Wat beweegt kennismigranten? Arbeidsmarktcongres Steunpunt WSE Leuven, 12 dec. 2011 Ernest Berkhout Maikel Volkerink www.seo.nl e.berkhout@seo.nl - +31 20 525 1630
Wat beweegt kennismigranten EZ: Hoe concurrerend is NL bij het werven van hoogopgeleide kennismigranten? verkenning migratiesaldi kennismigranten literatuurstudie, definities theorie indicatoren concurrentiekracht enquete kennismigranten in NL enquete NL migranten buitenland concurrentiekracht-index kanttekeningen
Definities hoogst behaalde opleiding OECD: ISCED 5 of 6 salaris (IND, Kennismigrantenregeling) 50 duizend, 37 duizend voor jongeren intra-eu of derdelanders? bepaalde beroepen? wetenschappelijk onderzoekers studenten, aio s afgestudeerden ( 26 duizend, binnen 1 jaar) (startende) ondernemers R&D-medewerkers
Geen migratiesaldi kennismigranten betrouwbaar migratiesaldo van kennismigranten niet beschikbaar OECD IMD: wel migratiesaldi mogelijk, jaarlijks, maar niet voor kennismigranten emigratie vaak onbetrouwbaar OECD DIOC: kennismigranten mogelijk, maar alleen hun aantal in het jaar 2000 NL via SSB waarschijnlijk wel saldi kennismigranten, maar alleen voor Nederland, alleen werkend, in GBA en salariscriterium. EBB onwaarschijnlijk. alleen Census bevat betrouwbare telling van migranten naar opleidingsniveau. geen stroomgegevens, maar voorraadgegevens. alleen mogelijk via omvang populatie in 2000 (DIOC). alternatief is vergelijken Census 2000-2010
Theorie migratie Push factoren (origin country) Laag inkomen Weinig kans op vinden baan Onvrede politieke/culturele situatie Frustratie met wet- en regelgeving Pull factoren (host country) Werk en loopbaan Kennisinfrastructuur Woon- en leefklimaat Toelatingsbeleid
Wat beweegt kennismigranten enquete kennismigranten in NL IND 2005-2009, derdelanders, 18-50 jaar, UWV 2009, derdelanders, TWV concernpersoneel, wetenschappers want opleiding a priori onbekend beweegreden? oordeel NL aparte analyse onderzoekers selectie-effect: hebben al voor NL gekozen!
Arbeid steeds belangrijker migratiemotief 100000 80,000 60,000 40,000 20,000 0 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 arbeid asiel gezinsmigratie studie overig
Populatie & steekproef IND 2005 2006 2007 2008 Totaal Bruto sample <18 2 1 1 5 9 18-30 735 1790 2672 1404 6601 1250 (19%) 30-40 585 1230 1745 1037 4597 1250 (27%) 40-50 215 410 534 257 1416 800 (57%) 50-60 73 157 223 122 575 2005 2006 2007 2008 Totaal Azië 466 1312 2113 1194 5085 VS & Canada 338 639 876 429 2282 Overig 809 1641 2188 1271 5909 Totaal 1613 3592 5177 2894 13276 18-30 30-40 40-50 Totaal Azië 178 260 96 534 VS & Canada 21 53 93 167 Overig 152 241 124 517 Totaal 351 554 313 1.218
Verdeling naar regio*leeftijd Azie 43 47 10 VS & Canada 21 40 38 Overig 40 47 13 0 20 40 60 80 100 18-30 30-40 40-50
Verdeling naar opleiding Azië VS & Canada Overig Totaal Lerarenopleiding 1 5 1 1 Kunst & cultuur 1 7 3 3 Economie, recht, bestuur 18 29 24 21 Overige sociale wetenschappen 4 8 4 4 Biologische wetenschappen 6 7 8 7 Natuurwetenschappen 7 10 8 8 Wiskunde & informatica 19 13 19 18 Techniek 42 18 27 33 Agrarisch 1 0 1 1 Gezondheid 1 4 5 3 Horeca, toerisme, transport & logistiek 1 1 1 1 Totaal 100 100 100 100 SEO Economisch Onderzoek (2010) Subgroep van personen met minimaal MBO als opleidingsniveau
Aanleiding migratie Uitgezonden door buitenlandse werkgever Baan gevonden bij NL werkgever Studeren Eigen onderneming beginnen Met partner meegegaan Anders 0 10 20 30 40 50 Azie VS & Canada Overig
NL was eigen keuze? Weinig eigen keuze, door werkgever gestuurd Werkgever bood kans om te werken in NL Op eigen initiatief naar NL gemigreerd 0 20 40 60 80 Azie VS & Canada Overig
Andere landen overwogen? VS 29 VK 23 Duitsland 9 Canada 9 Australie 6 Zwitserland Frankrijk Singapore 3 3 3 Zweden Spanje 2 2 0 10 20 30
Kenmerken kennismigrant 75% man gemiddeld 35 jaar (Amerikanen ouder) vaak exacte opleiding (met name Aziaten) vaak op eigen initiatief 57% al bekend met NL 60% ander land overwogen vnl. UK en US
Waar scoren andere lander beter? Werkgelegenheid/carrièrekansen Reputatie van de onderzoeksinstituten Cultuur/manier van leven Financiële mogelijkheden Nabijheid van familie/vrienden Leefomgeving Sociaal milieu Kennisintensieve economie Gemak verkrijgen verblijfsvergunning 0 20 40 60 VS VK Duitsland
Waarom migreren? (multiple respons) Werkgelegenheid/carrièrekansen Aantrekkelijke leefomgeving Aantrekkelijk sociaal milieu Cultuur/manier van leven Reputatie van de onderzoeksinstituten Financiële situatie Kennisintensieve economie Gemak verkrijgen verblijfsvergunning Nabijheid van familie/vrienden 0 20 40 60 80 100 Azie VS & Canada Overig
Plannen voor de toekomst? Weet nog niet Verlenging van verblijfsvergunning aanvragen Langdurige verblijfsvergunning aanvragen Vertrekken voordat verblijfsvergunning verloopt In NL blijven tot verblijfsvergunning is verlopen 0 10 20 30 40 Azie VS & Canada Overig
Reden vertrek? (deelsample) Ergens anders werken Werk in NL houdt op Persoonlijke redenen Niet leuk in NL Moeilijk om vergunning te verlengen Anders 0 20 40 60 Azie VS & Canada Overig
Concurrentiekracht - indicatoren Bestaat uit 4 domeinen weging factoren mbv uitkomsten enquete 0,45 0,20 0,30 0,05
Standaardiseren scores indicatoren Index is de som van gestandaardiseerde scores
Concurrentiekracht - indicatoren Voorbeeld: indicatoren domein Werk & Loopbaan Factor Beloning Beloning Functioneren arbeidsmarkt Functioneren arbeidsmarkt Reputatie bedrijfsleven Kwaliteit beroepsbevolking Indicator Inkomen per hoofd van de bevolking Belasting en overige lastendruk Werkloosheidspercentage EPL-indicator Aantal topbedrijven Aandeel hoogopgeleiden in beroepsbevolking
Verenigde Staten Verenigde Staten Zwitserland Zweden Nederland Zwitserland Australië Denemarken Canada Nederland Zweden Canada Verenigd Koninkrijk Duitsland Denemarken Verenigd Koninkrijk Frankrijk Australië België Duitsland werk & loopbaan België Frankrijk kennisinfrastructuur 0.2.4.6.8 1 0.2.4.6.8 1 Canada Zweden Duitsland Australië Zwitserland Verenigd Koninkrijk Verenigde Staten Nederland Frankrijk Nederland Duitsland Verenigd Koninkrijk Frankrijk Australië België Canada Verenigde Staten Zwitserland België Denemarken woon-leefklimaat Denemarken Zweden toelatingsbeleid 0.2.4.6.8 1 0.2.4.6.8 1
Concurrentiekracht composite index United States Switzerland The Netherlands Canada Sweden Australia United Kingdom Germany France Denmark Belgium 0.2.4.6.8 1 Werk & loopbaan Kennisinfrastructuur Woon- & leefklimaat Toelatingsbeleid
Positie België Werk en loopbaan: Inkomen relatief laag en belastingdruk relatief hoog Kennisinfratructuur: Citatiequote, aantal topuniversiteiten, aantal patenten en investeringen in R&D in 2009 relatief laag maar België scoort bovengemiddeld op aandelen onderzoekers onder werkenden en buitenlandse studenten Woon en leefklimaat: Branding van België slechtst van alle landen Toelatingsbeleid: België kent net zo n toegankelijk regime als Nederland maar geen arbeidsrechten voor (kennis)migrant
Kanttekeningen factoren alleen als objectief meetbaar & vergelijkbaar specifieke belastingvoordelen percepties: weet potentiele migrant wel hoe goed NL is? helft migratie is intra-eu niet in enquete geen nationaal beleid selectie-effect, potentiele migrant niet bereikt in sample
Aanknopingspunten beleid 60% was eerder in NL reputatie & bekendheid van belang niet alleen aantrekken, ook vasthouden steeds belangrijker 40% weet nog niet intra-eu bewegingen ook voor derdelanders binnenkort? grote diversiteit: maatwerk voor doelgroepen vraag- of aanbodsturing weinig verschil