A L G E M E E N B E S T U U R Vergadering d.d.: 25 mei 2016 Agendapunt: 11 Betreft: Besluitvormend Programma: 1. Waterveiligheid Portefeuillehouder: Luitjens Route: MT-DB-AB Onderwerp Aanvullende kredietaanvraag Eemskanaalkade Noordzijde HET ALGEMEEN BESTUUR BESLUIT: 1. een aanvullend krediet van 1.005.000 beschikbaar te stellen voor aanvullend grond- en laboratoriumonderzoek om de aardbevingsbestendigheid van de Eemskanaal kade en dijklichaam te toetsen en ontwerpen 2. een aanvullend krediet beschikbaar te stellen van 974.000 voor het opstellen van een rekenprotocol aardbevingsbestendige regionale keringen 3. een krediet beschikbaar te stellen van 591.000 voor de inzet van een projectteam volgens het Integraal Project Management (IPM) model; 4. een aanvullend krediet beschikbaar te stellen van 3.920.000 voor de toetsing en ontwerp en voorbereiding grondaankoop van aardbevingsbestendige damwand en dijklichaam van Woltersum tot Oude Eemskanaal Inleiding Uit de toetsing is gebleken dat de Eemskanaalkade over de gehele lengte niet aan de wettelijke norm voldoet. Daarvoor is tot en met maart 2015 is een investeringskrediet van 8.035.000 aangevraagd voor (aanvullende) voorbereidende en uitvoeringswerkzaamheden. De laatste kredietaanvraag van 4.000.000 van 22 april 2015 is onvoldoende voor de volgende punten: - het engineren van een aardbevingsbestendig ontwerp voor het gedeelte Bloemhofbrug- Appingedam voor uitvoering in 2017 en 2018; - het engineren en uitvoeren van een aardbevingsbestendig ontwerp van de kering langs het gedeelte van het Oude Eemskanaal te Delfzijl voor uitvoering in 2015. Op basis van de ervaringen met de reeds uitgevoerde maatregelen en actuele ontwikkelingen rond aardbevingsbestendige ontwerpen (internationale expertworkshop en studies naar verweekbaarheid en probabilistische faalkansbepaling) blijkt dat het bepalen of de kering en het ontwerp aardbevingsbestendig zijn een (grote) aanvullende inzet vergt voor de toetsing en engineering van de keringen. Voor de toetsing en engineering van de overige trajecten langs het Eemskanaal is daarom een aanvullend krediet nodig. Het krediet dat wordt aangevraagd heeft betrekking op de resterende 15 km Eemskanaal zodat de snelheid in de voorbereiding kan worden gehouden en zodra het ontwerpprotocol gereed is, overgegaan kan worden op aanbesteding van de engineering van het werk. Tevens zijn voorbereidingskosten opgenomen voor grondaankoop. Beoogd effect Het beoogd effect is te zorgen voor een tijdige voorbereiding van de benodigde (versterkings)maatregelen om de Eemskanaalkade binnen de bestuurlijk overeengekomen termijn te laten voldoen aan de gestelde normering en veiligheidseisen (inclusief aardbevingsbestendigheid).
Argumenten 1.1 Aanvullende (voorbereidende) werkzaamheden zijn nodig om de keringen tijdig te versterken. Bij besluit van 16 december 2014 heeft het waterschap ingestemd met de uitgangspunten beoordeling veiligheid regionale keringen in de provincie Groningen. In deze notitie is tevens aangegeven wanneer welke keringen aan de gestelde normen t.a.v. de hoogte en stabiliteit moeten voldoen. Regionale keringen binnen het aardbevingsgebied (waartoe de keringen langs het Eemskanaal behoren) dienen voor 1-1-2019 te voldoen aan de norm op hoogte en voor 1-1-2020 te voldoen op stabiliteit. Met het versterken van de keringen langs het Eemskanaal wordt de veiligheid van het achterliggende gebied geborgd. Vanwege de aardbevingsopgave zijn aanvullende werkzaamheden noodzakelijk. 1.2 Aanvullend grondonderzoek nodig ten behoeve van een doelmatig ontwerp De bodemopbouw langs het Eemskanaal is niet erg uniform. De diepteligging en samenstelling van de grondlagen wisselt sterk over het traject. Een goede set aan bodemgegevens kan een optimalisatie in het ontwerp en daarmee kostenbesparing betekenen. De ervaringen die is opgedaan bij het traject Bronsluis Woltersum en de review van de NAM hierop laten zien dat de optimale omvang/dichtheid van het grondonderzoek veel groter is dan gebruikelijk. De NAM stelt aanvullend grondonderzoek dan ook als eis voor het vergoeden van de meerkosten van de aardbevingsopgave. 2.1 Een protocol is nodig om regionale keringen aardbevingsbestendig te kunnen ontwerpen Om te kunnen bepalen of een kering/ontwerp aardbevingsbestendig is, dient een rekenmethodiek/protocol te worden ontwikkeld en de onderliggende uitgangspunten te worden bepaald. Deze werkzaamheden zijn zeer specialistische en vallen onder de samenwerkingsovereenkomst met Deltares. Onderdeel van het protocol is tevens het ontwikkelen van een standaard oplossing voor overkluizende kabels en leidingen. 3.1 IPM (Integraal Project Managementteam) is nodig om de opgave te volbrengen De aard en omvang van de totale opgave voor de regionale keringen en de eisen die worden gesteld aan de vergoeding van de aardbevingsopgave stellen (veel) zwaardere eisen aan de (aantoonbare) beheersing van versterkingsprojecten. Om die reden is een integraal project managementteam geformeerd zoals dat ook binnen het Hoogwaterbeschermingsprogramma gebruikelijk is. Het IPM team bestaat uit specialisten (vier externen en drie interne medewerkers) op het gebied van technisch management, contract management, omgevingsmanagement/conditionering en projectbeheersing. Het IPM team is vanaf 1 februari 2015 werkzaam voor de regionale waterkeringen. 4.1 De toetsing en engineering van aardbevingsbestendige kades vergt meer inzet/middelen. Uit de ervaringen met de trajecten Dijkpark Garmerwolde en Oostersluis-Bronsluis (totaal circa 10 km) blijkt dat het bepalen of de kering en het ontwerp aardbevingsbestendig zijn een (grote) aanvullende inzet vergt van het waterschap rond de toetsing en engineering van keringen. Op basis van de ervaringscijfers wordt nu geraamd dat toetsing en ontwerp van kadelichaam inclusief boordvoorziening ruim 200.000 per kilometer kost. Voor de resterende 15km Eemskanaal wordt hiervoor nu krediet aangevraagd zodat de snelheid in het proces kan worden gehouden en zodra het ontwerpprotocol gereed is, overgegaan kan worden op aanbesteding van dit enginering werk. Tevens zijn voorbereidingskosten opgenomen voor grondaankoop. Voor kunstwerken en kabels en leidingen wordt nu geen krediet aangevraagd.
Risico s & Kanttekeningen 1.1 Technische uitgangspunten nog niet vastgesteld. De methode voor het bepalen van de aardbevingsgevoeligheid van keringen is nog in ontwikkeling. Er ligt voor de totstandkoming van het ontwerpprotocol een relatie met de primaire kering en de planning die daar wordt gehanteerd omtrent het afstemmen van de verwekingsgevoeligheid met (internationale) experts. Een bijeenkomst met experts wordt door de nationaal coördinator Groningen georganiseerd voor medio mei. Indien de experts adviseren nader onderzoek uit te voeren kan er vertraging ontstaan in het vaststellen van de te hanteren technische uitgangspunten. Vertraging heeft direct gevolgen voor de uitwerking van het protocol en daarmee de engineering en uitvoering van de werken. 1.2 Omvang benodigde grondonderzoek conservatief ingeschat Deltares schat in dat de kosten per kilometer voor het benodigde grondonderzoek om een aardbevingsbestendige waterkering te toetsen en te versterken ongeveer 40.000 per kilometer bedragen. De omvang van het benodigde grondonderzoek hangt echter sterk af van de mate van heterogeniteit van de bodem (hoe heterogener, hoe meer onderzoek nodig is). De mate van heterogeniteit kan/zal pas duidelijk worden tijdens het uitvoeren van de onderzoeken. Daarnaast moet rekening gehouden worden met het gegeven dat er in het begin relatief veel informatie nodig is voor het opzetten van de proevenverzameling. Daardoor zijn de gemiddelde kosten per kilometer in het begin relatief hoog. In een later stadium (wanneer de eerste labresultaten beschikbaar komen) kan hier mogelijk op bespaard worden. De benodigde expertise om het grond- en laboratoriumonderzoek qua locaties, omvang en kwaliteit zorgvuldig aan te sturen en te begeleiden is niet in huis aanwezig en dient via Deltares te worden ingehuurd. 1.3 Financiële en procedurele uitgangspunten aardbevingsopgave nog niet vastgesteld Naast de technische uitgangspunten dienen ook afspraken te worden gemaakt over de wijze waarop kosten die verband houden met de aardbevingsopgave worden toegerekend en beoordeeld/getoetst. Het is van belang dat hier vooraf heldere afspraken over worden gemaakt. Voor het traject Eemshaven-Delfzijl liggen er inmiddels afspraken. Deze kunnen/zullen als vertrekpunt dienen om te komen tot afspraken voor de regionale keringen. Er bestaat een risico dat de uitwerking en vaststelling van de financiële en procedurele afspraken tot vertraging leidt bij de voorbereiding en realisatie van versterkingsmaatregelen. Zodra dit risico dreigt op te treden zal worden geëscaleerd naar de nationaal coördinator Groningen. 1.4 Vervanging damwanden Garmerwolde (als separaat project uitgevoerd) Het vervangen van de damwanden te Garmerwolde is als separaat project uitgevoerd. Hiervoor is destijds een apart krediet voor aangevraagd. Dit deelproject maakt geen onderdeel uit van deze kredietaanvraag.
Financiën Uit de prognose blijkt dat het reeds beschikbare krediet volledig wordt benut en derhalve niet toereikend is voor aanvullende zaken. Reeds verstrekt 8.035.000- Kosten 8.035.000,- Subsidie* 4.300.000,- Netto 3.735.000,- Aanvullend krediet 6.490.000,- Kosten 6.490.000,- Subsidie 4.198.000,- Netto 2.292.000- Totaal krediet (na voorstel) 14.525.000-,- * De subsidie is een inschatting op basis van de laatst bekende informatie. Bij het aanvullende krediet is een correctie doorgevoerd op de reeds verstrekte kredieten om de subsidiebijdrage voor de totale uitgaven zo nauwkeurig mogelijk in te schatten. De onderhandelingen met NAM/ministerie zijn gaande echter zolang er geen definitieve afspraken zijn gemaakt en er beschikkingen zijn ontvangen, blijft de totale bijdrage onzeker. In jaarplan 2016 staat voor het versterken Eemskanaalkade in totaal een voorgenomen investering van 17.500.000 (netto aandeel waterschap 4.500.000). Dit is het jaarplan over twee projecten verdeeld, te weten: - versterken Eemskanaalkade 2015-2019 voor 3.750.000, te laste van 15.000.000 ( 11.250.000 subsidie) en; - voor aanpak Eemskanaalkade 2014 750.000, ten laste van 2.500.000 ( 1.750.000 subsidie). Naast het gevraagde krediet worden naar schatting 1.550 uren tegen een tarief van 69,- per uur, in totaal 107.000 besteed. De kapitaallasten die uit dit krediet zullen voortvloeien zijn ca. 168.000 bij een interne omslagrente van 3% en een afschrijvingstermijn van 25 jaar. Uitvoering Het grondonderzoek zal worden uitgevoerd in de periode juni-september 2016. Na gereedkomen van het ontwerpprotocol zal de voorbereidingsfase voor de diverse trajecten worden ingezet. Wij zien op dit moment de volgende vervolgstappen: Aanvraag uitvoeringskrediet Oostersluis-Bronsluis Aanvraag krediet grondaankoop Aanvraag krediet voorbereidingskosten kunstwerken en kabels en leidingen Na toetsing en engineering aanvraag uitvoeringskrediet Woltersum-Oude Eemskanaal