20 jaar kinderrechten! Een beetje geschiedenis de kinderrechten niet respecteert, door de rechter gestraft kan worden. Om ervoor te zorgen dat het Kinderrechtenverdrag wordt nageleefd en om de rechten en belangen van alle 18-jarigen in Vlaanderen te verdedigen, richtte het Vlaams Parlement in 1997 het Kinderrechtencommissariaat op. Op 20 november 2009 bestaat het internationaal "Verdrag van de rechten van het kind" twintig jaar. Op twee na ondertekenden alle landen van de wereld op 20 november 1989 het Kinderrechtenverdrag. Al die landen waren het erover eens dat kinderen jonger dan 18 jaar recht hebben op Deze organisatie plaatst, door allerlei verzorging, bescherming en respect. acties, de kinderrechten in de kijker. Aan Alleen de Verenigde Staten van Amerika het hoofd van het commissariaat staat en Somalië doen niet mee. de kinderrechtencommissaris (KC). De Elke regering die het 54 artikelen eerste KC was Ankie Vandekerckhove. tellende verdrag ondertekent, verbindt zich ertoe de kinderrechten in haar land toe te passen. Kinderrechten in België Samen met 193 andere landen heeft België het Kinderrechtenverdrag aangenomen. In 1992 werd het verdrag opgenomen in de Belgische wet. Dit betekent dat wie Plantyn,Mechelen,2009-Actuakrant-p.1
Uit een onderzoek van Ketnet uit 2007 blijkt dat 64 % van de ondervraagde kinderen nog nooit van het Kinderrechtencommissariaat had gehoord. Redenen genoeg dus voor "Van-A-3" om op onderzoek te gaan. Waken over de rechten van alle 18-jarigen mensen van kinderen en jongeren vinden. Ik ben vooral bezorgd over het beeld dat van jongeren wordt opgehangen als er over hen wordt gepraat. Daarom vind ik het belangrijk grote mensen te overtuigen van het belang dat kinderen en jongeren een positief toekomstbeeld moeten hebben in onze samenleving. Waaruit bestaat het werk van de KC? De KC zorgt ervoor dat het werk op het Kinderrechtencommissariaat vlot verloopt. Samen met mijn ploeg medewerkers doen we heel veel om de kinderrechten bekend te maken en te doen respecteren. Wie een kijkje neemt op de website van het Kinderrechtencommissariaat (www. kinderrechten.be), wordt er door de nieuwe KC Bruno Vanobbergen met een knipoogje begroet. "Van-A-3" had een interview met de man die waakt over de rechten van alle mensen die jonger zijn dan achttien jaar. In juni 2009 volgde u Ankie Vandekerckhove op als Vlaamse KC. Waarom wilde u KC worden? Aan de Universiteit Gent heb ik jarenlang onderzoek gedaan naar wat grote Wat moeten kinderen tussen 10 en 12 jaar weten over het Kinderrechtencommissariaat? De kinderen moeten weten dat het commissariaat zich inzet voor de rechten en het welzijn van alle kinderen in Vlaanderen. Het commissariaat vertelt aan volwassenen wat ze voor hen moeten doen en vraagt de verantwoordelijken, de politici van ons land, voortdurend aandacht voor onderwijs, gezondheid, gezin en cultuur van jongeren. Maar politici denken niet altijd aan kinderen en jongeren. Het probeert ervoor te zorgen dat ze kinderen niet vergeten. Wij geven hen advies. Kinderen die denken Plantyn,Mechelen,2009-Actuakrant-p.2
dat ze in hun rechten geschonden zijn, kunnen met hun klachten steeds bij het commissariaat terecht. Waarvoor wilt u zich als KC inzetten? Er moet nog meer aandacht worden besteed aan de rechten van jongeren die in de misdaad belanden, minderjarige vluchtelingen en kinderen die lichamelijk en geestelijk mishandeld worden. Ik wil mee helpen om ervoor te zorgen dat kinderen een gelijke behandeling krijgen. Kinderen moeten dezelfde ruimte krijgen als volwassenen. Ze moeten voldoende kunnen bewegen, zich uitleven, niets doen Tot slot vind ik het belangrijk dat we als KC waken over een betere beeldvorming van 'de jeugd van tegenwoordig'. Kunnen kinderen met vragen of problemen rechtstreeks bij u terecht? Als kinderen vragen hebben over kinderrechten of informatie zoeken over hun rechten, kunnen zij terecht op onze website of in een van onze vele boekjes. Voor kinderen is er het K-30-boekje, een boekje met 30 vragen en antwoorden over het Kinderrechtenverdrag. Alle kinderen kunnen dit boekje gratis bestellen via onze webiste. Voorts kunnen kinderen die denken dat ze oneerlijk worden behandeld, steeds een beroep doen op onze ombudsdienst. Bel naar 02 552 98 00, mail naar kinderrechten@vlaamsparlement.be of vul het formulier op onze website in. Hoeveel kinderen tussen 10 en 12 jaar doen er gemiddeld per jaar een beroep op het commissariaat? Op het Kinderrechtencommissariaat komen jaarlijks zo n 1.200 meldingen of klachten binnen. Het zijn vooral minderjarigen zelf en ouders die contact opnemen. Andere meldingen komen van leerkrachten, directies, CLB's en opvoeders. Kinderen jonger dan 10 hebben zelden zelf een vraag of klacht. Jaarlijks zijn er wel vijftig à zestig 10- tot 12-jarigen die zelf een klacht formuleren. Maar er zijn niet alleen meldingen en klachten. Kinderen vragen ook regelmatig infomateriaal van het commissariaat aan. Dit wordt hun steeds gratis thuis toegestuurd. Plantyn,Mechelen,2009-Actuakrant-p.3
Wat zijn de meest gehoorde klachten/ problemen? Wat gebeurt er als mama en papa apart gaan wonen? Problemen binnen het gezin worden het meest aangemeld. Mag de school mijn spullen doorzoeken of afpakken? Klachten en vragen rond de school komen op de tweede plaats. Verder volgen problemen rond vrije tijd, seksualiteit, verkeer, drugs, misdaad en kinderen zonder papieren. Ook met de moderne media (computer, internet, tv en sms) loopt het soms mis. De kinderrechten vieren dit jaar hun twintigste verjaardag. Wat zijn voor u de hoogtepunten in die 20 jaar? Het Kinderrechtenverdrag is in enkele jaren tijd het snelst aangenomen verdrag ooit geworden. Maar een van de belangrijkste zaken is dat kinderen vandaag veel gemakkelijker mee mogen beslissen. Dat er nu leerlingen-, kinderraden en kindergemeenteraden zijn, kunnen we alleen maar toejuichen. Welke acties mogen we verwachten voor de viering van 20 jaar kinderrechten? In de week van 20 november worden er in Vlaanderen door allerlei kinderrechtenorganisaties tal van verjaardagsactiviteiten georganiseerd. Het Kinderrechtencommissariaat heeft speciaal voor de twintigste verjaardag een logo ontworpen. Iedereen die zich voor de kinderrechten inzet, mag dit logo gebruiken. Dus elke school, klas of leerling mag dit op zijn website of blog plaatsen. Het logo is te verkrijgen bij hilde.cnudde@vlaamsparlement.be. De jeugdboekenweek (van 13 tot 28 maart 2010) heeft als thema 'recht op boeken'. Daarnaast zijn er heel veel kinderrechtenfeesten in scholen en gemeenten. Wat mag er in "Van-A-3" zeker niet ontbreken? Ondanks de vele inspanningen die wij doen om duidelijk te informeren, zijn er nog altijd kinderen met vragen. Vele antwoorden vinden ze in onze boekjes, posters, folders en bij verschillende andere organisaties. Misschien even aandacht voor: - inkleurposter: twaalf rechten uit het Kinderrechtenverdrag kregen een plaats op een grote poster die kinderen zelf mogen kleuren. Plantyn,Mechelen,2009-Actuakrant-p.4
20 jaar kinderrechten! Wat is uw boodschap aan kinderen in het algemeen en aan kinderen met problemen in het bijzonder? Ik wens alle kinderen een grote belangstelling en interesse toe voor wat er in de wereld rondom hen gebeurt. Ik - Megafoon school: tips, ideeën en voorstellen over wat er op je school of in je klas beter of anders kan. De poster en Megafoon kun je gratis bestellen op onze site. hoop dat ze op die manier ervaren dat kinderen dichtbij of veraf een heel ander leven leiden dan het leven dat zij leiden. Ik wens alle kinderen met problemen een plek waar ze troost kunnen vinden en op zijn minst één vertrouwenspersoon bij wie ze met hun vragen en problemen terechtkunnen. UNICEF en kinderrechten - Zit je met een vraag, twijfel of probleem over 'school'? Bel dan naar de Kinder- en Jongerentelefoon (KJT). KJT bekijkt wat er precies aan de hand is en hoe het verder kan. Bel gratis 102 of surf naar www.kjt.org. 20 november: Dag voor Verandering! 20 jaar worden op 20 november, dat is toch wel speciaal. Dat vindt ook UNICEF België. Net als vorig jaar nodigt UNICEF alle kinderen uit om op school een Dag voor Verandering te organiseren! Voor één dag het leven op school veranderen - De Kinderrechtswinkel geeft antwoord om op jouw vragen over je rechten op kinderrechten, moet kunnen. aandacht te vragen voor de school: www.kinderrechtswinkel.be. Plantyn,Mechelen,2009-Actuakrant-p.5
What do you think? What do you think? is een Engelse uitdrukking en betekent: "Wat denk jij ervan?". Met dit project wil UNICEF kinderen en jongeren een stem geven. UNICEF ondervraagt kinderen over hoe het met hun rechten gesteld is. Een rapport hiervan gaat naar de politici in ons land en naar het Comité voor de Rechten van het Kind in Genève (Zwitserland). Dit comité ziet erop toe dat alle landen die het Kinderrechtenverdrag ondertekenden, respecteren. Nog meer info op staat op www.whatdoyouthink. be. Hier vind je ook de volledige tekst van het Kinderrechtenverdrag. Verklarende woordenlijst De schuin gedrukte woorden uit de tekst worden hieronder verklaard. advies geven: iemand goede raad geven CLB: centrum voor leerlingenbegeleiding. Leerlingen, ouders, leerkrachten en schooldirecties kunnen een beroep doen op het CLB voor informatie, hulp en begeleiding geestelijke mishandeling: iemand uitschelden, bedreigen, pesten,... zijn vormen van geestelijke mishandeling kinderen zonder papieren: kinderen die hun land ontvlucht zijn (door oorlog, armoede) en in ons land willen komen wonen (asiel zoeken). Deze mensen vluchten uit hun land zonder identiteitskaart of andere papieren mee te nemen. lichamelijke mishandeling: geweld tegen iemand gebruiken, slaan ombudsdienst: dienst die klachten behandelt, wordt geleid door een ombudsman of -vrouw politicus: (mv. politici), iemand die aan politiek doet rapport: verslag toekomstbeeld: voorstelling die men zich maakt over de toekomst UNICEF: United Nations International Children's Emergency Fund. Organisatie die de armste kinderen in de wereld helpt, zonder onderscheid van ras, geslacht, godsdienst of nationaliteit vertrouwenspersoon: iemand waar je met je problemen terecht kunt. Op school kan een juf of meester je vertrouwenspersoon zijn. Plantyn,Mechelen,2009-Actuakrant-p.6
En nu jij! 1. Worden de kinderrechten in jouw omgeving gerespecteerd? Een kleine test! a) Beantwoord de vraag. Doorstreep wat niet past. b) Over welk recht gaat het? Vul de zin aan. Kies hiervoor uit: informatie - spel - onderwijs - gezondheidszorg - inspraak - voeding - privacy - godsdienst - bescherming - vereniging. 1. Is er op jouw school een leerlingenraad? ja / neen 2. Mag je in de klas informatie zoeken op het internet? ja / neen 3. Is er op jouw school een ideeënbus? ja/ neen 4. Heb je thuis een plek waar je niet wordt gestoord? ja / neen 5. Mag je zelf een hobby kiezen? ja / neen 6. Heb jij een vertrouwenspersoon bij wie je te rade kunt (ouders, meester, leidster...)? ja / neen 7. Mag je mee beslissen naar welke school je gaat in het secundair? ja / neen 8. Is er op jouw school een vegetarische dag? ja / neen 9. Mag je op jouw school kiezen welk spel je speelt? ja/ neen 10. Kun jij met jouw vrienden praten over jouw geloof? ja / neen 11. Mag je thuis rustig je eigen mening zeggen? ja / neen Plantyn,Mechelen,2009-Actuakrant-p.7
12. Kun jij jaarlijks naar de tandarts? ja / neen 2. Evaluatie Hoeveel ja's scoor je op de test hiervoor? /12 Hoeveel is dat op 100? Ben je hiermee tevreden? Worden jouw rechten gerespecteerd? Wat vind je ervan? Noteer hieronder in enkele mooie zinnen jouw mening. 3. Ga in "Van-A-3" op zoek naar organisaties die opkomen voor de kinderrechten. Teken hun logo en noteer kort waarvoor ze zich inzetten. (Illustratieverantwoording: het copyright op de illustraties berust bij de volgende personen, firma's en instellingen: p. 1:Unicef (logo), Kinderrechtencommissariaat (logo) en Jan Van de Vel/REPORTERS (foto); p. 2:Kinderrechtencommissariaat (foto); p. 3:Kinderrechtencommissariaat (cover); p. 4:Kinderrechtencommissariaat (logo); p. 5:Kinderrechtencommissariaat (poster en cover) en Kinder- en Jongerentelefoon (logo);p. 6: Unicef (logo's)) Plantyn,Mechelen,2009-Actuakrant-p.8