Informatieblad Bevolkingsregister Achtergrond van het bevolkingsregister Vóór de invoering van de burgerlijke stand in 1811 werd een volkstelling gehouden. Ook daarna zijn nog regelmatig volkstellingen gehouden. Maar volkstellingen geven een overzicht van alle mensen die in het land wonen op één bepaald moment. De volgende dag kan de situatie al weer heel anders zijn. Daarom is men vanaf 1849 een bevolkingsregister gaan bijhouden. Daarin staan alle mensen vermeld die in een gemeente wonen. Ook wijzigingen als verandering van adres of woonplaats worden vermeld. Met het bevolkingsregister is het mogelijk het leven van mensen te volgen gedurende de periode dat een persoon in een bepaalde plaats woont. En dan wordt ook nog aangegeven waar die persoon vandaan komt, of naar toe is gegaan. Het bevolkingsregister kent ook beperkingen. Het wordt gemaakt en bijgehouden als gebruiksmateriaal voor de gemeentelijke administratie. Er kunnen verschrijvingen en fouten in staan. Het zijn geen officiële akten. De ambtenaren hielden nog meer gegevens bij over de mensen die in hun gemeente woonden. Dit geheel wordt vaak de bevolkingsadministratie genoemd. Zo zijn er registers van ingekomen en vertrokken personen, dienstbodenregisters, woningkaarten. Al deze gegevens worden niet besproken in dit informatieblad. U kunt er naar vragen bij de studiezaalmedewerker. Welke gegevens vindt u in de bevolkingsregisters? De manier waarop een bevolkingsregister is gemaakt veranderde in de loop van de tijd. Er zijn vier periodes te onderscheiden: 1. De periode van de registers (1849-1937) Ieder gezin in een gemeente, inclusief inwonende familieleden en personeelsleden, is ingeschreven in een groot boek onder de naam van het gezinshoofd. Als de registers vol zijn, wordt de periode afgesloten en wordt helemaal opnieuw begonnen met het aanleggen van registers. Zoeken kan via een alfabetische klapper op naam van het gezinshoofd. 2. De periode van de gezinskaarten (1921-1939) Ieder gezin staat, inclusief inwonende familieleden en personeelsleden, ingeschreven op een kaart uit een losbladig systeem. De kaarten staan alfabetisch op naam van het gezinshoofd. De namen van inwonende personeelsleden zitten in een apart losbladig systeem. Daarop wordt verwezen naar het gezin waartoe het personeelslid behoort. 3. De periode van de persoonskaarten (±1938-1993) Iedere persoon in een gemeente heeft een eigen kaart in een losbladig alfabetisch systeem. Na het overlijden van een persoon gaat diens persoonskaart naar het Centraal Bureau voor Genealogie in Den Haag. In Archief Eemland zijn geen persoonskaarten aanwezig. 4. De periode van de Gemeentelijke Basisadministratie van persoongegevens (GBA) (1994-heden)
Alle personen in een gemeente zitten in een digitaal systeem. Er is geen papieren administratie. Indien nodig kan een uitdraai gemaakt worden. De gegevens uit de derde periode zijn zeer beperkt en de gegevens uit de vierde periode zijn nog niet overgebracht naar de archiefdepots. Verder zijn de gegevens uit beide periodes niet openbaar. Hieronder volgt daarom alleen maar een beschrijving van de gegevens uit in de periode tot 1939 die te vinden zijn bij Archief Eemland. Registers Op twee pagina s staan de gegevens van iedere persoon uit het gezin in kolommen. Bovenaan de pagina staat het folionummer. De gegevens in de kolommen zijn: 1. volgnummer (binnen het gezin) 2. datum van inschrijving (op deze pagina) 3. familienaam 4. voornamen 5. geslacht (mannelijk of vrouwelijk) 6. relatie van de ingeschreven persoon tot het hoofd van het gezin 7. geboortedatum 8. geboorteplaats 9. burgerlijke staat (ongehuwd, gehuwd, weduwe of weduwnaar) met datum van verandering in de burgerlijke staat 10. kerkelijke gezindte (bij welke kerk is de persoon ingeschreven) 11. beroep 12. adres (straat en huisnummer) 2
13. datum van vestiging in de gemeente 14. vorige woonplaats 15. datum van vertrek uit de gemeente 16. waarheen vertrokken 17. datum van overlijden 18. wettige woonplaats (ingevuld wanneer iemand officieel in een andere gemeente woont 19. opmerkingen (vaak wordt hier verwezen naar een andere pagina in het Bevolkingsregister bij verhuizing binnen de zelfde gemeente, vormen van een eigen gezin, of verandering van werkgever van inwonend personeel) Gezinskaarten Deze kaarten hebben een iets andere indeling, maar bevatten dezelfde gegevens als de registers. Welke bevolkingsregisters van welke plaatsen vindt u in Archief Eemland? In de studiezaal vindt u ook bestanddelen uit de bevolkingsadministratie, zoals volkstellingen, dienstboderegisters, registers van ingekomen en vertrokken personen. Akten van de volgende plaatsen zijn op microfiches te raadplegen: Amersfoort - bevolkingsregister 1850-1939 - dienstbodenregister, 1862-1912 - gestichten, 1860-1939 - alleenstaanden, 1915-1939 - militairen, 1882-1909 - Belgische vluchtelingenregister, 1914-1918 Baarn - dienstbodenregister, 1861-1939 - inwonenden, z.j.-1939 - inkwartiering, z.j.-1939 Bunschoten - bevolkingsregister, 1850-1923 - dienstbodenregister, 1860-1880, 1890-1904 - gezinskaarten, 1923-1938 - inwonende personen, 1923-1938 Duist - volkstelling, 1830, 1840 3
- bevolkingsregister 1850-1857 Eemnes - bevolkingsregister, 1850-1936 Hoogland - volkstelling, 1840-1849 - dienstbodenregister, 1860-1939 Lage Vuursche - bevolkingsregister, 1850-1861 - ingekomen personen, 1851-1940 - vertrokken personen, 1851-1940 - woningregisters, z.j.-1939 Leusden - bevolkingsregister, 1850-1938 Renswoude - volkstelling, 1850 - dienstbodenregister, 1863-1939 - inwonende personen, 1920-1939 Soest - bevolkingsregister, voor 1861-1935 - dienstbodenregister, voor 1861-1935 - huisnummer, 1901-1915 - luchtvaart, 1913-1920 - gezinskaarten, 1915-1935 - klapperkaarten, 1915-1935 - woningkaarten, 1915-1935 Stoutenburg - bevolkingsregister, 1850-1938 Woudenberg - volkstelling, 1830, 1840 - dienstbodenregister, 1870-1939 - inwonenden, 1920-1939 - woningregister, aanvang z.j.-1939 4
Zoeken naar microfiches Om zoeken in de registers van het bevolkingsregister mogelijk te maken, hebben ambtenaren, toen ze de registers invulden, een alfabetische klapper gemaakt. Hierin vindt u, in alfabetische volgorde, de namen van de gezinshoofden. Met de in klappers gevonden periode en folionummers kunt u het microfiche terugvinden. In de studiezaal van Archief Eemland kunt u ook gegevens raadplegen uit de dienstbodenregisters. De registers bevatten gegevens op naam en verwijzen naar de families in het bevolkingsregisters waar de dienstboden in dienst waren. Verder zijn er nog registers van militairen en van mensen die waren opgenomen in gestichten. De gezinskaarten staan alfabetisch op naam van het gezinshoofd. Daarbij is geen klapper gemaakt. Wel is een apart alfabetisch register aangelegd van inwonende personeelsleden en kostgangers. Dit register verwijst naar de bevolkingsregister en gezinskaarten. De originele registers worden niet ter inzage gegeven. U kunt die bekijken op microfiches. Afkortingen in het bevolkingsregister In het bevolkingsregister worden afkortingen gebruikt. De betekenis van deze afkortingen is vinden via: www.geneaknowhow.net/faq/bevolking/bevolkingsreg Reproducties In de studiezaal bestaat de mogelijkheid om een afdruk van een akte te maken. Ook kunt u via een kopie bestellen via www.archiefeemland.nl. Wij helpen u graag Archief Eemland helpt u graag bij uw onderzoek naar historische informatie. U kunt gerust langskomen of contact met ons opnemen. Het zelfstandig raadplegen van de archieven en collecties is kosteloos, evenals het zelf maken van foto's. Wel worden kosten in rekening gebracht voor verdere door Archief Eemland te leveren diensten. 5