MULTIDRUGRESISTENTE ORGANISMEN (MDRO) OUTBREAK SUPPORT TEAM (OST)

MULTIDRUGRESISTENTE ORGANISMEN (MDRO) OUTBREAK SUPPORT TEAM (OST) Caroline Broucke Afdeling Preventie

INHOUD 1. Agentschap Zorg en Gezondheid team infectieziektebestrijding en vaccinatie 2. Multidrugresistente organismen (MDRO) 3. Nationaal Plan MDRO 4. Outbreak Support Team (OST) 5. Omzendbrief MDRO in WZC 6. Maatregelen te nemen in WZC bij MDRO + bewoner 3.10.16 Agentschap Zorg en Gezondheid 2

1. AGENTSCHAP ZORG EN GEZONDHEID 3.10.16 Agentschap Zorg en Gezondheid 3

TEAM INFECTIEZIEKTEBESTRIJDING EN VACCINATIE > Meldingsplichtige infectieziekten 3.10.16 Agentschap Zorg en Gezondheid 4

3.10.16 Agentschap Zorg en Gezondheid 5

TEAM INFECTIEZIEKTEBESTRIJDING EN VACCINATIE > Meldingsplichtige infectieziekten > Vaccinatiebeleid > Werkgroepen: o.a. werkgroep Tuberculose, Zorginfecties Werkgroep Zorginfecties: - Nieuw toezichtsmodel (zorgtrajecten) helpen uitbouwen - Infectiebeleid in de thuiszorg / eerstelijnszorg uitbouwen - Vragen burgers / zorginstellingen - Beleid multidrugresistente organismen (MDRO) Outbreak Support Team - 3.10.16 Agentschap Zorg en Gezondheid 6

2. MULTIDRUGRESISTENTE ORGANISMEN (MDRO) > Definitie MDRO: For epidemiologic purposes, MDROs are defined as microorganisms, predominantly bacteria, that are resistant to one or more classes of antimicrobial agents. Although the names of certain MDROs describe resistance to only one agent (e.g. MRSA, VRE), these pathogens are frequently resistant to most available antimicrobial agents. These highly resistant organisms deserve special attention in healthcare facilities * *Centers for Disease Control and Prevention http://www.cdc.gov/hicpac/mdro/mdro_2.html 3.10.16 Agentschap Zorg en Gezondheid 7

> Voorbeelden MDRO: Methicilline Resistente Staphylococcus aureus (MRSA) Extended Spectrum Beta Lactamase (ESBL) producerende enterobacteriën Carbapenemase producerende enterobacteriën (CPE) Pseudomonas aeruginosa Acinetobacter baumannii Vancomycine Resistente Enterokokken (VRE) 3.10.16 Agentschap Zorg en Gezondheid 8

> Volksgezondheidsprobleem: bedreiging die uitgaat van de ontwikkeling van MDRO: Makkelijk overdraagbare resistentiemechanismen onder verschillende soorten kiemen (inter- en intraspecies) Therapeutische impasse Langdurig dragerschap, vaak asymptomatisch - CPE, VRE, ESBL: darmdragerschap - MRSA: neus, keel en perineum Moeilijk identificeerbaar (b.v. carbapenemresistentie) 3.10.16 Agentschap Zorg en Gezondheid 9

> Infecties met MDRO gepaard met: Hoge morbiditeit Hoge mortaliteit Hoge kosten gezondheidszorg Maatregelen nodig. 3.10.16 Agentschap Zorg en Gezondheid 10

3. NATIONAAL PLAN MDRO > Toename van Carbapenemase Producerende Enterobacteriën (CPE) > Protocolakkoord Nationaal Strategisch Plan voor de bestrijding van MDRO 30 september 2013 (Belgisch staatsblad- publicatie 21.11.2013) 3.10.16 Agentschap Zorg en Gezondheid 11

> Speerpunten Nationaal plan: Betere coördinatie in de strijd tegen MDRO Verhogen epidemiologische / microbiologische surveillance Infectiebeheersing Antibioticabeleid > Oprichting Outbreaksupportteam 3.10.16 Agentschap Zorg en Gezondheid 12

4. OUTBREAKSUPPORTTEAM (OST) > Samenstelling: Diensten infectieziektebestrijding gemeenschappen (Vlaanderen, Brussel, Wallonië) Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid (WIV-ISP) Nationale Referentiecentra (NRC) (type MDRO) Betrokken zorginstelling (ziekenhuizen, WZC, andere). Samenwerking met team ZHH, CRA, directie Indien nodig externe experts 3.10.16 Agentschap Zorg en Gezondheid 13

> Taken OST: Zorginstellingen ondersteuning en expertise geven teneinde de MDROuitbraak te beheersen door: Inzichtelijke ondersteuning (b.v. evidence based literatuur aanbieden) Sturing van instelling (b.v. adviezen formuleren) Interventie ter plaatse (b.v. plaatsbezoeken met eventuele staalafname) Handhaving (b.v. opleggen dwingende maatregel) (uitzonderlijk) Definitie uitbraak: Sudden increase in incidence of a defined microorganism compared to its usual presence in a certain healthcare setting Cunha CB, Cunha BA. 2012. Pseudo-infections and pseudo-outbreaks; Hospital epidemiology and infection control 4th edition Ed. CG Mayhall. Pp. 142-152 3.10.16 Agentschap Zorg en Gezondheid 14

> Werking OST: Meldingsplicht uitbraak zorginfecties: - Door wie? > Arts ziekenhuishygiëne in samenspraak met directie > CRA > Verantwoordelijke huisarts / aanspreekpunt huisartsenkring / instellingsarts - Waarom melden? > Betere coördinatie in de strijd tegen MDRO > Inperken overdracht via patiëntencircuits tussen verschillende zorgsectoren > In kaart brengen regionale clusters > Betere beleidsafstemming op langere termijn - Hoe? > Mail > Telefonisch > Toekomst: online 3.10.16 Agentschap Zorg en Gezondheid 15

- Aan wie? (Vlaanderen) > Provinciaal team infectieziektebestrijding Agentschap Zorg en Gezondheid Antwerpen tel. 03 224 62 06 Limburg tel. 011 74 22 40 42 Oost-Vlaanderen tel. 09 276 13 70 Vlaams-Brabant tel. 016 66 63 53 West-Vlaanderen tel. 050 24 79 15 > Mailadres: zorginfecties@zorg-en-gezondheid.be Interventieniveau OST afhankelijk van ernst omvang MDRO uitbraak 3.10.16 Agentschap Zorg en Gezondheid 16

5. OMZENDBRIEF MDRO IN WZC > Historiek 2010-2011: toename van CPE in Belgische ziekenhuizen (NRC) Voorlopig advies van de HGR December 2011: Maatregelen te nemen naar aanleiding van de toename van Carbapenemase producerende Enterobacteriën in België. ECHTER: Specifiek voor ziekenhuizen 3.10.16 Agentschap Zorg en Gezondheid 18

> Op vraag van Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Jo Vandeurzen EN > In afwachting van een definitieve richtlijn van de HGR 26 april 2012 Informatie en interimrichtlijn rond CPE voor WZC (gericht aan de CRA en directie) Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid 3.10.16 Agentschap Zorg en Gezondheid 19

> Sinds oprichten van OST: Toename van meldingen MDRO uitbraken Toename van vragen rond MDRO > Op vraag van de WZC en bij gebrek aan richtlijnen: Omzendbrief voor de WZC rond MDRO (= update van de omzendbrief CPE van 2012) + ontwikkelen van transferdocument 3.10.16 Agentschap Zorg en Gezondheid 20

6. MAATREGELEN TE NEMEN IN WZC BIJ MDRO+ BEWONER A. Algemene voorzorgsmaatregelen (bij ALLE bewoners) Persoonlijke hygiëne en werkkledij van personeelsleden: - Voldoende propere werkkledij (korte mouwen) - Enkel te dragen en te wassen in het WZC - Haren samengebonden Schoonmaakbeleid met aandacht voor sanitair, high-touch oppervlakken 3.10.16 Agentschap Zorg en Gezondheid 23

Handhygiëne: - Basisvoorwaarden handhygiëne - Indicaties handhygiëne (handen wassen / handen ontsmetten / handschoenen) - Bij manipulatie van stoelgang, urine, bloed(spatten), sputum, wondvocht (dus ook bij manipulatie van bedpan, urinaal, WC, WC-stoel, urinezak, stomamateriaal, ) gebruik STEEDS handschoenen voor éénmalig gebruik Zo gevaar voor besmetten van kledij: overschort Zo gevaar voor inademen van partikels: masker 3.10.16 Agentschap Zorg en Gezondheid 24

B. Systematische screening van bewoners niet zinvol C. CRA en huisarts: Opvolgen van laboresultaten klinische stalen Informeer bewoner / contactpersoon over de te nemen maatregelen Restrictief AB beleid 3.10.16 Agentschap Zorg en Gezondheid 25

D. Bijkomende voorzorgsmaatregelen (MDRO +) Strikte isolatie is NIET aangewezen (menselijk / ethisch) (cfr. langdurig dragerschap) Eenpersoonskamer aanbevolen Persoonlijke beschermingsmiddelen (altijd bij direct zorgcontact) Sanitair: - strikt eigen sanitair aanbevolen - toiletstoel / bedpan strikt bewonersgebonden - toilet doorspoelen gesloten deksel Onderhoud: - dagelijks reinigen en ontsmetten kamer en omgeving (high-touch en sanitair!) - laatste poetsplanning - accidentele bevuiling (lichaamsvochten): direct reinigen en ontsmetten 3.10.16 Agentschap Zorg en Gezondheid 26

E. Communicatie Intern: - Zorgverstrekkers op de hoogte brengen van de te nemen maatregelen - Instrueer bewoner / bezoekers / vrijwilligers over handhygiëne Extern: transfer van MDRO+ bewoner: - Instelling vooraf telefonisch verwittigen - Transferdocument - Ambulance / transportdocument 3.10.16 Agentschap Zorg en Gezondheid 27

TRANSFERDOCUMENT > Ontwikkeld door de werkgroep MDRO overleg: Vlaams Gewest - Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid Waals Gewest - Cellule de surveillance des maladies infectieuses Brussels Gewest - Inspectie voor Hygiëne, Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid WIV > Voorgelegd aan Team Ouderenzorg > Voorgelegd aan Regionaal Platform Ziekenhuishygiëne (RPZ) West-Vlaanderen en via de WIN aan de ziekenhuishygiënisten in Vlaanderen zoveel mogelijk rekening gehouden met opmerkingen en aanvullingen 3.10.16 Agentschap Zorg en Gezondheid 28

BEDANKT > zorginfecties@zorg-en-gezondheid.be > www.zorg-en-gezondheid.be 3.10.16 Agentschap Zorg en Gezondheid 31

BRONNEN > Centers for Disease Control and Prevention http://www.cdc.gov/hicpac/mdro/mdro_2.html > Protocolakkoord Nationaal strategisch plan voor de bestrijding van MDRO 30 september 2013 (Belgisch staatsblad 21.11.2013) > Campagnemateriaal U bent in goede handen www.zorginfecties.be > Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Nationale handhygiënecampagne 2013 compliantiemeting na campagne > Cunha CB, Cunha BA. 2012. Pseudo-infections and pseudo-outbreaks; Hospital epidemiology and infection control 4th edition Ed. CG Mayhall. Pp. 142-152 - Sudden increase in incidence of a defined microorganism compared to its usual presence in a certain healthcare setting > Publicatie van de Hoge Gezondheidsraad nr. 8349. Aanbevelingen inzake handhygiëne tijdens de zorgverlening januari 2009 > Publicatie van de Hoge Gezondheidsraad nr. 8279. Aanbevelingen i.v.m. de infectieziektebeheersing tijdens de verzorging buiten de verzorgingsinstellingen (thuisverzorging en/of op een kabinet) december 2008 > Omzendbrief Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid aan CRA s en directie Vlaamse woonzorgcentra Informatie en interimrichtlijn rond CPE april 2012 3.10.16 Agentschap Zorg en Gezondheid 32

www.zorg-en-gezondheid.be