Pouch en continent ileostoma

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Pouch en continent ileostoma"

Transcriptie

1 Pouch en continent ileostoma Nederlandse Stomavereniging

2 Colofon Derde druk: juli 2008 Oplage: 5000 Tekst en interviews: Rietje Krijnen, Utrecht Illustraties: Schwandt Infographics, Houten Vormgeving en realisatie: Van den Oever Vormgeving, Deil Inhoudelijke adviezen Prof. dr. Willem Bemelman (Academisch Medisch Centrum) Nana Bies (Nederlandse Stomavereniging) Elles Steenhagen en Ginette van Lienen, CHIODAZ (Chirurgie Overleg Diëtisten Academische Ziekenhuizen) Maarten Tempelaar (Nederlandse Stomavereniging) Fem Uriot (Onze Lieve Vrouwe Gasthuis) Ada Veldink (Academisch Medisch Centrum) ISBN: Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. No part of this publication may be reproduced in any form, by print, photoprint, microfilm or any other means without written permission at forehand from the publisher. Nederlandse Stomavereniging Bisonspoor KZ Maarssen Telefoon: (0346) Fax: (0346) Website: 2

3 Inhoud Inleiding... 5 Werking van de darmen... 7 De spijsvertering... 8 Aandoeningen Pouch Operatie...14 Technieken...17 Herstel...17 Complicaties...18 Vruchtbaarheid en seksualiteit...19 Dagelijks leven...21 Continent ileostoma Operatie...23 Herstel...25 Complicaties...26 Vruchtbaarheid en seksualiteit...28 Dagelijks leven...29 Voeding Op reis Onkostenvergoeding Nederlandse Stomavereniging ijzersterke punten...36 Kwaliteitscriteria...36 Speciaal voorlichtingsmateriaal Belangrijke adressen, telefoonnummers en websites Aanmeldingsformulier

4 4

5 Inleiding Deze brochure is speciaal gemaakt voor mensen die de keuze hebben voor een pouch of - als alternatief voor een gewoon ileostoma - een continent ileostoma. Om goed te weten wat beide technieken inhouden, wordt eerst aandacht besteed aan de werking van de maag en de darmen. Ook de oorzaken die kunnen leiden tot een pouch of continent ileostoma komen aan bod. Daarna wordt afzonderlijk aandacht besteed aan de pouch en aan de continent ileostoma. Zo kan goed worden uitgelegd wat de operatie inhoudt, de verzorging en even tuele complicaties. Waar er overeenkomsten zijn, worden die apart besproken in het deel over voeding, op reis, onkostenvergoeding, voorlichtingsmateriaal, enzovoorts. In het algemeen geldt dat het krijgen van een pouch of continent ileostoma een ingrijpende gebeurtenis is. De ingreep eist hoe dan ook psychisch en lichamelijk veel van u. Vervolgens zult u pouch of de continent ileostoma een plek in uw leven moeten geven. Hoewel vooral de eerste periode erg zwaar is, blijkt goede voorlichting veel onzekerheid weg te kunnen nemen. De eerste mensen die u informatie zullen geven, zijn de chirurg en de verpleegkundige in het ziekenhuis. Zij leggen uit waarom bij u een operatie nodig is, wat u van de operatie moet verwachten en hoe het dagelijks leven daarna zal zijn. Dit kan voor u voldoende zijn. Veel mensen willen graag méér weten. Nog eens horen waarom de operatie noodzakelijk is. Uitleg krijgen over het dagelijks leven met een pouch of continent ileostoma. Wat houdt dit in voor uw privéleven, uw partner, uw werk en vrije tijd? De Nederlandse Stomavereniging kan u op vele terreinen helpen. Met informatie zoals in deze brochure. Maar ook met bijvoorbeeld een gesprek met iemand die ervaring 5

6 heeft met het leven met een pouch of continent ileostoma. Achterin dit boekje is uitgebreide informatie over de vereniging opgenomen. En u vindt er een lijst met brochures die ook nuttig voor u kunnen zijn. De internetsite biedt u eveneens een schat aan informatie. Wilt u meer weten? Neem dan contact op met de Nederlandse Stomavereniging, tel: (0346) of SPIJSVERTERING Slokdarm Middenrif Lever Alvleesklier Maag Dunne darm Dikke darm Endeldarm Anus 6

7 WERKING VAN DE DARMEN Voedsel komt via de mond, de slokdarm en de maag eerst in de dunne darm terecht en daarna in de dikke darm. Elk orgaan in het spijsverteringskanaal heeft zijn eigen functie. In de dunne darm worden de belangrijkste voedingsstoffen opgenomen zoals vet, koolhydraten (suiker), eiwit en vitaminen. De rest gaat door naar de dikke darm en komt als ontlasting naar buiten. De dunne darm is totaal ongeveer 5-6 meter lang en volgt op de maag. Na de uitgang van de maag komt eerst de twaalfvingerige darm (duodenum). De portier van de maag is een kringspier. Die regelt de doorgang van voedsel vanuit de maag naar de twaalfvingerige darm. In de twaalfvingerige darm, die 25 centimeter lang is, komen de afvoerkanalen van de alvleesklier en de galblaas uit. Dat gebeurt via één gemeenschappelijke opening: de Papil van Vater. De twaalfvingerige darm gaat met een scherpe knik over in de nuchtere darm (jejunum). Dit deel is ongeveer 2 meter lang en ligt sterk gekronkeld in de buikholte. De nuchtere darm gaat over in de kronkeldarm (ileum). Dat stuk ligt ook sterk gekronkeld in de buikholte en beslaat 3 meter. De kronkeldarm gaat aan het eind over in de dikke darm (colon). Na de dunne darm komt het zogenaamde coecum. Daarin zit de overgang van de dunne naar de dikke darm en bevinden zich twee grote slijmvliesplooien. Die heten de klep van Bauhini. Deze klep zorgt er normaal gesproken voor dat de inhoud van de dikke darm niet terug kan vloeien in de dunne darm. Onderaan het coecum hangt de appendix. Dat is het deel dat kan ontsteken. Het coecum gaat weer over in de rest van de dikke darm. De dikke darm heeft een lengte van ongeveer 1,5 meter. Het eerste stuk loopt omhoog (colon ascendens) tot aan de lever. Daarna buigt de dikke darm af naar links en loopt horizontaal (colon transversum). Onder de milt buigt de dikke darm weer naar beneden en loopt verticaal (colon descendens). Na dit stuk komt er een bocht naar voren (het sigmoïd) en dat deel gaat over in de 7

8 endeldarm (rectum). De endeldarm eindigt in de anus. De dunne en dikke darm hebben een wand die uit drie lagen bestaat. Aan de buitenkant zit een dikke spierlaag. De tussenlaag is bindweefsel en de binnenkant is het slijmvlies. Het slijmvlies van de dunne darm heeft heel veel plooien met een grote hoeveelheid vingervormige uitsteekseltjes van 1 millimeter: de vlokken. Tussen de plooien en de vlokken liggen kleine klierbuisjes, die darmsap produceren. Het slijmvlies van de dikke darm bestaat alleen uit plooien. De spijsvertering Eerst wordt het voedsel fijngekauwd en er komt speeksel bij. In speeksel zit een enzym (amylase) dat het voedsel helpt verteren. Het voedsel gaat vervolgens na het doorslikken snel door de slokdarm en komt dan in de maag. De maag gaat aan het werk: de spieren van de maag trekken zich samen om het voedsel kleiner te maken. Het maagzuur dat aan het voedsel wordt toegevoegd is nodig voor de verdere vertering. Ongeveer drie uur nadat het voedsel is doorgeslikt gaat het in kleine hoeveelheden, via een sluitspier (pylorus), naar de twaalfvingerige darm. Het maagzuur wordt hier minder zuur gemaakt en er worden andere spijsverteringssappen toegevoegd voor de vertering in de dunne darm. In de dunne darm worden de belangrijke voedingsstoffen die bij de vertering uit het voedsel vrijkomen via de darmwand opgenomen en aan het bloed afgegeven. Het restant - ofwel de onverteerbare resten - gaat door naar de dikke darm, waar er water en zout aan worden onttrokken. Wat overblijft gaat naar de endeldarm en verlaat tenslotte als ontlasting het lichaam via de anus. Chantal (36): Drie jaar geleden zag ik ineens bloed bij mijn ontlasting. Ik had verder nergens last van. Voor de zekerheid ging ik toch maar naar de huisarts. Die stuurde me, ook voor de zekerheid, door naar het ziekenhuis. De diagnose kwam keihard aan, omdat noch ik noch 8

9 de huisarts dit had verwacht: ik had maar liefst drie grote gezwellen in mijn dikke darm. Nog steeds snap ik niet hoe het kan dat ik nergens last van had. Maar goed, ik moest snel worden geopereerd. Er werd direct een pouch aangelegd. Maar dat ging niet goed. Vier maanden en drie operaties later had ik een ileostoma. Dat gaat allemaal goed, maar ik heb lange tijd alleen maar verdriet gehad. Van de psycholoog hoorde ik dat dat vrij normaal is. Het is een soort rouwperiode. Vooral omdat het zo snel is gegaan. De vraag is nu of ik ooit weer een pouch kan krijgen. Ik weet niet of ik dat wil. Eigenlijk wil ik terug naar de tijd dat alles weer normaal was, maar dat kan niet. Ik voel me nu verder goed en ik zie wel wat er gebeurt. Misschien ooit nog eens een continent ileostoma als die pouch niet werkt. We zien wel. 9

10 AANDOENINGEN De werking van de darmen en ook de spijsvertering veranderen als de dikke darm ziek is. De eerste symptomen kunnen variëren van bloed bij de ontlasting, buikpijnen tot een nauwelijks merkbare verandering in het ontlastingspatroon. Als u denkt dat er iets mis is, kunt u het beste de arts inschakelen. De huisarts zal u voor nader onderzoek eventueel doorsturen naar een specialist. Vindt de huisarts niets, maar vertrouwt u het niet, dan kunt u altijd aandringen op een uitgebreider onderzoek. Niet elke darmaandoening leidt tot ingreep waarbij een stoma, pouch of continent ileostoma wordt aangelegd. Dat gebeurt alleen als er geen andere mogelijkheid is. Aan de andere kant is het niet bij elke darmaandoening mogelijk om een continent ileostoma of een pouch aan te leggen. Voorwaarde is dat de gehele dunne darm nog intact is. De onderliggende ziekte moet niet door kunnen gaan in de dunne darm, zoals bij de ziekte van Crohn het geval kan zijn. Bij mensen met de ziekte van Crohn wordt dan ook geen pouch of continent ileostoma aangelegd. Voor de pouch geldt dat de kringspier van de anus goed moet functioneren. Mensen met een slechtwerkende kringspier na bestraling, een moeilijk verlopen zwangerschap of door een andere gebeurtenis, komen dus niet in aanmerking. Darmkanker In de darmwand kunnen gezwellen (tumoren) ontstaan. Tumoren kunnen zowel goedaardig als kwaadaardig zijn. Goedaardige tumoren groeien over het algemeen langzaam. Ze rukken zich niet los uit hun oorspronkelijke omgeving en ze groeien er niet in door zoals kwaadaardige tumoren. Goedaardige tumoren zijn abnormaal maar zelden gevaarlijk. Een goedaardig gezwel kan ongeveer dezelfde last geven als een kwaadaardig gezwel. Als het gezwel in de weg zit, moet het worden verwijderd. Een goedaardig gezwel kàn soms wel kwaadaardig worden. 10

11 Is het gezwel kwaadaardig, dan wordt het darmkanker genoemd. Een kwaadaardige tumor groeit snel, de cellen groeien door in de omgeving en verspreiden zich naar andere weefsels (metastasen: uitzaaiing). Dit kan levensbedreigend zijn, maar hoeft niet. De tumor en het zieke stuk darm moeten worden verwijderd. In deze situatie kan gekozen worden voor een behandeling met bestralingen en/of chemotherapie. Bestralingen zijn er als voorbehandeling op een operatie of als behandelmethode. Chemotherapie zorgt voor het doden van cellen die zich eventueel weer kunnen ontwikkelen tot kwaadaardige gezwellen. Poliepen In de darm kunnen goedaardige gezwellen ontstaan die de vorm van een paddestoel hebben: poliepen. Hoewel poliepen meestal goedaardig zijn, kunnen ze zich ontwikkelen tot kwaadaardige gezwellen. Daarom worden ze meestal weggehaald. Zijn er slechts enkele poliepen gevonden, dan kunnen die stuk voor stuk worden weggebrand. Bij grote aantallen poliepen is één voor één wegbranden niet mogelijk en wordt (een deel van) de aangetaste darm verwijderd. Bij erfelijke ziektes als Familiaire Adenomateuze Polyposis Coli is er meestal sprake van grote hoeveelheden poliepen die vooral in de dikke darm, maar ook in de dunne darm en maag kunnen groeien. Diverticulitis Divertikels zijn uitstulpingen aan de buitenzijde van de dikke darm. Het zijn zwakke plekken in de darmwand. Blijft in de uitstulpingen ontlasting achter en gaan daardoor divertikels ontsteken, dan heet dat diverticulitis. Diverticulitis kan goed worden behandeld. De aandoening wordt levensgevaarlijk als de darmwand doorbreekt (perforeert). Diverticulitis wordt met ontstekingsremmers vaak genezen. Omdat de divertikels niet verdwijnen, is het noodzakelijk een vezelrijk en vochtrijk dieet te houden, zodat de ont- 11

12 lasting soepel blijft en er geen resten achterblijven in de divertikels. Als medicijnen en dieet niet meer helpen of er sprake is van acuut levensgevaar, dan wordt (een deel van) de darm verwijderd. Colitis Ulcerosa Colitis Ulcerosa veroorzaakt bloederige en zwerende ontstekingen van het darmslijmvlies. Colitis Ulcerosa begint in de endeldarm en kan later voorkomen in (alleen) de hele dikke darm. Medicijnen kunnen ervoor zorgen dat de ontstekingen weer verdwijnen. Helpen medicijnen niet (meer) en zijn de klachten ernstig, dan kan besloten worden de zieke darm of een deel ervan te verwijderen. 12

13 Ongevallen Tijdens een verkeersongeval of een schot- of steekwond kan de darm worden doorboord (geperforeerd). Dit vormt een gevaarlijke situatie. Het geperforeerde deel van de darm of de hele darm wordt dan verwijderd. Slechte darmfunctie en incontinentie Soms functioneert (een deel van) de darm niet (goed). Dat kan voorkomen bij een aangeboren ziekte, zoals de ziekte van Hirschsprung. Een stuk darm kan ook afgekneld zijn of er is een breuk ontstaan. De samentrekkende bewegingen die de darm normaal gesproken maakt (peristaltiek) kan niet regelmatig zijn of zelfs in tegengestelde richtingen verlopen. Een slechte darmfunctie kan zich ook uiten in ernstige incontinentie. Als er geen andere mogelijkheid is, wordt (een deel van) de dikke darm verwijderd. Aangeboren afwijkingen Sommige kinderen worden geboren zonder anus of hebben andere afwijkingen aan hun darmen waardoor deze niet goed functioneren. U vindt meer over deze onderlinge oorzaken de brochure Baby s en kinderen met een stoma (zie hiervoor pagina 38). 13

14 Pouch Bij een pouch zijn de dikke darm en de endeldarm weggenomen en is een verbinding gemaakt tussen de dunne darm en de anus. Van het laatste deel van de dunne darm is een reservoir gemaakt, de pouch. ILEO ANALE POUCH Dunne darm Reservoir Sluitspier Anus De operatie Als duidelijk is dat de dikke darm en de endeldarm moeten worden verwijderd, dan wil dat niet direct zeggen dat meteen een pouch wordt aangelegd. Dat is geheel afhankelijk van de conditie van de patiënt. Is die goed, dan kan de chirurg direct een pouch aanleggen. De kracht van de sluitspier wordt eerst getest. Als die goed is, kan de pouch worden aangelegd. Is de patiënt lang ziek geweest en verzwakt, dan kiest de chirurg vaak eerst voor een tijdelijk ileostoma, waarbij de endeldarm niet wordt verwijderd. Als de patiënt voldoende 14

15 hersteld is, kan in een volgende operatie de endeldarm worden verwijderd en de pouch worden aangelegd. Ook als de pouch is aangelegd, kan een chirurg nog kiezen voor een tijdelijk ileostoma, zodat de naad tussen pouch en anus veilig kan genezen. De gevolgen van een eventuele naadlekkage zijn dan minder ernstig, omdat er geen ontlasting langs loopt. Na ettelijke maanden en controle van de naad kan de tijdelijke ileostoma worden opgeheven en de pouch volledig functioneren. Dineke (45): De eerste berichten die ik las over de pouch vond ik vrij negatief. Lekkages, altijd diarree, heel veel naar het toilet. Ik heb toentertijd toch maar besloten dat ik een pouch wilde en geen stoma. Misschien was het jeugdige overmoed - ik was toen 22 jaar - maar ik ben er wel blij mee. Al die nadelige kenmerken van een pouch ken ik niet. Ik heb heel normale ontlasting. Als ik veel eet, moet ik ook vaker naar het toilet, maar op zich niet overdreven vaak. Misschien ben ik wel een van de gelukkigen, maar toch hoor ik vaker dat mensen met een pouch gewone ontlasting hebben. Er wordt ook gewaarschuwd voor impotentie en problemen met zwangerschappen. Ik snap het wel, want je moet de risico s duidelijk vertellen, maar ik spreek vooral mensen met wie het goed gaat. Ik heb zelf twee kinderen gekregen. Wel met een keizersnede, omdat ik geen risico wilde lopen. Ik denk dat het voor mensen fijn is om ook die kant te horen! Technieken Er zijn verschillende manieren waarop een pouch wordt aangelegd: een traditionele buikoperatie of een laparoscopische operatie. Bij de eerste vorm wordt via een grote snee in de buik de operatie uitgevoerd. De tweede is een zogenaamde sleutelgatoperatie. Via enkele sneetjes in de buik voert de chirurg met speciaal apparatuur de operatie 15

16 y z uit. Dit vergt veel ervaring van de chirurg en kan zeker niet overal worden uitgevoerd. Vooraf informeren naar de ervaring van de chirurg kan zeker geen kwaad. De chirurg zelf moet kunnen aangeven hoe vaak hij of zij deze operatie heeft uitgevoerd. Het grote voordeel van de sleutelgatoperatie is vooral cosmetisch. Bovendien zijn de wondjes die moeten herstellen veel kleiner. De operatie zelf duurt langer. Mits goed uit gevoerd, biedt deze techniek voordelen en is even veilig als de traditionele operatietechniek. Herstel Patiënten die een pouch hebben en geen tijdelijk ileostoma, krijgen na de operatie een pouch-drain. Hierbij wordt een 16

17 slang in de pouch ingebracht. De eerste periode komt de ontlasting via deze slang naar buiten. Hierdoor worden de verse darmnaden de eerste dagen niet belast. Tijdens de eerste periode wordt vloeibaar voedsel toegediend, omdat de ontlasting niet te dik mag worden. Na enkele dagen wordt de pouch-drain verwijderd. Dan pas wordt duidelijk of de naad goed is genezen. Is dit niet het geval, dan moet vaak een tijdelijk ileostoma worden aangelegd, zodat de herstelperiode langer wordt. Een tijdelijk ileostoma kan na controle van de naad na ongeveer drie maanden worden opgeheven. Vrij snel na de operatie wordt gekeken of u in staat bent om over te stappen op vloeibare voeding. Als de pouchdrain eruit is, kan normaal worden gegeten. Het is sterk afhankelijk van de persoonlijke situatie wanneer dit gebeurt. Datzelfde geldt voor de gehele herstelperiode. Sommige mensen pakken na drie maanden hun oude leven al weer op. Anderen hebben zes maanden of meer nodig. Het ligt er maar aan hoe uw conditie (zowel lichamelijk als geestelijk) is. Wie te maken krijgt met complicaties heeft sowieso een langere herstelperiode nodig. Complicaties In het begin kunnen complicaties optreden, zoals naadlekkages, bloedingen en bij de aanleg van een tijdelijk stoma ook huidproblemen. Er kunnen infecties ontstaan. De meeste mensen hebben na een jaar een goed werkende pouch. Een deel heeft last van complicaties. Die kunnen erg uiteenlopen. Er kan pouchitis optreden, waardoor de ontlasting dunner is en u vaker naar het toilet moet. De pouch is dan ontstoken en dat zorgt vaak voor een ziek gevoel. Daarbij kan koorts optreden. Pouchitis is te verhelpen met een antibioticumkuur. Momenteel wordt er veel onderzoek gedaan naar de rol van probiotica bij het voorkomen en behandelen van pouchitis. Probiotica (in drankjes of yoghurt) zijn speciaal geselecteerde bacterieculturen, die na inneming werkzaam zijn in de darmen. Ze remmen mogelijk de groei van schadelijke 17

18 bacteriën en virussen. Een nadeel van probiotica is dat ze dagelijks en blijvend ingenomen moeten worden om pouchitis te voorkomen. Niet alle probiotica hebben bovendien hetzelfde effect. Wie probiotica wil gaan gebruiken, moet dit zelf betalen. Het is raadzaam om vooraf contact op te nemen met uw arts of diëtist. Sommige mensen hebben last van irritatie van de huid rondom de anus. Dat is te bestrijden door goede (preventieve) verzorging van de huid rondom de anus met crèmes en andere geneesmiddelen. De ontlasting bevat nu eenmaal meer galzure zouten dan gewone ontlasting, omdat die niet door de dikke darm worden opgenomen. Die kan de tere huid rondom de anus sneller irriteren. Vaak helpt het al als de anus na de toiletgang goed wordt gespoeld. Vervolgens droogdeppen met zacht papier en eventuele beschermende crèmes helpen meestal goed. En er kan soiling optreden: er lekt dan ontlasting naar buiten bij het laten van een windje. Mensen zijn hierdoor deels incontinent. Meestal wordt gekeken wat hiervan de oorzaak is. In veel gevallen kan deze klacht worden verholpen door een indikkingsmiddel te slikken. Zoals bij elke darmoperatie kunnen er verklevingen optreden, waardoor de ontlasting in de darm geblokkeerd raakt. Dit probleem kan meestal worden behandeld zonder operatie. Kan dit niet, dan moeten de verklevingen operatief worden losgemaakt. 18

19 Bij een klein deel van de mensen werkt de pouch uiteindelijk niet. De redenen hiervoor lopen uiteen. Soms wordt gedacht dat iemand colitis ulcerosa heeft en blijkt het toch de ziekte van Crohn te zijn, waardoor ontstekingen doorgaan. Met medicijnen wordt geprobeerd dit op te lossen. Lukt dat niet dan kan een (tijdelijk) ileostoma worden aangelegd. Na verloop van tijd kan de stoma weer worden opgeheven. Kan dat niet, dan is de stoma definitief. Vruchtbaarheid en seksualiteit Bij het verwijderen van de endeldarm kunnen zenuwen naar de geslachtsorganen worden geraakt. Voor mannen kan het betekenen dat zij erectiestoornissen of retrograde ejaculaties (de zaadlozing gaat dan terug de blaas in) krijgen. Dit komt echter zelden voor. Bij vrouwen is, door het verwijderen van de dikke darm en de dunne darm, de kans op een zwangerschap behoorlijk veel kleiner geworden (meer dan 50% verminderde vruchtbaarheid). Vrouwen krijgen het advies mee om - als dat kan - te wachten met de pouch-operatie tot ze een of meerdere kinderen hebben gekregen. Om het risico van het inscheuren van de anus te vermijden, waardoor de aanleg van een pouch niet meer mogelijk is, kan op medische indicatie een keizersnede 19

20 worden uitgevoerd. Vrouwen die al een pouch hebben en zwanger zijn, kunnen wel op een natuurlijke manier bevallen, maar een keizersnede is aan te raden vanwege het risico op een kringspierletsel. Vraag voor meer informatie de brochure Stoma en zwangerschap aan (zie pagina 38). Seksuele remmingen kunnen optreden als de angst bestaat dat de naad tussen de pouch en anus stuk gaat tijdens het vrijen of de kans dat er ontlasting lekt tijdens het vrijen. Meer lezen? Vraag de brochure Stoma en seksualiteit aan (zie pagina 39). 20

21 Peter (46): Bij mij was nooit iets aan de hand. Ik was 25, ging regel matig stappen met vrienden, had de nodige vriendinnetjes en dacht erover om een jaar te gaan reizen. Van de ene op de andere dag werd ik enorm beroerd. Mijn moeder is verpleegkundige en vertrouwde de diagnose voedselvergiftiging niet. Die liet me meteen naar het ziekenhuis brengen. Gelukkig maar, want ik heb op het randje gelegen. Ik had een acute aanval van colitis ulcerosa en er lekte al ontlasting in mijn buik. Heel veel heb ik er niet van meegekregen. Er is een ileostoma aangelegd. Dat sloeg een gat in al mijn plannen. Ik zag het de eerste tijd helemaal niet meer zitten. Ik had een vriendinnetje - Mijke - en wilde haar niet eens zien. Wat moest ze nou met mij? Ze is toch gekomen. En gebleven! Als je dit samen doorstaat, kan je alles aan, heb ik wel eens gezegd. Ik hoorde al snel van de mogelijkheid van een pouch. Maar ook van de risico s. Wat nou als ik nooit vader zou worden? Of geen seks meer zou kunnen hebben, zoals ik dat altijd gewend was? Vreselijk leek me dat. Ik heb me goed laten informeren. Mijke en ik hebben het er over gehad. Uiteindelijk is het besluit toch gevallen. Een jaar later had ik een pouch. Ik heb een keer pouchitis gehad, maar voor de rest liep het meteen wel goed. We zijn met z n tweeën nog drie maanden gaan reizen. Vier jaar na mijn operatie werd Mijke zwanger. Inmiddels hebben we drie kinderen. Die tijd, twintig jaar geleden, lijkt heel ver weg. Dagelijks leven Het leven met een pouch is niet veel anders dan het leven van ieder ander. De pouch op zich belemmert niemand om te werken, sporten, vakantie te vieren, op stap te gaan of een relatie te hebben. Hoe het leven er na een pouch uitziet, is vooral afhankelijk van de persoonlijke situatie. Het enige dat anders is, is de ontlasting. In het begin kan de pouch nog niet veel ontlasting bevatten: ongeveer 100 ml. 21

22 Daarom moeten mensen vlak na de operatie vaker naar het toilet, soms wel 10 keer per 24 uur. Na ongeveer anderhalf jaar zet de pouch zover uit dat er circa 300 ml ontlasting in kan. Hierdoor hoeft u nog maar zes keer per etmaal naar het toilet. De meeste mensen moeten s nachts ook een keer. Blijft het nodig om heel vaak naar het toilet te gaan, dan is het misschien nodig een indikkingsmiddel te gebruiken. Ook de ontlasting is anders. Er komt niet meer één grote hoop of lange drol, maar vaker kleinere hoopjes die wat dunner zijn. Bij een windje kan er ook wat dunne ontlasting meekomen. De verzorging is wel erg belangrijk. De anus moet steeds met water worden gereinigd en vervolgens worden drooggedept met tissues. Met de ontlasting komen galzouten mee. Het preventief gebruik van huidbeschermende crèmes kan nodig zijn. Het is echter verstandig die nooit te gebruiken zonder overleg met de stomaverpleegkundige of een andere gespecialiseerde verpleegkundige. 22

23 Continent ileostoma Een continent ileostoma is eigenlijk gelijk aan een ileostoma, met dat verschil dat er een inwendig reservoir is aangebracht. Dat reservoir kan via een katheter worden geleegd. Hierdoor is geen opvangmateriaal meer nodig. De stoma is veel kleiner dan een gewoon stoma en ligt meestal onder de bikinilijn. Daardoor is de continent ileostoma nauwelijks te zien. CONTINENT ILEOSTOMA Dunne darm Inwendig reservoir, gemaakt van weggenomen darm. Een afvoerend stukje dunne darm wordt naar naar buiten geleid. Het stukje darm is in elkaar geschoven, waardoor een soort klep ontstaat. De operatie Het aanleggen van een continent ileostoma gebeurt in Nederland alleen in het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis in Amsterdam. De operatie vereist namelijk een speciale techniek waarvoor de chirurg ervaring en handigheid moet hebben. Omdat de operatie weinig wordt uitgevoerd (ongeveer 10 per jaar), is er maar één ziekenhuis dat zich hierop gericht heeft. Voor de continent ileostoma zijn de laatste 50 centi- 23

24 meter van de dunne darm nodig. Van ruim de helft maakt de chirurg een inwendig reservoir dat vlak onder de buikwand ligt. Hiervoor worden twee stukken darm in de lengterichting geopend, aan elkaar gehecht en dubbel geklapt. Er moet ook een klep worden gemaakt om het reservoir af te sluiten. Een deel van de darm wordt hiervoor binnenstebuiten gekeerd en er worden vier hechtingen aangebracht. Als de continent ileostoma in werking wordt gesteld, stroomt de inhoud van de dunne darm in het reservoir. Daar wordt de ontlasting tegengehouden door de klep. Hoe voller het reservoir is, hoe meer de klep op elkaar wordt gedrukt. De ontlasting blijft zo in het reservoir. Ko (28): Vanaf dat ik ongeveer 12 jaar was heb ik last gehad van colitis ulcerosa. Uiteindelijk moest er iets gebeuren. Ik ben een van de weinigen die een continent ileostoma heeft. Die keuze was heel bewust. Ik wilde geen zakje op mijn buik en dit kon ik zelf regelen. Uiteindelijk heeft het best allemaal tegengezeten. Ik heb allerlei complicaties gehad: van klein tot groot. Ik sta nog achter mijn keuze voor de continent ileo- 24

25 stoma. Als het goed gaat, kan ik zelf bepalen wanneer ik naar het toilet ga. Maar met eten gaat er nogal eens iets mis. Ik drink echt liters op een dag. Dat helpt wel. Sporten is er nog niet echt van gekomen. Ik werk wel fulltime en dat gaat allemaal goed. Ik heb geen vriendin, maar ik ga wel vaak uit en af en toe kom ik iemand tegen. Als je mij nou vraagt of ik blij ben met de stoma: ja en nee. Het is best veel tobben. Mijn leven is er niet gemakkelijker op geworden, maar de alternatieven zouden wat mij betreft slechter zijn. Herstel In de eerste dagen na de operatie moeten de darmnaden nog genezen. Hiervoor wordt een zogenaamde kromme katheter ingebracht die verbonden is met een opvangzak, zodat de ontlasting hier direct in kan stromen. Om te voorkomen dat de katheter verstopt moet deze regelmatig worden gespoeld. Dat doet de verpleegkundige eerst en naderhand kunt u dat zelf. De eerste weken blijft de kromme katheter in de continent ileostoma. De stoma wordt gespoeld volgens schema in overleg met de stomaverpleegkundige. Na een week of twee wordt gestart met het trainen van de continent ileostoma, aanvankelijk door het reservoir via de katheter ieder uur te legen. Dat gebeurt met steeds grotere tussenpozen en verloopt uiteindelijk via een vast schema. Na de training kan het reservoir ongeveer 300 tot 500 ml ontlasting bevatten. Hoe snel alles verloopt, is erg afhankelijk van de persoonlijke situatie en conditie. Als er complicaties optreden kan het herstel langzamer gaan. Tijdens het verblijf in het ziekenhuis wordt de voeding enigszins aangepast, om verstopping van de kromme katheter te voorkomen. Met name vezelige groente en fruit die onvoldoende gekauwd (kunnen) worden, geven veel klachten. Om deze reden is ervoor gekozen om groente (en fruit) in gemalen vorm aan te bieden zolang de kromme katheter in de continent ileostoma zit. Het is verstandig ook na ontslag nog voorzichtig te zijn met het 25

26 eten van deze groenten en te kiezen voor gemalen groente. Na zes weken (als de kromme katheter wordt vervangen door een rechte katheter, die gebruikt wordt om een aantal malen per dag mee te katheteriseren) kan groente weer in normale vorm worden gegeten. Wel kunnen vezelige groentesoorten een probleem blijven vormen bij het katheteriseren. De diëtist zal u hierover informeren. Complicaties Ongeveer éénderde van de mensen met een continent ileostoma is zeer tevreden over de stoma. Zij hebben er nauwelijks of geen last van. De helft van de mensen heeft kleinere problemen waarvoor zij zo nu en dan naar de specialist terug moeten. Ongeveer 20 procent van de mensen blijft met klachten zitten die niet op te lossen zijn. Dan kan een extra operatie noodzakelijk zijn. Soms is dat een kleine ingreep. Zoals bij huidovergroei. Als huid over de stoma groeit, is het moeilijker de katheter in 26

Voedingsadviezen voor mensen met een pouch

Voedingsadviezen voor mensen met een pouch Voedingsadviezen voor mensen met een pouch In deze folder vindt u adviezen over de voeding bij een pouch (ileo-anale anastomose met reservoir). Bij een pouch is de dikke darm weggenomen en is een verbinding

Nadere informatie

Ileostoma en Pouch. Nienke Ipenburg Verpleegkundig specialist IBD

Ileostoma en Pouch. Nienke Ipenburg Verpleegkundig specialist IBD Ileostoma en Pouch Nienke Ipenburg Verpleegkundig specialist IBD Agenda - Anatomy en fysiologie - Verteringstelsel - Ileostoma en pouch 2 Fabels - een goede stoelgang, betekent dat je iedere dag ontlasting

Nadere informatie

continent ileostoma Een stoma

continent ileostoma Een stoma continent ileostoma Uw darmen werken niet goed, en daarom heeft uw arts voorgesteld om een stoma aan te leggen bij de dunne darm. Hoe werkt een stoma en hoe werkt het spijsverteringskanaal? Hoe wordt de

Nadere informatie

Dieetadviezen. voor mensen met een. ileostoma

Dieetadviezen. voor mensen met een. ileostoma 892 Dieetadviezen voor mensen met een ileostoma Inleiding In deze folder vindt u adviezen over de voeding bij een ileostoma. Een ileostoma is een kunstmatige uitgang op de dunne darm. Deze is aangelegd

Nadere informatie

VOEDINGSADVIES BIJ EEN ILEOSTOMA

VOEDINGSADVIES BIJ EEN ILEOSTOMA VOEDINGSADVIES BIJ EEN ILEOSTOMA 927 Inleiding Een ileostoma is een kunstmatige uitgang op de dunne darm. Deze is aangelegd omdat de dikke darm is weggenomen of niet wordt gebruikt. In de dikke darm vindt

Nadere informatie

Workshop ileostoma en pouch. Dr. Lydi M.J.W. van Driel MDL-arts io 12-03-2016

Workshop ileostoma en pouch. Dr. Lydi M.J.W. van Driel MDL-arts io 12-03-2016 Workshop ileostoma en pouch Dr. Lydi M.J.W. van Driel MDL-arts io 12-03-2016 Inhoud Hoe werkt de darm? Verschillende soorten ileostoma / pouch Wat verandert er met een ileostoma/pouch? Voeding Tips&Trics

Nadere informatie

Familiaire Adenomateuze Polyposis (FAP) Informatie over het ziektebeeld

Familiaire Adenomateuze Polyposis (FAP) Informatie over het ziektebeeld Familiaire Adenomateuze Polyposis (FAP) Informatie over het ziektebeeld Wat is FAP? Familiaire adenomateuze polyposis (FAP) is een erfelijke ziekte die zich kenmerkt door het ontstaan van honderden poliepen

Nadere informatie

IPAA, Ileo Pouch Anale Anastomose (plaatsen inwendige opvang ontlasting)

IPAA, Ileo Pouch Anale Anastomose (plaatsen inwendige opvang ontlasting) IPAA, Ileo Pouch Anale Anastomose (plaatsen inwendige opvang ontlasting) Uw specialist stelt voor van een deel van uw dunne darm een nieuwe opvang voor uw ontlasting te maken (Ileo Pouch Anale Anastomose).

Nadere informatie

aanleggen van een pouch (IPAA)

aanleggen van een pouch (IPAA) patiënteninformatie aanleggen van een pouch (IPAA) U heeft met uw arts gesproken over het maken van een verbinding tussen de dunne darm en de anus. Dit heet een Ileo Pouch Anale Anastomose (IPAA), in het

Nadere informatie

Chirurgie. Stoma. Een kunstmatige uitgang

Chirurgie. Stoma. Een kunstmatige uitgang Chirurgie Stoma Een kunstmatige uitgang 1 Inleiding Deze folder geeft enige informatie over de procedure rond het aanleggen van een stoma (een kunstmatige uitgang). Het is goed u te realiseren dat bij

Nadere informatie

Ileostoma. Ileostoma

Ileostoma. Ileostoma Ileostoma Ileostoma Afdeling Afdeling algemene algemene chirurgie chirurgie Binnenkort wordt bij u (een gedeelte van) de dikke darm weggenomen. Dit kan het gevolg zijn van een chronische aandoening, een

Nadere informatie

Dieetadviezen bij een ileostoma

Dieetadviezen bij een ileostoma Dieetadviezen bij een ileostoma Overzicht gegevens Naam Geboortedatum Datum Diëtist Behandelend arts Telefonisch spreekuur 0492 59 55 60 maandag tot en met vrijdag van 08.15 10.00 uur Inleiding In deze

Nadere informatie

Familiaire Adenomateuze Polyposis (FAP) Informatie over het ziektebeeld

Familiaire Adenomateuze Polyposis (FAP) Informatie over het ziektebeeld Familiaire Adenomateuze Polyposis (FAP) Informatie over het ziektebeeld Wat is FAP? Familiaire adenomateuze polyposis (FAP) is een erfelijke ziekte die zich kenmerkt door het ontstaan van honderden poliepen

Nadere informatie

Dikke darmoperatie. Polikliniek Chirurgie Route 10

Dikke darmoperatie. Polikliniek Chirurgie Route 10 00 Dikke darmoperatie Polikliniek Chirurgie Route 10 1 Deze folder geeft u een globaal overzicht over de gebruikelijke gang van zaken rond een dikkedarmoperatie. Ook geeft deze folder enige informatie

Nadere informatie

Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Heelkunde en overige handelingen 26

Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Heelkunde en overige handelingen 26 Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Heelkunde en overige handelingen 26 Stoma s Een stoma is een kunstmatige uitgang voor onder andere feces en urine. Bij een conventionele, ook

Nadere informatie

Samen leven over de gevolgen van de stoma

Samen leven over de gevolgen van de stoma Samen leven over de gevolgen van de stoma Nederlandse Stomavereniging Colofon Vierde druk: juli 2011 Oplage: 5000 Tekst: Nederlandse Stomavereniging Vormgeving: Van den Oever Vormgeving, Deil Drukwerk:

Nadere informatie

Dikke darmoperatie. Chirurgie. Beter voor elkaar

Dikke darmoperatie. Chirurgie. Beter voor elkaar Dikke darmoperatie Chirurgie Beter voor elkaar 2 Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht over de gebruikelijke gang van zaken rond een dikke darmoperatie. Ook geeft deze folder enige informatie

Nadere informatie

Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Heelkunde en overige handelingen 52

Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Heelkunde en overige handelingen 52 Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Heelkunde en overige handelingen 52 Stoma s Een stoma is een onnatuurlijke, chirurgisch aangelegde opening die een lichaamsholte verbindt met

Nadere informatie

DE DIKKE DARM DE DIKKE DARM

DE DIKKE DARM DE DIKKE DARM DE DIKKE DARM DE DIKKE DARM Om te begrijpen wat dikkedarmkanker is, wordt eerst het spijsverteringsstelsel en de werking van de spijsvertering uitgelegd. Om te begrijpen wat dikkedarmkanker is, wordt eerst

Nadere informatie

CHIRURGIE. Dikke darmoperatie BEHANDELING

CHIRURGIE. Dikke darmoperatie BEHANDELING CHIRURGIE Dikke darmoperatie BEHANDELING Dikke darmoperatie Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de behandeling. Het is goed u te realiseren dat de situatie voor iedereen anders

Nadere informatie

TEM Transanale Endoscopische Microchirurgie

TEM Transanale Endoscopische Microchirurgie TEM Transanale Endoscopische Microchirurgie In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten dat u binnenkort een Transanale Endoscopische Microchirurgie (TEM) ondergaat. Deze folder geeft u meer informatie

Nadere informatie

Divertikels. Afdeling Diëtetiek

Divertikels. Afdeling Diëtetiek Divertikels Afdeling Diëtetiek Voedingsadvies bij divertikels Deze informatie is bedoeld als ondersteuning van het consult door een diëtist. De informatie in deze folder kan een persoonlijk dieetadvies

Nadere informatie

Maagoperatie. Ligging en functie van de maag. Diagnose en onderzoek

Maagoperatie. Ligging en functie van de maag. Diagnose en onderzoek Maagoperatie Deze folder geeft u informatie over de gebruikelijke gang van zaken rond een maagoperatie. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk de situatie anders kan zijn dan beschreven. Ligging

Nadere informatie

Wat is een stoma? Een stoma is een kunstmatig gemaakte uitgang voor ontlasting of urine.

Wat is een stoma? Een stoma is een kunstmatig gemaakte uitgang voor ontlasting of urine. Stomapoli In het CWZ op Heelkunde zijn 2 stomaverpleegkundigen werkzaam gespecialiseerd in darmstomata. In deze fodler staat algemene informatie over het aanleggen van een stoma en wat de rol van de stomaverpleegkundige

Nadere informatie

Darmstoma Een kunstmatige uitgang voor ontlasting. Maatschap Chirurgie IJsselland Ziekenhuis

Darmstoma Een kunstmatige uitgang voor ontlasting. Maatschap Chirurgie IJsselland Ziekenhuis Darmstoma Een kunstmatige uitgang voor ontlasting Maatschap Chirurgie IJsselland Ziekenhuis Inhoudsopgave Inleiding 1. Wat is een stoma? 2 2. Waarom wordt een stoma aangelegd? 3 3. Wanneer welk stoma?

Nadere informatie

Dieetadviezen voor mensen met een colostoma

Dieetadviezen voor mensen met een colostoma Dieetadviezen voor mensen met een colostoma Naam : Datum : Specialist : Diëtist : Telefoonnummer : o (0223) 69 69 16 o (0223) 69 69 27 o (0223) 69 62 81 o (0223) 69 63 29 1 Inhoud pag. 1. Inleiding...

Nadere informatie

Voedingsadvies bij een ileostoma

Voedingsadvies bij een ileostoma Voedingsadvies bij een ileostoma Inleiding In deze folder vindt u adviezen over de voeding bij een ileostoma. Een ileostoma is een kunstmatige uitgang op de dunne darm. Deze is aangelegd omdat de dikke

Nadere informatie

Voedingsadviezen voor mensen met een ileostoma

Voedingsadviezen voor mensen met een ileostoma Voedingsadviezen voor mensen met een ileostoma In deze folder vindt u adviezen over de voeding bij een ileostoma. Een ileostoma is een kunstmatige uitgang van de dunne darm op de buik. Deze is aangelegd

Nadere informatie

DIKKEDARMOPERATIE voor beeldverslagen, zie ingrepen in beeld

DIKKEDARMOPERATIE voor beeldverslagen, zie ingrepen in beeld DIKKEDARMOPERATIE voor beeldverslagen, zie ingrepen in beeld Inleiding Deze folder geeft u informatie over operaties aan de dikke darm. Informatie over aandoeningen, waarvoor een dikke darm operatie als

Nadere informatie

Voedingsadvies bij een colostoma

Voedingsadvies bij een colostoma Voedingsadvies bij een colostoma Albert Schweitzer ziekenhuis oktober 2013 pavo 1099 Inleiding U heeft een colostoma gekregen. U hoeft hiervoor geen speciaal dieet te gebruiken. Wel kan de voeding die

Nadere informatie

Dikke darm operatie. Functie en ligging van de dikke darm. Waarom een dikke darm operatie?

Dikke darm operatie. Functie en ligging van de dikke darm. Waarom een dikke darm operatie? Dikke darm operatie Deze brochure geeft u informatie over operaties aan de dikke darm. Informatie over aandoeningen, waarvoor een dikke darm operatie als behandelingsmethode aangewezen kan zijn, komt in

Nadere informatie

Voedingsadviezen. voor patiënten met een ileostoma. Dietetiek

Voedingsadviezen. voor patiënten met een ileostoma. Dietetiek Dietetiek Voedingsadviezen voor patiënten met een ileostoma Inleiding In deze folder vindt u adviezen over de voeding bij een ileostoma. Een ileostoma is een kunstmatige uitgang op de dunne darm. De arts

Nadere informatie

Stoma Inleiding Een dubbelloops of eindstandig stoma? Wat is een stoma? Slijmvorming Materialen bij een stoma Tijdelijke of blijvende stoma?

Stoma Inleiding Een dubbelloops of eindstandig stoma? Wat is een stoma? Slijmvorming Materialen bij een stoma Tijdelijke of blijvende stoma? Stoma Inleiding Binnenkort wordt bij u een stoma aangelegd of is er kans op het aanleggen van een stoma. Deze folder geeft u informatie over de stoma voor de ontlasting. Het is goed u te realiseren dat

Nadere informatie

Voedingsadvies bij short bowel

Voedingsadvies bij short bowel Afdeling: Onderwerp: Diëtetiek De dunne darm is een belangrijk onderdeel van de spijsvertering. Na een maaltijd komt het voedsel via mond, slokdarm en maag in de dunne darm terecht. In de dunne darm wordt

Nadere informatie

operatie van de endeldarm

operatie van de endeldarm patiënteninformatie operatie van de endeldarm Uw arts heeft een afwijking aan uw endeldarm vastgesteld. Hoe stelt de arts de diagnose? Wat is de behandeling? Hoe gaat de operatie? Dat en meer leest in

Nadere informatie

Hoe werkt de dikke darm?

Hoe werkt de dikke darm? Sigmoïdoscopie Inleiding Uw arts heeft voorgesteld om bij u een sigmoïdoscopie te laten doen. Dit is een onderzoek, waarbij met een kijkinstrument (de endoscoop) de binnenkant van het laatste deel van

Nadere informatie

PATIËNTENINFORMATIE DIKKEDARMOPERATIE

PATIËNTENINFORMATIE DIKKEDARMOPERATIE PATIËNTENINFORMATIE DIKKEDARMOPERATIE 2 DIKKEDARMOPERATIE Inleiding Deze folder geeft u informatie over operaties aan de dikke darm. Uw persoonlijke situatie kan echter anders zijn dan beschreven. Informatie

Nadere informatie

Voedingsadviezen bij een kunstmatige uitgang op de dunne darm (ileostoma)

Voedingsadviezen bij een kunstmatige uitgang op de dunne darm (ileostoma) Voedingsadviezen bij een kunstmatige uitgang op de dunne darm (ileostoma) U bent niet zo lang geleden geopereerd. Daarbij heeft u een kunstmatige uitgang op de dunne darm gekregen, een zogenoemd ileostoma.

Nadere informatie

Voedingsadviezen bij een ileostoma

Voedingsadviezen bij een ileostoma 1/5 Diëtetiek Voedingsadviezen bij een ileostoma Inleiding Een ileostoma is een kunstmatige uitgang op de dunne darm. Deze is aangelegd omdat de dikke darm is verwijderd of (tijdelijk) niet wordt gebruikt.

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Colostoma

Patiënteninformatie. Colostoma Patiënteninformatie Colostoma Inleiding U bent of wordt binnenkort opgenomen in het LangeLand Ziekenhuis voor een operatie aan de dikke darm, waarbij (mogelijk) een stoma wordt aangelegd. Voorlichting

Nadere informatie

Sigmoïdoscopie met moviprep voorbereiding

Sigmoïdoscopie met moviprep voorbereiding Sigmoïdoscopie met moviprep voorbereiding Inleiding Uw arts heeft voorgesteld om bij u een sigmoïdoscopie te laten doen. Dit is een onderzoek, waarbij met een kijkinstrument (de endoscoop) de binnenkant

Nadere informatie

Inleiding Ligging en functie van de maag Diagnose en onderzoek De operatie

Inleiding Ligging en functie van de maag Diagnose en onderzoek De operatie Maagoperatie Inleiding Deze folder geeft u informatie over de gebruikelijke gang van zaken rond een maagoperatie. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk de situatie anders kan zijn dan beschreven.

Nadere informatie

Operatie dikke darm kanker

Operatie dikke darm kanker Operatie dikke darm kanker Inleiding Deze folder geeft u algemene informatie over diverse soorten operaties aan de dikke darm. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk de situatie anders kan

Nadere informatie

Voedingsadvies bij een ileostoma

Voedingsadvies bij een ileostoma Voedingsadvies bij een ileostoma Wat is een ileostoma? Een ileostoma is een kunstmatige uitgang op de dunne darm. Deze is aangelegd omdat de dikke darm niet gebruikt wordt. In de dikke darm vindt indikking

Nadere informatie

Dikke darmoperatie. Het spijsverteringskanaal. a. blindedarm 3. lever. 2. maag. b. colon: II dwarslopend deel III dalend deel IV sigmoïd c.

Dikke darmoperatie. Het spijsverteringskanaal. a. blindedarm 3. lever. 2. maag. b. colon: II dwarslopend deel III dalend deel IV sigmoïd c. Dikke darmoperatie U wordt binnenkort opgenomen voor een dikke-darmoperatie. De zorg voor, tijdens en na de operatie is gericht op een snel en veilig herstel. Deze folder geeft algemene informatie over

Nadere informatie

Ileo-anaal reservoir Radboud universitair medisch centrum

Ileo-anaal reservoir Radboud universitair medisch centrum Ileo-anaal reservoir U bent opgenomen in het Radboudumc voor het aanleggen van een ileo-anaal reservoir. Van de behandelend arts en de verpleegkundig specialist heeft u hierover al informatie ontvangen.

Nadere informatie

IBD en voeding. MDL verpleegkundigen IJsselland Ziekenhuis

IBD en voeding. MDL verpleegkundigen IJsselland Ziekenhuis IBD en voeding MDL verpleegkundigen IJsselland Ziekenhuis Inhoudsopgave 1. Algemene voedingsadviezen 2 2. Diarree 4 3. Ondervoeding 7 4. Overgewicht 7 5. Stoma 8 6. Aanvullende informatie en patiëntenverenigingen

Nadere informatie

Endeldarmoperatie. Poli Chirurgie

Endeldarmoperatie. Poli Chirurgie 00 Endeldarmoperatie Poli Chirurgie Deze folder geeft u informatie over operaties aan de endeldarm vanwege een kwaadaardig gezwel. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk de situatie anders

Nadere informatie

Diverticulose en diverticulitis

Diverticulose en diverticulitis Diverticulose en diverticulitis U heeft last van uitstulpingen in uw dikke darm (diverticulose) of van een ontsteking van deze uitstulpingen (diverticulitis). In deze folder leest u meer over het ontstaan

Nadere informatie

dikkedarmoperatie Gewone of versnelde operatie?

dikkedarmoperatie Gewone of versnelde operatie? dikkedarmoperatie Uw arts heeft een afwijking aan uw dikke darm gevonden. Daarom wordt u binnenkort geopereerd. Wat gaat er precies gebeuren? En hoe kunt u zich voorbereiden op de operatie? Dat en meer

Nadere informatie

chronische alvleesklierontsteking

chronische alvleesklierontsteking patiënteninformatie chronische alvleesklierontsteking U heeft last van een terugkerende ontsteking van de alvleesklier. We noemen dit een chronische alvleesklierontsteking. Wat is een chronische alvleesklierontsteking?

Nadere informatie

Voedingsadviezen voor patiënten met een ileostoma

Voedingsadviezen voor patiënten met een ileostoma Voedingsadviezen voor patiënten met een ileostoma In deze folder vindt u adviezen over de voeding bij een ileostoma. Een ileostoma is een kunstmatige uitgang van de dunne darm op de buik. Deze is aangelegd

Nadere informatie

IBD en voeding. Informatie voor mensen met Crohn of colitis ulcerosa. MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis. www.mdlcentrum.nl

IBD en voeding. Informatie voor mensen met Crohn of colitis ulcerosa. MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis. www.mdlcentrum.nl IBD en voeding Informatie voor mensen met Crohn of colitis ulcerosa MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Inhoudsopgave 1. Algemene voedingsadviezen 2 2. Diarree 6 3. Ondervoeding 8 4. Overgewicht

Nadere informatie

Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Diëtetiek / Voedingsteam Voedingsadviezen Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Inleiding U heeft van uw arts vernomen dat u de ziekte van Crohn of Colitis Ulcerosa heeft. Deze ziekten kenmerken

Nadere informatie

Spijsvertering. Voorwoord. Mijn spreekbeurt gaat over de reis van het voedsel. Met een moeilijk woord heet dat Spijsvertering.

Spijsvertering. Voorwoord. Mijn spreekbeurt gaat over de reis van het voedsel. Met een moeilijk woord heet dat Spijsvertering. Spijsvertering Voorwoord Mijn spreekbeurt gaat over de reis van het voedsel. Met een moeilijk woord heet dat Spijsvertering. Spijsvertering betekent: "Het verteren van het voedsel tot stoffen die door

Nadere informatie

Voedingsadviezen voor patiënten met een colostoma

Voedingsadviezen voor patiënten met een colostoma Voedingsadviezen voor patiënten met een colostoma In deze folder vindt u adviezen over de voeding bij een colostoma. Een colostoma is een kunstmatige uitgang van de dikke darm op de buik. Deze is aangelegd

Nadere informatie

Hoe voorkomt of verhelpt u klachten? Welke onderzoeken zijn nodig?

Hoe voorkomt of verhelpt u klachten? Welke onderzoeken zijn nodig? Aambeien Aambeien zijn uitgezakte zwellichamen bij de anus. Deze zwellichamen heeft iedereen. Ze bevinden zich aan de binnenkant op het eind van de endeldarm en het begin van de sluitspier. Zo'n zwellichaam

Nadere informatie

H.334316.1115. Dikke darmoperatie en een sneller herstel volgens ERAS

H.334316.1115. Dikke darmoperatie en een sneller herstel volgens ERAS H.334316.1115 Dikke darmoperatie en een sneller herstel volgens ERAS Inleiding Binnenkort wordt u opgenomen voor een operatie aan uw dikke darm. Hiervoor verblijft u vijf tot acht dagen in het ziekenhuis.

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. TEM-operatie Operatie via de anus

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. TEM-operatie Operatie via de anus TEM-operatie Operatie via de anus TEM-OPERATIE OPERATIE VIA DE ANUS INLEIDING Bij u is een gezwel in de endeldarm geconstateerd, dat door middel van een operatie moet worden verwijderd. De operatie die

Nadere informatie

Aanleggen van een darmstoma

Aanleggen van een darmstoma Aanleggen van een darmstoma Chirurgie Beter voor elkaar Darmstoma - Een kunstmatige uitgang Inleiding Deze folder geeft u informatie over de procedure rond het aanleggen van een darmstoma (een kunstmatige

Nadere informatie

CHIRURGIE. Operatie via de anus

CHIRURGIE. Operatie via de anus TEM-operatie Operatie via de anus CHIRURGIE Bij u is een gezwel in de endeldarm geconstateerd, dat door middel van een operatie moet worden verwijderd. De operatie die bij u zal worden toegepast is een

Nadere informatie

dikkedarmoperatie versneld herstel

dikkedarmoperatie versneld herstel dikkedarmoperatie versneld herstel Uw arts heeft een afwijking aan uw dikke darm gevonden. Daarom wordt u binnenkort geopereerd. Wat gaat er precies gebeuren? En hoe kunt u zich voorbereiden op de operatie?

Nadere informatie

Het opheffen van een darmstoma

Het opheffen van een darmstoma Het opheffen van een darmstoma U wordt binnenkort opgenomen voor een operatie om de darmstoma op te heffen De totale zorg rondom de operatie is erop gericht dat u snel hiervan herstelt. Deze informatie

Nadere informatie

IBD en zwangerschap ziekte van Crohn / colitis ulcerosa folder voor mannen en vrouwen met een kinderwens

IBD en zwangerschap ziekte van Crohn / colitis ulcerosa folder voor mannen en vrouwen met een kinderwens IBD en zwangerschap ziekte van Crohn / colitis ulcerosa folder voor mannen en vrouwen met een kinderwens MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Inhoudsopgave Inleiding 2 Zwanger worden 2 Is

Nadere informatie

502c. Colonoscopie met zeer intensieve voorbereiding (met eventueel poliepectomie)

502c. Colonoscopie met zeer intensieve voorbereiding (met eventueel poliepectomie) Colonoscopie met zeer intensieve voorbereiding (met eventueel poliepectomie) Een goede voorbereiding is belangrijk voor het slagen van een colonoscopie. In deze brochure wordt kort ingegaan op de volgende

Nadere informatie

Diarree is een verstoring van het normale ontlastingpatroon. De ontlasting bevat meer water dan gewoonlijk en u moet vaker naar het toilet.

Diarree is een verstoring van het normale ontlastingpatroon. De ontlasting bevat meer water dan gewoonlijk en u moet vaker naar het toilet. DIARREE In het dagelijks leven noemen we het liever buikgriep of voedselvergiftiging. Voor het woord diarree schamen we ons een beetje. Toch heeft iedereen er wel eens last van. Op vakantie of gewoon thuis.

Nadere informatie

Darmproblemen bij acute buikpijn

Darmproblemen bij acute buikpijn Darmproblemen bij acute buikpijn U bent voor onderzoek op de spoedeisende hulp geweest omdat u buikklachten heeft. De arts heet bij u geen acute oorzaak kunnen vaststellen. De klachten kunnen vele oorzaken

Nadere informatie

Voedingsadviezen na een Whipple-operatie

Voedingsadviezen na een Whipple-operatie Voedingsadviezen na een Whipple-operatie Albert Schweitzer ziekenhuis september 2014 pavo 1127 Inleiding U heeft een Whipple-operatie gehad waarbij (een deel van) uw alvleesklier is verwijderd. Na de operatie

Nadere informatie

Dikke darmpoliepen. MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis. www.mdlcentrum.nl

Dikke darmpoliepen. MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis. www.mdlcentrum.nl Dikke darmpoliepen MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Inhoudsopgave 1. Wat zijn darmpoliepen? 2 2. Darmpoliepen en darmkanker 2 3. Wat kunnen de klachten zijn bij dikke darmpoliepen? 3

Nadere informatie

Gastro-enteritis bij kinderen

Gastro-enteritis bij kinderen Gastro-enteritis bij kinderen Acute ontsteking van maag- en darmwand Albert Schweitzer ziekenhuis colofon Kinderafdeling februari 2015 pavo 0489 Inleiding U heeft van de arts gehoord dat uw kind opgenomen

Nadere informatie

Een kloofje in de anus

Een kloofje in de anus Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Chirurgie Een kloofje in de anus 1 Een kloofje in de anus In deze brochure kunt u lezen hoe een kloofje in de anus ontstaat en

Nadere informatie

Naam : Datum : Specialist : Diëtist : Telefoonnummer : o (0223) 69 69 16 o (0223) 69 69 27 o (0223) 69 62 81 o (0223) 69 63 29

Naam : Datum : Specialist : Diëtist : Telefoonnummer : o (0223) 69 69 16 o (0223) 69 69 27 o (0223) 69 62 81 o (0223) 69 63 29 Diverticulitis Naam : Datum : Specialist : Diëtist : Telefoonnummer : o (0223) 69 69 16 o (0223) 69 69 27 o (0223) 69 62 81 o (0223) 69 63 29 1 Inhoud pag. Inhoud...2 Wat is diverticulitis?...3 Oorzaken

Nadere informatie

Als er bloed in uw ontlasting is gevonden

Als er bloed in uw ontlasting is gevonden Als er bloed in uw ontlasting is gevonden januari 2014 2 3 Als er bloed in uw ontlasting is gevonden U heeft meegedaan aan het proefbevolkingsonderzoek darmkanker. De uitslag is dat er bloed in uw ontlasting

Nadere informatie

DIENST ALGEMENE HEELKUNDE Onze-Lieve-Vrouwziekenhuis Aalst - Asse - Ninove www.heelkunde-olv.be

DIENST ALGEMENE HEELKUNDE Onze-Lieve-Vrouwziekenhuis Aalst - Asse - Ninove www.heelkunde-olv.be Heelkunde van de dikke darm en de endeldarm U moet een darmoperatie ondergaan. In de meeste gevallen gaat het over een operatie van de dikke darm. Met dit document beantwoorden we een aantal vragen over:

Nadere informatie

Verwijderen van de galblaas. Polikliniek chirurgie

Verwijderen van de galblaas. Polikliniek chirurgie Verwijderen van de galblaas Polikliniek chirurgie Verwijderen van de galblaas Inleiding In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten om uw galblaas te laten verwijderen. In deze brochure vindt u

Nadere informatie

Darmoperatie bij Diverticulitis. Chirurgie Waregem O.L.V. van Lourdes Ziekenhuis

Darmoperatie bij Diverticulitis. Chirurgie Waregem O.L.V. van Lourdes Ziekenhuis Darmoperatie bij Diverticulitis Chirurgie Waregem O.L.V. van Lourdes Ziekenhuis Chirurgie Waregem_Versie 1_Feb 2016 Inleiding Deze folder geeft uitleg over een operatie van de dikkedarm bij diverticulitis.

Nadere informatie

TEM-operatie transanale endoscopische microchirurgie-operatie

TEM-operatie transanale endoscopische microchirurgie-operatie patiënteninformatie TEM-operatie transanale endoscopische microchirurgie-operatie Uw arts heeft bij u vastgesteld dat u een gezwel in uw endeldarm heeft. Samen heeft u besloten voor een operatie, de transanale

Nadere informatie

1. Inleiding 2. Oorzaak aandoening/aanleiding behandeling

1. Inleiding 2. Oorzaak aandoening/aanleiding behandeling Aambeien 1. Inleiding Binnenkort ondergaat u een operatie in verband met aambeien in het ETZ TweeSteden op locatie Tilburg of Waalwijk. In deze folder leest u informatie over de operatie en krijgt u een

Nadere informatie

Kijkoperatie van de dikke darm

Kijkoperatie van de dikke darm CHIRURGIE Kijkoperatie van de dikke darm BEHANDELING Kijkoperatie van de dikke darm U komt binnenkort naar het ziekenhuis voor een operatie aan de dikke darm. Bij deze operatie verwijdert de chirurg het

Nadere informatie

Inleiding Vóór de operatie

Inleiding Vóór de operatie Darmkanker 2 Inleiding Als u deze folder krijgt heeft u zojuist een gesprek gehad met uw chirurg. Uit het onderzoek is gebleken dat u dikke darmkanker heeft. In deze folder leggen we de behandelmogelijkheden

Nadere informatie

Maatschap Chirurgie / Maatschap Interne Geneeskunde. Ileostoma

Maatschap Chirurgie / Maatschap Interne Geneeskunde. Ileostoma Maatschap Chirurgie / Maatschap Interne Geneeskunde Algemeen Deze folder geeft u informatie over de ileostoma en de dagelijkse verzorging hiervan. Dagelijkse verzorging Verzorg de stoma op een tijdstip

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Informatie over de operatie voor het verwijderen van de galblaas

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Informatie over de operatie voor het verwijderen van de galblaas Refaja Ziekenhuis Stadskanaal Informatie over de operatie voor het verwijderen van de galblaas INFORMATIE OVER DE OPERATIE VOOR HET VERWIJDEREN VAN DE GALBLAAS INLEIDING Deze folder geeft u informatie

Nadere informatie

De stoma operatie stap voor stap

De stoma operatie stap voor stap Specialist in Stomazorg Dansac ontwikkelt voortdurend nieuwe oplossingen gebaseerd op de wensen en behoeften van stomapatiënten en stomaverpleegkundigen. Om een dialoog aan te moedigen en taboes te doorbreken,

Nadere informatie

502a. Colonoscopie met normale voorbereiding (met eventueel poliepectomie)

502a. Colonoscopie met normale voorbereiding (met eventueel poliepectomie) Colonoscopie met normale voorbereiding (met eventueel poliepectomie) Een goede voorbereiding is belangrijk voor het slagen van een colonoscopie. In deze brochure wordt kort ingegaan op de volgende onderwerpen:

Nadere informatie

Laparoscopie Inleiding De redenen voor laparoscopie Sterilisatie Buikpijn Mogelijke oorzaken zijn:

Laparoscopie Inleiding De redenen voor laparoscopie Sterilisatie Buikpijn Mogelijke oorzaken zijn: Laparoscopie Inleiding De gynaecoloog heeft voorgesteld een laparoscopie bij u te verrichten. Bij een laparoscopie kunnen de organen in de buikholte worden bekeken; ze komen ook binnen bereik voor eenvoudige

Nadere informatie

Diverticulitis. chirurgie

Diverticulitis. chirurgie Diverticulitis chirurgie Bij u is door uw behandelend arts de darmaandoening diverticulitis vastgesteld. Voor de behandeling hiervan bent u opgenomen op de afdeling chirurgie. In deze brochure krijgt u

Nadere informatie

Adviezen na operatie bij blaaskanker met stoma

Adviezen na operatie bij blaaskanker met stoma Adviezen na operatie bij blaaskanker met stoma Inleiding U heeft een blaasoperatie gehad en heeft daarbij een urinestoma gekregen. In het A12 Oncologisch Centrum bent u zo goed mogelijk voorbereid op de

Nadere informatie

Diëtetiek. Voedingsadviezen na een slokdarmoperatie

Diëtetiek. Voedingsadviezen na een slokdarmoperatie Diëtetiek Voedingsadviezen na een slokdarmoperatie Diëtetiek Inleiding U heeft onlangs een slokdarmoperatie ondergaan. Deze operatie heeft gevolgen voor uw manier van eten. In deze brochure kunt u lezen

Nadere informatie

Voedingsadviezen na een maagresectie

Voedingsadviezen na een maagresectie Voedingsadviezen na een maagresectie Afdeling diëtetiek U heeft een maagoperatie ondergaan. Hierbij is (een gedeelte van) uw maag weggenomen. Door deze ingreep is uw spijsverteringskanaal veranderd. Deze

Nadere informatie

Verwijderen van de galblaas (cholecystectomie)

Verwijderen van de galblaas (cholecystectomie) Verwijderen van de galblaas (cholecystectomie) Inleiding Deze brochure geeft u informatie over de galblaasoperatie (cholecystectomie). Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk de situatie anders

Nadere informatie