http://www.youtube.com/watch?v=w5boxffldre

Huidige situatie Totale uitvoerwaarde exportgoederen 2013 428 miljard Groningen 21 miljard (75% minerale brandstoffen) Friesland 5,5 miljard Drenthe 5,1 miljard Noordelijke drie provincies eigenlijk 15,8 miljard / 3,7% Onbenut exportkapitaal Noord-Nederland 12 15%

Onderzoek exporteren MKB 1. Interviews MKB ondernemingen Drie focusgroepen, behoefte kennis/netwerken. Opvallend: Strategisch profiel niet op orde/focus op Duitsland 2. Concurrentie analyse banken Onvoldoende exportdienstverlening aan MKB 3. Bestaande initiatieven Exporteren naar Duitsland Weinig samenhangende initiatieven op de markt 4. Analyse onderzoeksrapporten Focus op verbinden (KvK) Trends in export (Fenedex en Atradius) 5. Enthousiasme stakeholders

MKB visie Export Noord-Nederland Onze Visie Wij streven naar duurzame ontwikkelingen en groei van de noordelijke exporteconomie, het bijdragen aan de verbetering van het vestigingsklimaat en de groei van banen in Noord-Nederland.

Masterclass Grenzeloos succes in Duitsland! 1. Exporteren naar Duitsland van A t/m Z 2. Zakelijke communicatie: Duitse taal en cultuurverschillen 3. Praktijk oriëntatie: Focus op Duitsland SIB (Starters International Business) PIB (Partners International Business) Zakenpartnerscan(RvO.nl en NBSO) Matchmaking met potentiële Duitse zakenpartner 4. Rabobank Business Club Noord-Nederland 5. Ondersteuning: International Desks en accountmanagers Rabobank, RvO.nl en NBSO

Verzoek aan u Kent u of bent u een ondernemer met exportpotentie of ervaring naar Duitsland? Attendeer collega-ondernemers uit uw netwerk op de Masterclass. Hebt u vragen of wilt u deelnemen? Neem dan contact met mij op.

Dank voor uw aandacht. Welke vragen? A.A. (Annemieke) Koning a.a.koning@smg.rabobank.nl (06) 4444 1904

Grensoverschrijdend Ondernemen Maandag 20 april 2015, Ter Apelkanaal

Eems Dollard Regio (EDR) Op 28 februari 1977 opgericht, openbaar lichaam (verdrag Anholt) 100 leden (gemeenten, Landkreise, KvK, IHK). 1. Kenniscentrum: Noord-Nederland en Noordwest-Duitsland 2. Netwerk: contacten en initiatieven stimuleren en ontwikkelen 3. Coördinatie: organiseren en uitvoeren projecten in grensregio

EDR-gebied: 2,8 miljoen mensen (incl. Fryslân), 19.438 km²

INTERREG V A-programma 2014-2020

Association of European Border Regions (AEBR)

Energie & Bio Economie

Maritieme Economie Smart Robot Ballast watertanks Meyer Werft, Incas³

TIEN PUNTEN NEDERLAND EN DUITSLAND 1. Loonpeil Duitsland jarenlange loonmatiging 2. Onderwijs samenwerking bedrijven meester-gezel (duaal) 3. Familiebedrijven winst blijft in de regio vs. Filialen afromen 4. Maakbedrijven ingenieurs, toeleveren mkb, export 5. Grote bedrijven werkgever (VW, Meyer Werft, Enercon)

TIEN PUNTEN NEDERLAND EN DUITSLAND 6. Netwerk Ems-Achse Ostfriesland/Emsland samenwerking 7. Lange termijn langdurig dienstverband, geen ontslagen 8. Decentralisatie autonomie en autoriteit in de regio 9. Trots en traditie inwoners tonen zelfbewust identiteit 10. Rijnlandmodel collectieve optreden ipv. individualisme

KOEPELPROJECT GRENSOVERSCHRIJDENDE ARBEID Informeren, adviseren grenspendelaars, vraag-aanbod werkzoekenden-werkgevers, taalonderwijs etc.

Grensoverschrijdend ondernemen 1. Voorbereiding (markt, product, netwerk, taal) 2. Plan van aanpak (alleen/samen, direct/indirect) 3. Duurzame Duitse relatie (relaties en vertrouwen opbouwen)

EDR www.edr.eu edr@edr.eu twitter.com/edr_actueel facebook.com/eems.dollard.regio 0597-521 818

NAPOLEON: Networks, Agglomeration and Polycentric Metropolitan Areas: New perspectives for Improved Economic Performance & REGIONAAL BELEID EN REGIONAAL ECONOMISCHE GROEI: WINNAARS EN VERLIEZERS & EUROPEAN REGIONAL COMPETITIVENESS SCOREBOARD PBL: HTTP://THEMASITES.PBL.NL/EU-TRADE/ EUROPESE COMMISIE: HTTP://S3PLATFORM.JRC.EC.EUROPA.EU/S3-TRADE-TOOL Economisch Platform RGA 20-4-2014 Mark Thissen 1

Achtergrond: Eerdere publicaties 2 Economisch Platform RGA 20-4-2014 Mark Thissen

Achtergrond:S 3 S 3 Smart SpecialisationStrategies: Een unieke innovatiestrategie obv: specifieke regionaal-economische omstandigheden bewezeneconomische krachtvan economische activiteiten ontwikkeld binnen de quadruple\triple helix quadruple helix: Overheid Bedrijfsleven Wetenschap Samenleving Samenwerkingmet JRC-IPTS: S 3 Platform 3 Economisch Platform RGA 20-4-2014 Mark Thissen

Presentatie a) Positie in Netwerken: a) Handel(Export) b) Kennis(innovatie) c) Investeringsnetwerken (FDI) b) Regionaal Economisch presteren c) Belangrijke regionale factoren die bijdragen aan versterking van de concurrentiepositie Opmerking: Borrowed size en polycentrisme Economisch Platform RGA 20-4-2014 Mark Thissen 4

Groningen-Assen: Regionaal netwerk en top 5 Trade FDI Patents All products and services Ran Value Country k 1 1921 Germany 2 688 Belgium 3 506 United Kingdom 4 428 France 5 284 Rest of Europe All products and services Ran Value Country k 1 2356 Luxembourg 2 1466 United States 3 1397 Germany 4 1389 Japan 5 1324 United Kingdom All classes of patents Rank Value Country 1 148 United States 2 79 United Kingdom 3 76 Germany 4 74 France 5 70 Denmark 5 Economisch Platform RGA 20-4-2014 Mark Thissen

Groningen-Assen: bestemming van productie.00 2.00 4.00 6.00 8.00 10.00 12.00 Germany Belgium United Kingdom France Rest of Europe United States Italy Asia Spain Ireland Switzerland Middle and South America Sweden Africa Denmark Poland Norway Greece Czech Republic Hungary Duitsland belangrijkste handelspartner Verschillen tussen: 1) Sectoren in de stad Energy sector: Niet internationaal gericht, maar mits internationaal verhandeld zeer globaal (niet alleen buurlanden) 2) Stad & Regio Regio meer maakindustrie en daarom meer buitenlandse handel Gronigen-Assen (16%) Energy (10%) Groningen_Drenthe (27%) 6 Economisch Platform RGA 20-4-2014 Mark Thissen

Economische Presteren: Verdeling van de economische taart Toekomstig onderzoek Eind 2015 Groei van regio i: meer verkochte producten Groei van regio i door vraag groei in markt j Marktaandeel van regio iin market j Groei van regio i door structurele groei (marktaandeel winst in markt j) Groei van regio j (de Markt) Markt j 7 Economisch Platform RGA 20-4-2014 Mark Thissen

Plaatsbepaalderegio specifieke evaluatie van regionaal beleid Toekomstig onderzoek Eind 2015 1. Vraagbepaaldegroei: Groei door exporten naaer groeimarkten Boston diagram 2. Structurelegroei(beleid): Groei door sterke concurrentiepositie en marktaandeel winst 8 Economisch Platform RGA 20-4-2014 Mark Thissen

Economisch functioneren Nederlandse regio s Voorlopige resultaten toekomstig onderzoek Eind 2015 Zit Invloed ik in conjunctuur:vraaggestuurde groeimarkten van Europa? groei Invloed Win of van verlies Beleid: ik marktaandeel? Structurele Groei 9 Economisch Platform RGA 20-4-2014 Mark Thissen

Economisch functioneren Voedingsmiddelen Industrie Voorlopige resultaten toekomstig onderzoek Eind 2015 Invloed conjunctuur:vraaggestuurde groei Invloed van Beleid: Structurele Groei 10 Economisch Platform RGA 20-4-2014 Mark Thissen

Economisch functioneren Agrarische sector Voorlopige resultaten toekomstig onderzoek Eind 2015 Invloed conjunctuur:vraaggestuurde groei Invloed van Beleid: Structurele Groei 11 Economisch Platform RGA 20-4-2014 Mark Thissen

Waargenomen concurrentie Amsterdam export Parijs export Wenen export Parijs is een grotere concurrent dan Wenen want Amsterdam en Parijs hebben dezelfde afzetmarkten 12 Economisch Platform RGA 20-4-2014 Mark Thissen

European regional competitiveness scoreboard Vier Visualisaties: 1. Concurrentiekracht 2. Handel 3. Benchmark 4. Handelsnetwerken Big Data:Voor10 sectoren, 256 regio sin Europa en3 Jaren (2000-2005-2010) 13 Economisch Platform RGA 20-4-2014 Mark Thissen

Voedingsmiddelen Industrie Groningen (2000-2010) Welke type Clustering? 2010 2000 2010 2000 2010 2000 14 Economisch Platform RGA 20-4-2014 Mark Thissen

Waar werkt welk regionaal instrument voor Structurele groei? Toekomstig onderzoek Eind 2015 Structurele Groei: Gedetailleerde informatie over welke sector in een regio marktaandeel van wie verliest en van wie wint. Op basis hiervan kunnen we bepalen: Welke regionale factoren significant bijdragen aan de structurele groei van regio s. 15 Economisch Platform RGA 20-4-2014 Mark Thissen

Vraag effect, Groningen: Welke regio s (markten) waren belangrijk voor de groei? Toekomstig onderzoek Eind 2015 Nederland, Noord Duitsland, maar ook Zuid-West Europa en Zwitserland 16 SNN provinciehuis Groningen 10-6-2014 Mark Thissen

Structuur effect, Groningen: In welke regio s (markten) is er marktaandeel gewonnen? Toekomstig onderzoek Eind 2015 Duitsland, Parijs maar ook Buiten Europa 17 SNN provinciehuis Groningen 10-6-2014 Mark Thissen

Structuur effect, Groningen: Van wie is er marktaandeel gewonnen? Toekomstig onderzoek Eind 2015 Ver weg gelegen concurrenten 18 SNN provinciehuis Groningen 10-6-2014 Mark Thissen

Structuur effect, Groningen: Van wie is er marktaandeel verloren? Toekomstig onderzoek Eind 2015 Grote dichtbij gelegen concurrenten 19 SNN provinciehuis Groningen 10-6-2014 Mark Thissen

Conclusies Regionaal beleid (van overheid enbedrijven) beïnvloedt de regionaal economische groei voor maximaal 30 procent. Er gelden economische processen in specifieke markten. Regionaal beleid is maatwerk: onesizefits onlyone. Sector specifiek Locatie/regio specifiek Niet kopieerbaar want er zijn specifieke marktomstandigheden Niet regio-onafhankelijk want regio s beïnvloeden elkaar 20 Economisch Platform RGA 20-4-2014 Mark Thissen