Blad : 1 van 14 TOEPASSINGSGEBIED: Brabant Drenthe Flevoland Friesland Groningen Limburg Overijssel 1 DOELSTELLING Deze instructie beschrijft de wijze van controle van de kwaliteit van het distributienet welke voor de levering van de TN aarding dient. 2 TECHNISCHE AFBAKENING Alle LS netten waar TN aardingsaansluitingen door gerealiseerd zijn. 3 TERMEN EN DEFINITIES Voor termen en definities zie Bijlage 1. 4 WERKWIJZE OF ACTIVITEITEN 4.1 Uitgangspunten beoordeling aardingslevering naar groep De wijze van aardingslevering op een aansluiting is ingedeeld in de onderstaande groepen. Indeling categorieën aardingslevering op hoofdlijnen groep 1 Eigen aarding veiligheidsaarding van de klant: TT stelsel Uitvoering: individuele aardelektrode of eigen aardnet klant of derden. Bij deze groep voeren we geen meting uit. groep 2 Waterleidingaarding veiligheidsaarding van de klant: aarding op waterleiding (ook TT stelsel) Uitvoering: aarding op de waterleiding Bij deze groep voeren we geen meting uit. groep 3 TN-aarding nieuwe norm. Veiligheidsaarding : TN stelsel volgens nieuwe norm (1996 en later).
Blad : 2 van 14 Deze veiligheidsaardingen worden gerealiseerd op recent aangelegd TN-netten (vanaf 1996) en via aparte kabels naar zakelijke grootverbruik klanten met een LS aansluitwaarde 3 x 100A t/m 3 x 355A. (eigen richtingen). Deze TN-netten zijn doorgerekend met behulp van GAIA en aangelegd volgens de aanbevelingen voor distributienetten. groep 4 TN-aarding oude norm. Veiligheidsaarding : TN stelsel volgens oude normen. Deze komen voornamelijk voor in netten van voormalige energiebedrijven en kunnen in detail erg divers van uitvoering zijn. Groep 4 heeft als onderverdeling de volgende uitvoeringsvormen: Soort aarding TN aardingslevering - Nulling - Separaat aardnet - (lood)mantelaarding - 5 e ader - Onbekend Noot: Separaat aardnet: Een aarddraad die niet binnenkomt in de aansluitkast beschouwen we als géén aardelevering door tenzij: 1. De aarddraad komt binnen met de aansluitkabel (samengebundeld of samengebeugeld) of 2. Vanuit het verleden is bekend dat er toch sprake is van aardelevering. Algemeen: Als onduidelijk is wie de aarding levert wordt deze vooralsnog ingedeeld in groep 4 tot door opname vastgesteld is in welke groep de aardingslevering ingedeeld moet worden. Als door opname blijkt dat geen aarding levert, dan wordt de aansluiting definitief in groep 1 geplaatst. De klant wordt van deze vaststelling niet op de hoogte gebracht. Indien wordt vastgesteld dat aarding levert en dat bovendien de klant een eigen aardingsvoorziening heeft, dan wordt uitsluitend de aardingsvoorziening van beoordeeld volgens de norm en vastgelegd. In bijlage 3 zijn diverse uitvoeringsvormen schematisch weer gegeven.
Blad : 3 van 14 4.2 Kwaliteitsmeting distributienet d.m.v. foutspanningsmeting 4.2.1 Doel foutspanningsmeting Het doel van de foutspanningmeting (Uf) is te controleren of het distributienet geschikt is om aarding te leveren. Bij de foutspanningsmeting wordt zowel de foutspanning (Uf) als de kortsluitstroom (Ik) gemeten. Om te bezien of de kabel en de daarop aangesloten aansluiting voldoen aan het foutspanningscriterium wordt getoetst aan de tabel onder punt 4.2.5 Foutspanning 4.2.2 Plaats foutspanningsmeting (Uf) Het adres waar de foutspanningsmeting wordt uitgevoerd is een selectie uit de plaatsen waar de impedantiemeting wordt uitgevoerd ( 5%-selectie ) en wordt door de opdrachtgever (eventueel in overleg met netontwerper of netbeheer) vastgesteld. Een foutspanningsmeting in een woning wordt uitgevoerd op het overdrachtspunt van de aardingsaansluiting (van de woning welke zich het dichts bij het einde van de kabel bevindt). Dit kan zowel in of nabij de aansluitkast zijn, maar soms ook op een andere locatie bv in de watermeterput. 4.2.3 Meting Keuze meetinstrument. Als meetinstrument wordt toegepast de Sonel MZC-310S of de door aangewezen opvolger van dit toestel. Voor bediening/instellingen zie de verkorte handleiding van het meetinstrument. Meetmethode. Er wordt gemeten volgens de 4-polige methode tussen één van de fasen en de PE-geleider. 4.2.4 Wijze van meten Aansluitpunt meetinstrument De fase voor het meetinstrument wordt aan de kabelzijdige aansluiting van de beveiliging van afgenomen (dus vóór de beveiliging van ). Aantal metingen per meetpunt Per meetlocatie moeten in ieder geval 2 metingen uitgevoerd worden. Reden: Als blijkt dat na 2 metingen van zowel de foutspanning als de kortsluitstroom het meetresultaat maximaal 30% schommelt ten opzichte van de eerste meting mag aangenomen worden dat er een juiste meting uitgevoerd is. De laatste meting wordt genoteerd. Aandachtspunten bij het uitvoeren van de foutspanningsmeting De hulpelektrode voor het meten van de foutspanning wordt buiten de woning zover mogelijk van de meetlocatie met een afstand van minimaal 1m.
Blad : 4 van 14 4.2.5 Kwaliteitscriteria De kwaliteit waaraan een distributienet voor het leveren van TN aarding moet voldoen is hieronder weergegeven. Foutspanning De spanning die bij een sluiting tussen fase en PEN-geleider of aardleider in het distributienet optreedt tussen een geaard metalen gestel en verre aarde. Deze mag in relatie tot haar tijdsduur onderstaande waarden niet overschrijden. Dit geldt eveneens voor een aansluiting op een afzonderlijke kabel. Tijdsduur (sec) 5 5 2,5 1,2 0,9 0,8 0,7 Foutspanning < 66 V 66V 70 80 90 100 110 4.2.6 Beoordeling en evaluatie meetresultaat foutspanningsmeting en acties voor aansluitingen 3 x 80A De gemeten foutspanning wordt beoordeeld aan de onder 4.2.5 Foutspanning gegeven tabel. foutspanning Kwaliteitscriteria Actie < 66 V LS net voldoet geen >66 V De afschakeltijd van de voorliggende geen smeltveiligheid 1 in het net is kleiner dan in de tabel onder 4.2.5 Foutspanning weergegeven >66 V De afschakeltijd van de voorliggende smeltveiligheid in het net is hoger dan in de tabel onder 4.2.5 Foutspanning betreffende LS net moet herontworpen worden door de afdeling AE & I. >110V Mogelijk gevaarlijke netsituatie Direct contact opnemen met de opdrachtgever door de meetfunctionaris 1 Indien de afschakelkarakteristiek van de voorliggende smeltveiligheid niet beschikbaar resp. onbekend is dan mag getoetst worden aan de Siba-afschakelkarakteristiek. Opmerking; Indien een kortsluitstroom wordt gemeten < 230 Ampere dan direct contact opnemen met de opdrachtgever. Zm is dan groter dan 1 Ohm wat ongewenst is. 4.3 Vastleggen (meet)gegevens In het veld kunnen de meetresultaten vastgelegd worden op het registratieformulier of in een spreadsheet. Later worden na analyse de meetresultaten vastgelegd in GEN. Voor Registratieformulier foutspanningmeting: Eic-0012.F
Blad : 5 van 14 4.3.1 Vastleggen meetresultaat Naast de algemene gegevens wordt het volgende vastgelegd op het registratieformulier ten behoeve van de vastlegging in GEN: - foutspanning in volt zonder cijfer achter komma - kortsluitstroom in A - datum meting - eventuele opmerkingen welke betrekking hebben op de meting, aardingsituatie, (vermoedelijke) fraude en/of zegelverbreking. 4.3.2 Verwerking meetresultaten Nadat het gehele meetplan is afgehandeld, wordt het bestand met de waarden overgedragen aan Assetmanagement voor de analyse van de totale meetresultaten en goedkeuring van de steekproef als totaal. Uiterlijk voor het opstellen van een nieuw jaarlijks meetprogramma dienen de gegevens verwerkt te zijn (uiterlijk oktober). 4.4 Beoordeling meetresultaat per populatie De beoordeling en evaluatie van de meetresultaten per populatie wordt 1 keer per jaar door AsM uitgevoerd. Als echter door Infra Services van te voren al vaststaat dat de populatie afgekeurd zal worden zullen Infra Services en AsM met elkaar in contact treden over het vervolg. Zie bijlage 4 voor populatiegrootte, steekproefgrootte en goedkeuringspercentage. 4.5 Gedragscode naar klant. Er wordt geen rapport en/of meetwaarden aan de klant verstrekt (ook niet op verzoek). Er volgt geen schriftelijke communicatie van naar klant Gedragscode fraude is intern geregeld in een interne procedure. Gedragscode zegelverbreking is intern geregeld in een interne procedure. 4.6 Veiligheidsvoorwaarden Bij het in opdracht geven en het uitvoeren van de werkzaamheden dienen de geldende Veiligheidswerkinstructies van Netbeheer Nederland gehanteerd te worden. Dit is voor opdrachten naar interne als naar externe bedrijven van toepassing. Voor deze werkzaamheden gelden dezelfde maatregelen als genoemd in de Veiligheidswerkinstructie E-13 (Een registrerende meting plaatsen of verwijderen). Aanwijzing uitvoerende en opdrachtgevende personen conform interne procedures.
Blad : 6 van 14 4.7 Benodigdheden - Lijst met te controleren adressen - Meetinstrument Sonel MZC-310S inclusief hulpelektrode - Handleiding meetinstrument - Werkinstructie meting kwaliteit LS distributienet voor levering TN-aarding - Registratieformulier foutspanningmeting: Eic-0012.F - PBM-en zoals aangegeven in de Veiligheidswerkinstructie Netbeheer Nederland E-13. 5 OPMERKINGEN Geen 6 BIJLAGEN Bijlage 1 Termen en definities Bijlage 2 Afschakelkarakteristieken van zekeringen Bijlage 3 Enkele meest voorkomende aardingsvormen binnen Bijlage 4 Tabel populatiegrootte, steekproefgrootte en goedkeuringspercentage
Blad : 7 van 14 Bijlage 1 Termen en definities Aardnet Samenstel van aarddraden verbonden met een installateie. Ingeval het aardnet verbonden is met de nul van in een kast of station is prake van een TN-net. Aardingsoverdrachtpunt: Het fysieke verbindingspunt tussen de aardingsvoorziening van het laagspanningsdistributienet en de eigen installatie van de klant. Meestal zit dit punt in de aansluitkat van ; hierop zijn uitzonderingen zoals een aardingsoverdrachtspunt in de watermeterput. Foutspanningmeting (voorheen gebruikte benaming Mic-meting). Meting van de spanning die in een geval van een kortsluiting optreedt tussen een fase en de nul- of PENgeleider op het punt van kortsluiting tussen de aarde of de PENgeleider en verre aarde. Mic-meting. Naam is vervangen door foutspanningsmeting. Nulling: Bij nulling is de nulgeleider tevens de aardingsvoorziening: uitsluitend levering aarding via de nulgeleider (Hier is geen sprake van een aarde/nul-koppeling). Aarde /nul-koppeling: Geleidende verbinding in de aansluitkast tussen nul en aarde.
Stroom (A) Technische Instructie Blad : 8 van 14 Bijlage 2 Afschakelkarakteristieken van zekeringen. Grafische weergave afschakelkarakteristieken. Waarde in sec. 10 5 2 1 0,5 0,2 0,1 0,05 0,02 0,01 'gg 63 A' 280 315 375 435 515 660 820 1000 1370 1680 gg 80 A 375 440 545 670 795 970 1140 1295 1585 1830 'gg 100 A' 485 580 710 820 970 1190 1455 1730 2205 2660 'gg 125 A' 650 760 970 1170 1390 1705 1995 2305 2820 3350 'gg160 A' 820 930 1140 1335 1585 2055 2510 3115 4095 5160 'gg 200 A' 1140 1335 1705 2055 2440 2985 3550 4155 5160 6130 'gg 250 A' 1390 1610 1965 2335 2780 3600 4465 5465 7080 8660 Afschakelkarakteristiek gg-patronen 10000 9000 8000 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 10 5 2 1 0,5 0,2 0,1 0,05 0,02 0,01 Tijd (sec) gg 63 A gg 80 A gg 100 A gg 125 A gg 160 A gg 200 A gg 250 A
Stroom (A) Technische Instructie Blad : 9 van 14 Afschakelkarakteristieken van zekeringen. Waarde in sec. 10 5 2 1 0,5 0,2 0,1 0,05 0,02 0,01 'WEBER KTF 63A +5%' 214 248 304 363 441 570 708 884 1180 1467 'WEBER KTF 80A +5%' 314 364 429 494 583 714 852 1020 1316 1601 'WEBER KTF 100A +5%' 434 507 612 720 852 1050 1241 1467 1823 2146 'WEBER KTF 125A +5%' 514 595 718 841 974 1185 1395 1663 2143 2629 'WEBER KTF 160A +5%' 705 834 1007 1175 1389 1707 2021 2418 3042 3670 'WEBER KTF 200A +5%' 974 1122 1349 1580 1829 2253 2651 3113 3858 4530 'WEBER KTF 250A +5%' 1235 1466 1836 2179 2527 3093 3655 4327 5500 6580 Afschakelkarakteristiek WEBER KTF-patronen 7000 6000 5000 4000 3000 2000 63 A 80 A 100 A 125 A 160 A 200 A 250 A 1000 0 10 5 2 1 0,5 0,2 0,1 0,05 0,02 0,01 Tijd (sec)
Stroom (A) Technische Instructie Blad : 10 van 14 Afschakelkarakteristieken van zekeringen. Waarde in sec. 10 5 2 1 0,5 0,2 0,1 0,05 0,02 0,01 'HOLEC SNEL 63A' 185 200 235 260 285 340 380 450 600 750 'HOLEC SNEL 80A' 266 296 340 372 420 500 571 676 890 1128 'HOLEC SNEL 100A' 318 358 421 476 524 627 720 853 1172 1562 'HOLEC SNEL 125A' 476 530 621 676 739 864 990 1125 1654 2108 'HOLEC SNEL 160A' 602 676 797 898 1000 1205 1382 1671 2265 2810 'HOLEC SNEL 200A' 779 872 1019 1131 1278 1552 1762 2149 2956 3850 'HOLEC SNEL 250A' 1143 1283 1504 1682 1889 2294 2660 3217 4463 5910 Afschakelkarakteristiek Holec-snel-patronen 7000 6000 5000 4000 3000 2000 63 A 80 A 100 A 125 A 160 A 200 A 250 A 1000 0 10 5 2 1 0,5 0,2 0,1 0,05 0,02 0,01 Tijd (sec)
Stroom (A) Technische Instructie Blad : 11 van 14 Afschakelkarakteristieken van zekeringen. Waarde in sec. 10 5 2 1 0,5 0,2 0,1 0,05 0,02 0,01 'SIBA 63A gl/gg +5%' 231 269 327 380 443 549 644 772 1007 1232 'SIBA 80A gl/gg +5%' 295 346 421 498 578 708 831 987 1266 1538 'SIBA 100A gl/gg +5%' 403 477 589 688 807 987 1155 1369 1778 2216 'SIBA 125A gl/gg +5%' 519 600 721 822 947 1131 1306 1557 2018 2525 'SIBA 160A gl/gg +5%' 682 787 947 1081 1240 1494 1735 2082 2726 3411 'SIBA 200A gl/gg +5%' 919 1055 1268 1448 1657 1977 2286 2726 3511 4430 'SIBA 250A gl/gg +5%' 1192 1375 1657 1908 2161 2589 2987 3570 4675 5875 Afschakelkarakteristiek SIBA gl/gg-patronen 7000 6000 5000 4000 3000 2000 63 A 80 A 100 A 125 A 160 A 200 A 250 A 1000 0 10 5 2 1 0,5 0,2 0,1 0,05 0,02 0,01 Tijd (sec)
Blad : 12 van 14 Bijlage 3 Enkele meest voorkomende aardingsvormen binnen. Groep 2 Waterleidingaarding Groep 3 TN-aarding Groep 4 Nulling Groep 4 Separaat-aardnet
Blad : 13 van 14 Groep 4 (Lood)mantelaarding Groep 4 5 e ader Groep 4 (Lood)mantelaarding. Etagebouw
Blad : 14 van 14 Bijlage 4 Tabel populatiegrootte, steekproefgrootte en goedkeuringspercentage Voor wat betreft het theoretische risico is dit bepaald op 0,1 resp. 1% (via een risicomodel), dit geeft een aantal maximaal defecten voor goedkeuring van de populatie, zie tabel W.1. Tabel W.1. Steekproefgrootte Code Van Tot Steekproef 0,1% (Uf) 1% (Zm) A 2 8 2 0 0 B 9 15 3 0 0 C 16 25 5 0 0 D 26 50 8 0 0 E 51 90 13 0 0 F 91 150 20 0 0 G 151 280 32 0 1 H 281 500 50 0 1 J 501 1.200 80 0 2 K 1.201 3.200 125 0 3 L 3.201 10.000 200 0 5 M 10.001 35.000 315 1 7 N 35.000 111.000 500 1 9 0,1% en 1% maximaal aantal defecten voor goedkeuren van de gehele partij. Uf = foutspanningsmeting en Zm = impedantiemeting