Verkort jaarverslag 2008

Verkort jaarverslag 2008 Rabobank Stad en Midden Groningen

Een bewogen jaar 2008, in het teken van fusie en kredietcrisis Voor Rabobank Stad en Midden Groningen stond het jaar 2008 in het teken van de fusie en kredietcrisis. Medewerkers hebben een topprestatie geleverd door beide gebeurtenissen goed op te vangen en tegelijkertijd de bank naar een hoger activiteitenniveau te tillen. Na de juridische fusie in juni en de administratieve fusie in september stond er een solide nieuwe bank: Rabobank Stad en Midden Groningen. 100 jaar Rabobank Groningen De nieuwe bank is een grote bank, één van de grootste boven de grote rivieren, die behoort tot de snelst groeiende binnen de organisatie. Door de ontstane schaalvergroting kunnen we onze klanten een kwalitatief goede en continue dienstverlening aanbieden. Maar we blijven ook dichtbij en betrokken. Waar nodig is de bezetting op de kantoren verder op niveau gebracht en zijn er vaste gezichten aanwezig. Ook zijn er ambassadeurs aangesteld. Zij zijn het lokale gezicht van de bank in de verschillende kernen. We zijn groot geworden om klein te kunnen blijven! Kredietcrisis Direct na onze administratieve fusie vonden de reddingsoperaties bij Fortis en ABN AMRO plaatst. De onrust op de beursvloer sloeg al snel over naar het grote publiek. Voor ons betekende dat een behoorlijke toeloop van nieuwe klanten. Bankbreed stegen onze marktaandelen. In control Tijdens de kredietcrisis is de beheersing van de bank van groot belang. Investeringen in beheer zijn in 2008 gecontinueerd. De officiële verklaring waarmee Rabobank Stad en Midden Groningen aangeeft dat zij naar letter én geest invulling geeft aan de geldende wet- en regelgeving, kon daarom ook dit jaar in volle overtuiging worden ondertekend. 100 jaar Rabobank Groningen Huib van der Burg directievoorzitter Natuurlijk mag niet onvermeld blijven dat Rabobank Groningen in 2008 haar 100e verjaardag vierde. Het is bijzonder te bedenken dat de meer dan 100 jaar geleden opgerichte kredietcoöperatie in al die jaren haar coöperatieve karakter heeft behouden. Steeds op een nieuwe manier ingevuld en daardoor nog springlevend. De financiële crisis heeft nog weer eens extra duidelijk gemaakt dat een coöperatie bestaansrecht heeft. Immers, de toets van elke coöperatie is de meerwaarde die zij haar klanten en leden biedt en niet het maximeren van de winst op korte termijn. Uit de toestroom van nieuwe klanten en leden blijkt dat hieraan vandaag de dag nog steeds behoefte bestaat. Ons 100 jarige bestaan hebben we met bijzondere activiteiten gevierd. We waren sponsor van de uiterst succesvolle Go China! tentoonstellingen in het Drents en Groninger Museum. Op de kantoren zijn vestigingen feestjes georganiseerd. En we hebben mede mogelijk gemaakt dat op de Vismarkt de openluchtopera La Traviata kon worden opgevoerd. Ondanks en dankzij de stromende regen een onvergetelijke gebeurtenis! Rabobank Stad en Midden Groningen Verkort jaarverslag 2008 2

2008 in Vogelvlucht Het directoraat Bedrijven en Private Banking bedient onze relaties met maatwerk. Het omvat het grotere MKB, het grootzakelijke bedrijfsleven en de vermogende particulier. Het directoraat Retail bedient klanten met onze basisproducten. In de particuliere markt zijn dit de klanten die komen voor een hypotheek, spaarrekening of verzekeringen. In de zakelijke markt gaat het om de kleinere bedrijven en startende ondernemers. Binnen Bedrijven en Verzekeren wordt tevreden teruggekeken op 2008. De doelstellingen zijn ruimschoots gehaald. Groei vond plaats in het MKB en bij Corporate Clients. Robert Reekers directeur Bedrijven en Private Banking "Extra acquisitie gecombineerd met de onrust in de bankensector heeft er toe geleid dat veel bedrijven open stonden voor overstap naar onze bank. We zijn het afgelopen jaar onafgebroken zichtbaar aanwezig geweest in de markt en zijn door het bedrijfsleven ervaren als een betrokken bank. Kort na de fusie bijvoorbeeld, is het onderzoek 'De Kracht van Stad en Midden Groningen' gepresenteerd. Samen met de Kamer van Koophandel is onderzoek gedaan naar de unieke kenmerken van de economie in ons werkgebied. Verdiepingsthema was de situatie op de arbeidsmarkt. Zo hebben we ons ook als kennisbank geprofileerd." Agrarische klanten worden sinds afgelopen mei via bovenlokale samenwerking vanuit Rabobank Zuid en Oost Groningen bediend. Ook hier zorgt bundeling van krachten voor hoogwaardige dienstverlening. Veendam In Veendam is de dagelijkse bezetting van het kantoor op een hoger niveau gebracht. Daar waar andere banken een terugtrekkende beweging maken, kiest Rabobank Stad en Midden Groningen er voor de advisering uit te breiden. Dick Ploeger kantoordirecteur kantoor Veendam Na de fusie is besloten om aan kantoor Veendam een zwaardere rol toe te kennen bij de bediening van het werkgebied. Om aan deze verwachtingen te kunnen voldoen, is de bezetting van het kantoor aangepast. De bestaande dienstverlening is uitgebreid met bedrijvenen hypotheekadviseurs en ook Makelaarjij is regelmatig op het kantoor aanwezig. Daarnaast willen we met een aantal spraakmakende activiteiten de bank hier verder op de kaart zetten. We zijn op tijd begonnen. Door de onrust bij collegabanken als gevolg van de kredietcrisis hebben we al veel nieuwe klanten kunnen verwelkomen. In de huidige samenstelling zijn we goed uitgerust om met onze klanten, bestaande en nieuwe, een waardevolle relatie op te bouwen. Herkenbaarheid en betrokkenheid zijn hierbij de sleutel tot succes." Private Banking en Beleggen Ook Private Banking kijkt terug op een succesvol jaar. Na de zomer kreeg de afdeling te maken met een toestroom van middelen. De piek in het aantal nieuwe klanten lag in oktober. In 2008 is nog meer nadruk komen te liggen op Financiële Planning en advisering in de volle breedte. Rabobank Stad en Midden Groningen is gastbank voor de Bovenlokale Samenwerking Effectendienstverlening. Het specialistenteam is werkzaam voor drie Groninger Rabobanken. Met een mooi resultaat presteerde 'onze' BLSE dit jaar beter dan vergelijkbare samenwerkingsverbanden binnen de organisatie. Rabobank Stad en Midden Groningen Verkort jaarverslag 2008 3

Ook de kredietcrisis speelt een rol in het groeiend aantal startende ondernemers. Steeds vaker kiest men, soms noodgedwongen, er voor om voor zichzelf te beginnen. Maar we merken ook dat kleine ondernemers het moeilijk krijgen en vaker hulp nodig hebben om hun onderneming draaiende te houden. De kansen én de bedreigingen die de kredietcrisis met zich mee brengt, zijn in de klein zakelijke markt duidelijk zichtbaar." Virtuele bank Klanten willen op elk moment snel en betrouwbaar eenvoudige bankzaken met ons kunnen regelen. In 2008 is aan deze klantbehoefte versterkt invulling gegeven door het Klantencontactcentrum steeds verder te ontwikkelen tot virtueel distributiekanaal. Dit naast onze vestigingen als het meer traditionele contactmiddel. Door het aanbieden van meerdere distributiekanalen verbreden we onze dienstverlening en zijn we nu fysiek én virtueel 'dichtbij'. Retail De kredietcrisis laat op veel tereinen haar sporen na, maar nergens zo duidelijk als op de woningmarkt. Na jaren van turbulentie raakt de hypothekenmarkt in 2008 in mineur. Voor doorstromers wordt het moeilijk hun huis te verkopen. En op de nieuwbouwmarkt gaat bij lopende projecten de verkoop steeds moeizamer. Alex Slavenburg directeur Retail "In een dergelijke markt lag voor ons de uitdaging in het verbeteren van onze marktpositie. Helaas zijn we er niet in geslaagd onze doelstellingen te realiseren. Het marktaandeel hypotheken is voor 2008 uitgekomen op 13,1% in aantallen en 14,8% in volume. Wel tonen de cijfers over de tweede helft van het jaar dat we aan een inhaalslag zijn begonnen. Onze intensieve samenwerking met partijen die nieuwbouw in ons werkgebied realiseren en Makelaarjij, onze koophuisservice, zorgen voor een extra stimulans bij de verkoop van hypotheken." Zorgplicht Rabo Zorgplicht is onze eigen, specifieke wijze waarop wij de zorg voor onze klant invullen. Denken en doen vanuit het belang van de klant resulteert in hoogwaardige dienstverlening voor de klant. Zo te handelen is onze plicht. Vanuit ons coöperatieve gedachtegoed kunnen en willen wij dit ook. We geven het daardoor een dimensie extra dan zorgplicht tot nu toe is. Het wordt onze eigen Rabo Zorgplicht. Duidelijke producten, passende advisering en goede service zijn items waarop in 2008 extra focus is gelegd. Met als gevolg meer loyaliteit van de klant en een sterker merk. Startende ondernemers We begeven ons actief in de markt voor startende ondernemers. De omvang van de markt steeg licht tot 2.300 ondernemers. We zijn er in 2008 in geslaagd om in de startersmarkt een marktaandeel van 20,8% te realiseren. Een resultaat ver boven de doelstelling van 16,9%. Els van Dijk bedrijvenadviseur "We hebben in 2008 duidelijk ons gezicht als startersbank laten zien. We voeren een pro-actief acquisitiebeleid, zijn actief in startersnetwerken, geven workshops en verbinden ook door sponsoring (KvK Startersdag, seminar Klaar na de Start) onze naam aan activiteiten voor startende ondernemers. En dat werpt zijn vruchten af. We merken dat we ook door de Kamer van Koophandel en bijvoorbeeld de gemeente steeds vaker betrokken worden bij activiteiten die zij voor startende ondernemers initiëren. Fietskoerier De Versnelling, jonge ondernemer met groeiend bedrijf Rabobank Stad en Midden Groningen Verkort jaarverslag 2008 4

Toelichting op de cijfers Een belangrijke gebeurtenis voor de bank in 2008 was de fusie. De hiermee gepaard gaande activiteiten zijn niet ten koste gegaan van de groei. De kredietverlening is in 2008 gegroeid met 310 miljoen (17,4%). Ongeveer driekwart van de toename bestaat uit zakelijke financieringen. Ron van der Graaf directeur Bedrijfsmanagement "De particuliere kredietverlening, vooral bestaand uit hypotheken, stond in 2008 onder druk door de sterk gekrompen woningmarkt. Spaargelden daarentegen zijn, samen met de andere tegoeden, gestegen. Vooral in het laatste kwartaal is er extra instroom van gelden. spaargeld hoog gebleven. Dit is erg ongunstig voor onze rentemarge en zo ook van invloed op de winstgevendheid van de bank in 2009. Ook Rabobank Stad en Midden Groningen zal met de effecten van de crisis te maken krijgen. De kunst is ons juist nu als een betrouwbare bank neer te zetten zodat we op de lange termijn ook van de huidige situatie kunnen profiteren." Vooruitblik naar 2009 Ondanks de economisch onzekere tijd gaan we voor 2009 uit van eigen kracht. Conform ons strategisch beleid willen we komend jaar uitblinken in groei. Groei in klanttevredenheid, in medewerkertevredenheid én in marktaandeel. Daarnaast blijven we ons positioneren als duurzame bank. Maatschappelijk verantwoord en betrokken ondernemen wordt verder verankerd binnen ons beleid. Ook bij sponsoring (Rabo Charity Sailing, Rabobank Stadspark Open, de Nacht van Kunst en Wetenschap, Energieconvenant) willen we invulling geven aan duurzaam ondernemen. Door de balansgroei is de rentewinst van de bank met 3,5 miljoen gestegen. Wel is de relatieve rentemarge wat gedaald. Ongunstige rentebewegingen en maatregelen vanuit Rabobank Nederland zijn hier de voornaamste oorzaken van. De stijging bij de opbrengsten uit deelnemingen is het gevolg van gewijzigde financiële verhoudingen tussen Rabobank Nederland en de lokale Rabobanken. Een andere opvallende stijging, die van provisiebaten, 1,8 miljoen ten opzichte van 2007, komt omdat veel klanten de bank hebben gevonden voor het afdekken van hun rente- en valutarisico's. Hypotheek- en beleggingsprovisie kenden in 2008 geen goed jaar. De bedrijfskosten tenslotte, zijn toegenomen met 3,6 miljoen en boven de begroting uitgekomen. Met de toename van het activiteitenniveau bleek ook meer personeel nodig. Daarnaast zijn onvoorziene kosten gemaakt voor de invoering van een electronisch klantendossier. Ook zijn er in verband met het 100 jarig bestaan van Rabobank Groningen extra publiciteitsuitgaven gedaan." Robert Bijleveld financial controller Ook op de resultaten van onze bank heeft de kredietcrisis invloed. De woningmarkt is in ons werkgebied in 2008 met ruim 25% gedaald ten opzichte van 2007. Verdere krimp wordt verwacht. Dit betekent minder hypotheekverstrekkingen en stagnatie van de groei in particuliere kredietverstrekking. Om een recessie te voorkomen hebben centrale banken eind 2008 de rente fors verlaagd. Tegelijkertijd is de rentevergoeding op Rabobank Stad en Midden Groningen Verkort jaarverslag 2008 5

Coöperatieve Rabobank Stad en Midden Groningen U.A. gevestigd te Groningen aangesloten bij de Coöperatieve Centrale Raiffeisen-Boerenleenbank B.A. Datum oprichting: 9 februari 1906 Hoofdkantoor Griffeweg 80 9723 DR Groningen Overige Vestigingen Helperplein 2a, Groningen Zuiderweg 1, Groningen Rijksweg 129a, Groningen Dierenriemstraat 242, Groningen Guldenstraat 12, Groningen Rijksstraatweg 217, Haren GN Albatrosstraat B 60, Nieuwe Pekela Hoofdweg 148, Siddeburen Kerkstraat 2, Hoogezand Kerkstraat 150, Hoogezand Museumplein 34, Veendam Raad van commissarissen G.F. Hes, voorzitter drs. R. Schuur, vice-voorzitter dr. H. Bleker (tot 01-06-2008) drs. J.R.A. Boertjens (vanaf 01-06-2008) ing. L.H.R.J. Bruning (vanaf 01-06-2008) Th.H.C.M. Conijn (vanaf 01-06-2008) drs. J.R.M.F. Cooijmans RA (vanaf 01-06-2008) mr. H.G.E. Klatter (vanaf 01-06-2008) prof. dr. J. van der Meer-Kooistra (tot 01-06-2008) ing. S.P. Spanninga (vanaf 01-06-2008) mr. M.J. Ubbens (tot 01-06-2008) ir. J.C. Volkers (vanaf 01-06-2008) mr. M.P. de Wilde (vanaf 01-06-2008) drs. J.H. Wolters (tot 01-06-2008) Directie drs. H. van der Burg (directievoorzitter) R. van der Graaf (directeur Bedrijfsmanagement) A.B. de Jong (directeur Retail, tot 01-11-2008) drs. G.R.B. Wortelboer RC (directeur Retail, van 01-11-2008 tot 01-04-2009) A. Slavenburg MiF MCM (directeur Retail, vanaf 01-04-2009) drs. R.B. Reekers (directeur Bedrijven en Private Banking) Aan de ledenraad, Bijgaand leggen wij u voor de verkorte jaarrekening 2008, voorzien van de accountantsverklaring en het advies van de raad van commissarissen. De verkorte jaarrekening is ontleend aan de jaarrekening 2008, welke voorzien van de accountantsverklaring en het advies van de raad van commissarissen ter inzage ligt ten kantore van de bank. De directie Aan: de raad van commissarissen en de directie van Coöperatieve Rabobank Stad en Midden Groningen U.A. Accountantsverklaring Opdracht Wij hebben gecontroleerd of de in dit verslag opgenomen verkorte jaarrekening (op pagina 6) van Coöperatieve Rabobank Stad en Midden Groningen U.A. te Groningen over 2008 op de juiste wijze is ontleend aan de door ons gecontroleerde jaarrekening 2008 van Coöperatieve Rabobank Stad en Midden Groningen U.A. te Groningen. Bij die jaarrekening hebben wij op 25 mei 2009 een goedkeurende accountantsverklaring verstrekt. De leiding van de coöperatie is verantwoordelijk voor het opstellen van de verkorte jaarrekening in overeenstemming met de grondslagen zoals gehanteerd in de jaarrekening 2008 van Coöperatieve Rabobank Stad en Midden Groningen U.A. Het is onze verantwoordelijkheid een accountantsverklaring inzake de verkorte jaarrekening te verstrekken. Werkzaamheden Wij hebben onze controle verricht in overeenstemming met Nederlands recht. Dienovereenkomstig dienen wij onze controle zodanig te plannen en uit te voeren dat een redelijke mate van zekerheid wordt verkregen dat de verkorte jaarrekening op de juiste wijze is ontleend aan de jaarrekening. Wij zijn van mening dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel. Oordeel Naar ons oordeel is de verkorte jaarrekening in alle van materieel belang zijnde aspecten op de juiste wijze ontleend aan de jaarrekening. Toelichting Wij vestigen er de aandacht op dat voor het inzicht dat vereist is voor een verantwoorde oordeelsvorming omtrent de financiële positie en de resultaten van Coöperatieve Rabobank Stad en Midden Groningen U.A. te Groningen en voor een toereikend inzicht in de reikwijdte van onze controle de verkorte jaarrekening dient te worden gelezen in samenhang met de volledige jaarrekening, waaraan deze is ontleend, alsmede met de door ons daarbij op 25 mei 2009 verstrekte goedkeurende accountantsverklaring. Deze toelichting doet geen afbreuk aan ons oordeel. Utrecht, 9 juni 2009 Ernst & Young Accountants LLP w.g. drs. P.J.A.J. Nijssen RA Advies raad van commissarissen Aan de ledenraad, Voor u ligt de verkorte jaarrekening 2008. Deze verkorte jaarrekening is ontleend aan de jaarrekening 2008, welke wij ter voldoening aan het bepaalde in de statuten hebben onderzocht. Mede op grond van de bij de jaarrekening 2008 door Ernst & Young Accountants LLP afgegeven accountantsverklaring, stellen wij u voor om de jaarrekening vast te stellen en de bestuurders te dechargeren. Verkorte jaarrekening 2008 van Coöperatieve Rabobank Stad en Midden Groningen U.A. gevestigd te Groningen Balans per 31 december 2008 (na winstbestemming) (Bedragen in duizenden euro's) 2008 2007 Activa Kasmiddelen 6.920 6.174 Groepsmaatschappijen 2.797 161.809 Vorderingen op cliënten 2.094.156 1.784.134 Deelnemingen 14.200 4.966 Onroerende zaken en bedrijfsmiddelen 14.431 15.313 Overige activa 6.538 6.820 Totaal activa 2.139.042 1.979.216 Passiva Groepsmaatschappijen en maatschappijen waarin wordt deelgenomen 714.167 829.937 Spaargelden 726.776 641.302 Andere schulden aan cliënten 599.700 421.468 Overige passiva 26.875 25.868 Algemene reserve 71.524 60.641 Totaal passiva 2.139.042 1.979.216 Niet in de balans opgenomen verplichtingen 237.907 145.692 Winst-en-verliesrekening over 2008 (Bedragen in duizenden euro's) 2008 2007 Baten Rentebaten 112.630 93.982 Rentelasten -71.738-56.606 Rente 40.892 37.376 Opbrengsten uit deelnemingen 4.376 21 Provisie 13.667 11.903 Overige baten 453 391 Totaal baten 59.388 49.691 Lasten Personeelskosten 20.903 18.600 Andere beheerskosten 15.751 14.189 Afschrijvingen 1.202 1.484 Totaal lasten -37.856-34.273 Bedrijfsresultaat vóór waardeveranderingen van vorderingen 21.532 15.418 Waardeveranderingen van vorderingen -8.100-5.979 Bedrijfsresultaat vóór belastingen 13.432 9.439 Belastingen bedrijfsresultaat -2.227-2.353 Nettowinst 11.205 7.086 De raad van commissarissen Rabobank Stad en Midden Groningen Verkort jaarverslag 2008 6