GEBIEDSSCAN KAMPEN Update 2013
Colofon Dit is een uitgave van Politie Oost-Nederland, District IJsselland, Postbus 611, 8000 AP Zwolle Samenstelling Politieteam Kampen Teamleiding Teamchef: Pieter van der Linden Taakchefs: Jan Tadema en Marc v.d. Broeke Wijkagenten/Jeugdagenten Jean Louis Becker Harm Botter Jan Veenstra Henri Maurer Daniël Agema José Douma-Peters (Kampen-Noord) (Kampen-West) (Buitengebied, IJsselmuiden, Grafhorst, De Zande) (Kampen-Centrum/Zuid) (Stationswijk en Onderdijks) (Jeugdcoördinator) Team Informatie Medewerkers Ymke van den Broeke-Hilwerda Jolanda van t Veen Regionale Informatie Organisatie en Bureau Korpsondersteuning Jan Bosch Eddy Klein Hofmeijer Gosina van Stralen Kampen, april 2013 Gebiedsscan Kampen april 2013 2
Inhoudsopgave 1. Inleiding...4 1.1 Totstandkoming van de informatie...4 1.2 Leeswijzer...4 2. Misdrijven...5 2.1 Meerjaren-ontwikkelingen van criminaliteit...5 2.2 Stijgende trend...6 2.3 Dalende trends...6 2.4 Stabiele tot licht golvende trends...8 3. Overlast...10 3.1 Overlastontwikkelingen 2012...11 4. Groepen & verdachten...12 4.1 Gehoorde verdachten...12 4.2 Jeugdgroepen...12 5. Aandachtspunten...15 5.1 Woninginbraak...15 5.2 Jeugd...15 5.3 Jaarwisseling...15 5.4 Veilig Uitgaan...15 Bijlage 1, Toelichting op misdrijven en incidenten...16 Bijlage 2, Algemeen overzicht misdrijven en incidenten...17 Bijlage 3, Hotspotkaarten gemeente Kampen...18 Bijlage 4, Misdrijven Kampen - per wijk...21 Gebiedsscan Kampen april 2013 3
1. Inleiding Met deze gebiedsscan informeert de politie het lokale bestuur en de andere veiligheidspartners over de ontwikkeling van criminaliteit en (on)veiligheid in de gemeente Kampen. De politie signaleert en adviseert hiermee over ontwikkelingen die van belang zijn voor het vergroten of borgen van de veiligheid van de inwoners. De gebiedsscan is gemaakt door de politiemedewerkers van team Kampen en is bedoeld als input voor het gemeentelijk integraal veiligheidsplan van het lokale bestuur. 1.1 Totstandkoming van de informatie In de gebiedsscan worden criminaliteitscijfers gekoppeld aan kennis van de lokale situatie. De harde informatie zijn de gegevens uit de registratiesystemen van de politie. Zachte informatie is de kennis die wijkagenten, jeugdagenten en andere politiemensen hebben over hun werk in de wijken. Zij hebben waardevolle informatie over de context en ontwikkelingen in hun werkgebied en kennen de bewoners. De zachte informatie benut de politie bij de analyse van problemen, de beleidsvorming en voor het bepalen van benodigde inzet van capaciteit en middelen. We bieden jaarlijks het resultaat van deze bundeling van harde en zachte informatie per gemeente aan, in de vorm van een gebiedsscan 1. In 2013 is het al de achtste keer dat Politie IJsselland op deze manier input levert voor de gemeentelijke integrale veiligheidsplannen. Gebiedsscan In maart 2010 heeft het Regionaal College ingestemd met het voorstel om één keer in de vier jaar een uitgebreide scan te maken en in de tussenliggende drie jaar een update op te stellen. Dit jaar maken we een update van de uitgebreide gebiedsscan in 2012. In deze update bespreken we in mindere mate de achtergrond bij de criminaliteitsvormen en gaat het vooral om een korte toelichting bij de cijfers. Voor uitgebreide informatie is de gebiedsscan van 2012 te gebruiken. Deze update kan dan ook als oplegger bij de uitgebreide gebiedsscan van 2012 fungeren. Nieuwe cijferhistorie In deze gebiedsscan zijn geen criminaliteitscijfers opgenomen van 2009 (alleen van 2010-2012). In 2009 is een nieuw registratiesysteem (Basis Voorziening Handhaving (BVH)) bij de politie in gebruik genomen. Vanaf dat moment starten we dan ook met de opbouw van een nieuwe cijferhistorie. 1.2 Leeswijzer In hoofdstuk twee beschrijven wij het algemene beeld van Kampen op het gebied van misdrijven. In dit hoofdstuk komen ontwikkelingen aan de orde op het gebied van woninginbraken, diefstallen, geweld, etc. Het derde hoofdstuk gaat over overlast. Hierin is o.a. een beknopt beeld geschetst van de bijzondere voorzieningen in de stad. In hoofdstuk vier beschrijven we de groepen in Kampen. In het laatste hoofdstuk geven we de belangrijkste lokale veiligheidsthema s aan die inzet van politie en veiligheidspartners vragen. 1 De gebiedsscan is gebaseerd op de gebiedsscan Criminaliteit & Veiligheid, ontwikkeld door het programma Politie en Wetenschap. Gebiedsscan Kampen april 2013 4
2. Misdrijven Eén van de belangrijkste indicatoren voor veiligheid is het aantal door de politie geregistreerde misdrijven. In dit hoofdstuk worden criminaliteitscijfers van de gemeente Kampen toegelicht. 2.1 Meerjaren-ontwikkelingen van criminaliteit Het aantal misdrijven blijft dalen in de afgelopen jaren. Met een totaal van 2.000 misdrijven vonden er afgelopen jaar 4% minder misdrijven plaats dan in 2011. Daarnaast heeft het team de afgelopen jaar meer misdrijven opgelost. Het ophelderingspercentage bedroeg afgelopen jaar opnieuw 32% (IJsselland: 28%). In onderstaande tabel zijn de ontwikkelingen over de afgelopen drie jaar van diverse soorten misdrijven weergegeven. Tabel 1. Ontwikkeling Criminaliteit in Kampen Misdrijven 2010 2011 2012 Verschil 2011-2012 Diefstal/inbraak woning 116 130 138 +6% Voertuigcriminaliteit 171 126 141 +12% Diefstal van brom-, fietsen 294 253 211-17% Diefstal/inbraak bedrijven 94 65 82 +26% Winkeldiefstal 56 75 81 +8% Overige vermogensdelicten 294 346 326-6% Zedendelicten 15 14 25 +79% Geweldsdelicten 306 241 216-10% Huiselijk geweld 74 58 52-10% Aantasting openbare orde 362 387 316-18% Illegale handel 107 118 112-5% Overige misdrijven 297 335 354 +6% Totaal aantal misdrijven 2.110 2.105 2.000-5% Trends Daar deze gebiedsscan een update is van de rapportage uit 2012 en we hoofdzakelijk aandacht besteden aan trends en afwijkende ontwikkelingen ten opzichte van vorig jaar, beschrijven we in de volgende paragrafen achtereenvolgends de stijgende -, dalende - en stabiele trends. Daarin komen alle in de tabel genoemde onderwerpen aan de orde. Ten opzichte van voorgaande jaren signaleren we een stijging van het aantal woninginbraken. Dit fenomeen wordt in de volgende paragraaf dan ook nader toegelicht. Daarnaast steeg afgelopen jaar het aantal diefstallen van of uit bedrijven, instellingen en voertuigen. We spreken daarbij nog niet van een trend omdat het aantal misdrijven uit 2012 lager is dan het niveau van 2010 (en eerder) en deze stijging zich goed laat verklaren. Deze onderwerpen worden samen met de het aantal winkeldiefstallen en overige ontwikkelingen beschreven in paragraaf 2.4 (stabiele tot licht golvende trends). Daarin besteden we ook aandacht aan het verloop van de jaarwisseling. Het aantal zedendelicten steeg afgelopen jaar relatief fors. Het absolute aantal is echter laag en de stijging is te herleiden naar een drietal personen die zich schuldig heeft gemaakt aan schennispleging. Dit maakt, samen met geweld, onderdeel uit van lichamelijke integriteit en wordt samen met de daling van vernielingen en gestolen (brom-, snor-)fietsen beschreven in paragraaf 2.3 (dalende trends) Gebiedsscan Kampen april 2013 5
2.2 Stijgende trend Woninginbraken De stijging van het aantal woninginbraken die we sinds het najaar van 2011 signaleren, heeft zich afgelopen jaar voortgezet. Het aantal inbraken in en diefstallen uit woningen steeg ten opzichte van 2011 met 6% naar 138 in 2012. De golf van inbraken die in november en december 2011 plaatsvond, heeft zich in de eerste drie maanden van 2012 voortgezet. Gemiddeld vonden er in de maanden januari, februari en maart 13 woning inbraken plaats. De daaropvolgende maanden vonden er fors minder inbraken plaats, met de uitzondering van een piek in de maand augustus. Deze piek deed zich vooral voor in de Maten en IJsselmuiden. Hiervoor hebben we een aantal jongeren uit Zwolle aangehouden. 35 30 25 20 15 10 5 0 jan. feb. mrt. apr. mei jun. jul. aug. sep. okt. nov. dec. Grafiek 1. Woninginbraken Kampen 2012 De meeste diefstallen uit woningen vonden plaats in Kampen West (47) en Kampen Centrum Zuid (35) (zie hotspotkaart in bijlage 3). In West stijgt het aantal meerjarig. In Centrum Zuid daalt het aantal meerjarig. We signaleren ten opzichte van voorgaande jaren ook een significante stijging van het aantal woninginbraken in de wijken in het buitengebied en IJsselmuiden. Net als vorig jaar vond 71% van de diefstallen uit een woning plaats nadat er was ingebroken en 29% na insluiping. De meeste inbraken werden gepleegd in de namiddag vanaf 17.00 uur en avond. In 2011 werd er opvallend vaak via een raampje aan de achterzijde toegang tot de woning verschaft. Daarentegen werd afgelopen jaar bij meerdere woningen via de voorkant ingebroken. In een aantal gevallen werd er middels grove braaktechnieken toegang tot de woning verschaft. Om de stijging van het aantal woninginbraken een halt toe te roepen, werken we samen met alle gemeenten uit de regio en het Openbaar Ministerie aan het programma woninginbraken. Daarnaast zijn er regionale woninginbrakenteams actief. De kernwoorden van de onze aanpak zijn samenwerking, aandacht vragen voor het Keurmerk Veilig Wonen, versterking heterdaadkracht en burgerparticipatie. Ook werken we lokaal samen met bewoners, wijkverenigingen en de gemeente aan preventie. Middels preventieavonden en flyers attenderen we bewoners op preventieve maatregelen, onder andere nadat er in een wijk inbraken hebben plaatsgevonden. Deze actie vond plaats in de plaatsen IJsselmuiden, s Heerenbroek en Wilsum. Daarnaast besteedt het team meer aandacht aan heling. Het team maakt gebruik van het digitale opkopingsregister om op die manier aan opkopers aangeboden gestolen goederen snel te kunnen achterhalen. 2.3 Dalende trends Geweld Het team heeft afgelopen jaren veel aandacht besteed aan het terugdringen van geweld. Dit lijkt effect te hebben, want we zien het aantal geweldsdelicten dalen. Ten opzichte van 2011 daalde het aantal met 11% naar 216 geweldsdelicten. Het team loste 83% van de geweldsmisdrijven op. Uit onderstaande tabel kunnen we concluderen dat nagenoeg alle vormen van geweld in Kampen afnemen. Er vonden alleen meer diefstallen met geweld plaats. Gebiedsscan Kampen april 2013 6
Tabel 2. Ontwikkelingen geweld in Kampen Geweld 2010 2011 2012 (poging tot) moord, doodslag 4 7 5 Openlijk geweld (persoon) 17 17 9 Bedreiging 79 65 58 Mishandeling 203 154 139 Straatroof + overval 3 1 5 Totaal 306 244 216 De meeste geweldsdelicten zijn uitgaansgerelateerd en vinden plaats in Kamen Centrum- Zuid (96) (zie hotspotkaart in bijlage 3). Dit laat zich mede verklaren doordat er in de weekenden veel publiek in de binnenstad aanwezig is. Ook stimuleren we mensen om altijd aangifte te doen van uitgaansgerelateerd geweld. Onderzoek wijst uit dat de meeste geweldszaken plaatsvinden op de Oudestraat, Flevoweg, Boven Nieuwstraat en de IJsselkade. Dit vindt vooral plaats op de zaterdagnacht. Er is een piek tussen 01.00 en 02.00 uur en 04.00 en 05.00 uur. Veel verdachten verkeren daarbij onder invloed van alcohol. De afname van het geweld is toe te dichten aan de integrale aanpak van uitgaansgeweld. Samen met de gemeente en alle horecaondernemers werkt het team aan het programma Kwaliteitsmeter Veilig Uitgaan. Ook zet het team sinds drie jaar tijdens de zaterdagnacht extra capaciteit in om haar beschikbaarheid en daadkracht op straat te vergroten en uitgaansgeweld terug te dringen. Tevens hebben we strakke afspraken gemaakt met organisatoren en de gemeente over de veiligheid bij evenementen. Huiselijk geweld Het beeld ten aanzien van huiselijk geweld is licht dalend, van 58 misdrijven in 2011 naar 52 afgelopen jaar. In acht gevallen werd er een huisverbod opgelegd. Ongeveer een kwart van het totale geweld betreft huiselijk geweld. Er zijn twee stelselmatige daders van huiselijk geweld verhuisd uit Kampen. Dit kan mogelijk de daling verklaren. Zedendelicten Het aantal zedendelicten is het afgelopen jaar toegenomen van 16 in 2011 naar 25 afgelopen jaar. We signaleren een stijging van het aantal delicten in Kampen Noord en het buitengebied. Deze stijging laat zich verklaren doordat een drietal personen zich begin 2012 meermalen schuldig hebben gemaakt aan schennispleging. Zij zijn hiervoor aangehouden. Vernielingen Het aantal vernielingen is afgelopen jaar met 18% gedaald van 365 in 2011 naar 316. De daling vond in het hele werkgebied plaats met uitzondering van IJsselmuiden. Daar steeg het aantal van 44 naar 64 afgelopen jaar (+45%). Deze stijging komt vermoedelijk doordat er gedurende het jaar bij het Zoddepark en de Baan diverse keren straatmeubilair en auto s zijn vernield. Daarnaast vonden er daar tijdens de jaarwisseling 2011-2012 diverse vernielingen plaats. Na extra aandacht van het politieteam en de gemeente vonden deze vernielingen afgelopen jaarwisseling niet opnieuw plaats. De algemene daling van het aantal vernielingen is vermoedelijk het gevolg van de integrale aanpak tijdens uitgaansavonden. Hier gaat een preventieve werking van uit. Het team signaleert een betere sfeer op straat. Het publiek is minder snel provocerend mede doordat tolarantiegrenzen strakker worden gehandhaafd. Gebiedsscan Kampen april 2013 7
Diefstal van brom-, snor- fietsen Sinds 2010 daalt het aantal diefstallen van brom-, snor- fietsen van 294 (2010) naar 211 afgelopen jaar. De daling komt doordat het team extra aandacht besteedt aan het aanpakken van heling. Dit blijkt ook uit onze gegevens: het aantal registraties van heling is fors toegenomen. Net als voorgaande jaren werden de meeste brom-, snor- fietsen gestolen nabij het station en het centrum. 2.4 Stabiele tot licht golvende trends Jaarwisseling De viering van de jaarwisseling gaat in Kampen gepaard met melkbus schieten en vreugdevuren. In het verleden bracht dit in aanloop naar en tijdens de jaarwisseling veel overlast, vernielingen, schade en geweld met zich mee. Sinds 2010 pakken we dit integraal aan en dringen dit terug. In de aanloop naar de jaarwisseling werd voor het tweede jaar achtereen beduidend minder met carbid geschoten. Er was ook nagenoeg geen sprake van agressie jegens of provocatie van hulpdiensten. We maken hieruit op dat de integrale meerjarenaanpak voor de jaarwisseling zijn vruchten afwerpt. We willen de traditie van het carbid schieten en de vreugdevuren terugdringen en veilig laten verlopen. In de aanpak van de jaarwisseling staat burgerparticipatie en bestuurlijke handhaving centraal. Samen met de gemeente treden we repressief zowel strafrechtelijk als bestuursrechtelijk op. Als bewoners in aanloop naar of tijdens de jaarwisseling in strijd met de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) met carbid schieten of brandjes stichten krijgen zij naast een strafrechtelijke afdoening van het Openbaar Ministerie een preventieve dwangsom opgelegd. Bij herhaling van de overtreding wordt de dwangsom geïnd. Afgelopen jaarwisseling heeft de gemeente twee preventieve dwangsommen opgelegd voor het melkbus schieten dat strijdig was met de APV. Op oudejaarsdag zijn er vijf dwangsommen opgelegd voor het verbranden van afval op straat en drie voor het vervoeren van afval met het oogmerk het te verbranden. Eén dwangsom werd vanwege herhaling geïnd. Tot slot hebben we personen die tijdens voorgaande jaarwisselingen herhaaldelijk criminaliteit en overlast pleegden in beeld gebracht en nauw gevolgd. Zij hebben geen feiten gepleegd die hebben geleid tot een gedragsaanwijzing. Bij de Marinus Postlaan is net als vorig jaar een feest georganiseerd door en voor de jeugd/buurt, waarop zowel de ketenpartners als de wijkvereniging positief terugkijken. De gemeente heeft het feest gefaciliteerd en gecertificeerde beveiligers en organisatoren verrichtten toezicht. Aan de traditie van het rondrijden en in brandsteken van auto s op het Markeresplein in IJsselmuiden is een eind gekomen. Daar vond overdag op het veld aan het einde van de Burgemeester van Engelenweg een georganiseerd feest plaats dat zonder ongeregeldheden is verlopen. In IJsselmuiden is daarnaast s avonds en s nachts bij de Deltamanege voor de jeugd een feest georganiseerd. Dit feest is eveneens goed verlopen. Dit komt mede doordat de organisatie werkte met gecertificeerde beveiligers die uitvoering gaven aan een door ons goedgekeurd veiligheidsplan. Diefstal uit bedrijven of instellingen Nadat het aantal inbraken in en diefstallen uit scholen, bedrijven en sportcomplexen gedurende twee jaar is gedaald, steeg het aantal in 2012 met 26% naar 82 inbraken. 44 keer werd er iets gestolen uit een bedrijf, 19 keer uit een sportcomplex en 19 keer uit een school. In bijlage 3 is de hotspotkaart opgenomen. Op alle bedrijventerreinen werken wij samen met de gemeente en de betreffende bedrijven conform het Keurmerk Veilig Ondernemen (KVO). Daarnaast is een aantal Gebiedsscan Kampen april 2013 8
bedrijventerreinen voorzien van cameratoezicht. De aanpak lijkt effectief: de diefstallen uit bedrijven dalen van 67 in 2010 naar 44 afgelopen jaar. De stijging komt dan ook door een toename van het aantal diefstallen uit scholen en sportcomplexen. Deze stijging deed zich vooral voor nabij het bedrijventerrein Haatlanden. Het merendeel betreft diefstal waar geen inbraak aan vooraf is gegaan, zoals de diefstallen van mobiele telefoons of laptops uit jassen en tassen. Voertuigcriminaliteit Voertuigcriminaliteit omvat diefstal uit auto s of andere voertuigen en diefstal van voertuigen. Meerjarig is de trend hiervan golvend: met 141 misdrijven steeg het aantal met 12% ten opzichte van 2011, echter het aantal was 18% lager 2010. De stijging komt vermoedelijk doordat een aangehouden verdachte uit Zwolle een fors aantal wieldoppen heeft gestolen. Daarnaast constateert het team dat er vaker diefstallen van voertuigen plaatsvindt: er werden 18 voertuigen gestolen (2011: 11), 12 maal betrof het een auto en 3 keer een scooter. In 2011 steeg het aantal autokraken in Kampen-West opvallend. Afgelopen jaar heeft deze stijging zich niet voorgezet. Het aantal diefstallen van of uit auto s daalde in Kampen-West naar 17 en is daarmee lager dan voorgaande jaren (zie hotspotkaart in bijlage 3). Winkeldiefstal Meerjarig schommelt het aantal winkeldiefstallen. Ten opzichte van 2011 steeg het aantal met 8% naar 81 geregistreerde diefstallen. Het team vermoedt dat het hierbij gaat om een cijfermatige stijging. Zij dicht deze stijging voornamelijk toe aan het investeren in contacten met de winkeliers zodat zij winkeldiefstal vaker melden bij de politie. Overige ontwikkelingen Tot slot schetsen we hieronder de ontwikkelingen van een aantal verzamelcategorieën. Overige vermogensdelicten is de grootste verzamelcategorie, ten opzichte van 2011 hebben zich daarbinnen weinig bijzonderheden voorgedaan. Illegale handel Illegale handel bestaat uit fraude, drugs en wapenhandel. Het totale aantal misdrijven daalde ten opzichte van 2011 met 5% naar 112 misdrijven in 2012. Afgelopen jaar ontmantelden we, in samenwerking met verschillende partners, 12 hennepkwekerijen. 75 keer was er sprake van fraude en constateerden we 9 keer handel van wapens. Er was 28 keer sprake van een (hard/soft) drugsfeit. Daarbij registreerden we een toename van het aantal harddrugsfeiten, van 5 misdrijven in 2010 en 2011 naar 17 afgelopen jaar. Voor alle 17 feiten zijn verdachten aangehouden. Er is verscherpte aandacht voor dit onderwerp. Ketenpartners signaleren een toename van het gebruik van harddrugs door jongeren onder de 18 jaar. Dit wordt in paragraaf 4.2 nader beschreven. Vermogensdelicten Vermogensdelicten betreffen andere diefstallen dan hierboven reeds genoemd zoals zakkenrollerij en diefstal uit garages of schuren. Ook chantage, heling en verduistering vallen hieronder. Meerjarig schommelt het aantal misdrijven in deze categorie. Afgelopen jaar werd er 40 keer een diefstal gepleegd uit een schuur of tuinhuisje en werd er 57 keer iets uit een zak of tas gestolen. In beide gevallen vonden de meeste diefstallen in Kampen en IJsselmuiden plaats. In mindere mate in buitengebieden. Gebiedsscan Kampen april 2013 9
3. Overlast Onder de noemer overlast vallen allerlei zaken waar bewoners zich aan ergeren of last van ondervinden. Rondhangende jongeren die zich misdragen tegenover voorbijgangers, rotzooi op straat maken en met brommers over trottoirs crossen. Uitgaanspubliek dat ver na middernacht mensen uit de slaap houdt, her en der vernielingen aanricht, in portieken plast en af en toe openlijk geweld pleegt. Ook kan men overlast ondervinden van het verkeer, van evenementen, of van mensen die in de buurt onaangepast gedrag vertonen. In dit hoofdstuk wordt de aard en omvang van de overlast in Kampen beschreven. Overlast; deels objectief, deels subjectief Sommige vormen van overlast zijn objectief vast te stellen. Bij vernielingen, duidelijke intimidatie, veel rommel of lawaai, is overlast duidelijk te constateren. Maar overlast is ook persoonlijk gekleurd (subjectief). De ene bewoner is gemakkelijker en toleranter dan de andere en ergert zich dan minder snel aan allerlei zaken. Ook de wijze waarop bewoners omgaan met overlast verschilt. Soms zullen bewoners er onmiddellijk op afstappen en het zelf proberen op te lossen. Anderen zullen bij overlast eerder de politie bellen. Tabel 4. Ontwikkeling overlast in Kampen Overlastincidenten gemeente Kampen 2010 2011 2012 Verschil 2011-2012 Geluidsoverlast 415 366 419 +14% Parkeeroverlast 396 286 284 - Meldingen overlast jeugd 369 287 290 - Verkeersstremming 222 195 106-46% Overlast vuurwerk 136 104 131 +26% Overlast door gestoord/overspannen pers. 134 190 167-12% Burengerucht 134 120 115-4% Overlast door zwervers 79 23 10-57% Overlast stank/rook/stof 30 31 35 +13% Drugs/drankoverlast 41 39 55 +41% Totaal aantal overlastmeldingen 1.956 1.641 1.612-2% Het totale aantal overlastincidenten dat afgelopen jaar bij de politie werd gemeld is nagenoeg gelijk aan vorig jaar (2012: 1.612; 2011: 1.641). De meest voorkomende soorten overlast zijn uitgaansgerelateerd, doen zich voor in het verkeer of worden veroorzaakt door jeugd of gestoorde/overspannen personen. Grafiek 2. Meest voorkomende soorten overlast in Kampen (2012) Geluidsoverlast 20% 26% Parkeersoverlast 8% Overlastmeldingen jeugd 10% 18% 18% Gestoord/overspannen pers. Overlast vuurw erk Overige overlast Gebiedsscan Kampen april 2013 10
3.1 Overlastontwikkelingen 2012 Het beeld van de overlast verricht door jeugd, burengerucht en parkeren is in 2012 ten opzichte van 2011 (nagenoeg) gelijk gebleven. Ook de beschreven aanpak genoemd in de gebiedsscan over het jaar 2011 is nog van kracht. In bijlage 3 is een geactualiseerde hotspotkaart opgenomen van de overlast door jeugd. Drie overlastvormen namen afgelopen jaar zichtbaar toe: geluidsoverlast, overlast door vuurwerk en overlast veroorzaakt door middelengebruik. Daarentegen daalde de overlast door zwervers en verkeersstemmingen fors. Deze veranderingen lichten we onderstaand nader toe. Geluidsoverlast Deze vorm van overlast is uitgaansgerelateerd en doet zich vooral voor tijdens uitgaansavonden. De stijging laat zich verklaren doordat er meermaals geluidsoverlast is gemeld aan de Oudestraat. Teneinde uitgaansgerelateerde overlast stadsbreed terug te dringen werken we nauw samen met de afdeling Toezicht & Handhaving van de gemeente, daarbij vervult het team een signalerende rol. Daarnaast zetten we extra capaciteit in tijdens de zaterdagnacht waaronder bikers die de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) handhaven. Tot slot besteden we in het plan van aanpak Kwaliteitsmeter Veilig Uitgaan (KVU) aandacht aan het vergroten van de subjectieve veiligheid tijdens uitgaansavonden door het terugdringen van overlast. De stijging van het geluidsoverlast bedroeg ten opzichte van 2011 14%. Hiermee is het aantal terug op het niveau van 2010. Overlast vuurwerk Zoals eerder beschreven investeren het politieteam en ketenpartners fors in het terugdringen van criminaliteit en overlast in aanloop naar en tijdens de jaarwisseling (zie paragraaf 2.4). De acties hebben afgelopen jaarwisseling geleidt tot meer registraties (incidenten). Het aantal steeg met 26%. Burgers zijn opgeroepen (vuurwerk)overlast vaker te melden. Daarbij konden zij gebruik maken van een speciaal telefoonnummer van de vuurwerktelefoon. Hiermee hebben tien tot vijftien bewoners die veelvuldig overlast door vuurwerk en carbidschieten hebben ervaren een aantal keer rechtstreeks contact opgenomen met politiemensen die in dienst waren. Hierdoor konden zij adequaat optreden tegen de overlast. Drugs-/drankoverlast Het aantal incidenten in relatie tot overlast veroorzaakt door personen die onder invloed waren van drugs- of drank steeg met 47% naar 55 incidenten. Deze stijging komt door verschept toezicht waardoor het team meer registraties heeft gemaakt. Het team besteedt extra aandacht aan een groep jongeren onder de 18 jaar die zich schuldig maakt aan problematisch middelengebruik. Zij hangen samen rond op een aantal plaatsen, onder andere in de Flevowijk. Verkeersstremming Sinds afgelopen jaar is de communicatie over verkeersstremmingen verbeterd. Bewoners en passanten hebben tijdig en duidelijk inzicht in de verkeersmaatregelen zoals wegafsluitingen. Deze duidelijkheid leidt ertoe dat deze vorm van overlast afneemt. Het aantal incidenten daalde afgelopen jaar 46%. Overlast door zwevers De afname van de overlast door zwervers is te verklaren vanuit het feit dat personen die voorgaande jaren de nodige overlast hebben veroorzaakt zijn begeleid naar zelfstandig wonen of opvang elders is aangeboden. Zo behoort onder andere de overlast in portieken van de oude Hanzewijk tot het verleden. Gebiedsscan Kampen april 2013 11
4. Groepen & verdachten Het politieteam heeft te maken met verschillende soorten groepen personen die veel tijd en aandacht vragen in het politiewerk. Het beeld over en de aanpak van de groepen veelplegers en vaste klanten is afgelopen jaar niet gewijzigd. Daarom besteden we in dit hoofdstuk alleen aandacht aan het aantal gehoorde verdachten en de jeugdgroepen. 4.1 Gehoorde verdachten Jaarlijks wordt een groot aantal mensen als verdachte gehoord. Afgelopen jaar verhoorde het team 652 verdachten, 12% minder dan in 2011. Grafiek 2. Gehoorde verdachten in Kampen 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0 2010 2011 2012 0 t/m 24 jaar 25 jaar en ouder 4.2 Jeugdgroepen De werkgroep Investeren in Contact en het doorverwijzen naar Halt staan voor het politieteam centraal in de aanpak van jeugd. Samen met de gemeente Kampen, Centrum jeugd en Gezin (CJG), Tactus Verslavingszorg en SJK werken we aan de aanpak van jeugdgroepen. Deze aanpak heet Investeren in Contact. We verzamelen continu informatie over de jeugd(groepen), bespreken de signalen met de partners en bepalen wie en op welke manier (strategie) we probleemsituaties kunnen aanpakken. Hierdoor voorkomen we dat de groepen meer overlast of criminaliteit gaan plegen. We betrekken ook ouders, woningbouwcorporaties, scholen of het veiligheidshuis bij de aanpak. Een deel van de jeugd komt regelmatig samen in keten. Deze ketens zijn gecertificeerd. Zij worden regelmatig bezocht door Tactus, de brandweer, jongerenwerkers en (jeugd)agenten. Dit lijkt effectief: de jongeren hangen niet meer rond op straat en veroorzaken weinig overlast. Periodiek brengen we per werkgebied de jeugdgroepen middels de shortlist jeugdgroepen in beeld. Deze methode helpt ons om kenmerken van de groep te registreren en om te duiden of we te maken hebben met een hinderlijke, overlastgevende of criminele jeugdgroep. In Kampen zijn zeven jeugdgroepen actief. Vijf groepen zijn hinderlijk en twee jeugdgroepen zijn overlastgevend. Hieronder volgt een beschrijving. Groep 1 Bovenbroek De groep houdt zich meestal op bij het Rozarium / Het Rondje in de Wijk Bovenbroek in Kampen Zuid (Populierenstraat). De kern van deze groep bestaat uit 23 jongeren, waarvan Gebiedsscan Kampen april 2013 12
het overgrote deel jongens betreft. De leeftijd van de groep is gelegen tussen 15 en 23 jaar. Het merendeel van deze groep is schoolgaand. Binnen de groep wordt wel alcohol genuttigd, maar het gebruik van softdrugs beperkt zich tot een enkeling. De wijkbewoners maken wel melding van de rommel die door de groep gemaakt zou worden, maar geven ook aan dat de groep goed aanspreekbaar is. De politie is binnen deze groep welkom en er heerst een goede sfeer. Groep 2 Cellesbroek De groep houdt zich meestal op bij Penningkruid in de wijk Cellesbroek. De kern van deze groep bestaat uit 17 jongeren, waarvan het overgrote deel jongens betreft. De leeftijd van de groep is gelegen tussen 13 en 20 jaar. Het merendeel van deze groep is schoolgaand, sommigen spijbelen regelmatig. De groep vertoont intimiderend gedrag naar buurtbewoners, veroorzaakt geluidsoverlast en gooit rommel naar omliggende woningen. De groep probeert te ontvluchten als de politie nadert. Echter, de politie heeft met een deel van de groep redelijk contact. Een deel van deze groep komt ook op plaatsen waar de overlastgevende groepen zich bevinden. Sinds het najaar groeit de zorg over de groep omdat de jongeren (soft/hard)drugs zijn gaan gebruiken. Groep 3 Cellesbroek De groep houdt zich meestal op bij de Akelei in de wijk Cellesbroek. De kern van deze groep bestaat uit 11 jongeren, waarvan het overgrote deel jongens betreft. De leeftijd van de groep is gelegen tussen de 16 en 19 jaar. Het merendeel van de groep is schoolgaand en gebruikt softdrugs, een enkeling zelfs harddrugs. Een redelijk aantal van deze groep heeft justitiële contacten gehad. Er is in deze groep geïnvesteerd in samenwerking met jongerenwerk, Tactus, politie en alle ouders. Via jongerenwerk blijkt dat de jongeren niet veel meer op straat hangen, maar vooral bij elkaar over de vloer komen. Tevens is er een grote afname in drugsgebruik, slechts twee jongeren gebruiken nog drugs. Groep 4 De Maten De groep houdt zich meestal op bij de JOP De Koepel in de wijk De Maten. De kern van deze groep bestaat uit 15 jongeren, waarvan het overgrote deel jongens betreft. De leeftijd van de groep is gelegen tussen de 16 en 28 jaar. Het merendeel van de groep is schoolgaand. Bijna alle jongeren uit deze groep drinken alcohol. Het merendeel gebruikt softdrugs en een enkeling zelfs harddrugs. Een aantal van deze groep heeft justitiële contacten gehad. Over het algemeen is de sfeer in de groep goed en zijn zij goed bespreekbaar. Groep 5 Meerdere plekken Deze groep houdt zich niet op één plek op, maar op diverse plekken in de stad. De kern van deze groep bestaat uit 8 jongeren, allemaal jongens. De leeftijd van de groep is gelegen tussen de 15 en de 18 jaar. Deze jongeren zijn schoolgaand. Tevens drinkt het merendeel van de groep alcohol. Bijna allemaal gebruiken ze softdrugs en een enkeling zelfs harddrugs. Het merendeel van de 8 jongeren heeft in het verleden overtredingen dan wel misdrijven gepleegd. Drie personen uit deze groep staan al onder toezicht van de jeugdreclassering en hebben een contact verbod. Groep 6 Cellesbroek De groep houdt zich voornamelijk op bij het Ichthus College in Cellesbroek. De kern van deze groep bestaat uit 16 jongeren, waarvan het overgrote deel jongens betreft. De leeftijd van de groep is gelegen tussen de 16 en de 30 jaar. Bijna alle jongeren gebruiken softdrugs en het merendeel harddrugs. Veel van deze jongeren hebben justitiële contacten. Dit betreft geen hechte groep, maar er is wel veel solidariteit. Op de locaties waar deze groep verblijft, Gebiedsscan Kampen april 2013 13
worden veel vernielingen gepleegd. De sfeer wordt als stiekem ervaren. Het drugsgebruik en de daarmee samenhangende criminaliteit zijn het meest zorgelijk in deze groep. Groep 7 Flevowijk De groep houdt zich voornamelijk op aan de Wortmanstraat in de Flevowijk. De kern van deze groep bestaat uit 27 jongeren, waarvan het overgrote deel jongens betreft. De leeftijd van de groep is gelegen tussen de 15 en 26 jaar. Een klein deel van de groep is werkloos. Door sommigen uit de groep wordt regelmatig gespijbeld van school. De meerderheid uit de groep drinkt alcohol en bijna allemaal gebruiken ze softdrugs en enkele harddrugs. Zeer veel van deze jongeren hebben justitiële contacten. De groep zorgt voor veel overlast zoals geluidsoverlast, het achterlaten van afval, maar ook wildplassen. De sfeer onderling is goed. Er zijn echter personen die uit de groep willen, maar niet weten hoe ze dit aan moeten pakken, vanwege groepsdruk. De jongeren reageren goed op de politie. Het drugsgebruik en de daarmee samenhangende criminaliteit zijn, net als de andere groep in de Flevowijk, het meest zorgelijk in deze groep. Samenhang groepen: zorg over drugsgebruik Een aantal personen uit de groepen aan de Flevowijk zijn actief binnen het criminele circuit. Het vermoeden bestaat als de aanpak van deze groepen niet wordt aangevuld met ander maatregelen er een kans bestaat dat deze groepen bij een volgende inventarisatie wel bestempeld kunnen worden als criminele groepen. Nu is het een overlastgevende groep met criminele elementen, hoofdzakelijk drugsgerelateerd. In opdracht van de driehoek is er afgelopen jaar veel geïnvesteerd in de minderjarigen vanuit de werkgroep Investeren in Contact. Dit heeft er onder andere voor gezorgd dat een deel van de jongeren zich niet meer ophoudt in de groep, een aantal van de jongeren in het hulpverlenende circuit terecht zijn gekomen en dat ouders meer verantwoordelijkheid zijn gaan nemen. Een aantal jongeren (vooral uit de Flevowijk) houdt zich ook op in andere groepen. Zoals geschetst wordt er in meerdere groepen soft- en harddrugs gebruikt. In het bijzonder door de jongeren die zich in meerdere groepen ophouden. Sinds het najaar 2011 signaleren diverse ketenpartners daarin een zorgelijke trend. Het team en de ketenpartners maken zich zorgen over deze ontwikkeling. Derhalve zijn begin 2013 samenwerkingsafspraken gemaakt om dit nauwkeurig in beeld te brengen en te komen tot een sluitende aanpak teneinde het drugsgebruik (en de daarmee gepaard gaande overlast en criminaliteit) terug te dringen. Gebiedsscan Kampen april 2013 14
5. Aandachtspunten In dit hoofdstuk geven wij de belangrijkste lokale veiligheidsthema s aan die de komende tijd extra inzet van ons en veiligheidspartners vragen. Samen met partners willen we komend jaar blijvende aandacht besteden aan woninginbraken, jeugd, jaarwisseling en veilig uitgaan. 5.1 Woninginbraak Teneinde de stijging van woninginbraken een halt toe te roepen is er extra aandacht voor preventie nodig. We willen hierin nadrukkelijk samenwerken met de gemeente. Tijdens preventieve acties zoals inbraakpreventieavonden en aandacht via flyers, attenderen we bewoners op de mogelijkheden van preventie. Hier willen we net als in de plaatsen s Heerenbroek en Wilsum wijkverenigingen nadrukkelijk en meer bij betrekken. Daarnaast blijven we voorstander van het verbreden van de aandacht voor het Keurmerk Veilig Wonen. 5.2 Jeugd De integrale aanpak van jeugdproblematiek is in Kampen goed geborgd. Dat neemt niet weg dat er voldoende aandacht voor dit thema moet blijven. Er is bijvoorbeeld extra aandacht en inzet nodig voor het middelengebruik onder de jongeren. Daarnaast adviseert het politieteam om samen met ketenpartners aandacht te besteden aan de jongeren in de leeftijd tussen 16 en 18 jaar zodat zij niet uit verveling rondhangen met overlast en in het ergste geval criminaliteit tot gevolg. 5.3 Jaarwisseling De meerjarenaanpak laat steeds meer zijn positieve effect zien. Het afgelopen jaar bracht de jaarwisseling minder overlast en criminaliteit met zich mee. Deze aanpak willen we komend jaar dan ook doorzetten en op een aantal punten doorontwikkelen. De volgende punten verdienen extra aandacht: communicatie, verbinding en beschikbaarheid tussen de onderlinge partners en bewoners, terugdringen van de vreugdevuren op oudejaarsdag, afspraken rondom het tolereren van het carbid schieten in aanloop naar de jaarwisseling. 5.4 Veilig Uitgaan We zijn erg tevreden over de integrale aanpak van uitgaansgeweld en de Kwaliteitsmeter Veilig Uitgaan. Er zijn reeds goede resultaten behaald in het terugdringen van geweld tijdens uitgaansavonden. Er is echter blijvende aandacht nodig voor het terugdringen van vernielingen en overlast. De inzet van de nieuw te plaatsen vaste camera s in de binnenstad zijn een extra middel om de veiligheid verder te vergroten. Gebiedsscan Kampen april 2013 15
Bijlage 1, Toelichting op misdrijven en incidenten Incidenten Het aantal gestarte processen binnen het bronsysteem van de politie geeft het aantal incidenten weer. Dit kan bijvoorbeeld gaan om meldingen van burgers, een aangifte of strafbare gedragingen die de politie zelf constateert en registreert. Let op: dit betreft de incidenten die bij de politie bekend zijn. Het gaat niet om incidenten die in de samenleving plaatsvinden. Dit aantal is nog groter. Meldingen Meldingen zijn de hulpaanvragen (spoedeisend en niet-spoedeisend) die binnenkomen bij de meldkamer van de politie. Het aantal meldingen zegt niets over wat er hiermee is gebeurd, het geeft alleen aan hoeveel aanvragen er bij de politie binnenkomen. Opgenomen aangifte Een aangifte betreft een voorval waarbij een persoon aangifte heeft gedaan van een strafbaar feit. In het algemeen zijn het strafbare feiten met een (direct aanwijsbaar) slachtoffer, bijvoorbeeld straatroof of diefstal. Misdrijf 2 Een misdrijf kan ook zonder aangifte ontstaan. Bijvoorbeeld: iemand wordt bij een alcoholcontrole dronken achter het stuur aangetroffen. De bestuurder begaat dan een strafbaar feit, maar doet daar zelf geen aangifte van. In zo n geval spreken we van een misdrijf. Andere voorbeelden van misdrijven zijn: drugshandel en moord/doodslag. Verkeersongevallen Een deel van de incidenten en meldingen betreffen de verkeersongevallen. Een groot deel van de ongevallen is niet meer bekend bij de politie omdat de verantwoordelijkheid daarvan nu ligt bij de Rijkswaterstaat Dienst Verkeer en Scheepvaart. Daarnaast is het zo dat burgers een kleine aanrijding onderling regelen. Op het moment dat er ziekenhuisgewonden of doden vallen bij een aanrijding zijn we als politie veelal wel aanwezig en maken we vaak ook een proces-verbaal. 2 De definitie van een misdrijf is een strafbare gedraging of het nalaten van iets dat door de wetgevers als misdrijf is aangemerkt. In het bronsysteem gaat het dan om de optelling van het aantal opgenomen aangiftes, incidenten met een verdachte of slachtoffer of incidenten van een dusdanige zwaarte dat het ook een misdrijf is. Gebiedsscan Kampen april 2013 16
Bijlage 2, Algemeen overzicht misdrijven en incidenten Categorie-indeling Gebiedsscan Diefstal/inbraak woning Voertuigcriminaliteit Diefstal van brom-, snor-, fietsen Diefstal/inbraak bedrijven/instellingen Winkeldiefstal Overige vermogensdelicten Zedendelicten Geweldsdelicten Huiselijk geweld Aantasting openbare orde / ruimte Illegale handel Overige misdrijven 3 Reikwijdtes / Maatschappelijke klassen Inbraak woning, Diefstal in uit woning (geen braak), eventueel gevolgd door geweld Diefstal uit/vanaf motorvoertuigen Diefstal van motorvoertuigen Diefstal af/uit/van overige voertuigen Diefstal van fiets, brom- of snorfiets Inbraak of diefstal in/uit bedrijf, kantoor, school, sportcomplex, hotel/pension (eventueel gevolgd door geweld) Winkeldiefstal Diefstal/inbraak box/garage/schuur/tuinhuis Zakkenrollerij Diefstallen Overige vermogensdelicten Chantage/Afdreiging Heling Verduistering Restcategorie Zedenmisdrijf: Openbare Schennis, Aanranding, Verkrachting Maatschappelijke Integriteit: kinderporno, kinderprostitutie, vrouwen- en mensenhandel Moord, doodslag Openlijk geweld (persoon) Bedreiging Mishandeling Straatroof Overval Projectcode alleen op het gebied van lichamelijke integriteit (d.w.z. zedenmisdrijf, moord/doodslag, openlijk geweld, (persoon), bedreiging, mishandeling, straatroof, overval Vernieling cq. Zaakbeschadiging (d.w.z. vernieling van/aan auto, openbaar vervoer, openbaar gebouw en overige objecten) Openlijk Geweld tegen goederen Aantasting openbare orde (bv. Niet voldoen aan bevel) Drugshandel (softdrugs en harddrugs) Mensensmokkel Wapenhandel Fraude Verkeersongevallen (verlaten plaats ongeval) Brand/ontploffing Huisvredebreuk Alcohol (vooral Verdenking of Rijden onder invloed van alcohol) Restcategorie (Belediging) Belediging 3 Onder overige misdrijven vallen veel maatschappelijke klassen. Degene die hier genoemd zijn leveren het substantiële aandeel aan het totaal van overige misdrijven. Gebiedsscan Kampen april 2013 17
Bijlage 3, Hotspotkaarten gemeente Kampen Woninginbraken Voertuigcriminaliteit Gebiedsscan Kampen april 2013 18
Diefstal/inbraak bedrijven Geweld Gebiedsscan Kampen april 2013 19
Meldingen jeugdoverlast Gebiedsscan Kampen april 2013 20
Bijlage 4, Misdrijven Kampen - per wijk Misdrijven Kampen Noord Kampen Centrum-Zuid 2010 2011 2012 2010 2011 2012 Diefstal/inbraak woning 17 29 24 38 37 35 Voertuigcriminaliteit 50 32 33 61 26 53 Diefstal van brom-, fietsen 28 35 28 138 104 82 Diefstal/inbraak bedrijven 30 29 35 33 18 22 Winkeldiefstal 3 5 4 28 55 53 Overige vermogensdelicten 69 83 67 107 122 127 Zedendelicten 4 1 5 2 3 4 Geweldsdelicten 57 49 44 110 125 96 Huiselijk geweld 16 8 18 23 23 17 Aantasting openbare orde 89 80 61 132 149 119 Illegale handel 28 37 25 24 37 30 Overige misdrijven 80 72 94 110 119 100 Misdrijven Kampen West Kampen Buitengebied 2010 2011 2012 2010 2011 2012 Diefstal/inbraak woning 43 40 47 4 5 14 Voertuigcriminaliteit 23 51 17 21 7 16 Diefstal van brom-, fietsen 45 43 42 65 52 42 Diefstal/inbraak bedrijven 13 9 12 6 0 8 Winkeldiefstal 15 4 15 0 0 1 Overige vermogensdelicten 56 65 47 33 36 54 Zedendelicten 2 5 7 5 1 7 Geweldsdelicten 58 39 33 40 9 23 Huiselijk geweld 22 18 10 4 1 0 Aantasting openbare orde 73 92 54 22 22 18 Illegale handel 31 14 27 7 9 17 Overige misdrijven 38 42 51 34 40 47 Misdrijven IJsselmuiden 2010 2011 2012 Diefstal/inbraak woning 14 19 18 Voertuigcriminaliteit 16 10 22 Diefstal van brom-, fietsen 18 19 17 Diefstal/inbraak bedrijven 12 9 5 Winkeldiefstal 10 11 8 Overige vermogensdelicten 29 40 31 Zedendelicten 2 4 2 Geweldsdelicten 41 19 20 Huiselijk geweld 9 8 7 Aantasting openbare orde 46 44 64 Illegale handel 17 21 13 Overige misdrijven 35 62 62 Gebiedsscan Kampen april 2013 21