Deel A - Rampenplan: algemeen

A - O Inleiding en inhoudsopgave Deel A - Rampenplan: algemeen Inleiding Het rampenplan biedt een kader voor de bestrijding van rampen en zware ongevallen Inhoudsopgave Dit hoofdstuk behandelt de volgende onderwerpen Onderwerp Inleiding en inhoudsopgave Wettelijke grondslagen Beleid en doelstelling Voorbereiding en training Risico's Relatie met overige planvorming Zie hoofdstuk 0 1 2 3 4 5 Bladzijde i 1 2 3 4 5 10

A - 1 Wettelijke grondslagen Eisen van de wet In onderstaande tabel is aangegeven in welk deel van het rampenplan aan de eisen van de wet wordt voldaan (artikel 3 lid 3, 4 en 5 Wrzo) j Eisen (artikel 3, lid 3 sub a en b) A. Een overzicht van de soorten rampen en zware ongevallen die de gemeente bedreigen en de mogelijke gevolgen daarvan B. Een overzicht van de risicovolle situaties binnen de gemeente waarbij zich een ramp of zwaar ongeval kan voordoen en de mogelijke gevolgen daarvan Eisen (artikel 3, lid 4) Het in het rampenplan opgenomen beleid t.a.v. het vaststellen van rampbestrijdingsplannen bevat in ieder geval een overzicht van rampen en zware ongevallen waarvan de plaats, aard en gevolgen voorzienbaar zijn en waarvoor een rampbestrijdingsplan wordt vastgesteld alsmede een termijn waarbinnen dat zal worden vastgesteld. Eisen (artikel 3, lid 5 sub a tot en met p) A. Begripsomschrijvingen Schema's B. Een overzicht van diensten, instanties, organisaties en personen, die bij de bestrijding van rampen en zware ï ongevallen kunnen worden betrokken C. Een schema met betrekking tot de leiding over en de gecoördineerde inzet van diensten en organisaties bij de bestrijding van rampen en zware ongevallen D. Een intern en extern verbindings- en alarmeringsschema. Plannen E. Een plan met betrekking tot de wijze waarop het college van burgemeester en wethouders de informatie, bedoeld in artikel 10b, eerste en tweede lid, de wijze waarop de burgemeester de informatie, bedoeld in artikel 11a, eerste en tweede lid, verschaft, alsmede een plan met betrekking tot de waarschuwing van de bevolking. 1 F. Een plan in hoofdlijnen met betrekking tot maatregelen te nemen bij een verplaatsing van de bevolking 1 G. Een plan in hoofdlijnen met betrekking tot de geneeskundige organisatie op het terrein waar een ramp of zwaar ongeval heeft plaatsgevonden 1 H. Een plan met betrekking tot de opvang en verzorging van slachtoffers I I. Een plan met betrekking tot de psychosociale nazorg 1 J. Een plan met betrekking tot de voedselvoorziening van de bevolking K. Een plan met betrekking tot maatregelen ten behoeve van de bevoorrading van met de bestrijding van rampen en zware ongevallen belaste diensten, instanties, organisaties en personen 1 L. Een plan met betrekking tot het beperken van de schadelijke gevolgen 1 M. Een plan met betrekking tot de vastlegging van gegevens met betrekking tot veroorzaakte schade 1 N. Een plan met betrekking tot de organisatie en inrichting van een centraal registratie- en inlichtingen bureau 1 0. Een plan met betrekking tot de verslaglegging 1 Lijsten 1 P. Een verzendlijst Rampenplan A-4 A-4 Rampenplan A-4 Rampenplan Bijlage 1 BI - 2 Uitwerking in deel C (draaiboeken) B2 Cl en C2 B6-2 B5 B4 B6-1 B4 B6-4! i.s.m. B3-2 B3-2 B6-4 B6-4 B6-3 C3-2 Bijlage 3

A - 2 Beleid en doelstelling Inhoud rampenplan Het rampenplan is een organisatieplan. Hierin wordt in algemene zin aangegeven hoe in geval van een (dreigende) ramp, zwaar ongeval of grootschalig incident dient te worden gehandeld om te komen tot een doelmatige bestrijding van het zware ongeval en de gevolgen daarvan, dan wel tot het voorkomen van een dreigende ramp. Werkwijze Bij het bestrijden van een ramp zijn vele gemeentelijke en niet-gemeentelijke instanties betrokken, met verschillen in cultuur, werktaal en taakstelling. Het is echter van groot belang, dat bij het bestrijden van een ramp "eenheid van opvatting" heerst. Doelstelling Dit rampenplan heeft tot doel die "eenheid van opvatting" te bewerkstelligen door vaste alarmeringsprocedures af te spreken en de taken van de te onderscheiden organisaties op elkaar af te stemmen. Het gecoördineerd optreden heeft als doel zo snel en effectief mogelijk hulp te bieden aan de getroffenen, waardoor de gevolgen voor personen, dieren en goederen zo veel mogelijk beperkt blijven.

A - 3 Voorbereiding en training Burgemeester en wethouders Burgemeester en wethouders dragen er zorg voor dat alle in het rampenplan genoemde onderdelen van de gemeentelijke organisatie binnen het kader van het bestrijden van rampen en zware ongevallen zijn opgeleid, getraind en zodanig op elkaar zijn ingewerkt dat bij een calamiteit een doeltreffende inzet van bedoelde disciplines en organisaties wordt gegarandeerd. Zij zijn verantwoordelijk dat oefeningen als bedoeld in de Wrzo worden gehouden, hetzij door eigen initiatieven, hetzij door deelneming aan regionale, provinciale en landelijke oefeningen. Oefenbeleidsplan: Oefenkader Rampenbestrijding vastgesteld in 2004 Ambtenaar rampenbestrijding De ambtenaar rampenbestrijding treedt binnen zijn gemeente op als coördinator voor de gemeentelijke processen van de rampenbestrijding. Commandant Regionale brandweer ZHZ De commandant van de regionale brandweer Zuid-Holland Zuid is volgens artikel 4 van de Brandweerwet belast met de voorbereiding van de coördinatie bij de rampenbestrijding. Diensthoofden De diensthoofden - de zogenoemde procesverantwoordelijken (zie deel B2 t/m deel 6) - zijn verantwoordelijk voor de uitwerking van de deelplannen in draaiboeken en het oefenen en opleiden van personeel. De draaiboeken worden ministens 1 keer per jaar geoefend. Regionale diensten De regionale diensten - politie, brandweer, GHOR - zijn elk verantwoordelijk voor de voorbereiding op hun eigen processen.

A - 4 RISICO'S Inleiding Naast mogelijke rampen ten gevolge van natuurgeweld, zoals storm en overstromingen, kunnen ook rampen ten gevolge van industriële of menselijke activiteiten ontstaan. Voorbeelden hiervan zijn: grootschalige infectieziekten of grootschalige ordeverstoringen van het dagelijks leven. Onderstaande inventarisatie geeft inzicht in de risico's waar de gemeente mee geconfronteerd kan worden. Risicoinventarisatie De risico-inventarisatie bevat een overzicht van de soorten rampen en zware ongevallen die de gemeente bedreigen en de mogelijke gevolgen daarvan. Tevens bevat de risico-inventarisatie een overzicht van de risicovolle situaties binnen de gemeente waarbij zich een ramp of zwaar ongeval kan voordoen. Ook de risicovolle situaties op het grondgebied van aangrenzende gemeenten, waarvan de mogelijke gevolgen (effecten) zich kunnen uitstrekken tot op het grondgebied van de gemeente, zijn in de risico-inventarisatie opgenomen. Wettelijke grondslag: art. 3 Wrzo Risicoprofiel Na de inventarisatie van de risico's dienen deze te worden geanalyseerd. Op basis van de risico-inventarisatie en deze risico-analyse wordt vervolgens een risicoprofiel voor de gemeente opgesteld. Op grond van dit risicoprofiel kan vervolgens het zorgniveau (bestuurlijk) worden vastgesteld, alsmede het veiligheidsbeleid ter beheersing van de risico's. Beleid inzake rampbestrijdingsplannen Het bepalen voor welke ramp of zwaar ongeval - waarvan de plaats, aard en gevolgen voorzienbaar zijn - een rampbestrijdingsplan dient te worden opgesteld, vormt een onderdeel van de risico-analyse. Het college van burgemeester en wethouders stelt het beleid inzake het opstellen van rampbestrijdingsplannen vast. In dit beleid staan de normen aan de hand waarvan wordt beoordeeld of er voor een specifiek object of inrichting een rampbestrijdingsplan dient te worden opgesteld. In Zuid-Holland Zuid is dit beleid opgenomen in het in het regionaal model rampbestrijdingsplan Zuid-Holland Zuid (Deel A; het selecteren, opstellen en vaststellen van een rampbestrijdingsplan). Inmiddels heeft nieuwe besluitvorming over dit onderwerp plaatsgevonden, waardoor het beleid voor de rampbestrijdingsplannen zal worden herzien. In het najaar van 2009 wordt een concept van de nieuwe methodiek (gericht op incidenttype in plaats van per aangewezen bedrijf) opgeleverd. Het opstellen van een rampbestrijdingsplan is een gemeentelijke verantwoordelijkheid (artikelen 3, 4 en 4a Wrzo). Medio 2008 is de uitvoering van het opstellen van rampbestrijdingplannen overgedragen aan de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid, deelprogramma Crisisbeheersing. Overzicht rampbestrijdingsplannen In de volgende tabel is weergegeven voor welke objecten/inrichtingen de gemeente een rampbestrijdingsplan heeft opgesteld en/of de termijn waarbinnen het rampbestrijdingsplan (RBP) is/wordt vastgesteld. Vervolg op volgende pagina

A - 4 RisiCO'S, Vervolg Bedrijf/ object DuPont de Nemours Nederland BV Baanhoekweg 22 3313 LA Dordrecht T: 078-630 10 11 Standic (voorheen Vopak) Wieldrechtseweg 50 3316 BG Dordrecht T: 078-652 86 50 Trans Terminal Dordrecht B.V. : Kreekweg 11 3316 BD Dordrecht T: 078-651 16 55 F: 078-617 69 47 Haan Oil Storage (voorheen: Petroplus) Wieldrechtseweg 35 3316 BG Dordrecht T: 078-655 08 55 F: 078-655 08 59 Soort risico Ongeval gevaarlijke stoffen Ongeval gevaarlijke stoffen Ongeval gevaarlijke stoffen Ongeval gevaarlijke stoffen Stand van zaken voorbereiding RBP DuPont de Nemours Nederland BV, locatie Dordrecht. Vastgesteld: maart 2009 RBP Standic Vastgesteld: december 2006 RBP Transterminal Dordrecht B.V. Vastgesteld: januari 2008 RBP Haan Oil Storage Planning gereed: medio 2009 Risicokaart De risicokaart is een interactief communicatie-instrument dat via het internet informatie geeft over de aard en omvang van de risico's in de leefomgeving. De risicokaart bevat een actuele weergave van de resultaten van de gemeentelijke risicoinventarisatie en de risico-analyse. De kaart laat zien welke risicobronnen in een bepaald gebied aanwezig zijn. Op deze wijze kan de risicokaart bij burgers en organisaties het bewustwordings-proces over veiligheid in de leefomgeving versterken. Daarnaast geeft de risicokaart een overzicht van de voornaamste kwetsbare objecten in de gemeente Dordrecht (alleen prioriteiten 1 en 2 conform de Leidraad ISOR van de Provincie Zuid-Holland). De provincie Zuid-Holland is verantwoordelijk voor het produceren en beheren van de risicokaart. De gemeente is verantwoordelijk voor het aanleveren van gegevens. De gemeente Dordrecht heeft de uitvoering van het gegevensbeheer voor het RisicoRegister Gevaarlijke Stoffen (RRGS) en Informatiesysteem Overige Ramptypen (ISOR) uitbesteed aan de Milieudienst Zuid-Holland Zuid. Risicocommunciatie Het college van burgemeester en wethouders draagt op grond van verschillende wetten (Wet rampen en zware ongevallen, Besluit risico's zware ongevallen 1999, Wet openbaarheid van bestuur, Besluit rampbestrijdingsplannen inrichtingen en Besluit informatie inzake rampen en zware ongevallen) zorg voor dat de bevolking, de Commissaris van de Koningin in de provincie en de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties op passende wijze informatie wordt verschaft over rampen en zware ongevallen die d<e bevolking en het milieu kunnen treffen. De risicokaart is hierbij een hulpmiddel. Tevens informeert de gemeente de bevolking over de maatregelen die zijn getroffen ter voorkoming en bestrijding van deze rampen en zware ongevallen en de bij deze rampen en zware ongevallen te volgen gedragslijn. In het tweede kwartaal 2009 wordt gestart met de ontwikkeling van een risicowijzer voor de bevolking, volgens regionaal format. Vervolg op volgende pagina

A - 4 RJSiCÖ'S, Vervolg Lijst risico's De risico-inventarisatie en -analyse vormen de basis voor de preparatie op de rampenbestrijding. In de onderstaande lijst geeft de gemeente per risico aan welke acties de (aangrenzende) gemeente heeft ondernomen om zich op de risico's voor te bereiden danwei het risico te beperken en welke acties zij nog gaat ondernemen. Ramp type 1 2 Soort risico Luchtvaartongeval Neerstorten van vliegtuig in buitengebied Neerstorten van vliegtuig op bebouwing Ongeval op het water Brand, aanvaring, zinken of kapseizen Waterrecreatiegebied (windhozen, plotselinge stormen) Risicovolle locatie/ situatie Is op het gehele grondgebied gemeente mogelijk, maar kans is zeer gering i.v.m. afwezigheid van luchtvaartterreinen. Object / Activiteit: Passagiersschepen Waterbus Waterrecreatie Dordt in stoom Rivieren: Beneden Merwede Oude Maas Dordtsche Kil Stand van zaken planvorming 1 Algemeen: Leidraad Vliegtuigongevallenbestrijding Luchtvaartterreinen (LVL), maatscenario 4 (betreft een afgeleid scenario). Dordrecht: n.v.t. Convenant tot regeling van de incidentenbestrijding voor de grote vaarwegen in het Beneden-rivierengebied, juni 1998 Multidisciplinair draaiboek per evenement 3 Verkeersongeval op land Groot ongeval wegverkeer Ontsporing van of botsingen met/ van passagierstreinen Ontsporing van of botsingen met/ van goederentreinen Havens: Stad Industrieterreinen Rail: HSL-Zuid Spoor (algemeen) Weg: A16 N3 Coördinatieplan HSL-Zuid,: augustus 2008 Coördinatieplan Spoorzone Dordrecht-Zwijnd recht, november 2007/ herziening planning gereed: kwartaal II 2009 4 Ongeval met brandbare, explosieve stof Explosie (o.a. BLEVE) Brand (ook secundair) (Ook in combinatie met ramptype 2 en 3) Dordrecht: Trans Terminal Dordrecht BV Haan Oil Storage Beiden: Bereikbaarheidskaarten en aanvalsplannen brandweer Zie: Overzicht op te stellen rampbestrijdingsplannen (p.6) Bereikbaarheidskaarten en aanvalsplannen brandweer Buurgemeenten: - Zwijnd recht - Moerdijk RBP: Kijfhoek, Hercules, Quaron (voorheen: Epenhuijzen) RBP: Industrieterrein Moerdijk

Ramp type 5 Soort risico Ongeval met giftige stof Vrijkomen giftige stoffen (toxische wolk, lekkage) Risicovoile locatie/ situatie (Ook in combinatie met ramptype 2 en 3) Dordrecht: DuPont de Nemours Nederland BV Standic Stand van zaken planvorming Zie: Overzicht op te stellen rampbestrijdingsplannen (p.6) Bereikbaarheidskaarten en aanvalsplannen brandweer 6 7 8 9 10 Kernongeval (categorie A en B) Ongevallen met nucleaire installaties Vervoersongevallen met radioactief materiaal en radioactieve bronnen Bedreiging volksgezondheid Besmettingen (voedsel, drinkwatervoorziening) Ontdekking besmettingsbronnen of enkele ziektegevallen van riskante besmettelijke ziekten Ziektegolf Laat ontdekte oorzaken van ramptype'bedreiging volksgezondheid' Grootschalige epidemie (infectieziekten) Tunnelongevallen Ongevallen in trein- en autotunnels Brand in grote gebouwen Grote brand in kwetsbaar gebouw Buurgemeenten: - Zwijnd recht Moerdijk Categorie A: n.v.t. Categorie B: onbekend aantal transporten Diverse opvoerstations drinkwater Rioolwaterzuivering Geen locaties aan te wijzen Drechttunnel (A16) Kiltunnel (N217) Tunnel Dordtsche Kil (HSL) P.I. De Dordtse Poorten Detentieboot "Biby Kalmar" Verzorgingshuizen Verpleeghuizen (Psychiatriche) ziekenhuizen Dagverblijven gehandicapten Woon/zorgcomplexen Wooncentra senioren RBP: Kijf hoek, Hercules, Quaron (voorheen: Epenhuijzen) RBP: Industrieterrein Moerdijk (reguliere incidentbestrijding) Draaiboek Nooddrinkwatervoorziening Zie: deelplan Operationele Ondersteuning, rampenplan Dordrecht Calamiteitenplan Evides Draaiboeken Variola, SARS, Influenza Calamiteiten-bestrijdingsplan Drechttunnel A16, Datum: december 2004 Calamiteiten-bestrijdingsplan Kiltunnel N217, Datum: maart 2005 Coördinatieplan HSL-Zuid, Datum: augustus 2008 Bereikbaarheidskaarten en aanvalsplannen brandweer Bereikbaarheidskaarten en aanvalsplannen brandweer 11 Instorting van (grote) gebouwen Instorting Grote Kerk Sequoia Octant Bereikbaarheidskaarten en 1 aanvalplannen brandweer

Ramp type 12 13 Soort risico Uitval nutsvoorzieningen Elektriciteitsvoorziening Drinkwatervoorziening Voorzieningen voor spraak- en datacommunicatie Gasvoorziening Paniek in menigten Festiviteiten, demonstraties, evenementen Risicovolle locatie/ situatie Zie: 7 Dordt in stoom Havenfestival Avondvierdaagse Wantijpop Rainbowfestival Bluesfestival Big Rivers FC Dordrecht (stadion) Kerstmarkt Stand van zaken planvorming Calamiteitenplannen nutsbedrijven (stroomstoring, -uitval en afschakelplan) 2007 Zie: 7 Calamiteitenplannen nutsbedrijven (multidisciplinair) draaiboek per evenement 14 15 16 17 Verstoring van de openbare orde Rellen rondom demonstraties en andere publieke manifestaties Gewelddadigheden rondom voetbal-wedstrijden Massale vechtpartijen Overstroming Overstromingen vanuit zee Overstromingen door hoge rivierwaterstanden Vollopen van een polder of droogmaking door langdurige zware regenval en/of dijkdoorbraak Natuurbranden Grote tot zeer grote natuurbranden Extreme weersomstandigheden Extreme koude, sneeuw of ijzel Extreme hitte, droogte en eventuele smog Zware storm Extreem veel neerslag Zie 13. Gemeente Dordrecht (multidisciplinair) draaiboek per evenement Bestrijdingsplan hoogwater Gemeente Dordrecht 2009 Calamiteitenplan & Crisiscommunicatieplan WSHD 2007 Bestrijdingsplan (dreigende) doorbraak primaire waterkering Eiland van Dordrecht, (in opdracht WHD), 2007 Taskforce Management Overstroming: in ontwikkeling. Moderne crises Naast de 'klassieke' rampen uit de Leidraad Maatramp is ook een aantal moderne crises te benoemen welke van invloed kunnen zijn op de openbare orde en veiligheid, zoals terrorisme en dierziekten.

A - 5 Relatie met overige planvorming Inleiding Het rampenplan vormt de basis voor overige planvorming op het gebied van grootschalige incidenten bestrijding. Dit hoofdstuk behandelt overige planvorming die is gerelateerd aan het rampenplan. Lijst Onderstaand overzicht beschrijft de overige planvorming die gerelateerd is aan het rampenplan. Planvorming Van wie Inhoud Toepassing Rampbestrijdings -plannen: (zie: A4) Provinciaal coördinatieplan Calamiteitenplan Hollandse Delta Convenant tot regeling van de incidentenbestrijding voor de grote vaarwegen in het Benedenrivierengebied 1 Planvorming Bestrijding Infectieziekten 1 Planvorming buurgemeenten Gemeente Provincie Waterschap Rijkswaterstaat Gemeente GHOR Gemeenten Zwijndrecht, Moerdijk De mogelijke aard, omvang en de effecten van een ramp voor de bevolking. Concrete voorbereidingsmaatregelen, gebaseerd op de organisatiestructuur en taakverdeling zoals beschreven in dit rampenplan. Schema van de leiding over en de gecoördineerde inzet van diensten en organisaties bij de bestrijding van rampen en zware ongevallen op provinciaal niveau De bevoegdheden en de werkwijze van de Commissaris van de Koningin voor zover deze bij de bestrijding van een ramp of zwaar ongeval betrokken is (zie hoofdstuk B-l Gezagsstructuur) Gegevens over het verzoeken en verlenen van bijstand Kader voor de bestrijding van waterstaatkundige rampen Taken die uitgevoerd moeten worden Uitvoerders van deze taken Leidraad voor het optreden van operationele diensten, Rijkswaterstaat, Kustwachtcentrum, lokale en andere autoriteiten in geval van aanvaring, scheepsbrand, (dreigende) explosie, ernstige waterverontreiniging of ander incident op één of meer binnen het werkingsgebied van het convenant gelegen vaarwegen Gaat vooraf aan het aan de inwerkingstelling van het gemeentelijk rampenplan Kader voor de bestrijding en het voorkomen van verdere uitbreiding van infectieziekten Taken die uitgevoerd moeten worden Uitvoerders van deze taken Zie: deel A4 Bij incident op de specifieke locatie waarvoor het rampbestrijdingsplan beschreven is. Bij een (dreiging van een) ramp of zwaar ongeval van meer dan plaatselijke betekenis in 1 of meer gemeenten Bij waterstaatkundige incidenten en rampen Rivierengebieden: Lek, Merwede / Oude Maas. Bij infectieziekten 10