Nieuwsbrief. De AOW gaat later in! In deze nieuwsbrief o.a.: Colofon. De AOW gaat later in. Hoe staat het fonds ervoor? Het financieel crisisplan

Vergelijkbare documenten
Uw pensioen in onzekere tijden

brochure pensioen in zicht Pensioen in zicht

2011 in het kort TOELICHTING OP HET JAARVERSLAG

Toelichting. Uniform Pensioenoverzicht Uitkeringsovereenkomst

Datum Briefnummer Behandeld door Doorkiesnummer N.W. Dijkhuizen 630

Pensioenactualiteiten

7. Bouw ik nu meer/minder op? Bij Coop Pensioenfonds bouwt u 1,64% op (2016). Bij BPFL gaat u 1,875% opbouwen (2016).*

Stichting Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief

NIEUWSBRIEF Juni 2015

Extra informatie pensioenverlaging

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Pensioennieuws is een uitgave van het Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie en het Vroegpensioenfonds voor de Baksteenindustrie

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Wijziging pensioenregeling

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Hoe is uw pensioen geregeld?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Flexibiliseren van uw pensioen

Verkort Jaarverslag 2013

RBS pensioen update. Van premie tot pensioen

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

15 vragen en antwoorden over de veranderingen in de pensioenregeling

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Delta Lloyd Levensverzekering NV

Wat krijg je in onze pensioenregeling?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Delta Lloyd Levensverzekering NV

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

VERKORT JAARVERSLAG 2017

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Ingang Ouderdomspensioen

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Flexibiliseren van uw pensioen

Flexibiliseren van uw pensioen

Wat krijg je in onze pensioenregeling?

De dekkingsgraad van het Pensioenfonds is bijna elke maand anders. Dat komt vooral door de rentestand en onze beleggingsopbrengsten.

Extra nieuwsbrief. De positie van het pensioenfonds. Mei Waarom een extra nieuwsbrief?

Wanneer gaat u met pensioen: eerder of later? AOW-leeftijd verschuift opnieuw

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Toelichting Uniform Pensioenoverzicht gewezen deelnemer

Uw pensioen bij Avebe Over wat er voor u belangrijk is als het om uw pensioen gaat. Pensioenfonds Avebe

Shell Pensioenfonds en het AOW-gat. Stefan Tabak

Pensioen. Laatste kans! Je kunt nog tot 1 juli kiezen voor een pensioen voor je partner. In deze nieuwsbrief:

CAPGEMINI PENSIOENFONDS. Wat krijgt u in onze pensioenregeling? Hoe is uw pensioen geregeld?

Uw persoonlijke gegevens De heer X. Deelnemer Geboren op: 2 januari 1972 Deelnemersnummer: Uw partner Y. Partner Geboren op: 5 februari 1975

Verkort jaarverslag 2017 Pensioenfonds Cargill

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

1 Inleiding. Wanneer ga jij met pensioen Versie: Pagina: 3 van 7

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Via deze brief krijgt u verdere (achtergrond)informatie over de huidige situatie en wat dit voor uw pensioen betekent.

Wat is nu precies de rol van de werkgever, de vakbonden en het bestuur van het pensioenfonds?

Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief

StichtingPensioenfondsNIBC

PSL. Wat krijgt u in onze pensioenregeling? Hoe is uw pensioen geregeld?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Jaarbericht Terugblikken en vooruitkijken. delta lloyd pensioenfonds

Pensioenfonds Robeco. Populair Jaarverslag 2014

HET JAAR 2018 VAN SSPF IN HET KORT. Stichting Shell Pensioenfonds

Pensioenfonds Vopak Individueel pensioenbeleggen. Pagina. Bijna met pensioen

Toelichting Uniform Pensioenoverzicht gewezen deelnemer

Hoe is uw pensioen geregeld?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Met pensioen. Keuze 1: Pensioendatum. Keuze 3: Wijzigen van verhouding in ouderdomsen partnerpensioen. Keuze 2: Inkopen overbruggingspensioen

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

MET PENSIOEN. Keuzes maken. Maak uw keuzes makkelijk snel met de. pensioenplanner!

Kies uw eigen pensioen. Later = Nu

Je bouwt partnerpensioen op met de pensioenregeling van Pensioenfonds Detailhandel. Voor je kinderen is er wezenpensioen.

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Wat krijg je in onze pensioenregeling?

Presentatie met uitleg per slide

Pensioen Nieuws. #8 december 12

MET PENSIOEN. Keuzes maken. Maak uw keuzes makkelijk en snel met de. pensioenplanner!

StichtingPensioenfondsNIBC

Voorbeeld van de gevolgen van de maximering van het pensioengevend salaris op

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Pensioen Meer informatie over uw pensioenregeling. Pensioenfonds Avebe

Wanneer ga jij met pensioen?

Pensioenfonds Robeco. Investeer ook even in jezelf. Bijna met pensioen

Pensioenfonds Robeco. Investeer ook even in jezelf. Bijna met pensioen

Bulletin. Heb ik straks genoeg geld?

stichting jan huysman wz.fonds

Toelichting Uniform Pensioenoverzicht

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

1. Waarom moet het pensioenfonds ANWB extra maatregelen nemen?

Toelichting Uniform Pensioenoverzicht 2017 Uitkeringsovereenkomst

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Transcriptie:

Nieuwsbrief Nieuwsbrief nummer 8 van Stichting Pensioenfonds Campina - oktober www.pensioenfondscampina.nl De AOW gaat later in! In de vorige nieuwsbrief zijn we al ingegaan op de latere ingangsdatum van de AOW. Na de verkiezingen hebben VVD en PvdA besloten tot een snellere verhoging naar 67 jaar. Dat voorstel is nu nog geen wet. Welke ingangsdatum voor u zal gaan gelden, kunt u aflezen uit de onderstaande tabel. Deze tabel geldt alleen wanneer er verder niets wijzigt en het voorstel van VVD en PvdA ongewijzigd tot wet wordt verheven. In deze nieuwsbrief o.a.: De AOW gaat later in Hoe staat het fonds ervoor? Het financieel crisisplan U bent geboren: U krijgt AOW in: U bent dan: Vóór 1 januari 1948 65 Na 31 december 1947 en vóór 1 december 1948 2013 65 en 1 maand Na 30 november 1948 en vóór 1 november 1949 2014 65 en 2 maanden Na 31 oktober 1949 en vóór 1 oktober 1950 2015 65 en 3 maanden Na 30 september 1950 en vóór 1 juli 1951 2016 65 en 6 maanden Na 30 juni 1951 en vóór 1 april 1952 2017 65 en 9 maanden Na 31 maart 1952 en vóór 1 januari 1953 2018 66 Na 31 december 1952 en vóór 1 september 1953 2019 66 en 4 maanden Na 31 augustus 1953 en vóór 1 mei 1954 2020 66 en 8 maanden Na 30 april 1954 en vóór 1 januari 1955 2021 67 Bij ons pensioenfonds gaat het levenslange ouderdomspensioen in op de eerste van de maand waarin de deelnemer 65 jaar wordt. Dat is ook de datum waarop een eventueel vroegpensioen (Flexuz) eindigt. Bij de opbouw van het levenslange ouderdomspensioen is rekening gehouden met een gelijktijdige ingang van de AOW. Kortom: ouderdomspensioen en AOW gaan op dezelfde datum in. Colofon Reageren: Pensioenfonds Campina Houttuinlaan 4, 3447 GM Woerden e pensioenfonds@campina.com t 0348 485985 f 0348 485999 Maar sinds 1 april van dit jaar zit daar al een klein verschil tussen. De AOW gaat sindsdien in op de precieze dag dat iemand 65 jaar wordt en niet meer op de eerste Vervolg op pagina 2 Toezending aan: Actieve deelnemers en gepensioneerden van Stichting Pensioenfonds Campina 1

Nieuwsbrief nummer 8 van Stichting Pensioenfonds Campina - oktober Vervolg van pagina 1 dag van de maand. Iemand die op de 20ste van de maand is geboren, ontvangt in de maand van de 65e verjaardag dus 19 dagen geen AOW. Het bieden van een oplossing hiervoor zou voor een pensioenfonds tot een erg ingewikkelde regeling leiden. We gaan er vanuit dat iedereen een gemis aan AOW van maximaal 30 dagen zelf kan overbruggen. Afhankelijk van uw recht op AOW is de tijdelijke maandelijkse verhoging van het ouderdomspensioen gelijk aan de AOW voor gehuwden (momenteel 799), voor gehuwden met recht op een partnertoeslag (momenteel 1.597) of voor ongehuwden (momenteel 1.145). Werkte u parttime, dan gelden voor de tijdelijke verhoging evenredig lagere bedragen. Wat zijn de gevolgen en hoe kunnen deze worden opgevangen? Vanaf 2013 komt er nu een maand gemis aan AOW bij. In de jaren daarna nog meer. Als u nog werkt, dan kunt u doorwerken tot het moment waarop de AOW voor u ingaat. De CAO staat dit toe. Vanaf de eerste dag van de maand waarin u 65 wordt, ontvangt u dan ook al uw levenslange ouderdomspensioen van het pensioenfonds. Bent u al gestopt met werken, dan kunt u niet meer kiezen voor doorwerken. Er is aangekondigd dat er voor deze mensen een tegemoetkoming komt (AOWoverbruggingspensioen of voorschotregeling). Hoe die tegemoetkoming er uit zal zien, is nu nog niet bekend. Ook is onduidelijk of iedereen daarvan gebruik kan maken. Regeling pensioenfonds Vanwege de onzekerheden over de tegemoetkoming van de overheid, heeft het bestuur besloten om zelf met een oplossing hiervoor te komen. Deze is in eerste instantie bedoeld voor mensen bij wie de AOW in 2013, 2014 of 2015 ingaat. U bent niet verplicht om deze oplossing te kiezen. Die oplossing is dat u tijdelijk een hoger ouderdomspensioen krijgt, totdat de AOW ingaat. Daarna valt uw levenslange ouderdomspensioen wat lager uit. Hoeveel lager uw ouderdomspensioen uitvalt, wordt bepaald aan de hand van een factor. Het bestuur heeft voor de komende 3 jaar de volgende factoren vastgesteld. Geboren na en 31-12-1947 30-11-1948 31-10-1949 geboren voor 01-12-1948 01-11-1949 01-10-1950 AOW-ingang in 2013 2014 2015 Op leeftijd 65 en 1 maand 65 en 2 maanden 65 en 3 maanden Factor 0,066 0,132 0,196 Factoren voor de AOW-ingang na 2015 zullen, als dat dan nog nodig is, op een later tijdstip worden vastgesteld. Hoe de regeling van het pensioenfonds werkt, kunnen we het beste uitleggen met een voorbeeld. Stel, er is een deelnemer die geboren is op 12 juli 1949. Hij heeft een bruto ouderdomspensioen van 6.000 per jaar ( 500 per maand). Hij ontvangt gedurende 2 maanden geen AOW. In die periode wil hij een extra ouderdomspensioen hebben ter grootte van de AOW-uitkering voor gehuwden met een volledige partnertoeslag (momenteel bruto 1.597). De deelnemer kiest voor de regeling van het pensioenfonds. Hiervoor levert hij een deel van zijn levenslange ouderdomspensioen in. Dat is 0,132 (factor) * 1.597 = 211 bruto. In plaats van 6.000 bruto per jaar wordt het levenslange ouderdomspensioen voortaan 5.789 bruto per jaar. Die wijziging werkt ook door in de eerste twee maanden van het ouderdomspensioen. In die maanden ontvangt de deelnemer 1/12e deel van 5.789 ( 482) plus de afgesproken extra uitkering van 1.597. In totaal dus 2.079 bruto per maand. Na die twee maanden ontvangt hij levenslang 482 in plaats van 500 per maand. Wat moet ik doen? Hoe de tegemoetkoming van de overheid eruit ziet, is nu nog niet bekend. Wanneer blijkt dat u daarvoor in aanmerking komt, dan kunt u daar natuurlijk voor kiezen. Aangenomen wordt dat de Sociale Verzekeringsbank, die de AOW uitkeert, u hiervoor tijdig zal benaderen. Komt u niet in aanmerking voor de tegemoetkoming via de overheid, of vindt u die regeling ongunstig? Dan kunt u kiezen tussen zelf overbruggen óf de regeling van het pensioenfonds. Enige maanden voordat u 65 wordt, krijgt u van het pensioenfonds een brief. Daarin staat hoe u voor de regeling kunt kiezen. Vragen? Het is best ingewikkeld. Zit u nog met vragen, aarzel dan niet om contact op te nemen met het pensioenfonds. E-mail heeft daarbij onze voorkeur. 2

Nieuwsbrief nummer 8 van Stichting Pensioenfonds Campina - oktober Hoe staat het fonds ervoor? Dekkingsgraad, wat is dat ook alweer? De verhouding tussen de bezittingen van het fonds en de schulden. Zijn de schulden en bezittingen gelijk aan elkaar, dan is de dekkingsgraad 100%. Zijn de bezittingen meer waard dan de schulden, dan is de dekkingsgraad hoger dan 100% en omgekeerd lager. Bij een dekkingsgraad onder de 100% kan het pensioenfonds uiteindelijk niet alle schulden betalen. De bezittingen bestaan vrijwel geheel uit beleggingen die met de ontvangen premies zijn gekocht. Ook beleggingsopbrengsten worden weer belegd als ze niet direct nodig zijn om de pensioenen te betalen. De belangrijkste schuld zijn de pensioenen die we in de toekomst nog moeten betalen. Dat kan de volgende maand al zijn, maar ook pas over 40 jaar. In dat laatste geval nemen we als schuld natuurlijk niet het bedrag op dat over 40 jaar moet worden betaald, maar een lager bedrag. We ontvangen immers nog 40 jaar beleggingsopbrengst, dus we hoeven dat bedrag nu nog niet volledig beschikbaar te hebben. Het lagere bedrag voor een toekomstig uit te betalen pensioen, noemen we de contante waarde. De totale pensioenschuld van het fonds bestaat uit een paar honderdduizend toekomstige pensioenbetalingen. Daarbij is steeds rekening gehouden met beleggingsopbrengsten die in de toekomst nog worden ontvangen. Daalt het rentepeil, dan mogen we met minder toekomstige beleggingsopbrengsten rekening houden. We moeten dan een hogere schuld opnemen. Daardoor daalt de dekkingsgraad en dat gaat soms heel erg hard. In voorgaande nieuwsbrieven hebben we u steeds geïnformeerd over de actuele financiële situatie van het fonds. Dat doen we aan de hand van de dekkingsgraad. Dat is geen woord dat dagelijks wordt gebruikt, dus leggen we dat in het kader nog eens uit. De wetgeving schrijft voor over welke dekkingsgraad een pensioenfonds minimaal moet beschikken. Die dekkingsgraad is voor elk pensioenfonds anders en wordt ook wel aangeduid als het minimaal vereist eigen vermogen. De exacte hoogte hangt af van een berekening die maximaal op 105% uitkomt. In de media wordt meestal deze 105% genoemd als graadmeter. Dat hebben wij ook steeds gedaan, maar vanaf nu noemen we de precieze hoogte die voor ons pensioenfonds geldt, namelijk 104,1%. Het moment waarop we moeten beschikken over het minimaal vereist vermogen komt namelijk dichterbij. Op 31 december 2013 moet ons fonds deze dekkingsgraad van 104,1% hebben bereikt. Daar zitten we nog niet op. Eind april was de dekkingsgraad 95,1%. Het verloop daarna tot eind september ziet u in bijgaande grafiek. Verloop dekkingsgraad, bezittingen en schulden vanaf eind april Dekkingsgraad in procentpunten 105 101 97 93 89 85 april mei juni juli augustus Dekkingsgraad Bezittingen Schulden september Eind september was de dekkingsgraad 96,1%. We zijn dus sinds eind april wel iets gestegen, maar onvoldoende om de dalende rente bij te kunnen benen. Wat die rente betreft, hebben pensioenfondsen enige verlichting gekregen: vanaf eind september mogen we van een iets hogere rente uitgaan voor de pensioenen die pas 1250 1220 1190 1160 1130 1100 Waarde in miljoenen euro Vervolg op pagina 4 3

Nieuwsbrief nummer 8 van Stichting Pensioenfonds Campina - oktober Vervolg van pagina 3 over 21 jaar of later worden uitgekeerd. De schuld die daarvoor moet worden opgenomen (contante waarde; zie het kader), wordt daardoor iets lager. Daartegenover staat dat de levensverwachtingen weer verder zijn gestegen. Daarvoor moest de schuld aan pensioenen eind september met 1% worden verhoogd. Eind van dit jaar moeten we iets boven de 100% dekkingsgraad zitten om eind 2013 de 104,1% te halen. Als dat niet lukt, dan moet het pensioenfonds maatregelen nemen. Dat kan een pensioenverlaging zijn. Begin februari 2013 beslist het bestuur daarover. Als het een pensioenverlaging wordt, dan zal die op 1 april 2014 daadwerkelijk moeten worden doorgevoerd. Als de dekkingsgraad na het besluit in februari 2013, maar vóór eind 2013, alsnog boven de 104,1% komt, dan vervalt de aangekondigde pensioenverlaging. Op onze website kunt u het verloop van de dekkingsgraad volgen. Rond de 20ste van de maand worden de gegevens van de afgelopen maand toegevoegd. Afscheid Hans de Rijk De medewerk(st)ers van het pensioenbureau verzorgen de vastlegging van uw pensioenaanspraken en de tijdige uitbetaling van het pensioen. Vooral dat laatste is erg belangrijk. Zijn we ook maar iets te laat, dan kunnen we rekenen op de nodige telefoontjes. Al sinds 1974 heeft Hans de Rijk de uitbetaling van het pensioen mede verzorgd. De eerste jaren nog voor Pensioenfonds Melk Unie, dat later is opgegaan in pensioenfonds Campina. Inmiddels gaat het om ruim 6.500 betalingen per maand. Ook bij de meer ingewikkelde pensioneringsvoorstellen is Hans nauw betrokken. Veel (toekomstig) gepensioneerden met vragen over hun pensioen hebben Hans de afgelopen jaren aan de lijn gehad. Daar gaat nu verandering in komen. Per 1 februari 2013 gaat hij met pensioen, maar feitelijk stopt hij al eind november. Voor het pensioenbureau en het fonds verdwijnt met zijn vertrek veel parate kennis over de regelingen uit het verleden. Maar nog meer zullen we een collega moeten missen die met betrokkenheid en veel gevoel voor collegialiteit elke maand opnieuw er (mede) voor zorgde dat de pensioenen op tijd konden worden uitbetaald. Bestuur en pensioenbureau willen hem langs deze weg hartelijk bedanken voor zijn inzet voor het pensioenfonds. We wensen hem en zijn echtgenote een lang en gezond pensioenleven toe. 4

Nieuwsbrief nummer 8 van Stichting Pensioenfonds Campina - oktober Financieel crisisplan Pensioenfondsen moeten sinds 1 mei beschikken over een financieel crisisplan. Ook wij hebben inmiddels zo n plan. Daarin staat wat het bestuur doet als het pensioenfonds in een crisissituatie terechtkomt. Van een crisissituatie is sprake als de dekkingsgraad tot een niveau daalt waarbij, zonder verlaging van pensioen, met het huidige premie- en beleggingsbeleid niet binnen 3 jaar kan worden hersteld tot de minimaal vereiste dekkingsgraad. Bij ons is dat dus 104,1%. Het niveau waarbij sprake is van een crisissituatie is afhankelijk van de rentestand en ligt tussen de 90% en 100%. De maatregelen die het pensioenfonds zelfstandig kan nemen bij een lage dekkingsgraad zijn: verlaging of stopzetting van de jaarlijkse aanpassing (indexatie) van de pensioenen van gepensioneerden en slapers. Deze maatregel is overigens al sinds begin 2009 van kracht; verlaging van het pensioen van alle verzekerden. Premieverhoging kan natuurlijk ook helpen, maar daarvoor is de instemming nodig van FrieslandCampina en/of de actieve deelnemers. Mutaties in bestuur en verantwoordingsorgaan In verband met zijn werkzaamheden buiten Nederland heeft de heer Anton Ooijen, bestuurslid namens de werkgevers, zijn bestuurslidmaatschap neergelegd. Voor hem in de plaats heeft FrieslandCampina de heer Carel Hammer als bestuurslid voorgedragen. De heer Hammer is niet afkomstig uit de onderneming. Hij is actuaris en tevens bestuurslid van enige andere pensioenfondsen. Ook bij het Verantwoordingsorgaan is er een wisseling van de wacht, eveneens vanwege een uitzending naar het buitenland. Werkgeverslid Peter van der Hoek is onlangs op voordracht van FrieslandCampina vervangen door Dries Nagtegaal. Ook hij is afkomstig van buiten de onderneming en ook zowel actuaris als bestuurslid van enige andere pensioenfondsen. Het bestuur wil langs deze weg Anton en Peter hartelijk bedanken voor hun jaren lange inzet voor het pensioenfonds en heet hun opvolgers van harte welkom. 5

Nieuwsbrief nummer 8 van Stichting Pensioenfonds Campina - oktober PensioenAPK Vrijwel dagelijks worden we via de media gewezen op de noodzaak om ons meer te verdiepen in ons pensioen. In de praktijk blijkt echter dat veel mensen daar geen zin in hebben, omdat het voor velen iets is dat ver in de toekomst ligt. Zodra je met pensioen bent, weet je via de bankafrekening precies waar je aan toe bent. Daarnaast is het allemaal erg ingewikkeld. Het liefst horen we het van een ander als er iets gedaan moet worden. Sinds kort is daarvoor een handige hulp beschikbaar, namelijk de pensioenapk van pensioenkijker.nl. Dat is een organisatie van vakbonden, consumentenorganisaties, pensioenfondsen en verzekeraars, met als doel dat Nederlanders gaan nadenken over hun pensioen. Ook maakt pensioenkijker.nl pensioen begrijpelijker en geeft het objectieve informatie over pensioen. PensioenAPK is een lijst met vragen over gebeurtenissen in uw leven die van invloed kunnen zijn op uw pensioen. Na beantwoording van de vragen (via www.pensioenkijker.nl) ziet u een overzicht met de mogelijke invloed van die gebeurtenissen op uw pensioen. Dat overzicht kunt u gebruiken om bijvoorbeeld gericht vragen te stellen aan uw pensioenfonds of om tijdig aanvullende maatregelen te treffen. Kosten pensioenfondsen In de media ontstond begin oktober veel ophef over de kosten van pensioenfondsen. De oorzaak was een onderzoek van een actuaris, waarbij alle kosten van pensioenfondsen zijn uitgedrukt in een percentage van de premie. Vervolgens werd daaruit afgeleid dat die kosten ten laste kwamen van de pensioenopbouw van de deelnemers. Die voorstelling van zaken doet geen recht aan de werkelijkheid. De belangrijkste kosten zijn die voor het beheer van het vermogen. De daarvoor te betalen vergoedingen bestaan uit een percentage van het beheerde vermogen. Het aantal (actieve) deelnemers waarvoor premie wordt betaald, verschilt per pensioenfonds. Er zijn ook pensioenfondsen waar helemaal geen premie meer wordt ontvangen, maar waar nog wel vermogen wordt beheerd. Daarom worden de kosten van vermogensbeheer altijd uitgedrukt in een percentage van het beheerd vermogen. Alleen op die wijze kunnen de kosten van de verschillende fondsen met elkaar worden vergeleken. De kosten van vermogensbeheer worden niet in mindering gebracht op de pensioenopbouw, maar worden in mindering gebracht op het behaalde rendement. Uitvoeringskosten vormen de andere categorie van kosten. Dat zijn de kosten voor het administreren en uitkeren van de pensioenen, zoals de salarissen van de medewerk(st)ers van het pensioenbureau, de kosten van het toezicht, huisvestings- en automatiseringskosten en advieskosten. Die kosten worden uitgedrukt in een bedrag per deelnemer (alleen actieve deelnemers en gepensioneerden, geen slapers). Deze kosten komen geheel voor rekening van de werkgever en hebben dus evenmin invloed op de pensioenopbouw. In de vorige nieuwsbrief (nog te raadplegen via onze website) zijn we uitvoerig ingegaan op de hoogte van de kosten in 2010 en 2011. Ook andere pensioenfondsen hebben in hun jaarverslag de kosten bekend gemaakt. Daaruit blijkt dat de kosten van ons pensioenfonds niet hoger zijn dan die van andere pensioenfondsen met een vergelijkbare omvang. 6