Laboratoriumbepalingen

Laboratoriumbepalingen Materialen en afname Medische Microbiologie

INHOUD ADRES GEGEVENS... 3 Laboratorium klinische bacteriologie... 3 LKP Laboratorium klinische parasitologie... 4 LKV Laboratorium klinische virologie... 5 Ascites... 6 BAL... 7 Bartolinitiscyste kweek... 8 Beenmerg voor bacterieel en mycologisch onderzoek... 9 Beenmerg voor parasitologisch onderzoek... 10 Biopt voor bacterieel, virologisch en mycologisch onderzoek... 11 Biopt / Darmbiopten voor parasitologisch onderzoek... 12 Biopt / Huidbiopt voor parasitologisch onderzoek... 13 Blaasjesvocht... 14 Blaasjes / Direct preparaat... 15 Bloed uit vingerprik voor parasitologisch onderzoek... 16 Bloedkweek... 17 CAPD kweek... 19 Drainkweken... 20 Feces kweek voor bacterieel onderzoek (SSYC)... 21 Feces (vers) voor parasitologisch onderzoek... 22 Feces voor parasitologisch onderzoek in DFT... 23 Feces voor virologisch onderzoek... 24 Genitaal materiaal kweek / PCR... 25 Gewrichtsvocht kweek voor bacterieel en mycologisch onderzoek... 26 Glasvocht... 27 Haar of huidschilfer voor schimmeldiagnostiek... 28 Inventarisatiekweken bij epidemie... 29 Inventarisatiekweken pasgeborenen voor bacterieel onderzoek... 30 IUVD (intra uteriene vrucht dood) kweek... 31 Jejunumvocht voor parasitologisch onderzoek... 32 Kathetertip kweek voor bacterieel onderzoek... 33 Keelkweek op hemolytische streptokokken... 34 Kunst(stof) materialen kweek voor bacterieel onderzoek... 35 Liquor... 36 Liquor voor parasitologisch onderzoek... 37 Maaginhoud (nuchter) voor TBC kweek... 38 Laboratoriumbepalingen, materiaal 1

Mondkweek voor bacterieel en mycologisch onderzoek... 39 Nagel slijpsel voor schimmeldiagnostiek en PCR... 40 Neuskweek voor bacterieel onderzoek... 41 Neus/keelwat voor virologisch onderzoek... 42 Obductie kweek... 43 Oogkweek voor bacterieel onderzoek... 44 Oogschraapsel... 45 Pleuravocht voor bacterieel onderzoek... 47 Punctaat (pleuravocht, pericardvocht, gewricht, ascites)... 48 Saponine voor parasitologisch onderzoek... 49 Spiraalkweek voor bacterieel onderzoek... 50 Sputum voor parasitologisch onderzoek... 51 Steriliteitscontrole... 53 Uitstrijk... 54 Uitstrijk MRSA/BRMO... 55 Urine algemeen... 56 Vruchtwaterkweek voor bacterieel onderzoek... 58 Waterkweek op Legionella... 59 Ziehl-Neelsen kleuring... 60 MATERIAAL VOOR AFNAME... 61 ALVO... 61 BAVO... 61 BBAC... 61 BHI... 62 BKFL... 62 BKFM... 62 BOKA... 63 DFTB... 63 EDT6... 63 FAEC... 64 LEEG... 64 LIQU... 64 MAAG... 65 PTRI... 65 STCO... 65 STX5... 66 VERZ... 66 WSTU... 66 INSTRUCTIES VOOR AFNAME - neus/keel-wat... 67 Laboratoriumbepalingen, materiaal 2

ADRES GEGEVENS Laboratorium klinische bacteriologie Lokatie: Hoofd laboratorium: Specialisatie: Soort onderzoek: L1 Noord en K1 Noord Dr. C.E. Visser Lab Klinische Bacteriologie bestaat uit de volgende units: Laboratorium voor Klinische Bacteriologie (inclusief Mycobacteriële en Mycologische diagnostiek) Mediabereiding Klinische bacteriologie: C. Hodiamont, Dr. R. van Ketel, Dr. L. Spanjaard, Dr. I. Spijkerman, Dr. C.E. Visser Moleculaire diagnostiek: B. de Wever Infectie preventie: Dr. L. Spanjaard (vanaf 1/10/2014 Dr. I. Spijkerman) Laboratorium voor Klinische Bacteriologie Kweek (inclusief mycobacteriën en schimmels) Diverse kleuringen Determinatie micro-organismen Gevoeligheidsbepaling van micro-organismen Moleculaire en serologische bepalingen Zie informatie Lab Klinische Virologie Openingstijden: Mediabereiding Bereiding van media ten behoeve van microbiologische diagnostiek en onderzoek. Werkdagen: 8.30-17.00 uur Weekend en feestdagen Zaterdag: 8:30-13:00 Zondag en feestdagen: 8:30-12:00 CITO s altijd in overleg met de dienstdoende arts-microbioloog (buiten kantoortijden bereikbaar via de telefooncentrale) ontvangst: Centrale afgifte balie (L1-205) moet binnen 24 uur na afname op het laboratorium worden afgegeven. In het weekend: in overleg met dienst doende arts-microbioloog Lab Klinische Bacteriologie bestaat uit de volgende units: Laboratorium voor Klinische Bacteriologie (inclusief Mycobacteriële en Mycologische diagnostiek) Mediabereiding Telefoonnummers: Voor vragen over alle bacteriologische diagnostiek: Logistiek: 63026 administratie/balie Vakinhoudelijk: 59492 voor o.a. IC, eerste hulp en chirurgie 59493 voor o.a. kindergeneeskunde, gynaecologie en urologie 59494 voor o.a. interne, longziekten en dermatologie 59199 voor infectiepreventie 59144 dienstdoend analist in het weekend Laboratoriumbepalingen, materiaal 3

LKP Laboratorium klinische parasitologie Lokatie: Hoofd laboratorium: Specialisatie: Soort onderzoek: Openingstijden: L1 noord (kamer 247) en K1 zuid Dr. T. van Gool Klinische parasitologie: Dr. T. van Gool Moleculaire diagnostiek: A. Bart Detectie en determinatie van parasieten uit diverse materialen Aantonen van antistoffen/antigenen in serum, liquor en feces Moleculaire diagnostiek op diverse parasieten Werkdagen: 8.30-17.00 uur CITO s buiten kantoortijden altijd in overleg met de dienstdoende tropenarts ontvangst: Centrale afgifte balie (L1-205) Telefoonnummers: Voor vragen over uitslagen: Secretariaat/administratie LKP toestel 63026 Voor specifieke vragen over parasitair onderzoek of afname van materiaal: Laboratorium voor Parasitologie toestel 65719 Voor vragen over parasitologische serologie : Logistiek: administratie virologie 65621 Vakinhoudelijk: parasitologie 65719 of sein 59648 Voor vragen over moleculair onderzoek: Toestel 63189, bij geen gehoor sein 63189 Laboratoriumbepalingen, materiaal 4

LKV Laboratorium klinische virologie Lokatie: K1 zuid en L1 zuid, Administratie: K1-121 Hoofd laboratorium: Specialisatie: Dr. J. Schinkel Lab Klinische Virologie bestaat uit de volgende units: AMM-moleculaire unit AMM-serologische unit AMM-kweek virologie Soort onderzoek: Klinische Virologie: Dr. J. Schinkel, Dr. K. Wolthers en Dr. H. Zaaijer Moleculaire diagnostiek: R. Molenkamp Moleculaire unit Detectie van DNA / RNA van micro-organismen Virale load Genotypering van micro-organismen Gevoeligheidsbepaling virussen Serologische unit Detectie van antistoffen tegen micro-organismen Detectie van antigeen Openingstijden: Kweek virologie Detectie virussen Gevoeligheidsbepaling virussen Virus typering middels kweek Werkdagen: 8.30-17.00 uur CITO s altijd in overleg met de dienstdoende arts-microbioloog (58871), buiten kantoortijden te bereiken via de centrale ontvangst: Centrale afgifte balie (L1-205) moet binnen 24 uur na afname op het laboratorium worden afgegeven. In het weekend: in overleg met dienst doende arts-microbioloog / viroloog Lab Klinische Virologie bestaat uit de volgende units: AMM-moleculaire unit AMM-serologische unit AMM-kweek virologie Telefoonnummers: Voor vragen over alle virologische diagnostiek: Logistiek: administratie 65621 Vakinhoudelijk: consultensein dienstdoende viroloog 58871 Voor vragen over bacteriologische serologie of moleculaire diagnostiek Logistiek: administratie virologie 65621 Vakinhoudelijk: administratie bacteriologie 63026 Voor vragen over parasitologische serologie : Logistiek: administratie virologie 65621 Vakinhoudelijk: administratie parasitologie 65719 Laboratoriumbepalingen, materiaal 5

Afname type Minimale Ascites steriele container en bloedkweekflessen ALVO, BKFL Dagelijks, buiten kantoortijden in overleg met de dienstdoende artsmicrobioloog Duur van onderzoek Banale kweek: 2-7 dagen (Grampreparaat binnen 1 dag) Steriele container: 2-8 C Bloedkweekflessen: in bloedkweekstoof Geen grote stickers op bloedkweekset plakken. Cito in overleg met de dienstdoende arts-microbioloog. Kweek in bloedkweekflessen is vaker positief. Een (cito) Grampreparaat hiervan is echter niet mogelijk. Microscopisch onderzoek, kweek en gevoeligheidsbepaling van significante pathogenen Normaal is ascites steriel Verdenking SBP (spontane bacteriële peritonitis) Laatste wijziging 7 augustus 2014 Laboratoriumbepalingen, materiaal 6

Afname type Minimale Duur van onderzoek BAL Laatste wijziging 5 augustus 2014 Broncho Alveolaire Lavage Bronchusspoelsel Brocho Alveolaire Lavage Steriele container ALVO 5 ml per onderzoek (bact) / 200 µl voor PCR inzenden met verschillende aanvraagformulieren/ordernummers voor de verschillende soorten onderzoek (banale kweek, schimmels, mycobacteriën, PCP, PCR TBC, Legionella, Mycoplasma, Chlamydophila psitacii en Chlamydophila pneumoniae) Dagelijks, buiten kantoortijden in overleg met de dienstdoende artsmicrobioloog Cito-bepalingen bacteriologie: in overleg met dienstdoende artsmicrobioloog Cito-bepalingen virologie: altijd overleggen met de viroloog op sein 58871 én afgeven op K1-121 Schimmelkweek: minimaal 1 maand (microscopie binnen 1 dag) Legionella kweek: minimaal 5 dagen TBC-kweek: minimaal 2 maanden (ZN preparaat binnen 1 dag) PCP: binnen 1 dag 2-8 C Alle materialen moeten bij 4 C worden bewaard en zo spoedig mogelijk bij de afdeling Medische Microbiologie op L1-205 in de koelkast worden gezet. Bloederige materialen geven minder goede resultaten Per aangevraagd onderzoek een apart aanvraagformulier/ordernummer inleveren Diverse microscopische technieken, kweek en gevoeligheidsbepaling van significante pathogenen Laboratoriumbepalingen, materiaal 7

Bartolinitiscyste kweek Steriele container Afname buissoort type code ALVO Minimale Dagelijks, buiten kantoortijden in overleg met de dienstdoende artsmicrobioloog Duur van onderzoek Banale kweek 2-7 dagen (Grampreparaat 1 dag) 2-8 C Cito in overleg met de dienstdoende arts-microbioloog Diverse microscopische technieken, kweek en gevoeligheidsbepaling van significante pathogenen Laatste wijziging 5 augustus 2014 Laboratoriumbepalingen, materiaal 8

Afname buissoort type code Minimale Beenmerg voor bacterieel en mycologisch onderzoek bloedkweekflessen, EDTA buis, schimmelcontainers, Leishmania buizen en preparaten BKFL, BKFM, ALVO, BHI 0,5-1,0 ml beenmerg per kweekfles (groen banale kweek, zwart mycobacteriën), enkele druppels aan containers met agar (nr. 300, voor schimmels en 4 preparaten (gemaakt door speciële hematologie) 200 µl voor PCR in ALVO Dagelijks, buiten kantoortijden in overleg met de dienstdoende artsmicrobioloog Duur van onderzoek Banale kweek: 2-7 dagen (Grampreparaat binnen 1 dag) Brucella kweek: minimaal 7 dagen Schimmelkweek: maximaal 1 maand (microscopie binnen 1 dag) Mycobacteriën: 2 maanden 35-37 C Alle voedingsbodems een half uur voor gebruik op kamertemperatuur brengen, na afname afgeven op laboratorium L1-205. inzenden met verschillende aanvraagformulieren/ordernummers voor de verschillende soorten onderzoek (banale kweek, schimmels, mycobacteriën). Beenmergset aanvragen en ophalen bij, L1-205, tel: 63026 Geen grote stickers op kweekflessen plakken. Het materiaal moet zo steriel mogelijk afgenomen en geënt worden. De beenmergset na enten zo snel mogelijk terug brengen naar het, L1-205 Cito in overleg met de dienstdoende arts-microbioloog Diverse microscopische technieken, kweek en gevoeligheidsbepaling van significante pathogenen Normaliter is beenmerg steriel Laatste wijziging 18 augustus 2014 Laboratoriumbepalingen, materiaal 9

Afname type Minimale Beenmerg voor parasitologisch onderzoek Beenmerg NNN-buizen en EDTA-buis NNN, EDT6 Het materiaal moet zo steriel mogelijk afgenomen en geënt worden. Maximaal 3 druppels aan NNN-buizen (nr. 121) toevoegen voor Leishmania Minimaal 1 ml toevoegen aan EDTA (voor PCR) 1x preparaat (gemaakt door speciële hematologie) 1x aanvraagformulier/ordernummer LKP Dagelijks tijdens kantoortijden Duur van onderzoek Duur onderzoek afhankelijk overleg met Parasitologie (tst 65719/ sein 65719) Giemsapreparaat 1 dag PCR voor Leishmania 2-5 dagen Leishmaniakweek: maximaal 4 weken 35-37 C Alle voedingsbodems een half uur voor gebruik op kamertemperatuur brengen, na afname afgeven op laboratorium L1-205. Beenmergset aanvragen en ophalen bij, L1-205, tel 63026 Bij afname van beenmerg voor Leishmania altijd contact opnemen met Parasitologie: tst 65719/ sein 65728 De beenmergset na enten zo snel mogelijk terug brengen naar het, L1-205 LKP Diverse microscopische technieken, kweek en PCR Laatste wijziging 18 augustus 2014 Laboratoriumbepalingen, materiaal 10

Afname type buissoort code Minimale Duur van onderzoek Biopt voor bacterieel, virologisch en mycologisch onderzoek Weefsel Weefsel steriele container met fysiologisch zout of glucose bouillon met biopten van verschillende locaties ALVO LEEG BBAC Dagelijks, buiten kantoortijden in overleg met de dienstdoende arts-microbioloog Cito in overleg met de dienstdoende arts-microbioloog PCR: zie Mycobacterium tuberculosis complex PCR Banale kweek: 2-7 dagen (Grampreparaat binnen 1 dag) Brucella kweek: minimaal 7 dagen Schimmelkweek: minimaal 2 weken (preparaat binnen 1 dag) TBC kweek: minimaal 2 maanden (ZN preparaat binnen 1 dag) Helicobacter kweek: minimaal 8 dagen Borrelia kweek: 2 maanden Virologisch odnerzoek: afh. Van aanvraag 2-8 C m.u.v. biopten voor Borrelia, deze moeten worden afgegeven op L1-205 Borrelia kweek na overleg met arts-microbioloog, LKV Diverse microscopische en moleculiare technieken, kweek en gevoeligheidsbepaling van significante pathogenen Laatste wijziging 7 augustus 2014 Laboratoriumbepalingen, materiaal 11

Onderzoek op: Afname type Minimale Duur van onderzoek Biopt / Darmbiopten voor parasitologisch onderzoek Darmbiopten voor parasitologisch onderzoek in dunne darm en colonbiopten onderzoek naar Giardia lambliae, Cryptosporidium spp, Cyclospora spp, Microsporidium spp, Strongyloides, Rectumbiopt: onderzoek naar Schistosoma spp, E. histolytica Duodenumbiopt Dunne darmbiopt Colonbiopt Rectumbiopt Jejunumbiopt dunne darm en colonbiopten byouxbottle met 2 ml gebufferde 0.9% NaCl n.v.t. n.v.t. Biopt opvangen in byouxbottle met 2 ml gebufferde 0,9% NaCl, na afname direct op het laboratorium (L1-247) afgeven, niet in de koelkast plaatsen. Ook feces in DFT inleveren. Bij verdenking op darmparasieten verdient degelijk fecesonderzoek, o.a met de DFT, de voorkeur. Dagelijks tijdens kantoortijden (op indicatie) Dunne darm en colonbiopten 1 dag voor onderzoek op: Giardia lamblia, Cryptosporidium spp. Cyclospora spp., Microsporidium spp. Strongyloides Rectumbiopt (1 dag) voor onderzoek op: Schistosoma spp. E. histolytica Jejunumbiopt 1 dag Kamertemperatuur, niet in de koelkast Ook feces in DFT inleveren. Bij verdenking op darmparasieten verdient degelijk fecesonderzoek, o.a met de DFT, de voorkeur. Diverse microscopische technieken Bij darmbiopten met verdenking op darmparasieten (zoals G. lamblia, Schistosoma spp etc) Laatste wijziging 7 augustus 2014 Laboratoriumbepalingen, materiaal 12

Afname type Duur van onderzoek Biopt / Huidbiopt voor parasitologisch onderzoek Skin snips Cutane Laishmania Huidlaesies Huidbiopten NNN-buizen, preparaat en epje NNN n.v.t. Skin snip behoort zo oppervlakkig te worden afgenomen dat de wond slechts wat wondvocht, maar geen bloed afgeeft. De huid mag slecht oppervlakkig worden schoongemaakt: te grondig ontsmetten van de huid kan er toe leiden dat de microfilaria zich uit dat deel van de huid terugtrekt. Skin snip dient te worden afgenomen van schouders, lendenen en kuiten. Huidbiopten behoren in de rand van de ulcus afgenomen worden. Analist dient bij afname aanwezig te zijn, materiaal wordt direct na afname verwerkt. Voor afname altijd contact opnemen met Parasitologie: tst 65719 of sein 65719 Bij onderzoek op Filaria tevens stolbloed insturen. Naam van patiënt, geboortedatum en afnamedatum op het materiaal vermelden. Dagelijks tijdens kantoortijden op indicatie Filaria spp minimaal 2 dagen Leishmania microscopie van biopt: 1werkdag PCR-Leishmania: 2-4 werkdagen Leishmaniakweek: van 1 tot 4 weken. Kamertemperatuur Analist dient bij afname aanwezig te zijn, materiaal wordt direct na afname verwerkt. Voor afname altijd contact opnemen met Parasitologie: tst 65719 of sein 65719 Bij onderzoek op Filaria tevens stolbloed insturen. Naam van patiënt, geboortedatum en afnamedatum op het materiaal vermelden LKP Diverse microscopische technieken, kweek en PCR Laatste wijziging 7 augustus 2014 Verdenking Onchocerca infectie (o.a. jeuk, andere huidafwijkingen, oogafwijking) Leishmania spp: diverse huidafwijkingen Laboratoriumbepalingen, materiaal 13

Afname type Minimale Duur van onderzoek LKV Blaasjesvocht Uitstrijk blaasbodem/blaasjesvocht Droge wattenstok in virusverzendmedium VVME Blaasje openen met klein mesje / scherp object. Vocht opvangen met droge wattenstok, met wattenstok goed over blaarbodem wrijven, houten steeltje afbreken, zodat de wattenkop in potje met virustransportmedium past, te verkrijgen bij de virologie via K1-121. (telefoon 65621). De meeste routine-bepalingen kunnen de volgende werkdag worden uitgevoerd mits het materiaal binnen is vóór 15:00 Alle materialen moeten bij 4 C worden bewaard en zo spoedig mogelijk bij de afdeling Medische Microbiologie op L1-205 in de koelkast worden gezet Cito-bepalingen altijd overleggen met de viroloog op sein 58871 én afgeven op K1-121 Laboratoriumbepalingen, materiaal 14

Afname type Minimale Duur van onderzoek LKV Blaasjes / Direct preparaat Koker met glaasjes VERZ Schrijf met potlood naam, patiëntnummer en afnamedatum op het matte deel van het objectglaasje. Open de blaar met een chirurgisch mesje en schraap over de blaarbodem met de botte kant. Strijk twee dunne laagjes cellen naast elkaar op het objectglaasje. De meeste routine-bepalingen kunnen de volgende werkdag worden uitgevoerd mits het materiaal binnen is vóór 15:00 Alle materialen moeten bij 4 C worden bewaard en zo spoedig mogelijk bij de afdeling Medische Microbiologie op L1-205 in de koelkast worden gezet Cito-bepalingen altijd overleggen met de viroloog op sein 58871 én afgeven op K1-121 Laboratoriumbepalingen, materiaal 15

Afname type Minimale Duur van onderzoek Bloed uit vingerprik voor parasitologisch onderzoek Dikke druppel Malaria Borrelia Babesiosis Trypanosoma Bloed Afname wordt door de analist van het LKP zelf gedaan. Vooraf contact opnemen met parasitologie: tst 65719 of sein 65719 Dagelijks, buiten kantoortijden in overleg met de tropenarts Malaria: 2 uur na afname Borrelia: 2 uur na afname Babesia: 2 uur na afname Trypanosoma: 2 uur na afname buiten kantoortijden in overleg met parasitoloog en/of tropenarts LKP Diverse microscopische technieken, antigeen testen en PCR Koorts na verblijf in de tropen Laatste wijziging 7 augustus 2014 Laboratoriumbepalingen, materiaal 16

Afname type buissoort code Minimale Duur van onderzoek Bloedkweek Sepsis Bloed BacT/ALERT FN en BacT/ALERT FA Plus BACTEC Plus Aerobic/F en BACTEC Plus Anaerobic/F (Intensive Care Volwassenen, PHANTASi trial) BacF/ALERT PF Plus (neonatologie) BKFL 8 10 ml bloed zorgt voor een optimale betrouwbaarheid van de bloedkweekflesjes. Kleinere volumina bloed kunnen worden gebruikt, bij neonaten (met een laag geboortegewicht), maar geven een lagere opbrengst. (Bij neonaten met een gewicht > 600 gram wordt minimaal 1 ml bloed afgenomen, bij een gewicht < 600 gram 0,5 ml bloed.) - Twee bloedkweeksets zijn in de regel voldoende, bij verdenking op endocarditis zijn 3 bloedkweeksets nodig. - Neem bloedkweken af voor start van antibiotica. - Neem altijd eerst de bloedkweek af en daarna eventuele andere bloedafnames.neem eerst de aerobe fles (groen, op Intensive Care Volwassenen blauw), dan de anaerobe fles (oranje), om luchtlekkage in de anaerobe fles te voorkomen. Op de neonatologie wordt één bloedkweekflesje afgenomen (geel). - Neem de tweede bloedkweekset minimaal 15 minuten na de eerste set af middels een nieuwe venapunctie. - Als een bloedkweek uit een CVL wordt afgenomen, dan moet er altijd ook een perifere bloedkweek worden afgenomen. - Verwijder het dopje van de bloedkweekflesjes, desinfecteer de rubberen insteekplaats van de bloedkweekflesjes en de huid van de patient en wacht 30 seconden tot deze droog zijn. - Neem bloed af volgens protocol - Vul bloedkweekflesjes met maximaal 10 ml bloed. Er zit vaak meer vacuum in de fles1; let daarom op, dat de bloed per fles niet meer dan 10 ml bedraagt. - Plak een ordersticker op elk flesje, plak deze niet over de barcode. Vermeld afnameplaats en indicatie voor afname bij de aanvraag in Epic (perifeer, CVL, PAC, arterielijn, etc.) Dagelijks Banale kweek: 7 dagen Brucella kweek: minimaal 7 dagen Bloedkweekflessen: in bloedkweekstoof Bij hele jonge kinderen eventueel minder bloed (PF flesje, blauwe dop). Als het bloed niet via een venapunctie, maar via een intraveneuze of intra-arteriële lijn is afgenomen dit op het aanvraagformulier vermelden. Informatie bij balie, L1-205, tel 63026. Geen grote stickers op kweekflessen plakken. Kweek en gevoeligheidsbepaling van geïsoleerde micro-organismen Positieve bloedkweken worden door de arts-microbioloog aan de Laboratoriumbepalingen, materiaal 17

aanvrager doorgebeld. Bloedkweek op mycobacteriën TBC-kweek in bloed Afname type Speciale TBC kweekfles met zwarte dop BKFM 3-5 ml per flesje Kweekmedium verkrijgbaar bij balie, L1-205, tel. 63026 of 65732 (TBC-laboratorium). Dagelijks Duur van onderzoek Maximaal 56 dagen Bloedkweekflessen in koelkast op gang L1-205 Geen grote stickers op kweekflessen plakken. Kweek Positieve bloedkweken worden door de arts-microbioloog aan de aanvrager doorgebeld. Bloed Serologie en PCR Afname type Serum/Stolbloed (serologie) STG5 5 ml Afname type Plasma/Volbloed (moleculair) buissoort Code EDT6 1 ml De meeste routine-bepalingen kunnen de volgende werkdag worden uitgevoerd mits het materiaal binnen is vóór 15:00 Alle materialen moeten bij 4 C worden bewaard en zo spoedig mogelijk bij de afdeling Medische Microbiologie op L1-205 in de koelkast worden gezet Cito-bepalingen altijd overleggen met de viroloog op sein 58871 én afgeven op K1-121 LKV,, LKP Laboratoriumbepalingen, materiaal 18

Afname type Duur van onderzoek CAPD kweek (Continue Ambulante Peritoneaal Dialyse) Buikvocht Dialysaat Spoelzak CAPD-zak 50mL cellstar tube en BacT/ALERT FN en BacT/ALERT FA Plus BKFL Zie bijzonderheden Van bloederige CAPD-containers wordt geen leukocytentelling gedaan. Sluit het koppelsysteem aan op de CAPD-zak. Vul de steriele container met 50 ml CAPD-vloeistof. Instructie vullen bloedkweekflesjes: - Neem eerst de aerobe fles (groen), dan de anaerobe fles (oranje), om luchtlekkage in de anaerobe fles te voorkomen. - Verwijder het dopje van de bloedkweekflesjes, desinfecteer de rubberen insteekplaats van de bloedkweekflesjes en het aanprikpunt van de CAPD-zak en wacht 30 seconden tot deze droog zijn. - Vul bloedkweekflesjes met maximaal 10 ml CAPD vloeistof. Er zit vaak meer vacuum in de fles; let daarom op, dat de bloed per fles niet meer dan 10 ml bedraagt. - Plak een ordersticker op elk flesje, plak deze niet over de barcode. Dagelijks, buiten kantoortijden in overleg met de dienstdoende arts-microbioloog Leukotelling: 1 dag Banale kweek: 2-7 dagen (Grampreparaat binnen 1 dag) Schimmelkweek: minimaal 2 weken TBC-kweek: minimaal 2 maanden (ZN preparaat binnen 1 dag) 2-8 C CAPD-spoelzak goed afsluiten!! Van bloederige CAPD-zakken wordt geen leukotelling gedaan. Cito in overleg met de dienstdoende arts-microbioloog Diverse microscopische technieken, kweek en gevoeligheidbepaling van significatie pathogenen Verdenking peritonitis Laboratoriumbepalingen, materiaal 19

Drainkweken Drain Afname type Steriele container STCO n.v.t. drainvocht zo aseptisch mogelijk in steriele container verzamelen Minimale Duur van onderzoek Kweek Laboratoriumbepalingen, materiaal 20

Afname type Minimale Duur van onderzoek Feces kweek voor bacterieel onderzoek (SSYC) Onderzoek op SSYC Onderzoek op fecespathogenen Ontlasting Deficatie Feces Fecescontainer FAEC Container voor 1/3 gevuld met feces Container voor 1/3 gevuld met feces, een representatief monster inclusief evt. aanwezig slijm en bloed inzenden Dagelijks tijdens kantoortijden Minimaal 1 dag 2-8 C Bij een patiënt met diarree die langer dan 3 dagen opgenomen is in het ziekenhuis wordt alleen diagnostiek verricht naar C. difficile. Uitzondering op deze regel zijn immunogecompromitteerde patiënten, (HIV, niertransplantatie, therapie met prednison of cytostatica, M. Crohn of colitis ulcerosa of de afdeling (kinder)hematologie). Bij deze patiënten wordt ook een PCR op Salmonella, Shigella, Campylobacter en Yersinia gedaan. Ook als de vraagstelling Clostridium difficile is. Bij kinderen onder de twee jaar wordt geen C. Difficile diagnostiek uitgevoerd. Op basis van klinische gegevens of op verzoek ook kweek op EHEC/STEC, Vibrio, Aeromonas en Pleisiomonas mogelijk. Indien > 3 dagen opname geen indicatie voor SSYC kweek, wel Clostridium difficile toxine bepaling Bij immuungecompromiteerde patiënten en kinderen beneden de 2 jaar wordt er standaard naar SSYC gekeken Laatste wijziging 27 maart 2015 Laboratoriumbepalingen, materiaal 21

Feces (vers) voor parasitologisch onderzoek Afname type Deficatie (vers) Ontlasting (vers) Poep (vers) Feces Fecescontainer FAEC Zie afname instructies Verse (warme) feces, maximaal 1 uur na productie (moet buiten koelkast blijven), direct afgeven aan analisten van LKP. Voor strongyloides verse feces ter grootte van 2 pingpong ballen, binnen 2 uur na productie afgeven op laboratorium. n.v.t. Minimale Dagelijks tijdens kantoortijden. Cito in overleg met de dienstdoende parasitoloog. Duur van onderzoek Amoeben: 1 dag Vegetatieve protozoa: 1 dag Protozoaire cysten': minimaal 2 dagen Microsporidia: minimaal 2 dagen Wormen: minimaal 2 dagen ZIE AFNAME CONDITIES: verse (warme) feces, maximaal 1 uur na productie (moet buiten koelkast blijven), direct afgeven aan analisten van LKP Feces direct op het laboratorium afgeven, niet in de koelkast plaatsen. Tevens ook een DFT insturen (zie ook Feces voor parasitologisch onderzoek in DFT). LKP Microscopie Afkortingen DFT: Dual-Feces Test Laatste wijziging 8 maart 2016 Bloed bij ontlasting (met name verdenking E. histolytica infectie) en verdenking Strongyloidiasis. Bij dit feces onderzoek ook altijd serologisch onderzoek naar deze infectie verrichten. Klachten o.a. maag-/darmklschten, diarre, soms diarree met bloed/slijn etc. Laboratoriumbepalingen, materiaal 22

Afname type Minimale Duur van onderzoek Feces voor parasitologisch onderzoek in DFT Deficatie (vers) Ontlasting (vers) Poep (vers) Feces Dual Feces Test DFTB 2 buizen Zie voor uitbebreide instructies afname formulier met illustraties bijgevoegd bij afname set. Feces verzamelen in container A zonder fixatief en container B met fixatief (dit moet van één portie feces). Met name bij zgn. doorspoel toilletten valt de ontlasting vaak direct in het water. Dit maakt het verzamelen extra lastig en de opbrengst van de parasitologisch onderzoek verminderen. Door voor de ontlastingproductie enkele langere stukken dubbelgevouwen toiletpapier op het wateroppervlak te laten vallen, wordt dit enigszins afgedekt. De ontlasting kan dan vanaf het papier verzameld worden. Patiënten met zichtbaar bloed op de ontlasting dienen in de containers behalve ontlasting met ook bloed en slijm te doen, omdat daar parasieten in kunnen zitten. Container A vullen tot in gestippeld gebied aangegeven op container en container B vullen tot niveau rode pijl aangegeven op container. Na het vullen de deksel stevig dichtdraaien. Container B met vloeistof even rustig schudden (ca 20 minuten) (container A niet schudden) Dagelijks tijdens kantoortijden 2-8 C of kamertemperatuur Potjes en protocol verkrijgbaar bij L1-205 Naam van patiënt, geboortedatum en afnamedatum op het materiaal vermelden LKP Diverse microscopische technieken en PCR technieken Maag/darmklachten, diarree, bloed/slijm etc Laatste wijziging 7 augustus 2014 Laboratoriumbepalingen, materiaal 23

Afname type Feces voor virologisch onderzoek Bouillon voor feces Feces BVIR Los virusverzendmedium en bouillon voor feces kan worden opgehaald op K1-121 Minimale Duur van onderzoek LKV De meeste routine-bepalingen kunnen de volgende werkdag worden uitgevoerd mits het materiaal binnen is vóór 15:00 Alle materialen moeten bij 4 C worden bewaard en zo spoedig mogelijk bij de afdeling Medische Microbiologie op L1-205 in de koelkast worden gezet Cito-bepalingen altijd overleggen met de viroloog op sein 58871 én afgeven op K1-121 Laboratoriumbepalingen, materiaal 24

Genitaal materiaal kweek / PCR Afname type Afname type Minimale Duur van onderzoek Cervix Introitus Urethra Vagina SOA kweken wattendrager in transportmedium en preparaat WSTU VERZ Transportmedium voor C. trachomatis en N. gonorrhoea PCR CTNG Swap Breng de wattenstok in contact met de te onderzoeken locatie en/of fluor. Draai de wattenstok een slag rond. De wattenstok na afname direct in transportmedium stoppen. Voor het maken van een grampreparaat een droge wattenstok ((WDRO) in contact brengen met de te onderzoeken locatie en/of fluor, een slag ronddraaien en direct over het objectglaasje strijken. Doe het objectglaasje in de transparante koker (VERZ) en plak er een patientensticker op. Het objectglaasje is niet steriel, derhalve de droge wattenstok weggooien na gebruik. Dagelijks, buiten kantoortijden in overleg met de dienstdoende artsmicrobioloog Cito in overleg met de dienstdoende arts-microbioloog Banale kweek (o.a. Gardnerella, gisten): 2-7 dagen (Grampreparaat binnen 1 dag, op verzoek Nugentscore) Trichomonas: 5 dagen 2-8 C Bij zwangeren wordt er specifiek op Groep B streptokokken gekweekt Kweken bij koorts post partum worden gekweekt op groep A en B streptokokken. Bij seksueel misbruik wordt er standaard naar alle bacteriële SOA s gekeken Diverse microscopische technieken, kweek en gevoeligheidsbepaling Laatste wijziging 5 augustus 2014 Laboratoriumbepalingen, materiaal 25

Afname Type Minimale Duur van onderzoek Gewrichtsvocht kweek voor bacterieel en mycologisch onderzoek Synoviaalvocht Knievocht steriele containers en/of bloedkweekset BKFL BKFM ALVO Dagelijks, buiten kantoortijdens in overleg met de dienstdoende artsmicrobioloog. Cito in overleg met de dienstdoende arts-microbioloog Banale kweek: 2-7 dagen (Grampreparaat binnen 1 dag) Schimmelkweek: minimaal 2 weken TBC-kweek: minimaal 2 maanden (ZN preparaat binnen 1 dag) Steriele container: 2-8 C Bloedkweek: in bloedkweekstoof Microscopische onderzoek, kweek en gevoeligheidsbepaling van significante pathogenen Normaliter is gewrichtsvocht steriel Laatste wijziging 5 augustus 2014 Laboratoriumbepalingen, materiaal 26

Glasvocht Endophthalmitis Corpus vitreum Kweek Afname buissoort Type spoelvloeistof in steriele container en/of bloedkweekflessen, biopt in steriele container met glucosebouillon of fysiologisch zout code BKFL BBAC ALVO bij < 1 ml minder betrouwbaar materiaal moet zo steriel mogelijk worden afgenomen in container en bloedkweekfles. Procedure (zie SOP "Glasvocht punctie met naald, handleiding" Idnummer 000002909) - naald inbrengen en glavocht optrekken 0,5 tot 1,0 ml. - glasvocht verdelen over eppendorf en 2 bloedkweekflessen. LET OP: de bloedkweekflessen staan onder hoog vacuum. Verdeel glasvocht dus eerst over 2 spuiten. Bij weinig glasvocht enkel groene (aerobe) kweekfles vullen. PCR Afname Type Steriele container ALVO 200 µl materiaal moet zo steriel mogelijk worden afgenomen in container Duur van onderzoek Laatste wijziging 5 augustus 2014 Dagelijks, buiten kantoortijdens in overleg met de dienstdoende artsmicrobioloog. Cito in overleg met de dienstdoende arts-microbioloog Banale kweek: 2-7 dagen (Grampreparaat binnen 1 dag) Steriele container: 2-8 C Bloedkweek: in bloedkweekstoof Bij kinderen jonger dan 1 maand wordt automatisch op gonokokken gekweekt Microscopische onderzoek, kweek en gevoeligheidsbepaling van significante pathogenen Laboratoriumbepalingen, materiaal 27

Afname Type Minimale Haar of huidschilfer voor schimmeldiagnostiek Onderzoek op schimmels Haar, haarwortel, huidschilfers steriele glazen petrischaal PTRI Dagelijks tijdens kantoortijden Duur van onderzoek Schimmelkweek: minimaal 4 weken (microscopie binnen 1 dag) 2-8 C Het is van belang dat de haarwortel ook wordt ingeleverd Glazen petrischaal aanvragen en ophalen bij, L1-205, tel: 63026 Microscopische onderzoek en kweek Laatste wijziging 5 augustus 2014 Laboratoriumbepalingen, materiaal 28

Inventarisatiekweken bij epidemie voor onderzoek op Klebsiella, Serratia en aminoglycoside ongevoeligen in afhankelijk van het soort inventarisatie Klebsiela/Serratia in keel, feces/rectum Aminoglycoside-ongevoeligen in keel, neus, feces/rectum Afname Type Kweekmateriaal op een wattendrager in Stuartmedium WSTU Minimale afhankelijk van het soort inventarisatie Klebsiela/Serratia in keel, feces/rectum Aminoglycoside-ongevoeligen in keel, neus, feces/rectum Dagelijks tijdens kantoortijden Duur van onderzoek Minimaal 3 dagen 2-8 C Contact over inventarisatiekweken bij epidemie(aanvragen/uitslagen) gaan altijd via de deskundigen infectiepreventie (ziekenhuishygiëneen infectiepreventie, sein: 59199 Kweek en gevoeligheidsbepaling van significante pathogenen Laatste wijziging 5 augustus 2014 Laboratoriumbepalingen, materiaal 29

Afname Type Minimale Inventarisatiekweken pasgeborenen voor bacterieel onderzoek in neus, navel en oor. Kweekmateriaal op een wattendrager in Stuartmedium WSTU Dagelijks tijdens kantoortijden Duur van onderzoek Minimaal 2 dagen 2-8 C Kweek en gevoeligheidsbepaling van significante pathogenen Laatste wijziging 5 augustus 2014 Laboratoriumbepalingen, materiaal 30

Afname Type buissoort code Afname Type IUVD (intra uteriene vrucht dood) kweek Intra uteriene vrucht dood kweek voor bacterieel en mycologisch onderzoek in uitstrijk, weefsel en vocht. Miskraam Abortus Kweek steriele container, wattendrager in transportmedium (Stuart, blauwe dop), eventueel transparant glaasje met koker (voor gram) ALVO WSTU VERZ Weefsel of vruchtwater op aseptische wijzen afnemen en in container doen. Bij gevaar voor uitdroging wat steriel fysiologisch zout toevoegen. Voor cervix uitstrijk zie genitale uitstrijk. Banale kweek en specifieke kweek op Groep B streptococcen en Listeria worden ingezet. PCR steriele container ALVO n.v.t. Indien mogelijk, werk aseptisch en zo steriel mogelijk. Biopt opvangen in steriele container met fysiologisch zout. Minimale Dagelijks, buiten kantoortijden in overleg met de dienstdoende artsmicrobioloog Duur van onderzoek Banale kweek: 2 dagen 2-8 C Er wordt specifiek gekweekt op Groep B streptokokken en Listeria Cito in overleg met de dienstdoende arts-microbioloog Kweek en gevoeligheidsbepaling van significante pathogenen Laatste wijziging 5 augustus 2014 Laboratoriumbepalingen, materiaal 31

Afname type Minimale Duur van onderzoek Jejunumvocht voor parasitologisch onderzoek Onderzoek op vegetatieve stadia van Giardia lambliae Container ALVO BAVO moet direct na afname worden afgegeven op het laboratorium van afdeling parasitologie L1-205 (niet in de koelkast). Dagelijks tijdens kantoortijden 1 dag Naam van patiënt, geboortedatum en afnamedatum op het materiaal vermelden. LKP Diverse microscopische technieken Maag/darmklachten Laatste wijziging 7 augustus 2014 Laboratoriumbepalingen, materiaal 32

Afname Type Minimale Kathetertip kweek voor bacterieel onderzoek Lijntip CVL tip steriele container STCO Dagelijks tijdens kantoortijden Duur van onderzoek Minimaal 4 dagen 2-8 C Controle is geen indicatie kweek! Urine inleveren in plaat van urinecatheters Kweek en gevoeligheidsbepaling van significante pathogenen Verdenking lijn gerelateerde infectie Laatste wijziging 5 augustus 2014 Laboratoriumbepalingen, materiaal 33

Afname Type buissoort code Afname Type Minimale Keelkweek op hemolytische streptokokken Kweek Stuartmedium + wattenstok voor kweek, bij verdenking Plaut-Vincent óók transparante koker met objectglas WSTU Breng de wattenstok in contact met de tonsillen. Draai de wattenstok een slag rond. De wattenstok na afname direct in transportmedium stoppen. Bij verdenking Plaut-Vincent een gram-preparaat maken: Voor het maken van een grampreparaat een droge wattenstok ((WDRO) in contact brengen met de tonsillen, een slag ronddraaien en direct over het objectglaasje strijken. Doe het objectglaasje in de transparante koker (VERZ) en plak er een patientensticker op. Het objectglaasje is niet steriel, derhalve de droge wattenstok weggooien na gebruik. PCR Naso-pharynx wattenstok of droge wattenstok WNAS, WDRO Swap n.v.t. Dagelijks tijdens kantoortijden Duur van onderzoek Minimaal 2 dagen 2-8 C Bij verdenking Plaut-Vincent preparaat voor Gramkleuring insturen. Kweek en gevoeligheidsbepaling van significante pathogenen Laatste wijziging 5 augustus 2014 Laboratoriumbepalingen, materiaal 34

Afname Type Minimale Kunst(stof) materialen kweek voor bacterieel onderzoek Steriele container ALVO steriel verwijderen en/of afknippen met een steriele schaar en inzenden in een steriele container, voor een optimaal onderzoek moet de kweek zo spoedig mogelijk na afname worden ingezet. Kunst(stof)materialen alleen voor kweek insturen bij een concrete verdenking op infectie niet als "routine" procedure bij verwijdering, inzenden van drainvloeistof verdient altijd de voorkeur boven het insturen van de drain zelf Dagelijks tijdens kantoortijden Duur van onderzoek Minimaal 2 dagen 2-8 C Kweek en gevoeligheidsbepaling van significante pathogenen Laatste wijziging 5 augustus 2014 Laboratoriumbepalingen, materiaal 35

Afname Type Liquor Liquor Kweek / PCR steriele container LIQU 0.5 ml Aseptisch/ steriele afname Minimale Dagelijks, buiten kantoortijden in overleg met de dienstdoende artsmicrobioloog Duur van onderzoek Banale kweek: 2-7 dagen (Grampreparaat binnen 1 dag) Schimmelkweek: minimaal 2 weken Mycobacteriënkweek: minimaal 2 maanden (ZN preparaat binnen 1 dag) Borreliakweek: 2 maanden 2-8 C Cito in overleg met dienstdoende arts-microbioloog Diverse microscopische technieken, kweek en gevoeligheidsbepaling van significante pathogenen Laatste wijziging 5 augustus 2014 Laboratoriumbepalingen, materiaal 36

Liquor voor parasitologisch onderzoek CSF Toxoplasmose onderzoek in liquor Trypanosoma onderzoek in liquor Liquor Afname type Steriele container LIQU Vooraf contact opnemen met parasitologie: tst 65719 of sein 65719 Direct na afname afgeven op het laboratorium L1-247 Minimale Dagelijks, buiten kantoortijden in overleg met parasitoloog of tropenarts Duur van onderzoek Toxoplasma: minimaal 1-3 dagen Trypanosoma: 2 uur na ontvangst LKP Microscopie, serologie, PCR Laatste wijziging 7 augustus 2014 Direct na afname afgeven op het laboratorium Buiten kantoortijden in overleg met parasitoloog of tropenarts Naam van patiënt, geboortedatum en afnamedatum op het materiaal vermelden. Laboratoriumbepalingen, materiaal 37

Afname Type Minimale Maaginhoud (nuchter) voor TBC kweek Steriele container ALVO vul de container maximaal Voor afname van maaginhoud moet een maagsonde aanwezig zijn of worden ingebracht. Direct na afname afgeven bij balie op L1-205 (< 1 uur). Dagelijks tijdens kantoortijden Duur van onderzoek TBC-kweek: minimaal 2 maanden Direct na afname afgeven bij balie op L1-205 Direct na afname afgeven bij balie op L1-205 Kweek Laatste wijziging 5 augustus 2014 Laboratoriumbepalingen, materiaal 38

Mondkweek voor bacterieel en mycologisch onderzoek Wattendrager in transportmedium en preparaat Afname buissoort Type code WSTU Minimale Dagelijks tijdens kantoortijden Duur van onderzoek Minimaal 2 dagen 2-8 C Kweek op gisten en/of verstoorde mondflora Kweek en gevoeligheidsbepaling van significante pathogenen Laatste wijziging 5 augustus 2014 Laboratoriumbepalingen, materiaal 39

Nagel slijpsel voor schimmeldiagnostiek en PCR Nagels Afname Type Glazen Petrischaal PTRI wat schraapsel, geen hele nagels insturen Glazen petrischaal aanvragen en ophalen bij, L1-205, tel: 63026. Minimale Dagelijks tijdens kantoortijden Duur van onderzoek Schimmelkweek: minimaal 4 weken (microscopie binnen 1 dag) 2-8 C Microscopische onderzoek, PCR en kweek Laatste wijziging 5 augustus 2014 Laboratoriumbepalingen, materiaal 40

Neuskweek voor bacterieel onderzoek Wattendragers in transportmedium Afname buissoort Type code WSTU Minimale Dagelijks tijdens kantoortijden Duur van onderzoek Minimaal 2 dagen 2-8 C Kweek op Staphylococcus aureus dragerschap Kweek en gevoeligheidsbepaling Laatste wijziging 5 augustus 2014 Laboratoriumbepalingen, materiaal 41

Afname Type Minimale Duur van onderzoek Neus/keelwat voor virologisch onderzoek Neus/keel-afnameset met virusverzendmedium kan worden opgehaald op L1-205 Afname set Neus/keelwat WCOP Zie de bijsluiter bij neus/keelwat De meeste routine-bepalingen kunnen de volgende werkdag worden uitgevoerd mits het materiaal binnen is vóór 15:00 Alle materialen moeten bij 4 C worden bewaard en zo spoedig mogelijk bij de afdeling Medische Microbiologie op L1-205 in de koelkast worden gezet Cito-bepalingen altijd overleggen met de viroloog op sein 58871 én afgeven op K1-121 Laboratoriumbepalingen, materiaal 42

Afname buissoort Type code Afname Type Obductie kweek Sectie materiaal Diverse soorten obductie materiaal Kweek (materiaal voor bacterieel onderzoek) in Diverse soorten obductiemateriaal, o.a. sputum, urine, liquor, feces, pussen, uitstrijken van diverse plaatsen steriele containers, wattendragers in transportmedium ALVO FAEC LIQU WSTU n.v.t. Alle materialen op aseptische wijze afnemen en in container doen. Bij gevaar voor uitdroging wat steriel fysiologisch zout toevoegen. Banale kweek, op indicatie ook schimmel kweek. PCR steriele containers ALVO n.v.t. in fysiologisch zout, evt met gaasjes, zonder conserveringsmiddel Minimale Duur van onderzoek Dagelijks tijdens kantoortijden Banale kweek: 2-7 dagen Schimmelkweek: minimaal 2 weken TBC-kweek: minimaal 2 maanden (ZN preparaat binnen 1 dag) 2-8 C Diverse microscopische technieken, kweek en gevoeligheid van significante pathogenen Laatste wijziging 5 augustus 2014 Laboratoriumbepalingen, materiaal 43

Afname Type Minimale Oogkweek voor bacterieel onderzoek Conjunctiva Bindvliesontsteking Hoornvliesontsteking wattendrager in transportmedium en preparaat WSTU VERZ Dagelijks, buiten kantoortijden in overleg met de dienstdoende artsmicrobioloog Duur van onderzoek Banale kweek: 2-7 dagen (Grampreparaat binnen 1 dag) 2-8 C Cito in overleg met de dienstdoende arts-microbioloog Bij kinderen jonger dan 1 maand wordt automatisch op gonokokken gekweekt Microscopisch onderzoek, kweek en gevoeligheidsbepaling van significante pathogenen Laatste wijziging 5 augustus 2014 Laboratoriumbepalingen, materiaal 44

Afname Type Minimale Duur van onderzoek Oogschraapsel Cornea Hoornvlies zweer kweek Door laboratoria aangeleverde media Oogschraapsel wordt door afnemer zelf op/in desbetreffende media geënt. Te beënten media ophalen bij, L1-205, tel:63026, na enten media tijdens kantooruren: bacteriologie L1 bellen (tst. 63026) dat kweekplaten eraan komen en persoonlijk in handen van Labmedewerker afgeven. Naam patiënt en OD of OS op objectglaasje schrijven met potlood. PROCEDURE: Zo nodig ooglidspreider inbrengen. Achter de spleetlamp met de oese materiaal van de ulcusbodem en rand afschrapen. Vrij 'stevig' schrapen, maar voorzichtig bij dreigende perforatie/descemetocele. Plaat enten volgens tekening: materiaal aanbrengen op de plaat met de oese, vervolgens uitenten in 3 richtingen steeds met een steriele nieuwe oese. Het uitenten kan het best in alle rust gebeuren als op alle platen materiaal is aangebracht (zie bijlage). Nadat de chocolade plaat met de oese is geënt, deze spatel eerst uitschudden in de bouillon (dit spaart bij weinig materiaal éénmaal schrapen). Kweken en uitstrijkjes in deze volgorde afnemen: (1) eerst de bruine voedingsbodem (chocolade agar) (2) de bouillon (thioglycolate) (3) een preparaat voor gramkleuring maken (4) de rode voedingsbodem (bloedagar), (5) de lichtgele (Sabouraud's agar), (6) 2e preparaat, voor schimmelkleuring. Dagelijks tijdens kantoortijden Banale kweek: 2-7 dagen Schimmelkweek: minimaal 2 weken 35-37 C Te beënte media ophalen bij, L1-205, tel:63026, na enten media retour afgeven bij balie L1-205 of buiten openingstijden op de balie plaatsen Microscopisch onderzoek, kweek en gevoeligheidsbepaling van significante pathogenen PCR Afname Type watstok voor PCR met witte dop WPCR 1 wattenstok Wordt door oogartsen zelf naar UMCU verstuurd Voor oogbiopten zie 'biopt algemeen'. Parasitologie Afname Type Steriele container STCO Laboratoriumbepalingen, materiaal 45

n.v.t. Analist dient bij afname aanwezig te zijn, materiaal wordt direct na afname verwerkt. Voor afname contact opnemen met parasitologie, tst 65719 of sein 65719. De öse/spatel na eenmalig gebruik desinfecteren, de voedingsbodem waarop het schraapsel wordt geënt is gecoat met bacteriën. Kan cito worden aangevraagd in overleg met de parasitoloog (sein 65728). materiaal wordt direct meegenomen door parasitologie analist Dagelijks, buitenkantoortijden in overleg met artsmicrobioloog/parasitoloog en/of tropenarts Duur van onderzoek Maximaal 4 weken De öse/spatel na eenmalig gebruik desinfecteren, de voedingsbodem waarop het schraapsel wordt geënt is gecoat met bacteriën. Kan cito worden aangevraagd in overleg met de parasitoloog (sein 65728) LKP Microscopie, kweek en PCR Indien positief, zeer waarschijnlijk oorzaak keratitis verder overleg met parasitologie 65719 of 65728 Keratitis en/of meningo-encephalitis Laboratoriumbepalingen, materiaal 46

Pleuravocht voor bacterieel onderzoek Afname Type Minimale steriele containers en/of bloedkweekset ALVO BKFL Oogschraapsel wordt door afnemer zelf op/in desbetreffende media geënt Dagelijks, buiten kantoortijden in overleg met de dienstdoende artsmicrobioloog Duur van onderzoek Banale kweek: 2-7 dagen (Grampreparaat binnen 1 dag) Steriele container: 2-8 C Bloedkweekset: in bloedkweekstoof Cito in overleg met de dienstdoende arts-microbioloog Microscopisch onderzoek, kweek en gevoeligheidsbepaling van significante pathogenen Pleuravocht is normaliter steriel Laatste wijziging 5 augustus 2014 Laboratoriumbepalingen, materiaal 47

Punctaat (pleuravocht, pericardvocht, gewricht, ascites) Pus Kweek Afname buissoort Type steriele container en eventueel bloedkweekset (bloedkweekset is niet geschikt voor mycobacterieel onderzoek code STCO BKFL n.v.t. Normaliter steriele lichaamsvochten kunnen, naast inzending in een steriele container, ook nog in bloedkweekflesjes worden ingezonden (pleuravocht, ascites, gewrichtsvocht) voor een grotere opbrengst van de kweek. Liquoren worden op het laboratorium in een bloedkweekflesje geënt en hoeven niet in bloedkweekflesjes ingeleverd te worden (zie liquoren). Voor het vullen van bloedkweekflesjes zie Bloedkweken. Dagelijks, buiten kantoortijden in overleg met de dienstdoende artsmicrobioloog Duur van onderzoek Banale kweek: 2-7 dagen (Grampreparaat binnen 1 dag) Schimmelkweek: minimaal 2 weken (microscopie binnen 1 dag) TBC-kweek: minimaal 2 maanden (ZN preparaat binnen 1 dag) 2-8 C Cito in overleg met de dienstdoende arts-microbioloog Bij inzending van pus in steriele container is meezenden van een uitstrijk op een objectglas niet nodig. Niet in spuit inzenden!!! Diverse microscopische technieken, kweek en gevoeligheidsbepaling van significante pathogenen PCR Afname Type Steriele container ALVO 0,5 ml n.v.t. Laboratoriumbepalingen, materiaal 48

Afname type Minimale Duur van onderzoek Saponine voor parasitologisch onderzoek Microfilariae STX5 5 ml Analist dient bij afname aanwezig te zijn voor directe verwerking van het materiaal. Vooraf contact opnemen met parasitologie, tst 65719 of sein 65719 Dagelijks tijdens kantoortijden 1 dag Naam van patiënt, geboortedatum en afnamedatum op het materiaal vermelden LKP Microscopie Laatste wijziging 7 augustus 2014 Laboratoriumbepalingen, materiaal 49

Afname Type Spiraalkweek voor bacterieel onderzoek IUD Pus spiraal KWEEK Steriele container of wattendrager in transportmedium en preparaat ALVO BAVO WSTU VERZ Minimale Duur van onderzoek n.v.t. n.v.t. Dagelijks, buiten kantoortijden in overleg met de dienstdoende artsmicrobioloog Cito in overleg met de dienstdoende arts-microbioloog Banale kweek: 2-7 dagen (Grampreparaat binnen 1 dag) Actinomyceskweek: minimaal 7 dagen 2-8 C Cito in overleg met de dienstdoende arts-microbioloog Er wordt standaard gekweekt op Actinomyces Microscopie, kweek en gevoeligheidsbepaling van significante pathogenen PCR Afname Type wattendrager zonder transportmedium ALVO, WPCR, of droge wattenstok met witte dop 1 wattenstok n.v.t. Laboratoriumbepalingen, materiaal 50

Sputum voor parasitologisch onderzoek Sputum Kweek Afname type Steriele Container ALVO BAVO n.v.t. uit diepe luchtwegen opvangen. inzenden met verschillende aanvraagformulieren/ordernummers voor de verschillende soorten onderzoek (banale kweek, schimmels, mycobacteriën, PCP, PCR TBC, Legionella, Mycoplasma, Chlamydophila psitacii en Chlamydophila pneumoniaw. Dat wil zegggen: een losse aanvraag voor elk onderzoek doen in EPIC. Dagelijks, buiten kantoortijden in overleg met de dienstdoende artsmicrobioloog Duur van onderzoek Banale kweek: minimaal 2 dagen (Grampreparaat binnen 1 dag) Schimmelkweek: minimaal 2 weken (microscopie binnen 1 dag) Legionellakweek: minimaal 5 dagen CF-kweek: minimaal 3 dagen (Grampreparaat binnen 1 dag) Mycobacteriën: minimaal 2 maanden (ZN-preparaat binnen 1 dag) Nocardia: 2-14 dagen (microscopie binnen 1 dag) 2-8 C Cito in overleg met de dienstdoende arts-microbioloog Per onderzoek een apart aanvraagformulier inleveren Diverse microscopische technieken, kweek en gevoeligheidsbepaling van significante pathogenen Sputum PCR Afname type Steriele Container ALVO 500 µl Dagelijks tijdens kantoortijden Duur van onderzoek Minimaal 1 dag voor respiratoire virusdiagnostiek neus/keelwat inleveren, geen sputum Sputum Parasitologie Onderzoek op Microsporidium Onderzoek op wormen (Paragonimus spp, Ascaris lumbricoides, Strongyloides stercoralis larven, Protoscolices van Echinococcus granulosis) Onderzoek pp protozoa (Cryptosporidiën oöcysten, Vegetatieve stadia van Entamoeba histolytica) Afname type Steriele Container ALVO BAVO n.v.t. Direct na afname afgeven op LKP L1-247 Dagelijks tijdens kantoortijden Duur van onderzoek Minimaal 1 dag Laboratoriumbepalingen, materiaal 51

LKP Diverse microscopische technieken en PCR Bij patiënten met AIDS en andere vormen van immuunsuppressie. Laatste wijziging 7 augustus 2014 Laboratoriumbepalingen, materiaal 52

Afname Type Duur van onderzoek Steriliteitscontrole voor steriliteitscontrole o.a. Packed cells Thrombocytensuspensie Preservatievloeistof Niertransplantatievloeistof Collinsvloeistof Beenmerg Infuusvloeistof i.v. voeding (couveuse) kraakbeenbank Botbank Pompbloed Tris buffer Water (op steriliteit) Kweek steriele container, buisje, slangetje ALVO n.v.t. voor steriliteitscontrole zoals packed cells, trombocytensuspensie, preservatievloeistof, niertransplantatievloeistof, iv voeding, materiaal kraakbeenbank of botbank, op steriele wijze in steriele container doen of in slangetje/ buisje (bloedproducten) aanleveren. Dagelijks tijdens kantoortijden Banale kweek: minimaal 7 dagen 2-8 C Cito in overleg met de dienstdoende arts-microbioloog Er wordt standaard gekweekt op Actinomyces Kweek en gevoeligheidsbepaling van significante pathogenen Laatste wijziging 5 augustus 2014 Laboratoriumbepalingen, materiaal 53

Afname Type buissoort code n.v.t. (mond, oog, neus) (wond) Uitstrijk In diverse materialen Kweekmateriaal inzenden op een wattendrager (blauwe dop) in Stuartmedium en prepraat op objectglas in plastic hoes voor grampreparaat. WSTU VERZ Verdachte lesies in mond uitstrijken en in transportmedium doen: kweek op gisten/schimmels, en eventueel banale kweek. Beide neusgaten (voorste deel) uitstrijken en in transportmedium doen: kweek op s.aureus/ MRSA dragerschap. Op indicatie verdachte lesies in neus uitstrijken op banale kweek en/of schimmels/gisten. Conjunctivae uitstrijken en in transportmedium doen, eventueel gram preparaat insturen: banale kweek, eventueel gram preparaat, specifieke kweek op gonococcen bij zuigelingen, overweeg bij zuigelingen PCR op chlamydia / gonorrhoe. Maak de wond voor de afname schoon met nacl 0.9% en/of gazen (of spoel uit onder de douche). Verwijder korsten exsudaat en restanten van lokale behandeling. Gebruik GEEN alcohol. Strijk met de wattenstok door het wondvocht/wondoppervlak, bij voorkeur zo diep mogelijk. Neem bij een wond hiervoor het schoonste gedeelte en niet langs de wondranden. Zonodig eerst de wattenstok bevochtigen bij een droge wond. Strijk met de wattenstok over het objectglas. Stop het objectglas terug in de koker en het wattenstokje in het buisje met medium. De glaasjes niet tegen elkaar aanleggen. Minimale Dagelijks, buiten kantoortijden in overleg met de dienstdoende artsmicrobioloog Duur van onderzoek Banale kweek: 2-7 dagen (Grampreparaat binnen 1 dag) 2-8 C Cito in overleg met de dienstdoende arts-microbioloog op wattendrager is niet geschikt voor onderzoek op mycobacteriën en schimmels. Het insturen van een Grampreparaat levert cruciale informatie op voor de beoordeling van de kweek Diverse microscopische technieken, kweek en gevoeligheidsbepaling van significante pathogenen Laatste wijziging 5 augustus 2014 Laboratoriumbepalingen, materiaal 54

Afname Type n.v.t. Minimale Uitstrijk MRSA/BRMO Kweek Stuartmedium + wattenstok voor kweek, steriele container WSTU ALVO BAVO n.v.t. Verdachte lesies in mond uitstrijken en in transportmedium doen: kweek op gisten/schimmels, en eventueel banale kweek. Beide neusgaten (voorste deel) uitstrijken en in transportmedium doen: kweek op s.aureus/ MRSA dragerschap. Op indicatie verdachte lesies in neus uitstrijken op banale kweek en/of schimmels/gisten. Conjunctivae uitstrijken en in transportmedium doen, eventueel gram preparaat insturen: banale kweek, eventueel gram preparaat, specifieke kweek op gonococcen bij zuigelingen, overweeg bij zuigelingen PCR op chlamydia / gonorrhoe. Dagelijks, buiten kantoortijden in overleg met de dienstdoende artsmicrobioloog Duur van onderzoek Banale kweek: 2-7 dagen (Grampreparaat binnen 1 dag) 2-8 C Cito in overleg met de dienstdoende arts-microbioloog op wattendrager is niet geschikt voor onderzoek op mycobacteriën en schimmels. Het insturen van een Grampreparaat levert cruciale informatie op voor de beoordeling van de kweek Diverse microscopische technieken, kweek en gevoeligheidsbepaling van significante pathogenen PCR Afname Type Wattenstok voor MRSA PCR WPCR n.v.t. n.v.t. Als de PCR-test wordt verricht, moet er altijd ook een kweek worden verricht, zie instructie bacteriële kweek. voor PCR MRSA moet op dezelfde wijze worden afgenomen als de kweken. Voor afname-instructie zie bacteriële kweek. Voor indicaties MRSA PCR zie SOP "MRSA, wijze van afname kweken en PCR" Laboratoriumbepalingen, materiaal 55

Urine algemeen Kweek Afname Type steriele container (NB niet in verzamel container met blauwe dop!) ALVO BAVO n.v.t. Goed gewassen plas opvangen: Bij het verzamelen van urine gaat u als volgt te werk: 1. Was eerst goed uw handen. 2. Open het kweeksetje bij de wasbak in het toilet. 3. Laat het water even stromen tot een aangename temperatuur bereikt is. 4. Maak de watten uit het bovenste bakje nat met het stromende water. 5. Maak het uiteinde van de urineweg met de natte watten schoon: 5a. Dames: met elke natte wat eenmaal van voor naar achter het gebied rond de urineweg schoonmaken. 5b. Heren: met elke natte wat eenmaal het uiteinde van de urineweg schoonmaken. 6. Plas het eerste beetje urine in het toilet. 7. Vang daarna de urine op in het onderste bakje (bakje niet aan de binnenkant aanraken). 8. Plas het laatste beetje urine weer in het toilet. 9. Giet de urine vanuit het bakje over in de urinecontainer(s). 10. Gooi het kweeksetje weg en lever de gevulde container(s) in. of doe een blaaspunctie.containers met blauwe deksel worden niet in behandeling genomen! Op aanvraagformulier vermelden of het een katheterurine betreft.voor aanvraag op mycobacteriën moet 3 maal een ochtendurine worden ingeleverd. Dagelijks, buiten kantoortijden in overleg met de dienstdoende artsmicrobioloog Duur van onderzoek Banale kweek: minimaal 1 dag TBC-kweek: minimaal 2 maanden (ZN preparaat binnen 1 dag) 2-8 C Cito in overleg met de dienstdoende arts-microbioloog Op aanvraagformulier vermelden of het een katheterurine betreft. Containers met blauwe deksel worden niet in behandeling genomen! Diverse microscopische technieken, kweek en gevoeligheidsbepaling van significante pathogenen PCR Afname Type steriele container ALVO 200 µl n.v.t. Parasitologie Schistosoma haematobium 24 uurs urine Microsporidia spp. Laboratoriumbepalingen, materiaal 56

Bilharzia in Schistosoma haematobium: 24 uurs urine Microsporidium spp: 3 porties urine Afname Type urine bokaal en/of urine container ALVO BAVO n.v.t. Voor Schistosomiasis: In grote verzamelbeker 24-uurs volume urine inleveren. Voor Microsporidiosis: 3 dagen achtereen urine in plastic beker met goed sluitende deksel inleveren Duur van onderzoek Schistosoma haematobium: minimaal 2 dagen Microsporidia spp.: minimaal 2 dagen 2-8 C Naam van patiënt, geboortedatum en afnamedatum op het materiaal vermelden. LKP Diverse microscopische technieken Schistosoma: haematurie, nierafwijkingen, positieve schistosoma serolgie en zoetwater contact in de tropen. Microspridia spp: bij patiënten met AIDS en andere vormen van immuunsuppressie. Laboratoriumbepalingen, materiaal 57

Afname Type Minimale Duur van onderzoek Vruchtwaterkweek voor bacterieel onderzoek Vliezen vruchtwater, vliezen Container ALVO Dagelijks, buiten kantoortijden in overleg met de dienstdoende artsmicrobioloog Cito in overleg met de dienstdoende arts-microbioloog Banale kweek: 2-7 dagen (Grampreparaat binnen 1 dag) 2-8 C Er wordt standaard op Listeria gekweekt Cito in overleg met de dienstdoende arts-microbioloog Microscopisch onderzoek, kweek en gevoeligheidsbepaling significante pathogenen Vruchtwater is normaliter steriel Verdenking Intra Uteriene Infect (IUI) Laatste wijziging 5 augustus 2014 Laboratoriumbepalingen, materiaal 58

Waterkweek op Legionella Afname Type Minimale in warm en koud water Flessen Alleen in overleg met deskundigen infectiepreventie, sein 59199 Duur van onderzoek Legionella kweek: minimaal 5 dagen 2-8 C Warm en koud water insturen Kweek Laatste wijziging 5 augustus 2014 Laboratoriumbepalingen, materiaal 59

Afname buissoort Type code Minimale Ziehl-Neelsen kleuring Kleuring op "zuurvaste staven" (Mycobacterium spp.) in diverse materialen : sputum, BAL, biopt, pus, biopt, liquor, urine, feces, nuchtere maaginhoud Steriele containers ALVO BAVO FAEC MAAG BBAC LIQU Dagelijks, buiten kantoortijden in overleg met de dienstdoende artsmicrobioloog Duur van onderzoek binnen 1 dag 2-8 C Cito in overleg met dienstdoende arts-microbioloog. De uitslag is binnen 24 uur bekend. Microscopisch onderzoek na kleuring vlg. Ziehl-Neelsen of met (fluorescerende) auramine Snel onderzoek op de aanwezigheid van Mycobacterium species Laatste wijziging 5 augustus 2014 Laboratoriumbepalingen, materiaal 60

MATERIAAL VOOR AFNAME ALVO Afbeelding: Volume: n.v.t. Kleur dop: rood : divers Artikelnr: 7984 BAVO Afbeelding: Volume: n.v.t. Kleur dop: wit deksel : divers Artikelnr: 13826 BBAC Afbeelding: Volume: Kleur dop: : Anticoagulantia: Artikelnr: n.v.t. goud divers (via lab) Laboratoriumbepalingen, materiaal 61

BHI Afbeelding: Volume: Kleur dop: : Anticoagulantia: Artikelnr: n.v.t. divers (via lab) BKFL Afbeelding: Volume: n.v.t. Kleur dop: groen - oranje : divers Artikelnr: (via lab) BKFM Afbeelding: Volume: n.v.t. Kleur dop: zwart : divers Artikelnr: (via lab) Laboratoriumbepalingen, materiaal 62

BOKA Afbeelding: DFTB Volume: n.v.t. Kleur dop: geel deksel : urine Anticoagulantia: Artikelnr: 13723 Afbeelding: EDT6 Volume: n.v.t. Kleur dop: bruin : feces Artikelnr: (via lab) Afbeelding: Volume: 6 Kleur dop: paars : volbloed Anticoagulantia: EDTA-K 2 Artikelnr: 13738 Laboratoriumbepalingen, materiaal 63

FAEC Afbeelding: Volume: n.v.t. Kleur dop: rood deksel + schepje : feces Artikelnr: 13831 LEEG Afbeelding: Volume: Kleur dop: : Anticoagulantia: Artikelnr: n.v.t. wit (via lab) LIQU Afbeelding: Volume: n.v.t. Kleur dop: rood : liquor Anticoagulantia: Artikelnr: 7984 Laboratoriumbepalingen, materiaal 64

MAAG Afbeelding: Volume: Kleur dop: : Anticoagulantia: Artikelnr: n.v.t. rood maaginhoud (via lab) PTRI Afbeelding: Volume: Kleur dop: : Anticoagulantia: Artikelnr: n.v.t. glazen petrischaal divers (via lab) STCO Afbeelding: Volume: Kleur dop: : Anticoagulantia: Artikelnr: n.v.t. rood divers Laboratoriumbepalingen, materiaal 65

STX5 Afbeelding: Volume: 5 Kleur dop: rood : serum Anticoagulantia: geen Artikelnr: 13736 VERZ Afbeelding: Volume: Kleur dop: : Artikelnr: n.v.t. transparant koker met glaasje divers (via lab) WSTU Afbeelding: Volume: Kleur dop: : Artikelnr: n.v.t. gecombineerde afnameset (voor kweek) divers (via lab) Laboratoriumbepalingen, materiaal 66

INSTRUCTIES VOOR AFNAME - neus/keel-wat In het pakket bevinden zich twee wattenstaafjes en een buisje met oranje virustransport medium. Het wattenstaafje met de dunne tip is de neuswat en die met de dikke tip is de keelwat. Na afname worden de stokken in één buisje met virustransport medium ingestuurd. Afname neuswat Laat de patiënt de neus snuiten. Neem het wattenstaafje met de dunne tip uit de verpakking, raak punt niet aan. Laat de patiënt het hoofd achterover buigen, leg een hand op het voorhoofd van de patiënt en duw met de duim de punt van de neus omhoog. Schuif het staafje voorzichtig in een neusgat tot je weerstand voelt. Hou het wattenstaafje 5 seconden op z n plek. Draai daarna het wattenstaafje 2 tot 3 keer rond en trek het voorzichtig terug. Voer deze procedure eventueel uit in andere neusgat indien eerste keer niet goed gaat. Open het buisje met transport medium. Steek de wattenstok in het buisje. Breek de wattenstok af bij het breekpunt in de schacht. Beschouw het resterende deel als besmet afval. Afname keelwat Pak het wattenstaafje met de dikke tip en laat patiënt mond openen en eventueel Aaaa zeggen. Gebruik eventueel een spatel om de tong plat te maken. Strijk de wattenstaaf eerst langs de farynxboog en vervolgens voorbij de tonsillen, tegen de achterwand van de keel. Open opnieuw het buisje met transport medium. Steek de wattenstok in het buisje. Breek de wattenstok af bij het breekpunt in de schacht. Beschouw het resterende deel als besmet afval. Verpakking afname materiaal Plaats keel- en neuswat in hetzelfde virus transportmedium buisje. Sluit het buisje secuur af. Stop de buis in de safety bag. Verwijder de plastic beschermlaag van de plakrand. Sluit de safety bag stevig af. Stuur materiaal naar L-1 Centrale balie Medische Microbiologie Vergeet niet een aanvraag formulier in te vullen of EPIC te gebruiken voor het toekennen van een ordernummer en ordernummer op het buisje plakken. Laboratoriumbepalingen, materiaal 67