Patiënteninformatiedossier (PID) PROSTAATKANKER onderdeel MOGELIJKE BEHANDELINGEN PROSTAATKANKER
2
Inhoud Behandelingen bij prostaatkanker... 4 Curatieve behandelingen... 4 Active surveillance... 4 Operatie... 5 Bestraling (radiotherapie)... 5 Hormonale therapie gecombineerd met bestraling... 5 Palliatieve behandelingen... 5 Hormonale therapie... 5 Bestraling (radiotherapie)... 5 Chemotherapie... 6 Keuze voor een behandeling... 6 Controle tijdens en na de behandeling... 8 3
Behandelingen bij prostaatkanker Bij prostaatkanker zijn meestal verschillende behandelingen mogelijk. De keuze uit de behandelingen hangt af van de grootte en de uitgebreidheid van de tumor, uw lichamelijke gesteldheid, uw leeftijd en uw eigen voorkeur. De uroloog zal alle mogelijke behandelingen met u doornemen om daarna samen met u een beslissing te nemen. U krijgt de informatie ook schriftelijk als onderdeel van het PID. Een behandeling kan curatief of palliatief van opzet zijn. Hieronder worden beide behandelingen besproken. Een curatieve behandeling is op genezing gericht. De ziekte is dan beperkt gebleven tot de prostaat. Een curatieve behandeling kan ook een combinatie van behandelingen zijn. Prostaatkanker is niet altijd te genezen, maar meestal is er dan toch een behandeling mogelijk; deze behandeling noemt men een palliatieve behandeling. Een palliatieve behandeling is erop gericht de klachten te verminderen en de ziekte af te remmen. Curatieve behandelingen Active surveillance Hierbij wordt ervoor gekozen de ontwikkeling actief te volgen. Soms is het niet nodig om te opereren of te bestralen. De kanker groeit dan langzaam of vrijwel niet. Als u verder geen klachten heeft, dan kan rustig worden afgewacht. 4
Wel wordt dan, door middel van regelmatig bloedonderzoek (PSA), de kanker goed in de gaten gehouden. Operatie Hierbij worden de prostaat, zaadblaasjes en eventueel de lymfeklieren verwijderd. Bestraling (radiotherapie) Bestraling is de behandeling van kanker door middel van straling. Deze straling beschadigt het erfelijk materiaal van een cel waardoor deze zich niet meer kan delen en uiteindelijk doodgaat. Hormonale therapie gecombineerd met bestraling Hormonale therapie remt de groei van de kankercellen en wordt in bepaalde gevallen gecombineerd met radiotherapie. Palliatieve behandelingen Hormonale therapie Hormonale therapie remt de groei van de kankercellen. Eventuele klachten kunnen hierdoor verminderen. Bestraling (radiotherapie) Wanneer uitzaaiingen klachten geven, kunnen deze eventueel bestraald worden. 5
Chemotherapie Dit is een behandeling met medicijnen die ingrijpen op het ontwikkelingsproces van de kankercellen en zo de celdeling remmen. Keuze voor een behandeling Na het horen van de diagnose prostaatkanker komen er vaak veel vragen naar boven. Een veel voorkomende vraag is: Hoe kies ik nu de juiste behandeling? Ook volgens patiëntenorganisaties is dit de meest gestelde vraag. Een antwoord hierop kunnen we hier niet geven. We kunnen u wel advies geven over hoe u het best de keuze kunt maken. Als u de keus heeft uit meerdere behandelingen, betekent dit dat welke behandeling u ook kiest, ze allemaal even goed zijn. U kunt in dat opzicht geen foute keuze maken. Wel heeft elke behandeling verschillende voor- en nadelen. Het is aan u om te bepalen welke voor u het zwaarst wegen. Hiervoor is het belangrijk om te weten wat een behandeling inhoudt en wat de voor- en nadelen zijn. Uw uroloog heeft u hierover al het een en ander verteld. Mochten er nog onduidelijkheden zijn, dan kunt u altijd contact opnemen met de oncologie verpleegkundige: zij kan u altijd extra informatie of verduidelijking geven. Zij kan ook een afspraak voor u maken met de radiotherapeut-oncoloog als u meer wilt weten over bestraling. 6
Het is belangrijk om bij uw keuze deskundige informatie in te winnen en daarna de voordelen, maar ook de nadelen van de behandelingen op een rijtje te zetten. Om een overzicht te krijgen van alle plus- en minpunten kan het helpen om twee kolommen te maken: één met de voordelen en één met de nadelen. Vul deze kolommen dan in met wat voor u de voor- en nadelen zijn. Dit hoeft niet op een gestructureerde manier maar werkt juist beter als u gewoon opschrijft wat er bij u opkomt. Denk hierbij niet alleen aan lichamelijke, maar ook aan psychische en sociale punten. Als alle voor- en nadelen geïnventariseerd zijn, gaat u ze vervolgens beoordelen. Dit doet u door cijfers (bijvoorbeeld van 1 tot 10) te geven aan elk plus- of minpunt om zo het belang van dat punt aan te geven. Zo blijkt welke punten voor u zwaar wegen en aan welke punten u minder waarde hecht. Het besluit dat u dan neemt, kunt u laten afhangen van de punten die u een hoog cijfer hebt gegeven, waarbij u de punten met lage cijfers negeert. Ook zou u de plusen minpunten met een gelijk cijfer tegen elkaar kunnen wegstrepen. Als u dit voor elke mogelijke behandeling doet, kunt u zo inzicht krijgen in wat voor u belangrijk is, en dus zwaar weegt, en welke behandeling voor u de minste nadelen heeft. Deze methode kan u tot hulp zijn. Mocht u zelf op een andere manier tot een besluit komen, dan is dat net zo goed. Het gaat er uiteindelijk niet om hoe u tot een besluit komt, maar dat u een besluit kunt nemen waar u zelf achter kunt staan. 7
Controle tijdens en na de behandeling Tijdens en na de (curatieve en palliatieve) behandeling blijft u onder controle van uw behandelend specialist. Het aantal controles is afhankelijk van de behandeling. Het controleschema dat voor u geldt, zal met u worden besproken. Tijdens de controlebezoeken zal vooral besproken worden hoe het met u gaat en of u klachten hebt. Hebt u vragen, stel deze dan gerust. U kunt worden gecontroleerd door de uroloog, de radiotherapeut-oncoloog of door de internist-oncoloog. Aansluitend op de controle bij uw specialist, kunt u ook een afspraak krijgen met de oncologie verpleegkundige. Uitgave: Patiëntencommunicatie Harderwijk, maart 2011 Internet: www.stjansdal.nl 8 CAZ UR 70.03.11