Resistentie en resistentiemanagement Tom van der Gouw
Wat is resistentie? Resistentie is een overerfbare ongevoeligheid van een ziekte of plaag voor een gewasbeschermingsmiddel Kenmerken: Geleidelijke ontwikkeling Uitsluitend aantoonbaar in laboratorium Resistentie is erfelijk overdraagbaar 2
Hoe ontstaat resistentie? Ontstaat door spontane wijziging in erfelijk materiaal mutatie Kwalitatief berust op 1 gen - Middel werkt niet meer - Selectieve middelen Kwantitatief Berust op meerdere genen - Langzame verschuiving in gevoeligheid 3
Snelheid ontwikkeling resistentie Kans op ontstaan minder gevoelig individu Voortplantings- en verspreidingssnelheid - Aantal nakomelingen - Aantal generaties per jaar Selectiedruk - Onvoldoende afwisselen van middelen - Te lage dosering - Spuittechniek 4
Enkele voorbeelden Spint cyclus: 1 vrouwtje kan 200.000 nakomelingen geven in 6 weken bij 25ºC (= 3 generaties) Trips cyclus: 1 vrouwtje kan 14.000 nakomelingen geven in 6 weken bij 25ºC (= 2 generaties) 5
Resistentie ontwikkeling Toepassing 100% gevoelig gevoelig resistent 100% gevoelig 80% bestrijding voortplanting 6
Resistentie ontwikkeling toepassing 10% resistent gevoelig resistent 30% resistent 70% bestrijding voortplanting 7
Resistentie ontwikkeling toepassing 30% resistent gevoelig resistent 60% resistent 50% bestrijding voortplanting 8
Resistentie ontwikkeling Evolution of resistance 4 of 4 Toepassing 60% resistent Gevoelig ongevoelig 90% resistent 30% bestrijding voortplanting 9
Stabiliteit resistentie Stabiel - Resistentie blijft aanwezig zonder selectiedruk - Na iedere selectie toename Instabiel - Gevoelige individuen fitter - Afname bij vermindere selectiedruk 10
Kruisresistentie Kruisresistentie: - Eén mechanisme voor meerdere middelen in 1 groep: Bv: Strobilurines: Ortiva, Kenbyo, Flint Neonicotinoides: Actara, admire, calypso, gazelle - Maar kan ook tussen groepen 11
Een kleine test.. Stel Heinrich kan 20 biertjes meer op dan zijn vrienden op een avond: 12 - Is er sprake van verminderde gevoeligheid(resistentie) voor alcohol? - Is de resistentie van Heinrich kwalitatief of kwantitatief? Als Heinrich ipv bier overstapt naar een andere groep nl. wijn: Is het effect op Heinrich dan hetzelfde? - Dus is er sprake van: kruisresistentie (tussen bier en wijn ) - Is de resistentie van Heinrich kwalitatief of kwantitatief? Heinrich besluit minder te drinken en merkt dat hij na een aantal jaren minder biertjes op kan dan zijn vrienden - Is de resistentie van Heinrich dan stabiel of instabiel? -
Trips-bestrijding Chemische groep Opmerkingen Actara Botanigard Nicotinoiden schimmelpreparaat Conserve Spinosynen Enkel bloemisterij + vaste planten o.g. Vertimec Gold NeemAzal Avermectines Azadirachtines Mesurol Carbamaten Enkel bloemisterij o.g. Decis Pyrethroiden Weinig goed integreerbare middelen om af te wisselen 13
Trips-bestrijding Hoog plaagrisico omdat: Hoge voortplantingssnelheid Veel toepassingen nodig om (bloem)schade te voorkomen Alle middelen hebben werking op larven, maar matig op adulten Beperkt aantal integreerbare middelen Beperkt aantal effectieve macro-biologische bestrijders Orius spp??? A. cucumeris, swirskii, montdorensis Behoorlijk hoog risico op verminderde gevoeligheid! 14
Samenvatting aandachtspunten Optimalisatie van de spuittechniek is nodig om betere (corrigerende) bestrijding te verkrijgen: bijv. inzet van feromonen, hulpstoffen en luchtondersteuning? Wissel regelmatig af op basis van de middelengroepen Nieuwe middelen en biologische bestrijders gewenst voor o.a. spint en trips! Trips wordt knelpunt 15
Resistentiemanagement...Alle maatregelen die er voor zorgen dat resistentie-ontwikkeling wordt voorkomen of wordt tegengegaan Meer dan alleen het afwisselen van middelen! Bedrijfsvoering Scouting Middelenkeuze en dosering Toepassingstechniek Geintegreerde gewasbescherming 16