ARBEIDSMARKT IN BEWEGING VAAN Onder Professoren Ton Wilthagen ReflecT/ Tilburg University @wilthagen wilthagen@uvt.nl www.tilburguniversity.edu/reflect
Wat drijft de verandering op de arbeidsmarkt en in sociale zekerheid? (geo)politiek
Daardoor komen er nieuwe banen, maar er gaan ook banen weg
10 Jobs That Didn't Exist 10 Years Ago 1. App designer 2. Market Research Data Miner 3. Educational or Admissions Consultants 4. Millennial Generational Expert 5. Social Media Manager 6. Chief Listening Officer 7. Cloud Computing Services 8. Elder Carer 9. Sustainability Expert 10. User Experience Design
En kan zo maar (weer) een crisis ontstaan Sombermans & Sombermans september 2008
Arbeidsmigratie groeit
The Network Economy
NL bedrijven hebben ui-structuur Flexibele schil en Wet werken naar vermogen Instroom Participatiewet?
Baan Functie Opdracht/Project Taak Handelingen Handelingen Opdracht/Taak Handelingen
Nederland in EU kopgroep tijdelijk werk (met Spanje en Portugal)
De grootste toename van flexibele arbeid heeft zich tussen 1996 en 2011 voorgedaan onder laagopgeleide jongeren (Smits et al., 2012). 60 procent van de jongeren start in een flexibele baan, 52 procent heeft momenteel een flexibele baan. De sterke vergrijzing en pensionering van babyboomers zorgt ervoor dat steeds meer oudere werknemers met vaste contracten de arbeidsmarkt verlaten en nieuwe, jongere werknemers met tijdelijke contracten de arbeidsmarkt betreden. Ook dat kan een belangrijke verklaring vormen voor de groei van de flexibele schil in de afgelopen vijftien jaar.
% tijdelijke werknemers per leeftijdsgroep 60,0 50,0 40,0 30,0 20,0 age 15-24 age 25-49 age 50-64 10,0 0,0 Eurostat
Stress Sinds 2011 kampen steeds meer jonge medewerkers tussen 25 en 34 jaar met stress. Steeds meer medewerkers tussen de 20 en 35 jaar krijgen een burn-out. Uit onderzoek van het CBS en TNO blijkt dat een op de tien medewerkers in de leeftijd van 15 tot 25 jaar last had van burn-outklachten, extreme stress en paniekaanvallen. Hoe komt dat? Oorzaak 1: tijdelijke contracten Oorzaak 2: eigen ambities niet waarmaken Oorzaak 3: stressvolle thuissituatie Oorzaak 4: te veel werk en druk Oorzaak 5: keuzestress
Scholing is de beste levensverzekering op de moderne arbeidsmarkt
T-shaped skills zijn cruciaal
Oud en nieuw psychologisch contract Oud psychologisch contract Baanzekerheid Bedrijfss pecifieke scholing Afname scholing met leeftijd Promotie-mogelijkheden binnen bedrijf Hiërarchische aansturing werknemer Loon etc. nemen toe met anciënniteit CAO en andere collectieve regelingen centraal Nieuw psychologisch contract Werkzekerheid Algemeen gerichte scholing/competenties Opscholen (upskilling) Netwerk-mogelijkheden buiten bedrijf Autonomie werknemer op laagste organisatieniveau Markt-conforme betaling Daarnaast ook individuele regelingen en afspraken
Naar een regionaal arbeidsrecht of: van verzorgingsstaat naar par6cipa6estad
Wet werk en zekerheid Preventieve Wet werk toetsing en zekerheid gehandhaafd: verdeling kantonrechter UWV Mogelijkheid hoger beroep en cassatie Ontslaggronden/muizengaatje Aanpassing ketenregeling Recht op transitievergoeding Proeftijd beperkt in bepaalde tijd contract Concurrentiebeding Enz.
Mix/configuratie van flexibiliteit mensen uren werkzaam heden (loon) kosten
Modaliteiten en combinaties van flexibiliteit en zekerheid: wat kunnen we verwachten? Zekerheid -> Flexibiliteit Baan zekerheid Werkzekerheid (werk/niet- werk naar werk) Inkomens (of sociale) zekerheid Combinatie-zekerheid (arbeid en zorg) Externnumerieke flexibiliteit (aanname en ontslag) Internnumerieke flexibiliteit (arbeidstijden) Functionele flexibiliteit (inzetbaarheid) Flexibele of variabele beloning
Bedankt voor jullie aandacht! wilthagen@uvt.nl www.uvt.nl/reflect