Mandatory political obligation: 18 MS

15 Scheme rankings for the countries reviewed

16 Criteria rankings for the countries reviewed

17 Available Tools - Common GPP Criteria and Technical Reports covering 18 product and service groups; - The Buying Green! Handbook on Environmental Public Procurement giving legal advice to purchasers; - A GPP Helpdesk to respond directly to stakeholders enquiries; - A News-Alert featuring the most recent news and events on GPP; - A list of responses to Frequently Asked Questions (FAQs); - The GPP website with links to these resources plus studies, projects, videos, networks, national links, GPP examples, Courts cases, legal and policy background, training materials and documents for new criteria development.

18 SPP Policy in Belgium Belgian federal SPP policy

19 SPP Policy in Belgium Federal Policy: Action plan on sustainable public procurement (Council of ministers 3th of July 2009) - Objective: 50% sustainable procedures by actions Circulars: guide sustainable procurement (P&O/DD/1), sustainable wood (P&O/DD/2), cars (307 quinquies) Coordination policy: working group Interdepartmental Commission Sustainable development / Coordination Committee International Environmental Policy

20 SPP Policy in Belgium Belgian regional SPP policy

21 SPP Policy in Belgium Flanders: Coordination: Minister President Minister responsible for Sus. Dev. Flemish action plan on SPP (Council of ministers 5 th of June 2009) Objective: 100% SPP in 2020

22 SPP Policy in Belgium Brussels Capital City: Policy: Circular concerning the integration of social and environmental criteria in public procurement ( 5th of February 2009). Instruments: Training for local communities Monitoring: integration of criteria Federal guide for sustainable procurement

23 SPP Policy in Belgium Walloon Region: Policy: Draft Decree on the integration of social and environmental criteria in public procurement Instruments: 3 circulars approved in 2009: Invasive species The use of lubricants in hydraulic installations Paper Draft circular: cars

24

25

26 Inhoud Achtergrond bij de gids Begeleidende processen Resultaten van het marktonderzoek: productgroep meubelen

27 Achtergrond bij de gids

28 Beleid duurzame overheidsopdrachten Waarom? - De overheid is een belangrijke consument in Europa ( ~16% van het BBP ) Motivatie van de overheid? - Het voorbeeld tonen - De markt beïnvloeden vanuit de vraagzijde Beleid: - Federaal actieplan duurzame overheidsopdrachten (Ministerraad van 3 juli 2009)

29

30

31

32

33 Fiche: binnenhuismeubelen

34 Informatie in de fiche 1) Toepassingsgebied 2) Informatie over sociale en milieuwetgeving m.b.t. overheidsopdrachten 3) Marktinformatie: 1) Milieuzorgsystemen 2) Milieuvriendelijke producten 4) Aanbevelingen voor inkopers 5) Milieutechnische specificaties (basis en optioneel) 6) Maximale afstemming met Europese criteria

35 Ontwikkeling van de fiches 1) Voorafgaand onderzoek 2) Stakeholderoverleg over de inhoud van de fiches 3) Marktstudie 4) Monitoring bij overheidsdiensten

36 1) Voorafgaand onderzoek: Criteria beschikbaar voor meubelen bij type-i labels in Duitsland, Scandinavische landen, Nederland, Oostenrijk en Frankrijk Criteria beschikbaar bij het Europees Ecolabel Criteria beschikbaar voor specifieke materialen bij type-i labels (schuimvulling, textiel, hout, ) Criteria beschikbaar bij de Europese toolkit voor groene overheidsopdrachten

37 2) Marktstudie kwantitatieve evaluatie van het bestaande aanbod op de Belgische producten- en dienstenmarkt die aan (een deel van) de criteria van de gids beantwoorden. doel: De overheidsdiensten informeren over het Belgische aanbod van duurzame producten Publicatie half november 2010 (Home / studies_projecten)

38 3) Stakeholderoverleg reacties tot 31 januari 2010 (proces over 6 maanden) opmerkingen werden door de federale werkgroep duurzame overheidsopdrachten van de ICDO geanalyseerd en behandeld. vanaf 31 mei 2010: verder overleg met de afzonderlijke sectoren november 2010: verder overleg

39 4) Monitoring informatie over aankoop van: - het federale beleid duurzame overheidsopdrachten - concrete informatie over de duurzame aankoop van producten - eerste indicaties/aanbevelingen voor aanpassing van beleid

40 De marktstudie Resultaten van de marktstudie: produktgroep meubelen

41 Marktstudie Doel van de studie: De studie had tot doel na te gaan of er in België een reëel aanbod aan producten en diensten bestaat dat voldoet aan de kwalificatie duurzaam, die door poddo werden opgesteld als onderdeel van de Gids voor Duurzame Aankopen. Aantal gecontacteerde bedrijven voor sector meubelen: 171 Ontvangen vragenlijsten: 21 (responsgraad van 13%) Van 16 kon de grootte van het bedrijf worden vastgesteld: - 10 bedrijven hebben tussen de 20 en de 50 werknemers; - 2 tussen de 50 en 100; - 1 tussen de 100 en de 200; - 3 tussen de 200 en 500.

42 Marktstudie Vragen: Vraag over labels: 1 / 2 Technische specificaties (minimum): 7 Technische specificaties (optioneel): 11 Bevraagd: - gemeenschappelijke criteria bij buitenlandse labels (zeer beperkte selectie) - criteria van de Europese toolkit groene overheidsopdrachten

43 De marktstudie Overzicht van de antwoorden op de vragen:

44

45

46

47

48

49

50

51

52 Conclusies van de studie: - Beschikbaarheid van labels - Ecolabels in BE voor meubelen - Certificaten voor materialen: draagvlak voor hout en textiel - Basiscriteria van de EU toolkit: - Over het algemeen aanvaardbaar - Hoge weet niet percentages bij de minimumspecificaties: milieutechnische knowhow?

53 Voor meer informatie POD Duurzame Ontwikkeling Duurzame Productie en consumptie Hamida Idrissi (FR): 02/ Jo Versteven (NL): 02/

Met uitzondering van de Griekse delegatie, die zich tegen dit besluit heeft uitgesproken.

Met uitzondering van de Griekse delegatie, die zich tegen dit besluit heeft uitgesproken. RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 17 juni 2005 (21.06) (OR. en) 10199/05 MAR 98 NOTA I-PUNT van: het secretariaat-generaal aan: het Comité van permanente vertegenwoordigers nr. vorig doc.: 8182/05 MAR

Nadere informatie

Einde aan "roaming-afzetterij": tarieven voor sms-en, bellen en internetten vanuit het buitenland vanaf vandaag een stuk lager dankzij EU-maatregelen

Einde aan roaming-afzetterij: tarieven voor sms-en, bellen en internetten vanuit het buitenland vanaf vandaag een stuk lager dankzij EU-maatregelen IP/09/1064 Brussel, 1 juli 2009 Einde aan "roaming-afzetterij": tarieven voor sms-en, bellen en internetten vanuit het buitenland vanaf vandaag een stuk lager dankzij EU-maatregelen Met ingang van vandaag

Nadere informatie

INFOSHOP Het CAF in Europa Patrick Staes

INFOSHOP Het CAF in Europa Patrick Staes INFOSHOP Het CAF in Europa Patrick Staes Doelstelling van de studie De evolutie in het gebruik van het CAF in de Europese administraties nagaan sinds de herfst van 2003 1. kijken hoe het CAF wordt gepromoot

Nadere informatie

CIJFERS BELGIË OVERNIGHT STAYS

CIJFERS BELGIË OVERNIGHT STAYS OVERNACHTINGEN 2015-2016 - 9 maanden VOORLOPIGE CIJFERS BELGIË OVERNIGHT STAYS 2015-2016 - 9 months PRELIMINARY FIGURES BELGIUM België 15 668 923 15 878 478 +209 555 +1,3% Belgium Nederland 4 071 014 3

Nadere informatie

Toerisme in cijfers Tourism in figures XL

Toerisme in cijfers Tourism in figures XL www.milo-profi.com 2014 Toerisme in cijfers Tourism in figures XL overnachtingen huurlogies via verhuurkantoren aan de kust 2014 overnight stays in accommodations for rent by rental agencies at the coast

Nadere informatie

HUIDIGE STATUS. HuidigeBlue&MeTomTom geïntroduceerdop PuntoEvo in 2009 en nuleverbaarop 6 modellen

HUIDIGE STATUS. HuidigeBlue&MeTomTom geïntroduceerdop PuntoEvo in 2009 en nuleverbaarop 6 modellen BLUE&ME TOMTOM 2 Parts&Services Accessoire Marketing Fiat Group Automobiles Nertherlands B.V. Accessories Marketing, Mei 2011 20 Novembre, 2010 HUIDIGE STATUS MITO GIULIETTA 500 PUNTO EVO DOBLO QUBO F.L.

Nadere informatie

perspresentatie Bridging the Gap Randstad Holding nv SEO Economic Research

perspresentatie Bridging the Gap Randstad Holding nv SEO Economic Research perspresentatie Bridging the Gap Randstad Holding nv SEO Economic Research 15 juni 2010 perspresentatie Bridging the Gap welkom Annemarie Muntz, director Group Public Affairs Randstad Holding toelichting

Nadere informatie

De opname van groene overheidsopdrachten in de EU27

De opname van groene overheidsopdrachten in de EU27 De opname van groene overheidsopdrachten in de EU27 Resultaten Belgium federaal niveau Mei 2012 Onderzoek Titel: Uptake of Green Public Procurement in the EU-27 Doel: Meting 50% groene overheidsopdrachten

Nadere informatie

toerisme in cijfers tourism in figures aantal overnachtingen naar logiesvorm 2011 number of overnight stays by type of accommodation 2011

toerisme in cijfers tourism in figures aantal overnachtingen naar logiesvorm 2011 number of overnight stays by type of accommodation 2011 in cijfers tourism in figures 2011 XL 01 aantal overnachtingen naar logiesvorm 2011 number of overnight stays by type of accommodation 2011 Kennisbeheer Juni 2012 2 AANTAL OVERNACHTINGEN NAAR LOGIESVORM,

Nadere informatie

Corporate Payment Services. de SEPA opvolger van 'Directe Aanlevering'

Corporate Payment Services. de SEPA opvolger van 'Directe Aanlevering' Corporate Payment Services de SEPA opvolger van 'Directe Aanlevering' 1 Introductie Equens Equens pan-european card & payment processor 2 Jaarlijkse cijfers en middellange termijn doelstelling Iceland

Nadere informatie

Expertisecentrum Europees Recht. De nieuwe QMVstemregels. uitgelegd. Liesbeth A Campo (BZ/DJZ-ER) Den Haag 20 november 2014

Expertisecentrum Europees Recht. De nieuwe QMVstemregels. uitgelegd. Liesbeth A Campo (BZ/DJZ-ER) Den Haag 20 november 2014 Expertisecentrum Europees Recht De nieuwe QMVstemregels uitgelegd Liesbeth A Campo (BZ/DJZ-ER) Den Haag 20 november 2014 Inhoud Basisregels volgens Lissabon Nieuw Ioannina-mechanisme Bijzondere situaties

Nadere informatie

ZIN Internationaal. Ad Schuurman Zorginstituut Nederland

ZIN Internationaal. Ad Schuurman Zorginstituut Nederland ZIN Internationaal Ad Schuurman Zorginstituut Nederland EU trends in gezondheidszorg Toenemende samenwerking, bottom up Informatie uitwisselen, horizon scanning, pakketbeoordelingen Gezamenlijke productie

Nadere informatie

toerisme in cijfers tourism in figures 2011 08 aantal aankomsten naar logiesvorm 2011 number of arrivals by type of accommodation 2011

toerisme in cijfers tourism in figures 2011 08 aantal aankomsten naar logiesvorm 2011 number of arrivals by type of accommodation 2011 in cijfers tourism in figures 2011 XL 08 aantal aankomsten naar logiesvorm 2011 number of arrivals by type of accommodation 2011 Kennisbeheer Juni 2012 2 AANTAL AANKOMSTEN NAAR LOGIESVORM, 2011 Tabel P.

Nadere informatie

De groeiende informele arbeidsmarkt: is zwart werk onmisbaar?

De groeiende informele arbeidsmarkt: is zwart werk onmisbaar? De groeiende informele arbeidsmarkt: is zwart werk onmisbaar? Prof dr Joanne van der Leun, Leiden Law School Met dank aan Piet Renooy, Regioplan Amsterdam DE STAAT VAN NEDERLAND, 22 september 2014 Informele

Nadere informatie

toerisme in cijfers tourism in figures 2010

toerisme in cijfers tourism in figures 2010 in cijfers tourism in figures 2010 XL 02 evolutie overnachtingen naar logiesvorm 2006-2010 trend in the number of overnight stays by type of accommodation 2006-2010 planning & onderzoek Juni 2011 (coverfoto:

Nadere informatie

Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit

Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit In 2012 bereikte het tienerouderschapscijfer in Vlaanderen een historisch laagterecord van 6 bevallingen per 1000 tieners (15-19 jaar). Ook in

Nadere informatie

Infographic: bellen vanuit Nederland naar Nederland + Top 10 handelspartners (FLEX) INTERN. 0 ct

Infographic: bellen vanuit Nederland naar Nederland + Top 10 handelspartners (FLEX) INTERN. 0 ct Infographic: bellen vanuit Nederland naar Nederland + Top 10 handelspartners (FLEX) INTERN 1 NL DE BE UK FR CN USA SE ES PT BR Abonnementskosten FirmTel MOBILE Per maand 5.00 Firmtel SENS Per maand 14.75

Nadere informatie

Alcohol policy in Belgium: recent developments

Alcohol policy in Belgium: recent developments 1 Alcohol policy in Belgium: recent developments Kurt Doms, Head Drug Unit DG Health Care FPS Health, Food Chain Safety and Environment www.health.belgium.be/drugs Meeting Alcohol Policy Network 26th November

Nadere informatie

FACTSHEETshort PEPPERS

FACTSHEETshort PEPPERS FACTSHEETshort PEPPERS Fruit&VegetableFacts; JanKeesBoon; +31654687684; fruitvegfacts15@gmail.com Paprika s: Nederland verliest terrein aan Spanje Export Nederland dit jaar fors gedaald De Nederlands export

Nadere informatie

Co-sourcing: beroepsmobiliteit over de organisationele grenzen heen.

Co-sourcing: beroepsmobiliteit over de organisationele grenzen heen. Co-sourcing: beroepsmobiliteit over de organisationele grenzen heen. Langer, leuker en zinvol aan het werk! 27 maart 2015 EU (28 countries) Iceland Sweden Switzerland Norway Germany Estonia Denmark Netherlands

Nadere informatie

Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013. 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013

Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013. 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013 Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013 XL 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013 Ju i 2014 2 AANTAL OVERNACHTINGEN NAAR VERBLIJFSMOTIEF,

Nadere informatie

B&M TOMTOM LIVE: ,- Inclusief Cradle t.b.v. montage in optiepoort 54K of 68R

B&M TOMTOM LIVE: ,- Inclusief Cradle t.b.v. montage in optiepoort 54K of 68R ONDERDEELNUMMERS en CONSUMENTENPRIJZEN B&M TOMTOM LIVE: 71806238 369,- Inclusief Cradle t.b.v. montage in optiepoort 54K of 68R LOSSE CRADLE: 50926347 55,- Voor gebruik in geval van breuk ZUIGNAP KIT:

Nadere informatie

Market Access in Nederland

Market Access in Nederland Market Access in Nederland LYSIAC BV Utrechtseweg 9 3704 HA Zeist The Netherlands tel: +31 30 275 1746 mail: info@lysiac.nl web: www.lysiac.nl Advies, analyse en training voor betere toegang tot de optimale

Nadere informatie

Invloed van het EU aanbestedingsrecht op de gunning van opdrachten in de bouw in Nederland

Invloed van het EU aanbestedingsrecht op de gunning van opdrachten in de bouw in Nederland Invloed van het EU aanbestedingsrecht op de gunning van opdrachten in de bouw in Nederland Enkele beschouwingen Prof. mr. E.R. Manunza 50 jr Bouwrecht Seminar Terecht bouwrecht 26 maart 2015 Type Alle

Nadere informatie

Annual event/meeting with key decision makers and GI-practitioners of Flanders (at different administrative levels)

Annual event/meeting with key decision makers and GI-practitioners of Flanders (at different administrative levels) Staten-Generaal Annual event/meeting with key decision makers and GI-practitioners of Flanders (at different administrative levels) Subject: Sustainable Flemish SDI Nature: Mobilising, Steering Organisers:

Nadere informatie

Het Europese perspectief van de oncologieverpleegkunde

Het Europese perspectief van de oncologieverpleegkunde Het Europese perspectief van de oncologieverpleegkunde Erik van Muilekom MANP, OCN, RN Verpleegkundig specialist Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis- Nederlands Kanker Instituut Amsterdam President European

Nadere informatie

Salderen en Zelflevering in Nederland De impact van salderen op de economische groei & overheidsinkomsten. Dr. Ronald Franken 19/06/2012

Salderen en Zelflevering in Nederland De impact van salderen op de economische groei & overheidsinkomsten. Dr. Ronald Franken 19/06/2012 Salderen en Zelflevering in Nederland De impact van salderen op de economische groei & overheidsinkomsten Dr. Ronald Franken 19/06/2012 We will make electricity so cheap that only the rich will burn candles.

Nadere informatie

Credit Risk Management in een internationale omgeving

Credit Risk Management in een internationale omgeving in een internationale omgeving 5 e Jaarcongres Credit Management Algemeen LeasePlan Corporation: Historie Profiel Internationale omgeving Risk Management Historie LeasePlan Corporation 1963 - Start LeasePlan

Nadere informatie

Plan van aanpak. Verdringing van Henk? 10-12-13. Code Oranje voor vrij werkverkeer binnen EU-transportsector?

Plan van aanpak. Verdringing van Henk? 10-12-13. Code Oranje voor vrij werkverkeer binnen EU-transportsector? Code Oranje voor vrij werkverkeer binnen EU-transportsector? Context sinds 2004: hoge en lage lonen lidstaten 271 2008 GDP per inhabitant Index where the average of the 27 EU-countries is 100 137 135 123

Nadere informatie

Inhoud. Wat is EUMA? Wat betekent EUMA voor haar leden? EUMA NL

Inhoud. Wat is EUMA? Wat betekent EUMA voor haar leden? EUMA NL Inhoud Wat is EUMA? Wat betekent EUMA voor haar leden? EUMA NL Wat is EUMA? European Management Assistants Opgericht in 1974 Internationaal kwaliteitsnetwerk van ca. 1.500 professionele management ondersteuners

Nadere informatie

Digital municipal services for entrepreneurs

Digital municipal services for entrepreneurs Digital municipal services for entrepreneurs Smart Cities Meeting Amsterdam October 20th 2009 Business Contact Centres Project frame Mystery Shopper Research 2006: Assessment services and information for

Nadere informatie

Support Center GIS-Flanders

Support Center GIS-Flanders Support Center GIS-Flanders Our mission: Ensuring the optimal use of geographic information in Flanders Het Ondersteunend Centrum GIS-Vlaanderen is

Nadere informatie

4e Post EAUN Meeting. Men s Health. Willem de Blok Verpleegkundig specialist oncologie-urologie Antoni van Leeuwenhoek Amsterdam Board member EAUN

4e Post EAUN Meeting. Men s Health. Willem de Blok Verpleegkundig specialist oncologie-urologie Antoni van Leeuwenhoek Amsterdam Board member EAUN 4e Post EAUN Meeting Men s Health Willem de Blok Verpleegkundig specialist oncologie-urologie Antoni van Leeuwenhoek Amsterdam Board member EAUN Weergave presentatie Ian Banks 14-6-2011 Brussel Men s Health

Nadere informatie

2 e webinar herziening ISO 14001

2 e webinar herziening ISO 14001 2 e webinar herziening ISO 14001 Webinar SCCM 25 september 2014 Frans Stuyt Doel 2 e webinar herziening ISO 14001 Planning vervolg herziening Overgangsperiode certificaten Korte samenvatting 1 e webinar

Nadere informatie

Migratie en de welvaartsstaat: is er sprake van aanzuigeffecten? Bart Meuleman (bart.meuleman@soc.kuleuven.be)

Migratie en de welvaartsstaat: is er sprake van aanzuigeffecten? Bart Meuleman (bart.meuleman@soc.kuleuven.be) Migratie en de welvaartsstaat: is er sprake van aanzuigeffecten? Bart Meuleman (bart.meuleman@soc.kuleuven.be) Inleiding Onderliggende assumptie gemaakt door aantal beleidsmakers: Sociaal beleid mag niet

Nadere informatie

2010 Integrated reporting

2010 Integrated reporting 2010 Integrated reporting Source: Discussion Paper, IIRC, September 2011 1 20/80 2 Source: The International framework, IIRC, December 2013 3 Integrated reporting in eight questions Organizational

Nadere informatie

World Dutch Shepherd Federation. Beleidplan / Policy

World Dutch Shepherd Federation. Beleidplan / Policy World Dutch Shepherd Federation Beleidplan 2015-2020 / Policy 2015-2020 World Dutch Shepherd Federation toelichting / explanation oprichtingsdatum / date of establishment 26 juni 2014 / June 26th 2014

Nadere informatie

Modernisering Europese Staatssteunregels Drs. K.H.S. (Koert) van (Koert) Buiren van Buiren

Modernisering Europese Staatssteunregels Drs. K.H.S. (Koert) van (Koert) Buiren van Buiren Modernisering Europese Staatssteunregels Utrecht, juni 2014 Drs. K.H.S. (Koert) van Buiren k.vanbuiren@seo.nl Inhoud 1. Inleiding en achtergrond - Wat is Staatssteun - Enkele cijfers - Modernisering 2.

Nadere informatie

1.1 ORGANIZATION INFORMATION 1.2 CONTACT INFORMATION 2.1 SCOPE OF CERTIFICATION 2.2 AUDITOR INFORMATION 3.1 AUDIT CONCLUSIONS 3.2 MANAGEMENT SYSTEM EFFECTIVENESS 3.3 OBSERVATIONS Organization Address Name

Nadere informatie

Meer dan 250 miljoen Europeanen gebruiken regelmatig het internet, volgens het Voortgangsrapport ICT van de Commissie

Meer dan 250 miljoen Europeanen gebruiken regelmatig het internet, volgens het Voortgangsrapport ICT van de Commissie IP/08/605 Brussel, 18 april 2008 Meer dan 2 miljoen Europeanen gebruiken regelmatig het internet, volgens het Voortgangsrapport ICT van de Commissie Meer dan de helft van de Europeanen zijn regelmatige

Nadere informatie

Het voordeel van een gesloten verwarmingssysteem. White paper

Het voordeel van een gesloten verwarmingssysteem. White paper Het voordeel van een gesloten verwarmingssysteem White paper Flamco B.V. November 2016 Gesloten tegenover open verwarmingssystemen Verwarmings- en koelinstallaties maken gebruik van water voor de energieoverdracht

Nadere informatie

Wat komt er op ons af?

Wat komt er op ons af? BUSINESS ASSURANCE ISO 45001 Wat komt er op ons af? Apply veiligheidsdag Hans Snoeren 25 mei 2016 1 EHS Conversion_01_Introduction_Rev 0 SAFER, SMARTER, GREENER Introductions Planning ontwikkeling ISO

Nadere informatie

Transparantie: de schakel tussen institutionele autonomie en publieke verantwoording

Transparantie: de schakel tussen institutionele autonomie en publieke verantwoording Transparantie: de schakel tussen institutionele autonomie en publieke verantwoording Dirk Van Damme Hoofd van het Centre for Educational Research and Innovation - OECD 1. EEN HO-KWALIFICATIE HEEFT EEN

Nadere informatie

Support Center GIS-Flanders

Support Center GIS-Flanders Support Center GIS-Flanders Our mission: Ensuring the optimal use of geographic information in Flanders Het Ondersteunend Centrum GIS-Vlaanderen is

Nadere informatie

Achtergrond informatie Den Haag Culturele Hoofdstad 2018 The Hague ECOC- European Capital of Culture

Achtergrond informatie Den Haag Culturele Hoofdstad 2018 The Hague ECOC- European Capital of Culture Achtergrond informatie Den Haag Culturele Hoofdstad 2018 The Hague ECOC- European Capital of Culture In 2018 is Nederland samen met Malta aan de beurt om een stad voor te dragen als Europese Culturele

Nadere informatie

Safety Values in de context van Business Strategy.

Safety Values in de context van Business Strategy. Safety Values in de context van Business Strategy. Annick Starren en Gerard Zwetsloot (TNO) Papendal, 31 maart 2015. NVVK sessie Horen, Zien en Zwijgen. Safety Values in de context van Business strategy.

Nadere informatie

Studeren in het Buitenland 2016-17. International Office Geesteswetenschappen

Studeren in het Buitenland 2016-17. International Office Geesteswetenschappen Studeren in het Buitenland 2016-17 International Office Geesteswetenschappen PROGRAMMA International Office GW: Monique Hanrath (en Gerdien Ramaker) Studieadviseur: Stefan Vuurens Student: Tijn Sinke Vragen,

Nadere informatie

ROI DRIVEN INTERNET MARKETING AGENCY IN VOGELVLUCHT

ROI DRIVEN INTERNET MARKETING AGENCY IN VOGELVLUCHT ROI DRIVEN INTERNET MARKETING AGENCY IN VOGELVLUCHT Meer dan 11 jaar ROI gefocust als agency Full service strategisch tactisch - operationeel 45 professionals vanuit 2 kantoren Hoofdkantoor in Breda, Nederland

Nadere informatie

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW)

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) 14 november 2014 2 PROGRAMMA ESFRI Roadmap, wat is het en waar doen we het voor? Roadmap 2016 Verschillen met vorige Schets

Nadere informatie

Als definitie voor vezelvliezen van textiel is de internationale norm ISO 9092, Ie druk, 1988, als Nederlandse norm aanvaard.

Als definitie voor vezelvliezen van textiel is de internationale norm ISO 9092, Ie druk, 1988, als Nederlandse norm aanvaard. UDC 677.076.4:001.4 Textiel - Vezelvliezen - Definitie (ISO 9092:1988) NEDERLANDSE NORM Textiles - Nonwovens - Definition (ISO 9092:1988) NEN-ISO 9092 EN 29092 Ie druk, augustus 1992 Als definitie voor

Nadere informatie

Trend Control Systems Ltd

Trend Control Systems Ltd Trend Control Systems Ltd Trend Approved Partner Network: Australia Germany ** Malaysia * Portugal Sweden ** Austria * Belgium China ** Croatia Czech Republic Denmark ** Estonia Faroe Islands Finland *

Nadere informatie

Integratie van Due Diligence in bestaande risicomanagementsystemen volgens NPR 9036

Integratie van Due Diligence in bestaande risicomanagementsystemen volgens NPR 9036 Integratie van Due Diligence in bestaande risicomanagementsystemen volgens NPR 9036 NCP contactdag, 19 april 2016 Thamar Zijlstra, Dick Hortensius NEN Milieu en Maatschappij Agenda Achtergrond NPR 9036

Nadere informatie

Ondernemerschap. Sociaal. Milieu. Bronnenlijst

Ondernemerschap. Sociaal. Milieu. Bronnenlijst INHOUDSTAFEL Overzichtstabel Openbare financiën Jobs 1. Overheidsschuld 2. Begrotingssaldo 3. Structureel begrotingssaldo 4. Fraudebestrijding 5. Groei BBP 6. Werkgelegenheidsgraad 7. Aantal vacatures

Nadere informatie

Agentschap voor Geografische Informatie Vlaanderen (AGIV)

Agentschap voor Geografische Informatie Vlaanderen (AGIV) GIS Day 2006 Ten years of regional GIS collaboration in Flanders Bart Cosyn, Programme Manager SDI 22/11/2006 Agentschap voor Geografische Informatie Vlaanderen (AGIV) The collaborative framework GIS Flanders

Nadere informatie

BREEAM als leidraad voor duurzame bedrijfsgebouwen

BREEAM als leidraad voor duurzame bedrijfsgebouwen BREEAM als leidraad voor duurzame bedrijfsgebouwen Guide to a better world in the real estate and construction sector Environmental assessments Sustainability Advisory Technical Due Diligence Project Management

Nadere informatie

Uw Contact Center In de Cloud

Uw Contact Center In de Cloud Uw Contact Center In de Cloud Inbound / ACD Outbound CTI Chat (multi-session) IVR / Self Service Quality Management / Recording Customer Satisfaction Surveys Queue Optimization Reporting CRM Integration

Nadere informatie

13/02/2013. www.itinerainstitute.org

13/02/2013. www.itinerainstitute.org 13/02/2013 www.itinerainstitute.org 13/02/2013 Itinera Institute Independent think-tank Fact-based Long Term www.itinerainstitute.org To show, to defend and to build roads for policy reform towards sustained

Nadere informatie

Service. ASSA ABLOY, the global leader in door opening solutions

Service. ASSA ABLOY, the global leader in door opening solutions Service ASSA ABLOY, the global leader in door opening solutions www.besam.be Service van wereldniveau Kiest u voor Besam, dan kunt u rekenen op onze wereldwijde service met lokale, gecertificeerde en deskundige

Nadere informatie

Korsakov in België: veel zorg of veel zorgen?

Korsakov in België: veel zorg of veel zorgen? Korsakov in België: veel zorg of veel zorgen? Bart Schepers UPC Sint-Kamillus Bierbeek Doel 1. Is België een goede leerling? Hoe goed is de zorg voor korsakovpatiënten vandaag georganiseerd? 2. Beschrijven

Nadere informatie

Visie op 2010. Frans de Jong, directievoorzitter. Rabobank West Betuwe

Visie op 2010. Frans de Jong, directievoorzitter. Rabobank West Betuwe Visie op 21 Frans de Jong, directievoorzitter 1 Rabobank West Betuwe Programma Welkomstwoord: directievoorzitter Frans de Jong Visie op 21: Allard Bruinshoofd Gelegenheid tot vragen en afsluitende borrel

Nadere informatie

Toolbox for Circle Regions. UrbanWINS Webinar

Toolbox for Circle Regions. UrbanWINS Webinar Toolbox for Circle Regions UrbanWINS Webinar 5-7-2017 Paul Mul paul.mul@rhdhv.com Programme Toolbox for Circle Regions How does it work? Some examples Case 1: Plastic factory city Almere Case 2: Circular

Nadere informatie

Asparagus: Acreage and companies in the Netherlands

Asparagus: Acreage and companies in the Netherlands FACTSHEET ASARAGUS Areaal Nederland groeit niet meer In 2012 is er een einde gekomen aan het gestaag groeien van het areaal asperges in Nederland. Het CBS registreerde vorig jaar een areaal van 2.890 ha.

Nadere informatie

English Version. This Technical Report was approved by CEN on 29 May It has been drawn up by the Technical Committee CEN/TC 333.

English Version. This Technical Report was approved by CEN on 29 May It has been drawn up by the Technical Committee CEN/TC 333. TECHNICAL REPORT RAPPORT TECHNIQUE TECHNISCHER BERICHT CEN/TR 16044 September 2010 ICS 43.150 English Version Bicycles - Replies to requests for interpretation of EN 14781 Bicyclettes - Réponses aux demandes

Nadere informatie

Verlengingsprocedurevoor werkzame stoffenen middelen

Verlengingsprocedurevoor werkzame stoffenen middelen Ctgb Relatiedag 11 juni 2015, Ede Verlengingsprocedurevoor werkzame stoffenen middelen Jeroen Meeussen European Commission DG SANTE (Health and Food Safety Directorate-General) Unit Pesticides and Biocides

Nadere informatie

Het I*Teach project. Innovative Teacher BG/05/B/P/PP-166 038. Nico van Diepen Universiteit Twente

Het I*Teach project. Innovative Teacher BG/05/B/P/PP-166 038. Nico van Diepen Universiteit Twente Het I*Teach project Innovative Teacher B Nico van Diepen Universiteit Twente Overzicht Het project De doelen De resultaten De plannen Het project Internationaal / EU Leonardo Partners - Sofia University

Nadere informatie

Waar voor je geld 2014

Waar voor je geld 2014 Voka studie Waar voor je geld 2014 Stijn Decock Hoofdeconoom Voka, Vlaams Netwerk van Ondernemingen 47 indicatoren Micro-economische indicatoren: #dagen nodig om onderneming te starten, #start-up procedures,

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET

TRACTATENBLAD VAN HET 41 (1996) Nr. 3 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 2013 Nr. 29 A. TITEL Protocol, opgesteld op grond van artikel K.3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, betreffende de

Nadere informatie

!! 1! Figuur!01!!aantal!Midden1!en!Oost1Europeanen!in!Nederland!

!! 1! Figuur!01!!aantal!Midden1!en!Oost1Europeanen!in!Nederland! 1 Arbeidsmigranten:huidigestandvan zakenentoekomstverwachtingen Hetaantalarbeidsmigranten,metnameuitMidden3enOost3Europa,neemt hardtoezezijnhardnodigvoordenederlandseeconomietegelijkertijd blijftarbeidsmigratietotophedeneenmoeilijktekwantificerenonderwerp

Nadere informatie

5 Nov 2013 Politiecongres Koen Ricour, TISPOL President TISPOL Verkeerspolitie in Europa

5 Nov 2013 Politiecongres Koen Ricour, TISPOL President TISPOL Verkeerspolitie in Europa 5 Nov 2013 Politiecongres 2013 @Turnhout Koen Ricour, TISPOL President TISPOL Verkeerspolitie in Europa 1. Wat is TISPOL? 2. Hoe werken we? 3. Projecten en Activiteiten 4. Technologie WG 5. Video Samenvatting

Nadere informatie

Milieuvriendelijke wagens Fiscaal regime. Woensdag 20 mei 2015

Milieuvriendelijke wagens Fiscaal regime. Woensdag 20 mei 2015 Milieuvriendelijke wagens Fiscaal regime Woensdag 20 mei 2015 1. Globaal perspectief 1. Globaal perspectief: evolutie van CO² emissie tot 2005 The big picture 1971 General Motors, 1971 Buick Riviera Owner

Nadere informatie

FACTSHEET Grapes: special India HScode 08 06 10 (10)

FACTSHEET Grapes: special India HScode 08 06 10 (10) FACTSHEET Grapes: special India HScode 08 06 10 (10) Summery India was sinds 2000 sterk in opkomst als exporteur van druiven. In 2000 ging het nog om een hoeveelheid van 16.000 ton en in 2008 bereikte

Nadere informatie

Expertisecentrum Europees Recht

Expertisecentrum Europees Recht Expertisecentrum Europees Recht ECER-infobijeenkomst Nederlands EUvoorzitterschap 2016: Agendasetting en stemprocedures in Raad en Coreper Den Haag 14 september 2015 Haagse voorbereiding van de Brusselse

Nadere informatie

Nationaal beleid voor transport veiligheid. Pieter van Vliet

Nationaal beleid voor transport veiligheid. Pieter van Vliet Nationaal beleid voor transport veiligheid Pieter van Vliet Zonder transport geen economische ontwikkeling Nationaal Verkeer en VervoersPlan: Nota mobiliteit 2002 2020 Meerjaren planning van infrastructuur

Nadere informatie

Het eerste deel van deze presentatie is ook te volgen via https://vimeo.com/144635675 (in het Engels)

Het eerste deel van deze presentatie is ook te volgen via https://vimeo.com/144635675 (in het Engels) Het eerste deel van deze presentatie is ook te volgen via https://vimeo.com/144635675 (in het Engels) 2 The continuum of the teaching profession Support structures Career structures Competence structures

Nadere informatie

Opleidingen en Trainingen VVCM

Opleidingen en Trainingen VVCM Opleidingen en Trainingen VVCM Even voorstellen 2 Hans Reitsma Ondernemer Bestuurder VVCM Student CCM (inmiddels module 2) De VVCM Circa 1.000 leden Credit Management Evenementen Uitgever Blad De Credit

Nadere informatie

Windenergie; werking en perspectief

Windenergie; werking en perspectief Windenergie; werking en perspectief Jos Beurskens Den Haag 30 mei 2012 www.ecn.nl Energiedichtheid van wind P wind = ½..V 3 [W/m 2 ] Windsnelheid (m/s) Windsnelhed (Watt/m²) 3 16 V (m/s) 6 130 12 1035

Nadere informatie

Aanpak criminaliteit: wat leren we?

Aanpak criminaliteit: wat leren we? Aanpak criminaliteit: wat leren we? Mechelen, 9/12/2015 Eddy De Raedt, Beleidsadviseur van de algemeen directeur Federale Gerechtelijke Politie The boiled frog 1 Context - Jaren 90: - Operationele dossiers

Nadere informatie

KANSEN IN EEN SNEL VERANDERENDE MARKT. BOVAG - Erik Stern NOVE - Erik de Vries

KANSEN IN EEN SNEL VERANDERENDE MARKT. BOVAG - Erik Stern NOVE - Erik de Vries KANSEN IN EEN SNEL VERANDERENDE MARKT BOVAG - Erik Stern NOVE - Erik de Vries ONTWIKKELING VERKOOP MOTORBRANDSTOFFEN 15.000 Verkoop van motorbrandstoffen in Nederland 2006-2015 (liters x 106) 14.250 14006

Nadere informatie

Feedback WG System Operations 21 November 2012

Feedback WG System Operations 21 November 2012 Feedback WG System Operations 21 November 2012 User Group 06/12/2012 Wim Michiels Content Feedback IGCC Winter action plan Draft ENTSO-E winter outlook 2012 2013 Capaciteit noordgrens Overview of dynamic

Nadere informatie

HOE KRIJG JE WAT EN WIE JE HEBBEN WILT? PROF. DR. JAN TELGEN AANBESTEDINGSINSTITUUT BOUW EN INFRA ZOETERMEER, 26 NOVEMBER 2014

HOE KRIJG JE WAT EN WIE JE HEBBEN WILT? PROF. DR. JAN TELGEN AANBESTEDINGSINSTITUUT BOUW EN INFRA ZOETERMEER, 26 NOVEMBER 2014 HOE KRIJG JE WAT EN WIE JE HEBBEN WILT? PROF. DR. JAN TELGEN AANBESTEDINGSINSTITUUT BOUW EN INFRA ZOETERMEER, 26 NOVEMBER 2014 AGENDA Nieuwe EU richtlijn: o Nieuwe gunningscriteria Spelen met de gunning:

Nadere informatie

Clicks & Bricks. Patrick Langley. Feiten over het on- en offline kopen. Director Retail Operations & Servicing

Clicks & Bricks. Patrick Langley. Feiten over het on- en offline kopen. Director Retail Operations & Servicing Clicks & Bricks Feiten over het on- en offline kopen Patrick Langley Director Retail Operations & Servicing GfK Retail and Technology Benelux B.V. - Amstelveen GfK 2012 Bricks&Clicks Market Monitor March

Nadere informatie

De Belgische farmaceutische industrie in een internationale context

De Belgische farmaceutische industrie in een internationale context As % of total European pharmaceutical industry De Belgische farmaceutische industrie in een internationale context Terwijl België slechts 2,6 % vertegenwoordigt van het Europees BBP, heeft de farmaceutische

Nadere informatie

Trends in gezondheidsklachten en gezondheidsgedrag van jongeren Resultaten van de studie Jongeren en gezondheid

Trends in gezondheidsklachten en gezondheidsgedrag van jongeren Resultaten van de studie Jongeren en gezondheid Trends in gezondheidsklachten en gezondheidsgedrag van jongeren Resultaten van de studie Jongeren en gezondheid Prof. Dr. B. Deforche en Dr. A. Hublet Health Behaviour in School-Aged Children: WHO Collaborative

Nadere informatie

Een legionella-infectie als vakantiesouvenir

Een legionella-infectie als vakantiesouvenir Een legionella-infectie als vakantiesouvenir TALD: Travel Associated Legionnaires Disease reisgerelateerde legionella 1 Symposium Legionella en klare taal 12 mei 2014 Programma 1. Even opfrissen 2. Van

Nadere informatie

Development of the broadband market in Belgium & the role of

Development of the broadband market in Belgium & the role of Development of the broadband market in Belgium & the role of the BIPT Axel Desmedt Member of the BIPT Council 27 February 2014 Fixed Broadband 2 Basic broadband for all by 2013 Standard fixed broadband*

Nadere informatie

TOEKOMST VAN HET VOLWASSENENONDERWIJS

TOEKOMST VAN HET VOLWASSENENONDERWIJS RLLL-RLLL-DOC-1516-029 TOEKOMST VAN HET VOLWASSENENONDERWIJS Dirk Van Damme OECD/EDU/IMEP Schema Demografische, sociaal-economische en onderwijsuitdagingen en trends Het aanhoudende probleem van lage competenties

Nadere informatie

Aardbeien voor Nederland groeiproduct, maar in 2013 even niet

Aardbeien voor Nederland groeiproduct, maar in 2013 even niet FACTSHEET AARDBEIEN Fruit&VegetableFacts; JanKeesBoon; +31654687684; fruitvegfacts@gmail.com Aardbeien voor Nederland groeiproduct, maar in 2013 even niet Aan de groei van de Nederlandse aardbeien productie

Nadere informatie

Netherlands and Belgium. Ad Klaassen, Secretary-General

Netherlands and Belgium. Ad Klaassen, Secretary-General Strawberries in the Netherlands and Belgium Ad Klaassen, Secretary-General Antwerp, September 1-3, 2010 1 Content 1. Introduction 2. Production Belgium/the Netherlands 3. Market 4. Consumption 5. Sustainable

Nadere informatie

Factsheet ESPAD 2011

Factsheet ESPAD 2011 Factsheet ESPAD 0 Het gebruik van alcohol, tabak en drugs onder Nederlandse scholieren vergeleken met de rest van Europa. De ESPAD studie Het belangrijkste doel van de European School Survey Project on

Nadere informatie

Studiedag De modernisering van het begroten in België. Brussel, 11 mei 2004

Studiedag De modernisering van het begroten in België. Brussel, 11 mei 2004 Studiedag De modernisering van het begroten in België Brussel, 11 mei 2004 Internationale trends in overheidsbegroten Prof. dr. Geert Bouckaert A. Internationale trends Inhoud 1. Gebruik van prestatiegegevens

Nadere informatie

Nederlandse norm. NEN-EN-ISO 11161/A1 (en)

Nederlandse norm. NEN-EN-ISO 11161/A1 (en) Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

Nadere informatie

Om een correcte aanvraag te doen, volg je nauwgezet onderstaande instructies:

Om een correcte aanvraag te doen, volg je nauwgezet onderstaande instructies: Academiejaar... Aanvraag tot inschrijving voor een Nederlandstalige masteropleiding met een diploma hoger onderwijs afgeleverd buiten de Vlaamse gemeenschap met uitzondering van een Nederlands diploma

Nadere informatie

Radboud Beyond Borders 2015 Psychologie. Elise van Casteren International Officer Psychologie

Radboud Beyond Borders 2015 Psychologie. Elise van Casteren International Officer Psychologie Radboud Beyond Borders 2015 Psychologie Elise van Casteren International Officer Psychologie 07/10/2015 Even voorstellen.. Elise van Casteren International Officer Psychologie Ilse Baijens en Debbie Wolters

Nadere informatie