Gorontalo Groene Ster De Alliantie wil in 2018 haar CO2 uistoot met 25% verminderen ten opzichte van 2008. De grootste winst is te behalen met energiezuinige voorzieningen in bestaande en nieuwe woningen. Daarom is energielabel B altijd de doelstelling na renovatie. Maar bij een aantal projecten gaat de corporatie samen met andere betrokken partijen nog een stapje verder. Om haar ambitieuze energiebesparingsmaatregelen te realiseren zet De Alliantie Groene Ster projecten in. Met Groene Ster projecten wil de Alliantie haar kennis en ervaring wat betreft duurzaamheid te vergroten. Binnen een Groene ster project wordt alles uit de kast gehaald om te renoveren met zoveel mogelijk energiebesparende maatregelen. Daarnaast wordt er alles aan gedaan om ook het bouwproces zo duurzaam mogelijk te laten verlopen. Het Groene Ster project aan de Gorontalostraat is het tweede in Amsterdam. Deze wijze van renoveren is niet de nieuwe standaard maar bedoeld om te onderzoeken hoe er in de toekomst op efficiënte wijze duurzaam gerenoveerd kan worden. Scheepmakershaven 29c Rotterdam t 010 413 65 98 f 010 413 81 84 Postbus 29218 3001 ge Rotterdam www.vanschagenarchitekten.com info@vanschagenarchitekten.com
Gorontalo Groene Ster herstel architectonische kwaliteit Oorspronkelijk ontwerp Gevelbeeld na vervanging van de houten kozijnen in vlakke kunststof kozijnen Ontwerpvoorstel december 2011 oorspronkelijke situatie De Gorontalostraat is oorspronkelijk een ontwerp van de Hilversumse architect Jan Kuiler met enkele opmerkelijke zaken: Heldere stedebouwkundige definiëring van het blok aan het Makassarplein met verbijzondering van de hoeken; Klassieke verticale driedeling in plint, middendeel en dak; Kozijnindeling en -detaillering (roetjes!) en kleurgebruik ondersteunt deze hoofdopzet. Deze karakteristieken zijn voor een groot verdwenen bij de verschillende renovaties sindsdien. De kozijnen waren vervangen door plat plastic en de torens op de hoeken waren verdwenen en voorzien van een wezensvreemde dakrand. Bij de ingreep in 2012 worden deze missers uit het verleden weer hersteld. Oude situatie ca 1950 ontwerp Het complexe woningprogramma en de hoge bouwfysische eisen (groene ster) wordt gerealiseerd achter een gerestaureerde gevel. Dit betekent voor de voorgevel: thermische isolatie van de gevel aan de binnenzijde door middel van voorzetwanden; vervanging van alle kozijnen door nieuwe houten kozijnen voorzien van HR++-glas met verholen ventilatievoorziening en indeling en detaillering zo veel mogelijk conform de oorspronkelijke situatie; vergroting van het aantal dakkapellen ten behoeve van voldoende lichttoetreding van nieuw gerealiseerde slaapvertrekken; reconstructie van de twee torens boven de erkers; isolatie van de achtergevel aan de buitenzijde, voorzien van nieuwe kunststof kozijnen en vervanging van de balkons nieuwe diepere balkons. Scheepmakershaven 29c Rotterdam t 010 413 65 98 f 010 413 81 84 Postbus 29218 3001 ge Rotterdam www.vanschagenarchitekten.com info@vanschagenarchitekten.com
Gorontalo Groene Ster innovatief programma achter een historische gevel Type A is een woning over twee lagen op de begane grond en de eerste verdieping met een eigen voordeur aan de straat en een tuin op het binnenterrein. Deze 5-kamerwoningen zijn bedoeld voor (grotere) gezinnen uit de buurt Type B is ook een woning over twee lagen, maar dan op de derde en vierde verdieping. De woning maakt gebruik van de voormalige bergingzolder. De 3-kamerwoningen richten zich op kleinere huishoudens met iets hogere inkomens Type C1 Type C2 Type C een 4-kamerappartement op de begane grond of op de eerste verdieping, ontsloten via een portiek. De woningen zijn in trek bij de kleinere gezinnen uit de buurt Type D is een 5-kamerappartement op de twee verdieping. Ook deze woningen zijn bedoeld voor grote gezinnen uit de buurt * Naast deze vier basistypen zijn er natuurlijk bijzondere woningen, zoals de woningen op de beide hoeken van het blok en in de knik van het blok. Heel bijzonder zijn de woningen op de vierde verdieping (voormalige zolder) op de twee hoeken. Interne patio s compenseren het gebrek aan licht en uitzicht dat onvermijdelijk was achter de noodzakelijk dichte gevel Scheepmakershaven 29c Rotterdam t 010 413 65 98 f 010 413 81 84 Postbus 29218 3001 ge Rotterdam www.vanschagenarchitekten.com info@vanschagenarchitekten.com
Gorontalo Groene Ster uitvoering huzarenstukje Nieuwe fundering onder het bestaande blok Nieuwe lateien boven de bestaande gevelgaten Bewoonbaar maken zolderverdieping Vervangen alle halfslachtige wanden door stalen portalen Vervanging balkons en balkonconstructie Nieuwe constructie en woningscheidingen voldoende brandwerend Alle kozijnen vervangen Scheepmakershaven 29c Rotterdam t 010 413 65 98 f 010 413 81 84 Postbus 29218 3001 ge Rotterdam www.vanschagenarchitekten.com info@vanschagenarchitekten.com
Gorontalo Groene Ster van label G naar label A ZWAAR GEISOLEERD Begane grond vloer: Rc=4,0 door isolatie onder nieuwe betonnen vloer Voorgevel: Rc=3,5 door voorzetwand aan de binnenzijde Achtergevel: Rc=4,0 door voorzetwand aan de binnenzijde Dak: Rc=4,0 door vernieuwing van het dak Beglazing: HR++ ENERGIE Oorspronkelijke toestand Nieuwe toestand EMISSIE CO2 emissie Gemiddelde index 3,13 0,87 Gemiddeld label G A 75% ENERGIEBESPARENDE INSTALLATIES Zonnecollectoren op het dak voor warm water voor de woningen op de bovenste verdieping Warmtepomp op afgezogen ventilatielucht. Deze warmte wordt gebruikt voor de warmwatervoorziening en de verwarming van woningen PV-panelen (zonnecellen) om energie op te wekken. Deze energie wordt gebruikt voor de warmtepompen Energiezuinige LED-verlichting in algemene ruimten Zelfregelende ventilatieroosters voor een optimale ventilatie bij elke weersgesteldheid Type B Type D * illustratie Nefit Zonnecollector Type A Zonnepanelen Verbruikers Omvormer Opbrengst meter Kwh meter Net 240 volt PV-paneel DUURZAAM MATERIAALGEBRUIK EN -VERBRUIK Hergebruik van sloopmateriaal Gescheiden afvalverwerking Gebruik recyclebare en onderhoudsarme materialen Scheepmakershaven 29c Rotterdam t 010 413 65 98 f 010 413 81 84 Postbus 29218 3001 ge Rotterdam www.vanschagenarchitekten.com info@vanschagenarchitekten.com
DAK na renovatie: daklichten, val beveiliging, schotelvoorziening satelliet, pv-panelen, zonnecollectoren, mossedum, dakdoorvoeren.
Energielabel woning Afgegeven conform de Regeling energieprestatie gebouwen. Veel besparingsmogelijkheden F (zie toelichting in bijlage) Uw woning Weinig besparingsmogelijkheden Labelklasse maakt vergelijking met woning(en) van het volgende type mogelijk. Portiekwoning - Tussenwoning op de onderste bouwlaag Gebruiksoppervlak 49 m² Opnamedatum 08 november 2011 Energielabel geldig tot 08 november 2021 Afmeldnummer 450801056 Adviesbedrijf de Alliantie Amsterdam Inschrijfnummer SKW.21.9500.155-1/08 Handtekening Straat Gorontalostraat Nummer/toevoeging 37 H Postcode 1095TM Woonplaats AMSTERDAM Energielabel op basis van een ander representatief gebouw of gebouwdeel? Adres representatief gebouw of gebouwdeel: nee Standaard energiegebruik voor uw woning Energiegebruik maakt vergelijking met andere woning(en) mogelijk. Het standaard energiegebruik is de jaarlijkse hoeveelheid primaire energie die nodig is voor de verwarming van uw woning, de productie van warm water, ventilatie en verlichting. De eventuele opbrengst van een zonnepaneel wordt hiervan afgetrokken. Het energiegebruik wordt berekend op basis van de bouwkundige eigenschappen en de installaties van uw woning. Bij de berekening wordt uitgegaan van het gemiddelde Nederlandse klimaat, een gemiddeld aantal bewoners en gemiddeld bewonersgedrag. Het standaard energiegebruik wordt uitgedrukt in de eenheid megajoules, dit is gebaseerd op elektriciteit (kwh), gas (m3) en warmte (GJ). 72140 MJ (megajoules) 596 kwh (elektriciteit) 1895 m³ (gas) 0 GJ (warmte)
Advies voor uw woning Een goed moment om energiebesparende maatregelen te treffen is tijdens het plegen van (groot)onderhoud of een verbouwing. De kosten van de energiebesparende maatregelen kunnen dan lager zijn. U kunt een advies op maat aanvragen, speciaal op uw huishouden afgestemd (maatwerkadvies). De adviseur zet op een rij waar u energie kunt besparen, hoeveel u daarvoor moet investeren en op welke termijn u de investering kunt terugverdienen. Meer informatie over het energielabel en het maatwerkadvies kunt u vinden op www.vrom.nl/energielabel De volgende verbetermaatregelen zijn voor uw woning van belang: Isolatie (of verdere verbetering van de isolatie) van de begane grondvloer. Isolatie van de begane grondvloer kan op verschillende manieren gebeuren en is voornamelijk afhankelijk van de aan- of afwezigheid van een kruipruimte. Door isolatie van de begane grondvloer wordt energie bespaard in uw woning. Daarnaast kan ook het wooncomfort verbeteren doordat de vloer minder koud aanvoelt. Isolatie (of verdere verbetering van de isolatie) van het dak. Isolatie van het dak kan op verschillende manieren gebeuren. Voorbeelden hiervan zijn het aanbrengen van isolatie aan de binnenzijde of buitenzijde van het dak en isolatie van de vloer van de zolderverdieping. Doordat warmte opstijgt kan warmte via een slecht geïsoleerd dak verloren gaan. Door het dak te isoleren beperkt u dit en wordt energie bespaard in uw woning. Isolatie (of verdere verbetering van de isolatie) van de buitenmuren. Isolatie van de buitenmuren kan op verschillende manieren gebeuren. Voorbeelden hiervan zijn het aanbrengen van spouwisolatie, isolatie aan de binnenzijde of isolatie aan buitenzijde van de muur. Door de buitenmuren te isoleren wordt energie bespaard in uw woning. Het wooncomfort kan ook verbeteren doordat de buitenmuren minder koud aanvoelen. Toepassing van HR++glas. HR++ glas is een speciaal type dubbel glas. Het heeft een zeer goede isolerende werking. Door toepassing van HR++glas wordt energie bespaard in uw woning. Het wooncomfort kan ook verbeteren doordat u minder last heeft van de koudeval van ramen en geluid van buiten. Toepassing van een HR-107 ketel voor verwarming. Een HR-107 ketel is een zuinige CV-ketel. Met deze ketel kan de woning verwarmd worden. Het water voor de kranen en douche wordt in deze gevallen verwarmd met een ander toestel (bijvoorbeeld een geiser of elektrische boiler). Een HR-107 combiketel is een zuinig toestel voor verwarming én warm water. Toepassing van een HR-107 combiketel voor verwarming en warm water. Een HR-107 combiketel is een zuinige CV-ketel waarmee de woning verwarmd kan worden. Daarnaast verwarmt de combiketel het water voor de kranen en douche op een energiezuinige manier. Vloerisolatie Dakisolatie Gevelisolatie HR++glas HR-107 ketel HR-107 combiketel
Advies voor uw woning Toepassing van een zonnecollector en zonneboiler voor warm water. Een zonnecollector op het dak vangt warmte van de zon op en warmt daarmee kraanwater op. Dit warme water wordt in een boilervat opgeslagen en kan gebruikt worden voor douchen etc. Hierdoor hoeft de CV-ketel minder vaak aan om het kraanwater te verwarmen en wordt energie bespaard. Als het kraanwater in het boilervat te koud is, zorgt de CV-ketel voor de naverwarming van het water. Zonneboiler De energiebesparende maatregelen HR-107 ketel, HR-107 combiketel en warmtepomp voor verwarming kunnen gelijktijdig op het certificaat verschijnen, slechts één van de maatregelen is zinvol om uit te voeren. U kunt hieruit dus een keuze maken.
BIJLAGE Energie-index Voor uw woning wordt een energie-index berekend. Deze bepaalt in welke labelklasse uw woning valt. De letter hieronder geeft de labelklasse van uw woning aan. Het getal geeft de energie-index van de woning aan. De energie-index wordt berekend op basis van de bouwkundige eigenschappen en gebouwgebonden installaties. De berekening gaat uit van een gemiddeld aantal bewoners en gemiddeld bewonersgedrag. A ++ A + A B C D E F G < 0,50 0,51-0,70 0,71-1,05 1,06-1,30 1,31-1,60 1,61-2,00 2,01-2,40 2,41-2,90 > 2,90 F 2,78 (energie-index) Disclaimer De maatregelen die genoemd worden op dit energielabel zijn maatregelen die op dit moment in de meeste gevallen kosteneffectief zijn of dit binnen de geldigheidsduur van het energielabel kunnen worden. Of de genoemde maatregelen daadwerkelijk verantwoord toegepast kunnen worden uit oogpunt van bijvoorbeeld binnenmilieu, comfort, technische mogelijkheden, gezondheid, kosteneffectiviteit en dergelijke is afhankelijk van de huidige specifieke eigenschappen van uw woning. U kunt hierover nader advies inwinnen door bij voorbeeld een maatwerkadvies. Het energielabel geeft inzicht in het gestandaardiseerd gebouwgebonden primaire energiegebruik en niet in het daadwerkelijke energiegebruik van de gebruikers van uw woning. Daarom komt het jaarlijks energiegebruik op het energielabel wellicht niet overeen met de informatie op de jaarlijkse energierekening van uw woning. Alleen een volledig ingevuld energielabel is rechtsgeldig.
Rapportage voor de opdrachtgever behorende bij het Energielabel 1. Algemene projectgegevens Opdrachtgever: Adres: Postcode + plaats: Datum woning bezoek: De Alliantie Gorontalostraat 37-H 1095TM AMSTERDAM 06 januari 2011 1) Opnamedatum : 08 november 2011 Certificaathouder: EPA-adviseur: EPA-opnemer: de Alliantie Amsterdam Nerden, Richard Nerden, Richard 1) De opnamedatum die op het Energielabel is vermeld is die datum waarop alle opnamegegevens zijn vastgesteld conform de bestaande situatie. Op basis van deze gegevens heeft de EPA-adviseur het Energielabel vastgesteld en afgemeld. 2. Algemene woninggegevens Bouwjaar: 1925 Renovatiejaar: 2011 Woningtype: Eengezinswoningen Vrijstaande woning 2 onder 1 kap woning Rijwoning hoek Rijwoning tussen Meergezinswoningen Galerijwoning Portiekwoning Maisonnettewoning Overige flat Niet zelfstandige woonruimten Aantal wooneenheden: Gebruiksoppervlak woning/appartement 1e woonlaag: 48,52 m² 2e woonlaag: 0,00 m² 3e woonlaag: 0,00 m² Zolder: 0,00 m² Overige verdiepingen: 0,00 m² Totaal gebruiksoppervlak: 48,52 m² Rapportageformulier voor de opdrachtgever gemaakt: 08 november 2011 1 van 3
3. Bouwkundig Naam bouwdeel Oppervlakte[m²] Rc-waarde of U-waarde(glas) (m².k)/w W/(m².K) Dichte gevel - VG-G1 9,28 0,19 Buiten/serre Grenst aan? (buiten/serre/ kruipruimte/grond/water of onverwarmde ruimte) Dichte gevel - VG-G2 3,00 0,19 Onverwarmde ruimte Dichte gevel - AG-G1 8,18 0,19 Buiten/serre Dichte gevel - LG-G1 10,50 0,19 Onverwarmde ruimte Beglazing - VG-G1-K1-B1 3,52 2,90 Buiten/serre Beglazing - AG-G1-K1-B1 1,04 5,20 Buiten/serre Beglazing - AG-G1-K2-B1 0,77 5,20 Buiten/serre Beglazing - AG-G1-K3-B1 1,04 5,20 Buiten/serre Deur - VG-G1-K2-D1 2,20 3,50 Buiten/serre Deur - AG-G1-K1-D1 2,34 3,50 Buiten/serre Deur - AG-G1-K2-D1 2,29 3,50 Buiten/serre Deur - AG-G1-K3-D1 2,34 3,50 Buiten/serre Plat dak - PD1 3,50 0,39 Onverwarmde ruimte Vloer - VL1 48,52 0,15 Kruipruimte 4. Installaties Ruimteverwarming Type verwarming: Individueel Collectief Warmtelevering derden Verwarmingstoestel Lokale verwarming olie/gas Lokale verwarming elektrisch CR ketel of moederhaard VR ketel HR 100 ketel HR 104 ketel HR 107 ketel Elektrische warmtepomp Micro-WKK Warmtelevering derden/stadsverwarming Gebouwgebonden warmtekracht (WKK) Rapportageformulier voor de opdrachtgever gemaakt: 08 november 2011 2 van 3
Tapwaterverwarming Collectief Circulatieleiding aanwezig Circulatieleiding geïsoleerd Keukengeiser Badgeiser Combitap Combivat Gasboiler Elektrische boiler >20 liter Warmtepompboiler Warmtelevering derden/stadsverwarming Aanvullend: Elektrische boiler < 20 liter (Close-in boiler) Zonnecollector Zonneboiler aanwezig Ventilatie type Volledig natuurlijk Natuurlijke toevoer / mechanische afvoer, niet vraaggestuurd Natuurlijke toevoer / mechanische afvoer, vraaggestuurde ventilatie Decentrale gebalanceerde mechanische ventilatie zonder warmteterugwinning Decentrale gebalanceerde mechanische ventilatie met warmteterugwinning Centrale gebalanceerde mechanische ventilatie zonder warmteterugwinning Centrale gebalanceerde mechanische ventilatie met warmteterugwinning Infiltratie Tochtwering/kierdichting aanwezig? Ja Nee Fotovoltaïsche cellen (PV) Fotovoltaïsche cellen aanwezig Disclaimer De maatregelen die genoemd worden op dit energielabel zijn maatregelen die op dit moment in de meeste gevallen kosteneffectief zijn of dit binnen de geldigheidsduur van het energielabel kunnen worden. Of de genoemde maatregelen daadwerkelijk verantwoord toegepast kunnen worden uit oogpunt van bijvoorbeeld binnenmilieu, comfort, technische mogelijkheden, gezondheid, kosteneffectiviteit en dergelijke is afhankelijk van de huidige specifieke eigenschappen van uw woning. U kunt hierover nader advies inwinnen door bij voorbeeld een maatwerkadvies. Het energielabel geeft inzicht in het gestandaardiseerd gebouwgebonden primaire energiegebruik en niet in het daadwerkelijke energiegebruik van de gebruikers van uw woning. Daarom komt het jaarlijks energiegebruik op het energielabel wellicht niet overeen met de informatie op de jaarlijkse energierekening van uw woning. Alleen een volledig ingevuld energielabel is rechtsgeldig. Rapportageformulier voor de opdrachtgever gemaakt: 08 november 2011 3 van 3
Energielabel woning Afgegeven conform de Regeling energieprestatie gebouwen. Veel besparingsmogelijkheden A (zie toelichting in bijlage) Uw woning Weinig besparingsmogelijkheden Labelklasse maakt vergelijking met woning(en) van het volgende type mogelijk. Maisonette Gebruiksoppervlak 121,7 m 2 Opnamedatum 25 april 2013 Energielabel geldig tot 25 april 2023 Afmeldnummer 658904796 Adviesbedrijf de Alliantie Inschrijfnummer SKW.21.9500.170 Handtekening Straat Gorontalostraat Nummer/toevoeging 37 Postcode 1095TM Woonplaats AMSTERDAM Energielabel op basis van een ander representatief gebouw of gebouwdeel? Adres representatief gebouw of gebouwdeel: nee Standaard energiegebruik voor uw woning Energiegebruik maakt vergelijking met andere woning(en) mogelijk. - Het standaard energiegebruik is de jaarlijkse hoeveelheid primaire energie die nodig is voor de verwarming van uw woning, de productie van warm water, ventilatie en verlichting. - De eventuele opbrengst van een zonnepaneel wordt hiervan afgetrokken. - Het energiegebruik wordt berekend op basis van de bouwkundige eigenschappen en de installaties van uw woning. - Bij de berekening wordt uitgegaan van het gemiddelde Nederlandse klimaat, een gemiddeld aantal bewoners en gemiddeld bewonersgedrag. - Het standaard energiegebruik wordt uitgedrukt in de eenheid 'megajoules', dit is gebaseerd op elektriciteit (kwh), gas (m 3) en warmte (GJ). 34.815 MJ (megajoules) 3.113 kwh (elektriciteit) 173 m 3 (gas) 0 GJ (warmte)
Advies voor uw woning Een goed moment om energiebesparende maatregelen te treffen is tijdens het plegen van (groot)onderhoud of een verbouwing. De kosten van de energiebesparende maatregelen kunnen dan lager zijn. U kunt een advies op maat aanvragen, speciaal op uw huishouden afgestemd (maatwerkadvies). De adviseur zet op een rij waar u energie kunt besparen, hoeveel u daarvoor moet investeren en op welke termijn u de investering kunt terugverdienen. Meer informatie over het energielabel en het maatwerkadvies kunt u vinden op www.vrom.nl/energielabel De volgende verbetermaatregelen zijn voor uw woning van belang: Toepassing van een zonnecollector en zonneboiler voor warm water. Een zonnecollector op het dak vangt warmte van de zon op en warmt daarmee kraanwater op. Dit warme water wordt in een boilervat opgeslagen en kan gebruikt worden voor douchen etc. Hierdoor hoeft de CV-ketel minder vaak aan om het kraanwater te verwarmen en wordt energie bespaard. Als het kraanwater in het boilervat te koud is, zorgt de CV-ketel voor de naverwarming van het water. Zonneboiler
BIJLAGE Energie-Index Voor uw woning wordt een energie-index berekend. Deze bepaalt in welke labelklasse uw woning valt. De letter hieronder geeft de labelklasse van uw woning aan. Het getal geeft de energie-index van de woning aan. De energie-index wordt berekend op basis van de bouwkundige eigenschappen en gebouwgebonden installaties. De berekening gaat uit van een gemiddeld aantal bewoners en gemiddeld bewonersgedrag. A 0,73 (energie-index) Disclaimer De maatregelen die genoemd worden op dit energielabel zijn maatregelen die op dit moment in de meeste gevallen kosteneffectief zijn of dit binnen de geldigheidsduur van het energielabel kunnen worden. Of de genoemde maatregelen daadwerkelijk verantwoord toegepast kunnen worden uit oogpunt van bijvoorbeeld binnenmilieu, comfort, technische mogelijkheden, gezondheid, kosteneffectiviteit en dergelijke is afhankelijk van de huidige specifieke eigenschappen van uw woning. U kunt hierover nader advies inwinnen door bijvoorbeeld een maatwerkadvies. Het energielabel geeft inzicht in het gestandaardiseerd gebouwgebonden primaire energiegebruik en niet in het daadwerkelijke energiegebruik van de gebruikers van uw woning. Daarom komt het standaard energiegebruik op het energielabel wellicht niet overeen met de informatie op de jaarlijkse energierekening van uw woning. Alleen een volledig ingevuld energielabel is rechtsgeldig.