ZORGELOOS OP UITJE, VOOR OUDERS EN BEGELEIDING VAN AUTISTISCHE KINDEREN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ZORGELOOS OP UITJE, VOOR OUDERS EN BEGELEIDING VAN AUTISTISCHE KINDEREN"

Transcriptie

1 ZORGELOOS OP UITJE, VOOR OUDERS EN BEGELEIDING VAN AUTISTISCHE KINDEREN Inhoud: - Zorgeloos op uitje -Wat is autisme? - Wat houd een uitje precies in? - 15 TIPS om uw uitje tot een succes te maken Marinka Born

2 Zorgeloos weg met uw autistische kind Wilt u zorgeloos op een uitje of op een uitstapje met uw autistische 1 kind? Of wilt u graag weten hoe u een persoon met het autisme het best kan begeleiden op een uitstapje? Dit document kan u als ouders /verzorgers helpen om een uitstapje met uw autistische kind tot een groot succes te maken! Zodat zowel u als de ander met een beperking/autisme kunnen terugkijken op een ontspannen uitje. In dit document worden een aantal tips gegeven die u kunnen helpen in de begeleiding van een autistisch kind tijdens een uitstapje of uitje. Belangrijk: Voordat u dit document gaat lezen is het belangrijk om te bedenken dat elk kind uniek is. Elk kind heeft zijn eigen wensen en behoeften. Als ouder of verzorger bent u de echte deskundige. U hebt het meeste zicht op uw autistische kind en zult het beste weten hoe u kunt aansluiten op de specifieke behoeften van uw kind. De tips die in dit document worden beschreven kunnen u hierbij helpen. 1 Dit document kan ook gebruikt worden door ouders van kinderen met een verstandelijke beperking, veel van de tips zijn ook geschikt om toe te passen op kinderen met een verstandelijke beperking. Daarnaast kan dit document ook gebruikt worden voor ouders van kinderen met autist aanverwante stoornissen zoals pdd-nos en het syndroom van asperger.

3 Wat is Autisme? Voordat we over gaan op de diverse tips is het belangrijk om te kijken naar de kenmerken en de feiten rondom autisme. Wat is autisme / kenmerken? - Autisme is een stoornis die zich uit in problemen in de sociale interactie en in de communicatie. Zo heeft een kind met autisme vaak moeite met het maken en begrijpen van oogcontact. Ook zullen deze kinderen minder snel spontaan met andere kinderen gaan spelen. Moeite in de communicatie kan terug te zien zijn in een minder niveau in de gesproken taal. Daarnaast is er ook een groep kinderen met autisme die zich helemaal niet heeft ontwikkeld op het gebied van taal. - Hiernaast laten kinderen met autisme vaak ook dezelfde patronen van gedrag zien. Een voorbeeld hiervan is het steeds laten zien van hetzelfde bewegingsgedrag zoals fladderen. Daarnaast zijn deze kinderen vaak extra geïnteresseerd in één of meerdere heel specifieke onderwerpen zoals een interesse voor vliegtuigen. Net als patronen zijn routines ook heel belangrijk voor het autistische kind, aan deze routines wordt door het autistische kind vaak veel waarde gehecht. Kenmerken die problemen kunnen opleveren tijdens een uitje: - Verminderde motoriek. Zo zou het kind het bijvoorbeeld fysiek niet goed vol kunnen houden: - De behoefte aan dagelijkse routines - Behoefte aan rust en structuur - Behoefte aan een veilige omgeving

4 Wat houd een uitje of uitstapje in? Ook met een autistisch kind maken we door het jaar heen diverse uitstapjes. Als we denken aan een uitje of uitstapje denken we al snel aan grote activiteiten. Zoals het gaan naar een bekend pretpark of het bezoeken van een dierentuin. Misschien ziet u zelfs al een groot en druk pretpark voor u met allerlei attracties waarin het lastig is om het overzicht te bewaren. Dit is eigenlijk maar een deel van de uitstapjes die u met uw kind maakt. Een bezoek aan opa en oma of andere familie, gezellig naar de speeltuin, naar de supermarkt of gewoon een blokje om zijn allemaal voorbeelden van uitstapjes buiten de routine om. En vakanties of een weekendje weg horen hier natuurlijk ook bij. Zowel grote als kleine uitjes kunnen geschikt zijn voor uw autistische kind. Hierbij is het belangrijk om tijdens een uitje rekening te houden met de mogelijkheden maar ook zeker met de beperkingen van uw kind. Waar kan ik aan denken bij uitstapjes/uitjes: Grote uitjes Pretpark Bioscoop Dierentuin Museum Zwembad Op vakantie gaan Kleine uitstapjes Boodschappen, ook bv. ijsje halen Speeltuin Wandelen/fietsen/buitenspelen in een andere omgeving Naar familie, bv. Oma toe. Koffiedrinken bij bv. buren Kinderboerderij Om zowel de grote als de kleine uitstapjes positief te laten verlopen, volgen hier een aantal tips.

5 Tip 1: Kies een uitstapje dat uw kind aankan. Er zijn verschillende soorten uitstapjes, grote en kleine, met veel prikkels of juist heel rustig. Tijdens grote uitstapjes zal uw autistische kind meer prikkels te verwerken krijgen. In de dierentuin zijn nou eenmaal meer prikkels dan bij oma thuis. Het is daarom goed om te kijken of uw kind de activiteiten tijdens het uitstapje, voldoende aankan. Zo zorgt u ervoor dat u niet teveel van uw kind vraagt tijdens het uitstapje. Dus als u een uitje kiest, kies dan iets wat uw kind aankan. Weet u niet precies wat uw kind aankan, dan is het verstandig om met een klein uitje te beginnen. Kleine uitstapjes zijn vaak overzichtelijker en begrijpelijker voor uw kind met autisme. Een klein uitje geeft u kind met autisme meer rust. Dit omdat een kleine activiteit vaak meer gestructureerd en overzichtelijker is. Voorbeeld: Uw kind raakt al wat gespannen en onrustig als hij mee gaat boodschappen doen. Nu is het vakantie en wilt u wat leuks doen met uw kind. Kies dan niet direct voor een uitstapje naar de dierentuin. Probeer dan eerst eens om samen met uw kind naar een speeltuin in de buurt te gaan. Gaan deze uitjes goed, dan kunt u ook proberen om steeds wat grotere uitjes met uw kind te plannen. Tip 2: Kijk naar de voorkeuren van het kind. Elk kind heeft zijn eigen voorkeuren en interesses. Het is goed om hiermee rekening te houden in de keuze van de activiteit. Bijvoorbeeld: uw kind houdt heel erg van auto s, dan kunt u samen naar een tentoonstelling over auto s gaan. U zult zien dat uw kind dit helemaal geweldig vindt. Kies een activiteit die goed past bij uw kind. De kans op een positieve ervaring is dan het grootst. Uw kind zal er dan waarschijnlijk nog lang van nagenieten.

6 Tip 3: Plan uw uitje slim. Vermijd drukke periodes! U en uw kind hebben maar een beperkt aantal vrije dagen. Vaak worden uitjes daarom ook gepland in perioden van vakantie. Bedenk dan wel dat heel Nederland in deze vakantieperiode vrij is. Hierdoor zijn vooral grote activiteiten erg druk. De attractieparken en dierentuinen hebben dan vaak hun meest drukke dagen. De extra drukte zorgt voor extra prikkels en kan spanning opleveren bij uw autistische kind. Vermijd met uw autistische kind deze aller drukste dagen! Vaak is op internet wel te vinden hoe druk het uitje bezocht word op de verschillende dagen van het jaar. In het laagseizoen is het uitje vaak veel rustiger. Het uitje is dan net zo leuk, alleen lopen er minder andere mensen in het park rond. Ook heeft u dan minder wachtrijen, en zult u meer ruimte hebben om ergens rustig een pauze te nemen. Doordat het uitje rustiger is zal het autistische kind zich prettiger voelen. Niet alleen het uitje heeft drukke en minder drukke periodes. Ook u hebt drukke en minder drukke periodes. Hebt u het zelf bijvoorbeeld heel druk? Of heeft uw kind de laatste tijd veel veranderingen moeten ondergaan? Dan is het verstandig om het uitje nog even uit te stellen. Plan het uitje dan liever in een rustige periode voor uzelf en uw kind.

7 Tip 4: Ga alleen samen met u autistische kind op uitje. Voor veel autistische kinderen is een 1 op 1 uitje overzichtelijker en leuker. Voor broertjes en zusjes kan het ook leuker zijn om zonder het autistische broertje of zusje op uitje te gaan. Wilt u ondanks dit toch met u hele gezin op uitje gaan kies dan voor een laagdrempelige en rustige activiteit. Tip 5: Bereid uzelf goed voor op het uitje. Het is belangrijk dat u zelf precies weet wat u in het uitje van plan bent. Dit zodat u dit ook duidelijk aan uw kind met autisme kunt vertellen. - Weet wat u gaat doen. Zorg dat u voldoende weet wat het uitje inhoud, zodat u dit ook aan uw kind kunt uitleggen. - Weet hoelang u de activiteit gaat doen. Houdt hierbij ook rekening met de openingstijden en reistijd. - Weet wat u gaat doen met eten. Neemt u broodjes mee of gaat u daar wat halen. - Weet wie er mee gaan. - Bedenk wat u van tevoren moet meenemen, en wat het kind mag meenemen. - Autipas Bij bepaalde grote uitjes kunt u gebruik maken van een autipas. Dit kan diverse voordelen voor u opleveren. Hierdoor hoeft bij sommige attractieparken niet zo lang in de rij te wachten. Dit scheelt een hoop wachttijd en stress. Op internet kunt u zien hoe u hiervoor in aanmerking komt. Ook kunt u op internet zien welke parken rekening houden met autisme.

8 Tip 6: U hoeft niet origineel te zijn. Als een uitje erg goed is bevallen kunt u dit best de volgende keer nog een keer gaan doen. Houdt u kind bijvoorbeeld erg van treinen kan hij of zij het heel erg leuk vinden om nog een keer naar het treinmuseum te gaan. Dit kunt u dan best nog een keer doen. Zo wordt het een bekende activiteit en weet het kind ook al wat hij/zij kan verwachten. Daarnaast kunt u ook aan andere ouders vragen wat zij voor activiteiten doen met hun autistische kinderen. De ervaringen van anderen zijn namelijk erg nuttig bij het organiseren van uw eigen uitje. Tip 7: Bereid uw kind voor. Een kind met autisme heeft vaak veel behoefte aan structuur. Door op uitje te gaan doorbreekt u deze structuur. Het is belangrijk om iemand met autisme hier goed op voor te bereiden. Zo kunt u bijvoorbeeld gebruik maken van een picto systeem zoals hieronder te zien is. Hierin laat u bijvoorbeeld zien hoeveel nachtjes het kind nog moet slapen voordat deze bijvoorbeeld gaat zwemmen. Ook kan het voor een kind met autisme goed zijn om van tevoren alvast te vertellen wat u precies gaat doen. En dit bijvoorbeeld samen even door te spreken. Dit kan de spanning vooraf wat laten zakken. Door uw kind op tijd voor te bereiden, geeft u het kind de tijd te wennen aan het idee van het uitje.

9 Tip 8: Vraag hulp. Soms is het handig om iemand extra mee te nemen die u kan ondersteunen op een uitje. Zo kunt u bijvoorbeeld een begeleider of een oppas van uw autistische kind meenemen op uitje. Zo hebt u zelf tijdens het uitje soms ook even de handen vrij. Dit is zeker handig wanneer u met meer kinderen op uitje gaat. Kinderen zitten vaak nog op school. U kunt dus ook hulp en tips vragen aan leerkrachten en andere moeders. Deze hebben vaak ook goede tips over uitjes in de buurt. Tip 9: Zorg voor een kleine activiteit om mee te nemen voor het kind tijdens wachtmomenten. Sommige kinderen met autisme vinden het lastig om te moeten wachten. U kunt hiervoor een wachtactiviteit gebruiken. Zo kunt u bijvoorbeeld een boekje /puzzelboekje meenemen dat uw autistische kind erg leuk vind. Of een ander favoriet speeltje of spelletje waar uw kind even rustig zelfstandig mee kan spelen.

10 Tip 10: Wees duidelijk naar uw kind toe. Vertel uw kind met autisme duidelijk wat er van hem verwacht wordt. Vertel kort en duidelijk wat jullie gaan doen. Bijvoorbeeld: We gaan eerst in de auto. Dan komen we bij oma aan. Daar eten we een boterham. Dan gaan we daar spelen. En dan rijden we weer terug. Dit kunt u vertellen met woorden, foto s of picto s. (Extra tip: Vertel wat u gaat doen in chronologische volgorde. Voorbeeld hoe het wel moet: we gaan in de auto naar oma en dan eten we een boterham. En niet: voordat we gaan eten gaan we met de auto naar oma.) Tip 11: Houdt rituelen die u wel kan blijven doen tijdens het uitje aan. Tijdens een uitje zijn er veel dingen anders, er zijn veel rituelen of gewoontes die dan niet uitgevoerd worden omdat u weg van huis bent. Maar sommige gewoonten kunt u best vasthouden ook tijdens een uitje. Zoals het eten van een boterham met kaas tussen de middag. Ook de tijden waarop u normaal eet kunt u best aanhouden tijdens een uitje. Soms is dit zelfs noodzakelijk in verband met medicatie die ingenomen moet worden.

11 Tip 12: Houdt voor uw eigen rust een alternatief achter de hand als het even niet gaat. Het kan erg fijn zijn om de mogelijkheid te hebben om het uitje tussentijds af te breken. Houdt er rekening mee dat de activiteit niet gaat zoals u dat van tevoren hebt bedacht. Maak daarom altijd een plan voor het geval het uitje niet meer goed gaat. Vaak geeft het u als ouders ook al rust om dit plan achter de hand te hebben. Dit legt daardoor vaak ook al minder druk op het autistische kind. Tip 13: Wees duidelijk en blijf rustig, ook als uw kind zich verzet. Tijdens het uitje kan het goed voorkomen dat u kind ineens niet meer mee wil. Uw kind zegt bijvoorbeeld: ik wil niet in de auto. Word dan niet boos op uw kind. Verzet van het kind is vaak een vraag om duidelijkheid. Leg dan duidelijk en rustig uit wat u van het kind verwacht, en vertel wat er gaat gebeuren. Zo helpt u het kind om weer te begrijpen wat er gaat gebeuren. Uw kind met autisme heeft deze duidelijkheid nodig.

12 Tip 14: Hou het uitje positief/ sluit positief af Hou het uitje positief: Vraag tijdens uitstapjes niet naar dingen die het kind niet kan. Maar kijk naar de mogelijkheden die het kind wel heeft en de vaardigheden die hij wel laat zien. Speelt het bijvoorbeeld in de speeltuin, wordt dan niet boos als hij niet uit zichzelf contact maakt met de andere kinderen. Maar bevestig hem in het sociale gedrag dat hij wel laat zien. Sluit positief af: Probeer voor zover mogelijk het uitje positief af te sluiten. Zo onthoud het kind dat een uitje erg leuk is. Bij het afsluiten van het uitje, blijft het belangrijk dat u zich aan de gemaakte afspraken houdt. Ook als u misschien zelf ook al wat moe bent na een lange dag. Een positieve afsluiting zal een volgend uitje makkelijker maken. Tip 15: Geef op tijd aan wanneer het uitje is afgelopen. Geef duidelijk aan wanneer het uitje is afgelopen. Doe dit niet abrupt maar vertel wat het kind nog gaat doen voordat het uitje afgelopen is. Voorbeeld: We gaan nog 2 keer op de glijbaan dan gaan we naar de auto. Het is belangrijk u zich hier vervolgens ook aan houdt. En dus niet uw kind nog een 3 e keer van de glijbaan af te laten gaan. Dit omdat uw autistische kind dit waarschijnlijk niet zal begrijpen.

Inleiding. Autisme & Communicatie in de sport

Inleiding. Autisme & Communicatie in de sport Sanne Gielen Inleiding Starten met een nieuwe sport is voor iedereen spannend; Hoe zal de training eruit zien? Zal de coach aardig zijn? Heb ik een klik met mijn teamgenoten? Kán ik het eigenlijk wel?

Nadere informatie

Wat vind jij ervan als een vakantiekind een kleine drie weken bij jullie komt logeren?

Wat vind jij ervan als een vakantiekind een kleine drie weken bij jullie komt logeren? Wat vind jij ervan als een vakantiekind een kleine drie weken bij jullie komt logeren? Uit welk land komt jullie vakantiekind? Duitsland, Frankrijk, Engeland, Oostenrijk, Oekraïne, Bosnië, of gewoon uit

Nadere informatie

Inhoud van deze lesbrief

Inhoud van deze lesbrief Lesbrief bij Krokodillen in het gras van Ingrid Bilardie de Boer Voor groep 7 en 8 Inhoud van deze lesbrief - Thema s in het boek - Lesopzet - Doel van de les - Uitwerking - Bijlage: opdrachtenblad Thema

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

Vrienden kun je leren

Vrienden kun je leren Vrienden kun je leren Hallo! Wij zijn Reinder en Berber, en wij hebben de afgelopen maanden hard gewerkt om dit boekje te maken, speciaal voor jongeren met het syndroom van Asperger. Hieronder vind je

Nadere informatie

Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan

Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan Wilhelmina Kinderziekenhuis Wat staat er in deze folder Informatie voor ouders 2 Het medicijn Gammaglobuline onder je huid (subcutaan) 4 Wil je meer

Nadere informatie

ADHD. en kinderen (6-12 jaar)

ADHD. en kinderen (6-12 jaar) ADHD en kinderen (6-12 jaar) ADHD, DAAR BEN JE NIET BLIJ MEE Als je bij het buitenspelen een blauwe plek oploopt, dan zit je daar niet mee. Meestal is-ie na een paar dagen weer weg. Bij ADHD is dat anders,

Nadere informatie

Terrorisme en dan verder

Terrorisme en dan verder Terrorisme en dan verder Hoe kunt u omgaan met de gevolgen van een aanslag? - Ga zo veel mogelijk door met uw normale dagelijkse activiteiten. Dat geeft u het gevoel dat u de baas bent over de situatie.

Nadere informatie

Tips bij cognitieve stoornissen

Tips bij cognitieve stoornissen Tips bij cognitieve stoornissen Tips bij cognitieve stoornissen Problemen in het denken worden ook wel cognitieve stoornissen genoemd. De meest voorkomende klachten zijn: - Aandachts- en concentratieproblemen.

Nadere informatie

MEE Nederland. Raad en daad voor iedereen met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind

MEE Nederland. Raad en daad voor iedereen met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind MEE Nederland Raad en daad voor iedereen met een beperking Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Inhoudsopgave

Nadere informatie

Gezonde Mama s & Co: Toolkit voor de verschillende type eters

Gezonde Mama s & Co: Toolkit voor de verschillende type eters Gezonde Mama s & Co: Toolkit voor de verschillende type eters Kun jij de verleiding niet weerstaan als je versgebakken cake ruikt? Ga je eten als je verdrietig, boos, of gespannen bent? Lukt het je niet

Nadere informatie

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden.

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden. Hoe vertel je het de kinderen? Op een gegeven moment moet je de kinderen vertellen dat jullie gaan scheiden. Belangrijk is hoe en wat je hen vertelt. Houd rekening daarbij rekening met de leeftijd van

Nadere informatie

Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan

Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan Onder ouders verstaan wij ook verzorger(s), pleeg- of adoptieouder(s) U kunt wijzigingen of aanvullingen op deze informatie doorgeven per E-mail: patienteninformatiewkz@umcutrecht.nl

Nadere informatie

NASCHOOLSE DAGBEHANDELING. Figaro. Welkom! Waarom kom jij naar de groep? Informatieboekje voor kinderen die komen kennismaken. Dit boekje is van:

NASCHOOLSE DAGBEHANDELING. Figaro. Welkom! Waarom kom jij naar de groep? Informatieboekje voor kinderen die komen kennismaken. Dit boekje is van: NASCHOOLSE DAGBEHANDELING Figaro Welkom! Binnenkort kom je kennismaken op Figaro. In dit boekje leggen we je alvast wat dingen uit. Het boekje is gemaakt voor kinderen die hier voor de eerste keer komen,

Nadere informatie

Wat staat er in dit boekje?

Wat staat er in dit boekje? Wat staat er in dit boekje? Informatie voor ouders (scheur t maar uit voor ze!) 7 Even uitleggen 11 Ik & Zo! Dit ben ik! 15 Ik & Zo! Handig om te weten 17 Weekschema co-ouderschap 29 Planning weekenden,

Nadere informatie

Stichting Autstede Onvergetelijk. Informatiepakket voor vrijwilligers

Stichting Autstede Onvergetelijk. Informatiepakket voor vrijwilligers Stichting Autstede Onvergetelijk Informatiepakket voor vrijwilligers Stichting Autstede Stichting Autstede houdt zich bezig met het organiseren van vakantieweekenden voor gezinnen met kinderen met stoornissen

Nadere informatie

Autisme en een verstandelijke beperking 20 september 2016

Autisme en een verstandelijke beperking 20 september 2016 Autisme en een verstandelijke beperking 20 september 2016 Cecile Blansjaar: orthopedagoog/autisme specialist Gedragskundige Stichting de Waerden Mede oprichter De Sociale Bron Wat is Autisme? In Nederland

Nadere informatie

Het medicijn Gammaglobuline in je bloed

Het medicijn Gammaglobuline in je bloed Het medicijn Gammaglobuline in je bloed Onder ouders verstaan wij ook verzorger(s), pleeg- of adoptieouder(s) U kunt wijzigingen of aanvullingen op deze informatie door geven per e-mail: patienteninformatiewkz@umcutrecht.nl

Nadere informatie

Vindt u dat uw kind(eren) vaak genoeg uitjes met u onderneemt / ondernemen? 55,9% 485 41,8% 363 2,3% 20. answered question 868 skipped question 36

Vindt u dat uw kind(eren) vaak genoeg uitjes met u onderneemt / ondernemen? 55,9% 485 41,8% 363 2,3% 20. answered question 868 skipped question 36 MOEDERS Moederdag Vindt u dat uw kind(eren) vaak genoeg uitjes met u onderneemt /? Ja, we doen genoeg samen Nee, ik zou graag meer uitjes samen willen Nee, ik heb niet genoeg tijd om samen uitjes te Percent

Nadere informatie

Onrustige baby. Moeder en Kind Centrum. Beter voor elkaar

Onrustige baby. Moeder en Kind Centrum. Beter voor elkaar Onrustige baby Moeder en Kind Centrum Beter voor elkaar Inleiding Baby s huilen. Dit is normaal voor een baby. Maar úw kind blijft huilen en niets lijkt daarbij te helpen om uw baby te troosten. Klinkt

Nadere informatie

ADHD en lessen sociale competentie

ADHD en lessen sociale competentie ADHD en lessen sociale competentie Geeft u lessen sociale competentie én heeft u een of meer kinderen met ADHD in de klas, dan kunt u hier lezen waar deze leerlingen tegen aan kunnen lopen en hoe u hier

Nadere informatie

Reacties op de stellingen. Er hadden zich 72 ouders aangemeld. Er waren 57 ouders aanwezig.

Reacties op de stellingen. Er hadden zich 72 ouders aangemeld. Er waren 57 ouders aanwezig. Reacties op de stellingen. Er hadden zich 72 ouders aangemeld. Er waren 57 ouders aanwezig. A. 1. Een continurooster geeft rust, regelmaat en duidelijkheid aan de kinderen. Eens Op school wel, buiten school

Nadere informatie

Cure + Care Solutions

Cure + Care Solutions Cure + Care Solutions is hèt landelijk behandel- en expertisecentrum voor complexe psychische aandoeningen en werkt nauw samen binnen een landelijk netwerk van zorginstellingen door het hele land. Cure

Nadere informatie

3/12/2013. Mijn broer heeft ADHD. Mijn broer heeft ADHD. Mijn grote broer heeft ADHD. Het zal je broer maar wezen. Ouders opgepast

3/12/2013. Mijn broer heeft ADHD. Mijn broer heeft ADHD. Mijn grote broer heeft ADHD. Het zal je broer maar wezen. Ouders opgepast Mijn broer heeft ADHD Mijn broer heeft ADHD Ouders hebben twee of meer kinderen Waarvan één (soms ook meerdere) stoorzender(s) Hoe houden we dit gezin in evenwicht? Waar moeten we op letten? Het zal je

Nadere informatie

Op zoek naar geschikte kinderopvang. Onze tips voor u. Goede zorg voor uw naasten.

Op zoek naar geschikte kinderopvang. Onze tips voor u. Goede zorg voor uw naasten. Op zoek naar geschikte kinderopvang. Onze tips voor u. Goede zorg voor uw naasten. Welkom bij Care.com! Wij willen u graag helpen bij het vinden van de beste zorg voor uw kinderen. Dit doen wij enerzijds

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Lisa Westerman Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Lisa Westerman... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Lisa,

Nadere informatie

Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag?

Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag? Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag? Publieksversie Ga zo veel mogelijk door met uw normale dagelijkse activiteiten. Dat geeft u het gevoel dat u de baas bent over de situatie. Dit is ook

Nadere informatie

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen!

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen! 1 Wil je wel leren? Opdracht 1a Wat heb jij vanzelf geleerd? 7 Opdracht 1b Van externe naar interne motivatie 7 Opdracht 1c Wat willen jullie graag leren? 8 2 Kun je wel leren? Opdracht 2a Op wie lijk

Nadere informatie

Infoblad. Als je weet dat je een baby met een aandoening krijgt

Infoblad. Als je weet dat je een baby met een aandoening krijgt Als je weet dat je een baby met een aandoening krijgt Soms krijgen ouders tijdens de zwangerschap te horen dat hun kind een aandoening heeft. Dan volgt een moeilijke keuze: laat je het kind komen of breek

Nadere informatie

Kinderen en vrijwillige terugkeer Tips voor ouders die vrijwillig terugkeren met minderjarige kinderen

Kinderen en vrijwillige terugkeer Tips voor ouders die vrijwillig terugkeren met minderjarige kinderen Kinderen en vrijwillige terugkeer Tips voor ouders die vrijwillig terugkeren met minderjarige kinderen Deze brochure kan ook ondersteunend zijn voor iedereen die met het gezin in contact komt: maatschappelijk

Nadere informatie

Hoofdpijn Duizeligheid Vermoeidheid Concentratieproblemen Vergeetachtigheid

Hoofdpijn Duizeligheid Vermoeidheid Concentratieproblemen Vergeetachtigheid Hersenschudding In deze folder vertellen we wat de gevolgen van een hersenschudding kunnen zijn en wat u kunt verwachten tijdens het herstel. Ook geven we adviezen over wat u het beste wel en niet kunt

Nadere informatie

Autisme begeleiding of aansturing? Workshop Platformdag gehandicapten 9 april 2015 Chul Joo Ro

Autisme begeleiding of aansturing? Workshop Platformdag gehandicapten 9 april 2015 Chul Joo Ro Autisme begeleiding of aansturing? Workshop Platformdag gehandicapten 9 april 2015 Chul Joo Ro Voorzet Voorzet is gespecialiseerd in het begeleiden van mensen met autisme sinds 1994. Actief in Noord en

Nadere informatie

Kinderen. Hoe Yulius kinderen met autisme kan helpen

Kinderen. Hoe Yulius kinderen met autisme kan helpen Kinderen Hoe Yulius kinderen met autisme kan helpen Voor wie is dit boekje? Je hebt dit boekje gekregen omdat je autisme hebt of omdat je nog niet zeker weet of je autisme hebt. Je bent dan bij Yulius

Nadere informatie

Leven in een groep. Hoe gaat dat en wat vinden jongeren?

Leven in een groep. Hoe gaat dat en wat vinden jongeren? Leven in een groep bij DHG Hoe gaat dat en wat vinden jongeren? Jij bent belangrijk! Als je thuis woont, is je opvoeding een taak van je ouders. Woon je bij De Hoenderloo Groep, dan zorgen de groepsleiders

Nadere informatie

Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan

Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan Onder ouders verstaan wij ook verzorger(s), pleeg- of adoptieouder(s) U kunt wijzigingen of aanvullingen op deze informatie door geven per e-mail: patienteninformatiewkz@umcutrecht.nl

Nadere informatie

Hooggevoelige kinderen. Joke Klein Ikkink 27 maart 2014

Hooggevoelige kinderen. Joke Klein Ikkink 27 maart 2014 Hooggevoelige kinderen Joke Klein Ikkink 27 maart 2014 Programma Voorstellen Uitleg hooggevoeligheid deel 1 Oefening Uitleg hooggevoeligheid deel 2 Vragen Programma Voorstellen Uitleg hooggevoeligheid

Nadere informatie

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG ALS EEN HOND DREIGT OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER HONDEN DIE DREIGEN. JE KUNT

Nadere informatie

Kleinschalige woon- en onderwijsvormen. Opvang van kinderen met eigen-aardig gedrag

Kleinschalige woon- en onderwijsvormen. Opvang van kinderen met eigen-aardig gedrag Kleinschalige woon- en onderwijsvormen Opvang van kinderen met eigen-aardig gedrag Doenersdreef Zorg Kinderen in Hilversum en Almere Sommige kinderen hebben iets bijzonders. Iets dat ze nét een beetje

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF JEUGD & JONGEREN December 2015. Column van Puck. Hallo Allemaal,

NIEUWSBRIEF JEUGD & JONGEREN December 2015. Column van Puck. Hallo Allemaal, NIEUWSBRIEF JEUGD & JONGEREN December 2015 Agenda Column van Puck 4 December Auti Soos 11 december Soep- en spellenavond 12 december Auti Actie Dag 29 december AutiJongerenCafé Vanaf Januari 2016 Auti

Nadere informatie

Kids. &Go. Informatieblad speciaal voor kinderen

Kids. &Go. Informatieblad speciaal voor kinderen Informatieblad speciaal voor kinderen Datum; Aalsmeer, jaar 2011 Gemaakt door; Bianca Wegbrands daar, Wat leuk dat je dit informatieblad speciaal voor kinderen wilt lezen. Ik zal me eerst even aan jou

Nadere informatie

Autisme (ASS) begeleiding of aansturing? Platformdag Passend Onderwijs 3 december 2015 Chul Joo Ro

Autisme (ASS) begeleiding of aansturing? Platformdag Passend Onderwijs 3 december 2015 Chul Joo Ro Autisme (ASS) begeleiding of aansturing? Platformdag Passend Onderwijs 3 december 2015 Chul Joo Ro Voorzet Voorzet is gespecialiseerd in het begeleiden van mensen met autisme sinds 1994. Is actief in Noord

Nadere informatie

1 Handout Heimwee. Scouting Academy, trainingsteam t Gooi Handout Heimwee 2

1 Handout Heimwee. Scouting Academy, trainingsteam t Gooi Handout Heimwee 2 1 Handout Heimwee Je bent op kamp en opeens bekruipt het je: het verlangen om naar huis te gaan. Je mist je ouders, je broertjes, zusjes en de bank in de woonkamer. Je voelt je naar en ongelukkig. Als

Nadere informatie

Lekker slapen. Tips voor een goede (nacht)rust

Lekker slapen. Tips voor een goede (nacht)rust Lekker slapen Tips voor een goede (nacht)rust Slaap: onmisbaar voor lichaam en geest. We hebben rust nodig om te herstellen van de dag. Bij kinderen is slapen daarnaast belangrijk voor een goede groei.

Nadere informatie

Na de opname Intensive Care/High Care voor Kinderen

Na de opname Intensive Care/High Care voor Kinderen Na de opname Intensive Care/High Care voor Kinderen Beste ouders en/of verzorgers, Inmiddels ligt de opname van uw kind op de Intensive Care achter u en bent u weer thuis, op de verpleegafdeling of in

Nadere informatie

Omgaan met Autisme. Handout workshop 27 mei 2016

Omgaan met Autisme. Handout workshop 27 mei 2016 Omgaan met Autisme Handout workshop 27 mei 2016 Informatie 1. Medicatie Hoewel er geen medicijn is dat direct werkt op autisme zijn er wel diverse medicijnen die ene positief effect kunnen hebben op dat

Nadere informatie

Direct aan de slag met Baby- en kindergebaren

Direct aan de slag met Baby- en kindergebaren Direct aan de slag met Baby- en kindergebaren Inhoudsopgave Welkom Blz. 3 Wat zijn baby- en kindergebaren? Blz. 4 Voordat je begint Blz. 5 De eerste gebaren Blz. 6 & 7 Gebaren- tips Blz. 8 Veel gestelde

Nadere informatie

MEE Utrecht, Gooi & Vecht. Ondersteuning bij leven met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind

MEE Utrecht, Gooi & Vecht. Ondersteuning bij leven met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind MEE Utrecht, Gooi & Vecht Ondersteuning bij leven met een beperking Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind

Nadere informatie

Leekerweide. Even lekker weg! Logeren en opvang van Leekerweide voor kinderen/jongeren met een beperking. www.leekerweide.nl

Leekerweide. Even lekker weg! Logeren en opvang van Leekerweide voor kinderen/jongeren met een beperking. www.leekerweide.nl Leekerweide Even lekker weg! Logeren en opvang van Leekerweide voor kinderen/jongeren met een beperking www.leekerweide.nl Logeren en opvang voor kinderen/jongeren met een beperking Inhoud Doordeweekse

Nadere informatie

AUTISME EN CONFLICTHANTERING. Anneke E. Eenhoorn

AUTISME EN CONFLICTHANTERING. Anneke E. Eenhoorn AUTISME EN CONFLICTHANTERING Anneke E. Eenhoorn UITGANGSPUNT UITGANGSPUNT DRIE VOORBEELDEN Rosa van 8 jaar. Na een ogenschijnlijk gewone dag op school, haalt ze fel uit Mike van 11 jaar. Na een kleine

Nadere informatie

Algemeen aanmeldformulier 1. Gegevens cliënt

Algemeen aanmeldformulier 1. Gegevens cliënt Algemeen aanmeldformulier 1. Gegevens cliënt Voor en achternaam: Straat en huisnummer: Postcode: Plaats: Telefoonnummer: Email adres: Geboortedatum: Geslacht: BSN nummer: PGB nummer: Verzekering en verzekeringsnummer:

Nadere informatie

Signaleringslijst voor leerlingen met autisme!

Signaleringslijst voor leerlingen met autisme! Signaleringslijst voor leerlingen met autisme! Wennen en je begrepen voelen op je nieuwe school. De overgang van de basisschool naar het voortgezet onderwijs is voor iedereen even wennen. Zeker als je

Nadere informatie

DigiContact. in één klik jouw ondersteuning

DigiContact. in één klik jouw ondersteuning DigiContact in één klik jouw ondersteuning Welkom bij DigiContact Ondersteuning van vandaag DigiContact is de ondersteuning van deze tijd. Speciaal voor mensen die zelfstandig wonen en werken, maar soms

Nadere informatie

Benzo de baas. Succesvol zelf uw slaap- en kalmeringsmiddelen afbouwen

Benzo de baas. Succesvol zelf uw slaap- en kalmeringsmiddelen afbouwen Werkboek van Benzo de baas Succesvol zelf uw slaap- en kalmeringsmiddelen afbouwen Dit werkboek helpt u om stap voor stap te stoppen met slaap- en kalmeringsmiddelen. Over zes weken kunt u weer zonder

Nadere informatie

Middenbouw: Wieringerzand

Middenbouw: Wieringerzand Middenbouw: Wieringerzand Wieringerzand, ons eigen eiland Daar gaan we kamperen en er valt veel te leren. We bouwen een huis daar voelen wij ons thuis. We gaan op de fiets dat kost bijna niets. Grote Rekendag

Nadere informatie

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Veilig Thuis Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Een stukje uitleg Dat je samen met papa/mama, of een andere persoon in dit boekje gaat werken is niet zo maar. Dat komt omdat

Nadere informatie

Met het hele gezin gezond het nieuwe jaar in

Met het hele gezin gezond het nieuwe jaar in Met het hele gezin gezond het nieuwe jaar in LINDA AMMERLAAN KINDERVOEDINGSCOACH Inleiding Wie ben ik? Als moeder van 2 kinderen weet ik hoe lastig het is om in deze tijd je kinderen gezond te laten opgroeien.

Nadere informatie

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet.

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Bezoek op kantoor Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Ton en Toya hebben wat problemen thuis.

Nadere informatie

DSM IV interview. Semi-gestructureerd anamnestisch interview ter beoordeling of er sprake is van een autismespectrumstoornis.

DSM IV interview. Semi-gestructureerd anamnestisch interview ter beoordeling of er sprake is van een autismespectrumstoornis. DSM IV interview Semi-gestructureerd anamnestisch interview ter beoordeling of er sprake is van een autismespectrumstoornis. A.A. Spek Klinisch psycholoog Centrum Autisme Volwassenen GGZ Eindhoven Wanneer

Nadere informatie

Welkom. DGM en Autisme. Esther van Efferen-Wiersma. Presentatie door

Welkom. DGM en Autisme. Esther van Efferen-Wiersma. Presentatie door Welkom DGM en Autisme Presentatie door Esther van Efferen-Wiersma Inhoud Autisme: recente ontwikkelingen Van beperkingen naar (onderwijs)behoeften DGM en autisme Hulpmiddelen en materialen Vragen? Autisme?

Nadere informatie

M i j n o u d e r s g a a n s c h e i d e n

M i j n o u d e r s g a a n s c h e i d e n M i j n o u d e r s g a a n s c h e i d e n W E R K B O E K E C H T S C H E I D I N G, S T E U N J E K I N D M I J N W E R K B O E K Dit werkboek is speciaal voor kinderen met gescheiden ouders. Er zijn

Nadere informatie

Ontdek je kracht voor de leerkracht

Ontdek je kracht voor de leerkracht Handleiding les 1 Ontdek je kracht voor de leerkracht Voor je ligt de handleiding voor de cursus Ontdek je kracht voor kinderen van groep 7/8. Waarom deze cursus? Om kinderen te leren beter in balans te

Nadere informatie

Waar gaan we het over hebben?

Waar gaan we het over hebben? Waar gaan we het over hebben? Onderwerp: De puberteit is naast de lichamelijke veranderingen ook de periode waarin je op een andere manier naar jezelf en de mensen om je heen gaat kijken. Dit komt omdat

Nadere informatie

Autisme en een visuele of visuele én verstandelijke beperking

Autisme en een visuele of visuele én verstandelijke beperking Autisme en een visuele of visuele én verstandelijke beperking Koninklijke Visio expertisecentrum voor slechtziende en blinde mensen www.visio.org Volg ons op: Pellentesque ipsum ligula, accumsan nec, elementum

Nadere informatie

Activiteiten BSO Bommelstein groep 1 t/m 4 Zomervakantie week 1: 6 juli t/m 10 juli. Thema: ziekenboeg

Activiteiten BSO Bommelstein groep 1 t/m 4 Zomervakantie week 1: 6 juli t/m 10 juli. Thema: ziekenboeg Zomervakantie week 1: 6 juli t/m 10 juli Thema: ziekenboeg Maandag 6 juli: De veilige haven Dit is de eerste vakantiedag en die beginnen we graag ontspannen. Ga mee naar speeltuin De Veilige Haven om lekker

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Johan Vosbergen Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Johan Vosbergen... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Johan,

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

2013, Karla Mooy. www.ontspannenopvoeden.nl. juni 2013 Karla Mooy www. ontspannenopvoeden.nl

2013, Karla Mooy. www.ontspannenopvoeden.nl. juni 2013 Karla Mooy www. ontspannenopvoeden.nl Tips voor een zorgeloze gezinsvakantie 2013, Karla Mooy www.ontspannenopvoeden.nl Inleiding We verheugen ons altijd op de vakantie. Maar veel tijd samen doorbrengen, is niet altijd vanzelfsprekend fijn.

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Waarom bewegen belangrijk is, ook wanneer u ouder wordt!

Waarom bewegen belangrijk is, ook wanneer u ouder wordt! Waarom bewegen belangrijk is, ook wanneer u ouder wordt! Bewegen is voor iedereen goed. Maar zeker wanneer iemand ouder wordt, is blijven bewegen van essentieel belang om zo fit en gezond mogelijk te blijven

Nadere informatie

Wat leuk dat jij een spreekbeurt gaat houden over Villa Pardoes!

Wat leuk dat jij een spreekbeurt gaat houden over Villa Pardoes! Wat leuk dat jij een spreekbeurt gaat houden over! Op internet kun je natuurlijk een heleboel informatie halen hierover. Maar dat is vaak ingewikkeld om te lezen, met veel moeilijke woorden. Daarom hebben

Nadere informatie

Dinie Ea van Oort Verhaalland Taalleerlijn www.verhaalland.nl

Dinie Ea van Oort Verhaalland Taalleerlijn www.verhaalland.nl E1. De werkwoorden 1. horen: ik hoor 2. zien: ik zie jij hoort jij ziet u hoort u ziet hij hoort hij ziet zij hoort zij ziet het hoort het ziet wij horen jullie horen zij (meer) horen wij zien jullie zien

Nadere informatie

Gewoon zo! WONEN: HOE ONTMOET JE BUURTBEWONERS?

Gewoon zo! WONEN: HOE ONTMOET JE BUURTBEWONERS? Gewoon zo! WONEN: HOE ONTMOET JE BUURTBEWONERS? Inhoud WELKE INFORMATIE VIND JE IN DIT BOEKJE? Bladzijde 3 - Waarom een boekje over je buurt? Bladzijde 4 - Ontdek je buurt Bladzijde 6 - Een buurtkaart

Nadere informatie

Wil jij minderen met social media?

Wil jij minderen met social media? Wil jij minderen met social media? Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2016 Hulpboekje social media 1 Hoe sociaal zijn social media eigenlijk? Je vindt dat je teveel tijd doorbrengt op social media.

Nadere informatie

Vacaturebank Vrijwilligers September 2016

Vacaturebank Vrijwilligers September 2016 Vacaturebank Vrijwilligers September 2016 Buiten zijn is gezond Hulp in de Linnenkamer Voor onze ouderen werkplaats de In de Linnenkamer van Hestia, zijn we opzoek naar een Midgard helpen al een aantal

Nadere informatie

Vacaturebank Vrijwilligers Oktober 2016

Vacaturebank Vrijwilligers Oktober 2016 Vacaturebank Vrijwilligers Oktober 2016 Buiten zijn is gezond Hulp in de Linnenkamer Voor onze ouderen werkplaats de In de Linnenkamer van Hestia, zijn we opzoek naar een Midgard helpen al een aantal vrijwilliger

Nadere informatie

Welkom op de Pionier

Welkom op de Pionier Welkom op de Pionier Wat lees je allemaal in dit boekje? 1. Wat is de Pionier voor een school? 2. Op school zijn verschillende klassen. 3. Zo gaat het op de Pionier. 4. Hoe ziet een schooldag er op onze

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

POETS JE PEUTER! Tips en tools om de tandjes van je dwarse peuter schoon te houden

POETS JE PEUTER! Tips en tools om de tandjes van je dwarse peuter schoon te houden POETS JE PEUTER! Tips en tools om de tandjes van je dwarse peuter schoon te houden NEEEE, koppig, dwars en zelluf doen ze zijn erom berucht PEUTERS. Soms tref je ze brullend op de vloer van de supermarkt,

Nadere informatie

INSCHRIJFFORMULIER DE WITTE SCHOOL

INSCHRIJFFORMULIER DE WITTE SCHOOL INSCHRIJFFORMULIER DE WITTE SCHOOL Kloosterstraat 85 A 6824 RC Arnhem Telefoon: 026-4426479 Website: www.dewitteschoolarnhem.nl e-mail: directie@dewitteschoolarnhem.nl Ondergetekende verzoekt middels het

Nadere informatie

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Vrije tijd & Sport

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Vrije tijd & Sport MEE Ondersteuning bij leven met een beperking Vrije tijd & Sport Ik wil graag dat mijn kind leert zwemmen, maar hij past niet in zo n grote groep. Kan het ook anders? Er is vast wel een (gezelligheids)

Nadere informatie

Autisme en lessen sociale competentie

Autisme en lessen sociale competentie Autisme en lessen sociale competentie Geeft u lessen sociale competentie én heeft u een of meer kinderen met een stoornis in het autisme spectrum in de klas, dan kunt u hier lezen waar deze leerlingen

Nadere informatie

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN Dit thema is opgesplitst in drie delen; gevoelens, ruilen en familie. De kinderen gaan eerst aan de slag met gevoelens. Ze leren omgaan met de gevoelens van anderen. Daarna

Nadere informatie

Wanneer zijn de kinderen klaar voor een zindelijkheidstraining? Kinderen zijn mogelijk klaar voor een zindelijkheidstraining wanneer ze:

Wanneer zijn de kinderen klaar voor een zindelijkheidstraining? Kinderen zijn mogelijk klaar voor een zindelijkheidstraining wanneer ze: Zindelijkheidstraining Net als de meeste ouders kijkt u misschien uit naar de dag dat uw kind geen luiers meer nodig heeft. Uw kind zindelijk maken kan een enorme opgave lijken, vooral wanneer familie,

Nadere informatie

Deel I Wat we weten over de stoornis ADHD

Deel I Wat we weten over de stoornis ADHD Inhoud Inleiding 12 Deel I Wat we weten over de stoornis ADHD Hoofdstuk 1 Kenmerken van ADHD 1.1 De basiskenmerken 16 1.2 Aandachts- en concentratiestoornissen 17 1.3 Impulsiviteit 17 1.4 Hyperactiviteit

Nadere informatie

Je kan je energiebalans pas goed inschatten als je er even bij stilstaat (=opdracht 1).

Je kan je energiebalans pas goed inschatten als je er even bij stilstaat (=opdracht 1). EnergieBalans & Zelfsturing (BO) Opdracht 1.In kaart brengen van je energiebalans Om te weten te komen wat er best bijgestuurd wordt, of je beter in bepaalde richting verder evolueert, of waar je nu je

Nadere informatie

Revalidatie-adviezen na operatie aan een hersentumor

Revalidatie-adviezen na operatie aan een hersentumor Revalidatie-adviezen na operatie aan een hersentumor Herstel na een hersenoperatie U bent geopereerd aan een hersentumor. In deze folder staan adviezen voor de opbouw van activiteiten en uw conditie. Opbouw

Nadere informatie

ALCOHOL EN OPVOEDING UW KIND OP HET VOORTGEZET ONDERWIJS DE GEZONDE SCHOOL EN GENOTMIDDELEN. Folder Alcohol en opvoeding.indd 1 27-07-2011 13:42:29

ALCOHOL EN OPVOEDING UW KIND OP HET VOORTGEZET ONDERWIJS DE GEZONDE SCHOOL EN GENOTMIDDELEN. Folder Alcohol en opvoeding.indd 1 27-07-2011 13:42:29 ALCOHOL EN OPVOEDING UW KIND OP HET VOORTGEZET ONDERWIJS DE GEZONDE SCHOOL EN GENOTMIDDELEN Folder Alcohol en opvoeding.indd 1 27-07-2011 13:42:29 ALCOHOL EN OPVOEDING Als kinderen naar het voortgezet

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

MamAcademy E-book. Met het hele gezin genieten van de Sinterklaastijd

MamAcademy E-book. Met het hele gezin genieten van de Sinterklaastijd Sinterklaas, de Spanning de Baas MamAcademy E-book Met het hele gezin genieten van de Sinterklaastijd Inleiding In dit E-book vind je veel tips vinden waarmee jij je kunt helpen om de spanning de baas

Nadere informatie

GEWOON ANDERS ASS BIJ JONGE KINDEREN. AutismeTeam Noord-Nederland, Jonx Lentis

GEWOON ANDERS ASS BIJ JONGE KINDEREN. AutismeTeam Noord-Nederland, Jonx Lentis GEWOON ANDERS ASS BIJ JONGE KINDEREN AutismeTeam Noord-Nederland, Jonx Lentis Programma Even voorstellen Wat is autisme? Vroege signalen bij autismespectrumstoornissen De eerste stap richting onderzoek

Nadere informatie

Vacaturebank Vrijwilligers Juni 2016

Vacaturebank Vrijwilligers Juni 2016 Vacaturebank Vrijwilligers Juni 2016 Vrijdag 24 juni Sint Jan Wie wil ons helpen tijdens het St. Jansfeest? Vanaf 14.00 uur opbouwen en alles klaarzetten zodat om 16.00 uur het feest kan beginnen. Rond

Nadere informatie

Thema Kinderen en school

Thema Kinderen en school http://www.edusom.nl Thema Kinderen en school Lesbrief 18. Het 10-minutengesprek. Wat leert u in deze les? Vergelijkingen maken. Zeggen hoe vaak iets gebeurt. Verkleinwoordjes. Veel succes! Deze les is

Nadere informatie

Woonadres :. E-mail:.

Woonadres :. E-mail:. Gegevens van (aangemeld) kind en ouder(s)/verzorger(s) Naam kind :. Geslacht: M / V Geboortedatum: Woonadres :. Postcode :.. Woonplaats :.. Tel.nr(s).:...... E-mail:. Naam vader:. Naam moeder:. Geboortedatum:../../..

Nadere informatie

Gefeliciteerd. De allerbelangrijkste regel als we het hebben over kinderen en honden is:

Gefeliciteerd. De allerbelangrijkste regel als we het hebben over kinderen en honden is: Gefeliciteerd. Je bent zwanger en je hebt één of meerdere honden. Het wordt jullie eerste kind. Je bent net bij de verloskundige geweest, het gaat goed met je kindje, en je hebt deze folder meegekregen.

Nadere informatie

Sportief bewegen met epilepsie. Epilepsie

Sportief bewegen met epilepsie. Epilepsie Sportief bewegen met epilepsie Epilepsie Sportief bewegen met epilepsie...................................... Bewegen: gezond en nog leuk ook! Regelmatig bewegen heeft een positieve invloed op de gezondheid

Nadere informatie

Slaapproblemen. GGD Regio Nijmegen

Slaapproblemen. GGD Regio Nijmegen Slaapproblemen GGD Regio Nijmegen Slaapproblemen Problemen met het slapen, komen bij kinderen regelmatig voor. Als uw kind moeite heeft met slapen, is het goed om na te gaan waardoor dit komt. In deze

Nadere informatie

Tactus Verslavingszorg. Programma. Tactus op De Rede. Gamen & Internet. Gamen. Bianca Swart Preventiewerker

Tactus Verslavingszorg. Programma. Tactus op De Rede. Gamen & Internet. Gamen. Bianca Swart Preventiewerker Tactus Verslavingszorg Stedendriehoek, Twente, Zwolle/Noord Veluwe en Flevoland Informatie, advies en hulp Alcohol, drugs, medicijnen, gamen, gokken Bianca Swart Preventiewerker Preventie basisonderwijs

Nadere informatie

Slim huiswerk maken, tips om huiswerk maken te begeleiden

Slim huiswerk maken, tips om huiswerk maken te begeleiden Slim huiswerk maken, tips om huiswerk maken te begeleiden Werkplek - De spullen binnen handbereik o Houd spullen die nuttig zijn bij het maken van huiswerk dicht bij de hand. o Handige spullen bij het

Nadere informatie

Asperger en werk. Een dynamisch duo

Asperger en werk. Een dynamisch duo Asperger en werk Een dynamisch duo Natalie van Berkel Module Onderzoeksvaardigheden Stoornis van Asperger Kwalitatieve beperkingen in de sociale interactie, zoals blijkt uit ten minste 2 van de volgende:

Nadere informatie

Vakantieboekje Zomervakantie 2012

Vakantieboekje Zomervakantie 2012 Vakantieboekje Zomervakantie 2012 Aan alle ouders/verzorgers van de kinderen die gebruik maken van BSO de Jacob Maris Het programma voor de zomervakantie is klaar! Bijgaand treft u het programma aan. Om

Nadere informatie