Vollegrond Demonstraties op de Werktuigendagen Ondanks de natte voorbereidingswerken, konden de organisatoren tijdens de Werktuigendagen zelf rekenen op een nazomers weekend in Oudenaarde. De bodem herstelde zich relatief snel en de machines konden zo toch het beste van zichzelf laten zien tijdens de demonstraties. In de afdeling tuinbouw stonden naast prei nog verschillende andere groenten aangeplant. Niet alleen het rooien, maar ook het planten en mechanische onkruidbestrijding kwamen er aan bod. Tijdens het weekend van 26 en 27 september bezochten meer dan 72.000 bezoekers de terreinen van de Werktuigendagen in Oudenaarde. Met 197 standhouders en 275 demonstrerende machines was de elfde editie op de Axelwalle alvast een succes. Vooraleer de demonstraties voor de tuinbouwsector van start gingen, verzamelden het PCG, Ingro en de REO Veiling hun leden om de resultaten te tonen van een rassenproef vroege herfstprei. Vorig jaar ontstonden er in de periode half september tot half oktober problemen op de veiling. Prei die bij aanvoer aan de kwaliteitseisen voldeed was drie dagen later niet meer te herkennen door de zware doorgroei en kon zo niet meer de markt op. Op de veiling en ook op het PCG in Kruishoutem werd vastgesteld dat bepaalde rassen minder goed scoorden. Krypton kwam er samen met enkele andere rassen niet goed uit, Poulton en 2 Curling scoorden duidelijk beter. Daarom werd beslist om in 2015 een proef aan te leggen met deze drie rassen, maar om de invloed van het plantmateriaal te bepalen, werden ook drie planttypes gekozen: trayplanten, losse planten uit openlucht en losse planten opgekweekt onder glas. Uit de resultaten van 2015 blijkt dat de doorgroeiproblematiek dit jaar veel minder speelt. Veel verschillen tussen het type plantmateriaal lijken er niet te zijn, de rasverschillen komen wel duidelijker naar voren. De prei werd op 16 september geoogst en op 24 september beoordeeld. Krypton komt uit deze vergelijking steevast als bleekste en meest tripsgevoelige ras naar voren (Foto 1). De praktijkcentra en de veilingen zullen daarom samen gaan werken aan een nieuw rasbeoordelingssysteem waarbij een ras voor elke teeltperiode een positief of negatief advies zal krijgen. 1 Rooiers aan het werk Prei Ook al lijken de grote vernieuwingen in de preirooiers voorbij, toch is elke constructeur nog bezig met de optimalisatie van bepaalde onderdelen. Zo zijn de preirooiers van Verhoest nu standaard uitgerust met een topschudder (Foto 2). Deze topschudder zorgt ervoor dat de aarde zorgvuldiger wordt afgeschud zonder de prei te beschadigen. Daardoor is er ook minder opstapeling van aarde in de machine en moet die minder vaak worden gekuist. Na de horizontale bordenvullers heeft Verhoest vanaf nu ook de verticale bordenvullers. Speciaal hieraan is dat de aandrijving centraal in de ronde container zit. Hierdoor verloopt de vulling beter gesynchroniseerd en is de prei uniformer opgerold waardoor er tot 700 kg prei per ron- 8 Proeftuinnieuws 18 16 oktober 2015
3 de container kan worden geoogst. Ze werken nu ook met een sterkere oproldoek die minder verkreukelt, waardoor het onderhoud vergemakkelijkt en de levensduur toeneemt. Bouckaert stelde naast zijn gangbare rooier met rolcontainers zijn nieuwste telg voor, amper twee dagen oud: een zelfrijder op rupsbanden met afgesloten cabine (Foto 3). Speciaal is dat deze cabine niet in de rijrichting georiën- 5 6 4 teerd staat, maar wel met zicht op het rooien van de prei (90 naar rechts). Door de aanwezige LED-verlichting heeft de bestuurder zo in alle omstandigheden een perfect zicht op het rooiproces. Op deze machine is er plaats voor twee rolcontainers of standaard containers. Omdat men ondervond dat op zware en natte gronden ook voor rupsbanden een bepaalde gewichtslimiet telt, heeft Bouckaert deze machine lichter en compacter gemaakt. Om meer aarde te verwijderen is de preirooier nu uitgerust met een soort rubberen vingers op een hydraulisch verstelbaar rad dat tegen de richting van de gerooide prei in draait (Foto 4). Wortelen Baekelandt demonstreerde niet alleen zijn preirooier maar had voor deze editie voor het eerst ook een rooier voor busselwortelen bij. Door de zware en natte grond was het echter niet evident om de wortelen te rooien (Foto 5). Baekelandt heeft al twee van deze rooiers rondrijden. Door deze machine wordt het vroegere handwerk op de grond vervangen door een automatisch rooiproces. Door de automatische spoorvolging en dieptecontrole kan de tractor zonder chauffeur rijden, de machine kan vanop het werkstation worden bediend. Op het werkstation kunnen twee personen de wortelen in bussels leggen om vervolgens samen te binden met de op het werkstation gemonteerde bindmachine (Foto 6). Op het werkstation staat ook een watervat om indien gewenst de bussels handmatig af te sproeien. Door de zeer modderige omstandigheden werd het sproeien tijdens de demonstratie achterwege gelaten. Groene selder De machinale oogst van groene selder voor de verse markt werd gedemonstreerd door Baekelandt. De groene selder wordt machinaal afgesneden en getransporteerd naar het werkstation (Foto 7). Daar wordt door twee personen de selder bijgesneden, afgesproeid en in kisten gelegd (Foto 8). Het watervat stond bij deze rooier niet op het werkstation maar was vooraan op de tractor bevestigd. Je kan ook kiezen voor een machine die twee rijen tegelijkertijd uitrijdt, zo krijg je een uniformer product in een teelt met vier rijen omdat het gewas in de buitenste rijen altijd iets sterker staat. Ook deze machine heeft een automatische sturing en kan vanop het werkstation worden bediend. 7 8 Proeftuinnieuws 18 16 oktober 2015 9
9 Venkel Om knolvenkel voor de verse markt machinaal te kunnen oogsten is het van groot belang om de knollen precies boven de wortels te kunnen afsnijden. Daarom ontwikkelde Vanhoucke een machine die de grond afzoekt en met twee gebombeerde schijven de wortels van de venkel afsnijdt (Foto 9). Verticale Plantmachines 12 10 11 messen gemonteerd op de rooi-arm maaien de bladeren van de volgende rij af zodat de bladeren van de nog niet gerooide venkel niet verstrengeld geraken in de machine (Foto 10). De bladeren van de gerooide knollen worden automatisch afgesneden en via een band in een kist gestapeld (Foto 11). Vanhoucke demonstreerde een gelijkaardige machine voor Tijdens de vorige editie eisten de plantmachines hun plaats al op naast de rooiers. Maar ook deze keer werden een zestal plantmachines gedemonstreerd, zoals de zelfrijdende Rotostrapp van Ferrari voor het planten van sla, maar ook de meer gangbare Multipla van Ferrari, de Perdu Speed plantmachine, de Unitrium planter van Checchi & Magli en de het rooien van bleekselder. De venkelrooier kan mits verwisselen van enkele onderdelen worden aangepast tot deze selderrooier. Ook de koolrooier die tijdens de vorige editie al van de partij was, demonstreerde opnieuw. Deze machine heeft een vernieuwd bladafvoersysteem zodat er nog meer blad op het veld wordt verwijderd. Fidele planter van Abemec. Maar de meest in het oog springende plantmachine was ongetwijfeld de machine van het merk Planttape die wordt verdeeld door Nanne Kooiman (zijaanzicht Foto 12 en achteraanzicht Foto 13). 13 10 Proeftuinnieuws 18 16 oktober 2015
14 15 Planttape is het Spaanse bedrijf dat deze plantmachine ontwikkelde. De plantjes hangen in een soort vezelachtig lint (Foto 14). In het lint zijn vakjes voorzien waarin de jonge plantjes zoals kool of sla in een specifiek substraat zitten. Het substraat is zodanig aangepast dat het er langs de onderkant die open is niet kan uitvallen. De verschillende trayplaten kunnen met elkaar verbonden worden als een eindeloze ketting (Foto 15). Met deze machine kunnen rijsnelheden gehaald worden van 10 tot Mechanische onkruidbestrijding Volledig nieuw voor deze editie waren de demonstraties mechanische onkruidbestrijding. Nanne Kooiman demonstreerde de Robovator in een slateelt op vier rijen (Foto 16). Deze machine schoffelt niet alleen tussen de rijen maar ook in de rij. De machine is voor elke rij uitgerust met een infraroodcamera. De schoffels worden hydraulisch aangestuurd en openen en sluiten heel snel rond de kroppen zodat al het onkruid wordt verwijderd. In Duitsland rijdt er een Robovator in sla met een werkbreedte van 13,5 meter. De machine kan gebruikt worden in elk soort gewas, zolang de planten mekaar niet overlappen. Er is immers omliggende grond nodig voor de herkenning. Dirk Debruyne demonstreerde een schoffelmachine voor de slateelt van het merk Ferrari: de Remoweed (Foto 17). Ook op deze machine is elke rij voorzien van een infraroodcamera die de sla detecteert en vervolgens de twee mesjes aanstuurt die in de rij het onkruid los schoffelen. Deze machine is beschikbaar in een uitvoering van twee tot zes rijen, en ook als zelfrijder. Aangezien mechanische onkruidbestrijding al jaren het stokpaardje is van Vanhoucke Machine Engineering konden zij op deze demonstratie 12 km per uur, met een zesrijen-planter kunnen zo tot 100.000 planten per uur worden geplant. De machine bestaat in uitvoeringen van vier tot acht rijen. Bij het planten wordt het lint doorgesneden en het plantje wordt samen met het stukje lint in de grond geplant en aangedrukt. Op de machine is slechts één werknemer nodig, die de trayplaten in positie zet en de uiteindes met elkaar verbindt. Er rijden al Planttape-machines in Engeland, Spanje, Denemarken en Amerika. Het is nog 16 een zeer nieuwe techniek en voorlopig worden de speciale linten alleen nog maar in Spanje gemaakt en gevuld met substraat. Ook het zaaien gebeurt in Spanje. 2016 wordt het eerste plantseizoen voor Nederland en België en Nanne Kooiman is nog op zoek naar plantenkwekers die de planten zullen opkweken. De kostprijs voor dit systeem zou ongeveer 1 cent per plantje bedragen (exclusief zaad en opkweek). 17 Proeftuinnieuws 18 16 oktober 2015 11
18 19 20 niet ontbreken. De wiedhark, geschikt voor het verwijderen van kiemend en klein onkruid in fijne bladgewassen zoals prei, zit al langer in hun gamma maar werd volledig herdacht (Foto 18). De rotors werden breder en de tanden langer. Een nieuw bevestigingssysteem van de rotors maakt het instellen gemakkelijk en geeft de mogelijkheid om tussen de rijen te werken met messen om zo in één werkgang het hele oppervlak te behandelen. Je kan ook kiezen voor een hydraulische synchronisatie tussen de rijsnelheid en de draaisnelheid van de rotors. De thermische onkruidbrander heeft vanaf nu een dubbele bodem, of beter gezegd plafond (Foto 19). De grote ventilator blaast de lucht door deze dubbele wand via het chassis naar de branderbak. De energetische voordelen spreken voor zich: afkoeling van het chassis en de buitenkant van de machine en opwarming van de lucht die de branderbak binnengaat waardoor het gasverbruik wordt gereduceerd. In de branderbak wordt het zo n 750 C. De verhitte lucht doet de celwanden van de onkruidplanten als het ware stuk springen zodat het onkruid snel verwelkt (Foto 20: links behandeld, rechts onbehandeld). Omdat de veiligheid uitermate belangrijk is, is er in de tractor een display voorzien waarbij de verschillende parameters van het verbrandingsproces worden geregistreerd. Bij het minste risico wordt de aanvoer van het vloeibare propaan onderbroken. De rijsnelheid hangt sterk af van de begroeiing en de bodemtoestand. In de toekomst zal Vanhoucke naast de temperatuursensoren in de branderbak ook gaan werken met sensoren die de bodemtemperatuur meten, dat is immers de ideale referentie op basis waarvan de bestuurder zijn rijsnelheid al of niet kan aanpassen. Vooral in Frankrijk worden er momenteel veel onkruidbranders verkocht, dat heeft waarschijnlijk te maken met het subsidieklimaat dat daar momenteel is. De machine wordt op maat gemaakt in functie van de gewenste werkbreedte. K. Blum 12 Proeftuinnieuws 18 16 oktober 2015