Regulation of hepatobiliary transport function by nuclear receptors Kok, Tineke

Vergelijkbare documenten
Van 'gastarbeider' tot 'Nederlander' Prins, Karin Simone

Citation for published version (APA): Mazzola, P. (2016). Phenylketonuria: From body to brain [Groningen]: Rijksuniversiteit Groningen

Molecular aspects of HNPCC and identification of mutation carriers Niessen, Renee

Expression and regulation of ABC transporter genes during liver regeneration Ros, Jenny

The role of camp-dependent protein kinase A in bile canalicular plasma membrane biogenesis in hepatocytes Wojtal, Kacper Andrze

Improving the properties of polymer blends by reactive compounding van der Wal, Douwe Jurjen

De betrouwbaarheid van kleinschalige methoden voor waterzuivering Kaaij, Rachel van der

Laat maar zitten Janssen, Janine Hubertina Lambertha Joseph

The role of apolipoprotein E in the assembly and secretion of very low density lipoproteins Mensenkamp, Arjen Rutger

Citation for published version (APA): Verbakel, N. J. (2007). Het Chronische Vermoeidheidssyndroom, Fibromyalgie & Reuma.

Neuroanatomical changes in patients with loss of visual function Prins, Doety

Transcriptome analysis to investigate the link between obesity and its metabolic complications Wolfs, Marcel Guillaume Maria

University of Groningen. De afkoelingsperiode in faillissement Aa, Maria Josepha van der

University of Groningen

University of Groningen. Up2U Harder, Annemiek T.; Eenshuistra, Annika

University of Groningen

Mensen met een verstandelijke handicap en sexueel misbruik Kooij, D.G.

Citation for published version (APA): Veeze, P. (1968). Rationale and methods of early detection in lung cancer. [S.n.].

University of Groningen. Inferior or superior Carmona Rodriguez, Carmen

University of Groningen. Zorgvermijding en zorgverlamming Schout, Hendrik Gerrit

Sphingolipids, rafts and multidrug resistance Hinrichs, Joann Wilhelm Jakob

Dynamics of inner ear pressure change with emphasis on the cochlear aqueduct Laurens-Thalen, Elisabeth Othilde

The development of stable influenza vaccine powder formulations for new needle-free dosage forms Amorij, Jean-Pierre

Een model voor personeelsbesturing van Donk, Dirk

Quantitative STIR MRI as prognostic imaging biomarker for nerve regeneration Viddeleer, Alain

University of Groningen. Hulp op maat voor leerlingen met leerproblemen in het vmbo Mombarg, Remo

Multiple sclerose Zwanikken, Cornelis Petrus

University of Groningen. Eerste Hulp vaker ter plaatse Verhage, Vera

Bouwen op een gemeenschappelijk verleden aan een succesvolle toekomst Welling, Derk Theodoor

University of Groningen

University of Groningen. De besmettelijkheid van de ftisis Groenhuis, Dirk Johan Jacob

Procesevaluatie van het Navigator project Jager, John Mike

Citation for published version (APA): Hendriks, H. G. D. (2004). Transfusion requirements in orthotopic liver transplantation Groningen: s.n.

Zorgen rondom IVF Boekaar, J.; Riemersma, M.

Improving metabolic control in NIDDM patients referred for insulin therapy Goddijn, Patricia Petra Maria

Hypothalamus, pituitary and thyroid. The control system of thyroid hormone production. Sluiter, Wim J.

University of Groningen. Embryogenesis and neogenesis of the endocrine pancreas Gangaram-Panday, Shanti Tireshma

Draagvlak migratiebeleid Postmes, Thomas; Gordijn, Ernestine; Kuppens, T.; Gootjes, Frank; Albada, Katja

Schoolsucces van Friese leerlingen in het voortgezet onderwijs de Boer, Hester

Electric double layer interactions in bacterial adhesion and detachment Poortinga, Albert Thijs

Citation for published version (APA): Hoekstra, H. J. (1982). Fractures of the proximal femur in children and adolescents [S.n.]

Multiple sclerose Zwanikken, Cornelis Petrus

Interactie als gereedschap Koole, Tom

Intrapersonal factors, social context and health-related behavior in adolescence Veselska, Zuzana

Citation for published version (APA): Elzinga, B. M. (2003). Effects of bile salts on hepatic lipoprotein production. Groningen: s.n.

University of Groningen. Living with Rheumatoid Arthritis Benka, Jozef

University of Groningen. Sodium intake and therapy resistance to ACE inhibition Kocks, Menno Johan Adelbert

Nuclear receptors in control of cholesterol transport Veen, Jelske Nynke van der

Citation for published version (APA): Wagemakers, M. (2015). Angiogenesis and angiopoietins in human gliomas [Groningen]: University of Groningen

University of Groningen. Vrije en reguliere scholen vergeleken Steenbergen, Hilligje

Citation for published version (APA): Bovenkamp, M. V. D. (2006). Liver fibrosis in vitro: Liver slices as a promising alternative s.n.

On the mechanism of prokaryotic glutamate transporter homologues Groeneveld, Maarten

On the elucidation of a tumour suppressor role of 3p in lung cancer ter Elst, Arja

University of Groningen. BNP and NT-proBNP in heart failure Hogenhuis, Jochem

University of Groningen. Positron emission tomography in urologic oncology Jong, Igle Jan de

Citation for published version (APA): Scheepstra, A. J. M. (1998). Leerlingen met Downs syndroom in de basisschool Groningen: s.n.

Ovarian cancer gene therapy Mahasreshti, Parameshwar Janardhan

University of Groningen. Resultaat van pleegzorgplaatsingen Oijen, Simon van

Citation for published version (APA): Roodenburg, J. L. N. (1985). CO2-laserchirurgie van leukoplakie van het mondslijmvlies. [S.l.]: [S.n.].

Citation for published version (APA): Ambrosio de Castro, A. H. (2006). Atmospheric NH3 deposition, S and N metabolism in curly kale s.n.

Citation for published version (APA): Detmers, F. J. M. (2001). The oligopeptide transport system of Lactococcus lactis s.n.

Understanding the role of health literacy in self-management and health behaviors among older adults Geboers, Bas

University of Groningen. The enterohepatic circulation of bile salts in health and disease Hulzebos, Christian Victor

University of Groningen. Stormy clouds in seventh heaven Meijer, Judith Linda

Brain dead donor graft deterioration and attenuation with N-octanoyl dopamine preconditioning Hottenrott, Christina Maximilia Valentina

The diversity puzzle Mäs, Michael

University of Groningen. Electron Holography of Nanoparticles Keimpema, Koenraad

Behavioural consequences of selective activation of 5-HT receptor subtypes Berendsen, Hermanus Henricus Gerardus

Citation for published version (APA): Droogh, J. (2014). Interhospital transport of the critically ill patient: Focus on the journey [S.l.]: [S.n.

The importance of tactical skills in talent development Kannekens, Rianne

Control of metabolic flux by nutrient sensors Oosterveer, Maaike

Helping infants and toddlers in Foster family care van Andel, Hans

Citation for published version (APA): Weide, M. G. (1995). Effectief basisonderwijs voor allochtone leerlingen Groningen: s.n.

Uw mening over gaswinning uit het Groningen-gasveld: Onderzoeksresultaten fase 2 Hoekstra, Elisabeth; Perlaviciute, Goda; Steg, Emmalina

Cryosurgery in cervical intraepithelial neoplasia. A morphometric study Boonstra, Hendrik

Oxidative dehydrogenation of ethylbenzene under industrially relevant conditions Zarubina, Valeriya

Man of vrouw? Een onderzoek naar sekseverschillen in reacties op chronische aandoeningen Roeke, M.

The role of the farnesoid X receptor in metabolic control Stroeve, Johanna Helena Maria

Infections, inflammation and venous thrombosis; an epidemiological perspective Tichelaar, Ynse Ieuwe Gerardus Vladimir

Lamotrigine in bipolar depression Loos, Marcus Lambertus Maria van der

Citation for published version (APA): Fodran, P. (2015). Stereoselective synthesis of glycerol-based lipids [S.l.]: [S.n.]

University of Groningen

Understanding the role of health literacy in self-management and health behaviors among older adults Geboers, Bas

University of Groningen. Enabling knowledge sharing Smit - Bakker, Marloes

Citation for published version (APA): Crane, L. M. A. (2011). Intraoperative fluorescence imaging in cancer Groningen: s.n.

Exploiting natural and induced genetic variation to study hematopoiesis Gerrits, Alice

The infant motor profile Heineman, Kirsten Roselien

University of Groningen. Photochromic molecular switches Robertus, Jort

Expression and functional characterization of membrane proteins Gul, Nadia

Citation for published version (APA): Slotboom, D. J. (2001). Unconventional structural features of glutamate transporters s.n.

Computer assisted decision support in acutely ill patients. Application in glucose management and quantification of myocardial reperfusion

Infrastructure investment in Indonesia Mustajab, M.

Osmotic regulation of transport processes in Lactobacillus plantarum Glaasker, Erwin

Galacto-oligosaccharide synthesis using immobilized β-galactosidase Benjamins, Frédéric

Perceptual interactions in human vision and implications for information visualization van den Berg, Ronald

STAT3 and STAT5 signaling in normal and leukemic hematopoietic cells Wierenga, Albertus Titus Johannes

Citation for published version (APA): Tijdschrift voor Genderstudies (2018). Jaarrekening Stichting Tijdschrift voor Vrouwenstudies.

University of Groningen. Ondernemerschap in Zuidoost Drenthe Hans, Lianne; Edzes, Arend; Koster, Sierdjan

Verbindingskracht & combinatievermogen de Vries ev Delies, Jantina Jantje

Transcriptie:

Regulation of hepatobiliary transport function by nuclear receptors Kok, Tineke IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite from it. Please check the document version below. Document Version Publisher's PDF, also known as Version of record Publication date: 2004 Link to publication in University of Groningen/UMCG research database Citation for published version (APA): Kok, T. (2004). Regulation of hepatobiliary transport function by nuclear receptors s.n. Copyright Other than for strictly personal use, it is not permitted to download or to forward/distribute the text or part of it without the consent of the author(s) and/or copyright holder(s), unless the work is under an open content license (like Creative Commons). Take-down policy If you believe that this document breaches copyright please contact us providing details, and we will remove access to the work immediately and investigate your claim. Downloaded from the University of Groningen/UMCG research database (Pure): http://www.rug.nl/research/portal. For technical reasons the number of authors shown on this cover page is limited to 10 maximum. Download date: 05-02-2017

NEDERLANDSE SAMENVATTING Achtergrond De vorming van gal is een belangrijke functie van de lever. Gal is een waterige vloeistof die door de lever via de galwegen in de darm wordt uitgescheiden. De hepatocyten (of leverparenchymcellen) zijn verantwoordelijk voor de galvorming en vormen de verbinding tussen het bloed en de gal. De aan het bloed grenzende zijde van deze cellen wordt het sinusoïdale membraan genoemd. Tussen de naast elkaar gelegen hepatocyten liggen de galkanaaltjes. Hierlangs wordt gal afgevoerd naar de galwegen. Het deel van de celmembraan dat aan deze galkanaaltjes (of galcanaliculi) grenst, heet het canaliculaire membraan. Via de galkanalen kan gal worden opgeslagen in de galblaas om uiteindelijk te worden uitgescheiden in de darm. In de darm is gal essentieel voor de voedselvertering: het speelt een rol in de absorptie van vetten en vetoplosbare vitaminen afkomstig uit het dieet. Verder is gal een belangrijke afvoerroute voor een aantal stoffen, waaronder cholesterol. Via uitscheiding naar de gal en uiteindelijk de darm, kan een overmaat aan cholesterol het lichaam verlaten. Voor de vorming van gal zijn transporteiwitten nodig. Deze transporteiwitten zorgen ervoor dat stoffen, waarvoor het membraan een moeilijk te nemen barrière vormt, toch de hepatocyt kunnen binnenkomen en weer verlaten. Eiwitten die gelokaliseerd zijn op de sinusoïdale membraan zijn in staat om stoffen vanuit het bloed op te nemen. Canaliculaire transporteiwitten kunnen stoffen vanuit de hepatocyt naar de galkanaaltjes uitscheiden. Belangrijke componenten van gal zijn galzouten, fosfolipiden, cholesterol en bilirubine en met name leden van de ABC familie van transporteiwitten spelen een rol in de uitscheiding van deze stoffen. ABC transporteiwitten transporteren stoffen, tegen een concentratiegradiënt in, de cel uit. De afwezigheid of een verminderde vorming van gal wordt cholestase genoemd en leidt tot de ophoping van galbestanddelen in het bloed, hetgeen aanleiding kan geven tot geelzucht als gevolg van bilirubine ophoping. Aan de ontwikkeling van cholestase in patiënten kunnen verschillende oorzaken ten grondslag liggen. Medicijnen of toxische verbindingen kunnen de lever beschadigen, waardoor de uitscheiding naar de gal verminderd wordt. Daarnaast kan de afwezigheid van transporteiwitten door genetische defecten een oorzaak zijn. Recentelijk is bekend geworden dat nucleaire receptoren betrokken zijn bij het aan- en uitzetten van genen die de genetische code van verschillende transporteiwitten bevatten. Nucleaire receptoren zijn eiwitten die in de kern van de cel voorkomen en in staat zijn om stoffen (liganden) te binden. Na binding van een ligand raken nucleaire receptoren geactiveerd. De geactiveerde receptor herkend een specifieke DNA sequentie in een gen, kan eraan binden en vervolgens de aflezing van het gen beïnvloeden (transcriptionele regulatie). Naast de transporteiwitten spelen deze receptoren ook een rol bij de transcriptionele regulatie van genen die betrokken zijn bij het galzout- en cholesterolmetabolisme. Voedingstoffen, endogene metabolieten en medicijnen zijn (als mogelijk ligand) in staat om nucleaire receptoren te activeren en zouden hierdoor effecten kunnen hebben op de transporteractiviteit en galvorming in de lever. Doel Het doel van het onderzoek beschreven in dit proefschrift is het definiëren van de rol van bepaalde nucleaire receptoren in de regulatie van transportergenexpressie. Hierbij is het effect van veranderde transporterexpressie gekoppeld aan het fysiologisch effect op galvorming. De meeste resultaten gepubliceerd over dit onderwerp zijn uitgevoerd in in vitro 181

systemen, waarbij de relevantie voor de in vivo situatie lang niet altijd duidelijk wordt. Dit proefschrift beschrijft de in vivo effecten van verschillende nucleaire receptoren, te weten de peroxisome proliferator-activated receptor alpha (PPARα), de liver X receptor (LXR) en de farnesoid X receptor (FXR), op de expressie van transporters en het fysiologisch effect van veranderde transporterexpressie op galvorming. Bij de experimenten wordt gebruik gemaakt van muis knock-out modellen waarin de nucleaire receptor is uitgeschakeld en van liganden die in staat zijn de nucleaire receptoren te activeren. Verder is in een aantal studies ook gekeken naar de rol van nucleaire receptoren op het cholesteroltransport en de enterohepatische circulatie van galzouten. Dit laatste betreft de circulatie van galzouten in het lichaam vanuit de lever naar de darm en via het bloed weer terug naar de lever. Resultaten en conclusies In hoofdstuk 1 van dit proefschrift wordt een overzicht gegeven van in de lever en de darm aanwezige transportsystemen die relevant zijn voor de uitgevoerde studies. Tevens wordt informatie gegeven over galvorming en nucleaire receptoren alsook over het cholesterol- en galzoutmetabolisme. In de studie beschreven in hoofdstuk 2 is gekeken naar de expressie van transporteiwitten en galvorming in afwezigheid van de peroxisome proliferator-activated receptor α (PPARα) door gebruik te maken van PPARα-deficiënte muizen. PPARα is een nucleaire receptor die betrokken is bij de regulatie van de vetzuuroxidatie in de lever, maar ook bij het galzoutmetabolisme. PPARα wordt geactiveerd door vetzuren (natuurlijk ligand) en door fibraten (synthetisch ligand). Fibraten zijn medicijnen die gebruikt worden door patienten met hypertriglyceridemie en zijn in staat om plasma triglyceriden te verlagen en plasma high density lipoprotein (HDL) cholesterol te verhogen. Daarnaast hebben ze een mogelijk effect op galcompositie. De resultaten van deze studie laten zien dat de afwezigheid van PPARα op zich geen invloed heeft op belangrijke transportsystemen in de lever, noch op galvorming, onder normale standaard dieet condities. Stimulatie van PPARαactiviteit door middel van ciprofibraat resulteert in een specifieke inductie van Mdr2- expressie en Mdr2-functie. Mdr2 is een canaliculaire ABC transporter die betrokken is bij de fosfolipidenuitscheiding naar de gal. De inductie van Mdr2 is PPARα-afhankelijk aangezien deze inductie niet plaatsvindt in PPARα-deficiënte muizen. Na behandeling met ciprofibraat wordt naast een verhoogde expressie van Mdr2 ook een verhoogde mrna expressie van Mdr1a en Mdr1b waargenomen. Deze verhoging is echter alleen in vivo waarneembaar en lijkt eerder gerelateerd te zijn aan peroxisoom prolifererende capaciteiten of metabole veranderingen van ciprofibraat dan aan een direct effect van PPARαregulatie. Een fysiologische conditie waarbij PPARα geactiveerd raakt is tijdens vasten. Vetzuren die vrijkomen van het vetweefsel tijdens vasten worden gedeeltelijk opgenomen in de lever. Hier kunnen ze dienen als ligand voor PPARα. Hoofdstuk 3 behandelt de effecten op transportsystemen en galvorming in wildtype en PPARα-deficiënte muizen na vasten. Muizen hebben gedurende 24 uur gevast en zijn vervolgens gedurende 48 uur hervoedt. Deze studie toont aan dat vasten de expressie en functie van Mdr2 induceert op een PPARαafhankelijke manier. De PPARα-afhankelijke verhoging van de mogelijke cholesteroltransporter-genen Abcg5 en Abcg8 tijdens vasten is niet gekoppeld aan verhoogde cholesteroluitscheiding naar de gal. Tijdens vasten lijkt de cholesterolsecretie naar 182

Nederlandse samenvatting de gal dus niet gereguleerd te worden door Abcg5/Abcg8. In hoofdstuk 4 is geprobeerd te achterhalen wat de mogelijke rol van PPARα in de regulatie van het humane MDR3-gen is. Humaan MDR3 is de homoloog van muis Mdr2. Humane hepatocyten behandeld met verschillende PPARα-agonisten laten verhoogde MDR3 mrna expressie zien. Een mogelijk peroxisome proliferator response element (PPRE) is gevonden op ~4.9 kilobasen stroomopwaarts van de transcription initiation site. Deze sequentie is in vitro getest door middel van electroforetische mobiliteit-shiftassays en luciferase-studies. Aangetoond wordt dat de sequentie functioneel is en in staat is het PPARα/RXR-complex te binden. Mogelijk vindt regulatie van het humane MDR3- gen plaats op transcriptioneel nivo door middel van binding van PPARα/RXR aan de gevonden PPRE. Vijf en half kilobasen van de humane MDR3-promoter zijn gekloneerd en vervolgstudies zullen moeten uitmaken of MDR3 een echt PPARα-gen is. De liver X receptor (LXR) is een belangrijke regulator van het cholesterolmetabolisme. Oxysterolen (geoxideerde metabolieten van cholesterol) zijn natuurlijke liganden voor LXR. In hoofdstuk 5 zijn wildtype en Abca1-deficiënte muizen behandeld met de synthetische LXR agonist T0901317. Hierbij is gekeken naar de rol van LXR in galvorming, voornamelijk gericht op cholesterol. Abca1-deficiënte muizen worden gekarakteriseerd door de afwezigheid van HDL. HDL is belangrijk in het proces van reverse cholesterol transport, waarbij een teveel aan cholesterol vanuit de perifere cellen via HDL naar de lever wordt getransporteerd. Daarnaast wordt verondersteld dat HDL een belangrijke bron is voor cholesterol dat bestemd is voor de gal. Desondanks laten de resultaten van deze studie zien dat gedurende LXR-activatie door T0901317 zowel de wildtype als de Abca1-deficiënte muizen een verhoogde cholesteroluitscheiding naar de gal vertonen. Deze verhoogde cholesteroluitscheiding wordt samen gezien met verhoogde hepatische (en intestinale) Abcg5 en Abcg8 mrna expressie. De neutrale steroluitscheiding naar de faeces is ook verhoogd tijdens LXR-activatie in wildtype en Abca1-deficiënte muizen. Dit wordt waargenomen onafhankelijk van plasma HDL en de (mogelijke) rol van Abca1 in intestinale cholesterolabsorptie. Het lijkt erop dat de veronderstelde rol van HDL in reverse cholesterol transport herziening behoeft. De galzout geactiveerde farnesoid X receptor (FXR) is betrokken bij de regulatie van genen in het galzout- en lipidmetabolisme. Het is bekend dat galzouten hun eigen synthese kunnen remmen via FXR. Verder induceert FXR de expressie van de canaliculaire galzoutpomp Bsep. In hoofdstuk 6 is bepaald wat de in vivo rol van FXR is op de enterohepatische circulatie van galzouten door middel van het kwantificeren van de galzoutkinetiek in FXR-deficiënte muizen. Hierbij is gebruik gemaakt van een stabiele isotopenverdunningsmethode, waarbij stabiel gelabeld cholaat intraveneus wordt toegediend. Cholaat is het meest voorkomende galzout in de muis. De kinetische parameters zijn gerelateerd aan galvorming en de expressie van hepatische en intestinale transporters betrokken bij de enterohepatische circulatie van galzouten. De studies zijn uitgevoerd in een nieuw knock-out muismodel van FXR, gegenereerd door homologe recombinatie. De afwezigheid van FXR in muizen laat een verlaagde expressie van Bsep zien, terwijl de galzoutsecretie naar de gal verhoogd is tijdens normale standaard dieet condities. Hiernaast is deficiëntie van FXR gekoppeld aan verhoogde cholesterol 7α-hydroxylase (Cyp7a1) mrna expressie die overeenkomt met een verhoogde cholaatsynthesesnelheid. Dit leidt tot een toename van de cholaatpoolgrootte in FXR-deficiënte muizen. Het intestinale galzoutbindende eiwit Ibabp is een bekend FXR-gen en het wordt verondersteld betrokken te zijn bij intracellulair transport van galzouten in de enterocyt. Resultaten 183

laten zien dat dit eiwit afwezig is in het laatste deel van het ileum van FXR-deficiënte muizen. Ondanks de afwezigheid van Ibabp is de cholaatreabsorptie in de darm verhoogd. De afwezigheid van Ibabp lijkt dus geen negatieve invloed te hebben op de enterohepatische circulatie van galzouten in de muis. Een vergelijkbare serie van experimenten is uitgevoerd in hoofdstuk 7, waarbij ratten behandeld worden met de synthetische FXR-agonist GW4064. Hierbij wordt gekeken naar het effect van chronische activatie van FXR op de enterohepatische circulatie van galzouten. De studie toont aan dat chronische activatie van FXR de basale galvorming niet beïnvloedt, ondanks het feit dat Bsep mrna expressie verhoogd is. Naar verwachting en tegenovergesteld aan de situatie in de FXR-deficiënte muis, leidt activatie van FXR tot een verlaagde cholaatsynthesesnelheid en een verlaagde cholaatpoolgrootte. Tijdens activatie van FXR zijn Ibabp eiwitniveaus verhoogd in het ileum, met een verschuiving naar de meer proximale segmenten. Niettemin is de absolute hoeveelheid cholaat die gereabsorbeerd wordt door de darm niet verhoogd. De data van hoofdstuk 6 en 7 impliceren dat de veronderstelde rol van Ibabp in galzouttransport herziening behoeft. Hoofdstuk 8 geeft een overzicht van de nu bekende ABC-transportsystemen die betrokken zijn bij galvorming en die gelokaliseerd zijn in de hepatocyt. ABC-transportergen knock-out muismodellen worden vergeleken met karakteristieke kenmerken van erfelijke (cholestatische) ziekten in mensen die veroorzaakt worden door mutaties in deze ABC transporters. Verder worden verschillende nucleaire receptor knock-out muismodellen besproken in hoeverre deze de expressie van ABC-transporters en galvorming beïnvloeden. Geconcludeerd kan worden dat nucleaire receptoren een functie vervullen als transcriptionele regulatoren van hepatische (en intestinale) transportergenen. Nucleaire receptoren kunnen worden beschouwd als een soort metabole sensoren. Ze zijn in staat specifieke stofwisselingspaden aan te zetten of uit te schakelen en hiermee te voorkomen dat cellen te veel blootgesteld worden aan specifieke producten. De meeste gegevens die tot nu toe gepubliceerd zijn over transporterregulatie door nucleaire receptoren betreffen in vitro systemen. Studies beschreven in dit proefschrift tonen de relevantie aan voor de in vivo situatie. Aangetoond wordt dat regulatie van transportergenen door nucleaire receptoren in de meeste gevallen leidt tot fysiologische effecten op galvorming. Nucleaire receptoren zouden geschikt kunnen zijn als farmacologisch target om metabole en cholestatische leverziekten in de toekomst beter te kunnen behandelen. 184

185