Jaardocument maatschappelijke verantwoording 2009 2008

Jaardocument maatschappelijke verantwoording 2009 2008 Jaardocument 2009 Livio

Jaardocument 2009 Livio

Jaardocument maatschappelijke verantwoording 2009 2009, een momentopname 3 1 Uitgangspunten van de verslaggeving 6 1.1 Algemene gegevens 6 2 Profiel van de organisatie 7 2.1 Algemene identificatiegegevens 7 2.2.1 Juridische structuur 8 2.2.2 Organisatorische structuur inclusief medezeggenschapsstructuur 9 2.2.3 Toelatingen 12 2.3 Kerngegevens 13 2.3.1 Kernactiviteiten en nadere typering 13 2.3.2 Productie, personeel en opbrengsten 13 2.3.3 Werkgebieden 16 2.3.3 Werkgebieden 17 3 Bestuur, toezicht, bedrijfsvoering en medezeggenschap 20 3.1 Normen voor goed bestuur 20 3.2 Raad van Bestuur 20 3.3 Raad van Toezicht 22 3.4 Bedrijfsvoering 25 3.5 Cliëntenraad 27 3.6 Ondernemingsraad 30 4 Beleid, inspanningen en prestaties 37 4.1 Meerjarenbeleid 37 4.2 Algemeen beleid verslagjaar 41 4.3 Algemeen kwaliteitsbeleid 42 4.4 Kwaliteitsbeleid ten aanzien van klanten 48 4.4.1 Kwaliteit van zorg 48 4.4.2 Klachten 54 4.4.3 Toegankelijkheid 55 4.4.4 Veiligheid 58 4.5 Kwaliteit ten aanzien van medewerkers 63 4.5.1 Personeelsbeleid 63 4.5.2 Kwaliteit van het werk 70 4.6 Samenleving 70 4.7 Financieel beleid 71 4.7.1 Algemeen 71 4.7.2 Financiële realisaties 2009 72 4.7.3 Financiering en investeringen 74 Jaardocument 2009 Livio 1

5. Jaarrekening 75 5.1 Geconsolideerde jaarrekening 76 5.1.1 Geconsolideerde balans per 31 december 2009 76 5.1.2 Geconsolideerde resultatenrekening over 2009 77 5.1.3 Geconsolideerd kasstroomoverzicht over 2009 78 5.1.4 Grondslagen van waardering en resultaatbepaling 79 5.1.5 Toelichting op de geconsolideerde balans per 31 december 2009 82 5.1.6 Geconsolideerd mutatieoverzicht materiële vaste activa 89 5.1.7 Specificatie ultimo boekjaar onderhanden en gereedgekomen projecten 93 5.1.8 Overzicht langlopende schulden ultimo 2009 94 5.1.9 Toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening over 2009 95 5.1.10 Enkelvoudige balans per 31 december 2009 105 5.1.11 Enkelvoudige resultatenrekening over 2009 106 5.1.12 Toelichting op de enkelvoudige balans per 31 december 2009 107 5.1.13 Enkelvoudig mutatieoverzicht materiële vaste activa 115 5.1.14 Overzicht langlopende schulden ultimo 2009 (enkelvoudig) 119 5.1.15 Toelichting op de enkelvoudige resultatenrekening over 2009 120 5.2 Overige gegevens 127 5.2.1 Vaststelling en goedkeuring jaarrekening 127 5.2.2 Statutaire regeling resultaatbestemming 127 5.2.3 Resultaatbestemming 127 5.2.4 Gebeurtenissen na balansdatum 127 5.2.5 Ondertekening door bestuurders en toezichthouders 127 5.2.6 Accountantsverklaring 128 Bijlage bij het jaardocument 131 Lijst met afkortingen 131 Jaardocument 2009 Livio 2

2009, een momentopname Wat voor u ligt is niet anders dan een momentopname. De rapportage over het jaar 2009. Een terugblik. Die het beeld toont van een moeizaam jaar. Na 2008 het jaar van Saturnus was de verwachting er in 2009 weer tegenaan te kunnen. In dat jaar was stevig ingegrepen op de ondersteuning en leidinggevenden waardoor de kosten structureel met circa 5 miljoen verminderden. Weinig was er meer van dat optimisme over na de eerste maanden van 2009. Tarieven bleken substantieel lager dan waarmee was begroot, de productie bleef achter mede als gevolg van ingevoerde nieuwe systemen, er waren toch de nodige verstoringen in de aansturing als gevolg van het eerder genoemde Saturnus-project en er was een onverwacht hoog ziekteverzuim in die eerste maanden van dat jaar. Het bleek een hele opdracht voor alle geledingen in de organisatie om het jaar nog boven de streep af te sluiten. Driekwart van 2009 stond daardoor onder druk en in het teken van geld, van productiviteit, van omzet, zonder dat werkwijzen of instrumenten direct voor handen waren om het wezenlijk veel anders te doen. Een andere beeldbepalende factor was de aanbesteding Hulp bij het Huishouden (HH) in het kader van de Wmo. Drie jaar lang ervaring met de Wmo in 18 gemeenten hadden ons de wetenschap gebracht niet op de zelfde wijze door te willen gaan. Met de toen geldende tarieven konden wij de HH1 en HH2 niet voldoende kostendekkend krijgen. Er is in die periode veel geld op de Wmo bijgelegd. Straks alleen aanbesteden als het financieel uit kan, zo was onze insteek. Daarbij hebben we ons bepaald niet afwachtend opgesteld. Vanaf dag één in 2009 zijn wij gestart met de inrichting van een nieuw bedrijfsonderdeel Livio Thuishulp, waartoe een aparte B.V. werd opgericht. Alle HH-activiteiten zijn geclusterd in dat nieuwe bedrijfsonderdeel en alle bedrijfsprocessen zijn opnieuw uitgelijnd. Op die manier ontstond een eigen HH-bedrijf, onder leiding van een speciaal voor dat doel van buiten af aangetrokken manager, dat met scherpe en op z n minst marktconforme tarieven in de aanbesteding de concurrentiestrijd zou kunnen aangaan. Wat de gemeenten als maximum prijs indiceerden bleek voor ons echter te laag en wij moesten concluderen dat de HH voor ons op deze wijze niet renderend te krijgen is. Daarbij kwam nog eens dat de HH1 tot weinig anders was teruggebracht dan schoonmaak. De verplichte combinatie van HH1 en HH2 in Twente maakte uiteindelijk dat wij op dit dossier welbewust de aanbesteding hebben laten lopen. Met een uitvoerige brief hebben wij de betrokken gemeenten hierover ook geïnformeerd. Het laatste kwartaal van 2009 stond dientengevolge mede in het teken van het afstoten van de net nieuw geformeerde Thuishulp. Van 486 medewerkers moesten wij als gevolg daarvan eind 2009 afscheid nemen. De kosten die dit onvrijwillig afscheid meebracht zijn zoveel mogelijk ten laste van dit verslagjaar gebracht. 2009, een jaar met heel veel inspanningen en een resultaat dat inclusief de extra lasten van de afwikkeling van de Wmo net boven de nul eindigt. Aanzienlijk minder goed dan wij met de begroting voor 2009 voorzagen (1.6 mio positief), maar gelet op de hierboven genoemde factoren een prestatie van formaat om ondanks de extra lasten toch positief af te sluiten. Resultaat? Gaan wij voor financieel resultaat? Niet in de zin van een uit te keren winstaandeel, maar wèl willen wij met een voordelig saldo afsluiten. Om te kunnen toevoegen aan ons weerstandsvermogen. Een eigen vermogen van 8% achten wij Jaardocument 2009 Livio 3

ongemakkelijk riskant in een tijdsgewricht waarin de (financiering van) de zorg permanent onder druk staat. Overigens is die zorg wel onverminderd geleverd. Ondanks de druk die in alle geledingen van de organisatie gevoeld is om toch vooral financieel te performen. Op deze plaats zeggen wij al onze werkers met veel respect dank voor hun inzet en toewijding. Zelfde dank richten wij tot de vele honderden vrijwilligers die zo veel hebben bijgedragen aan het welbevinden van onze klanten. Zonder die vrijwilligers was het voor de klanten zeker een stuk minder goed gegaan. In die zin geven wij gezamenlijk al wel zeer uitdrukkelijk vorm aan de door de overheid gepropageerde eigen inzet, noaberhulp, en mantelzorg. Een momentopname. Zoals het nu gaat willen wij niet doorgaan, was onze vaststelling in 2009. Steeds meer doen met steeds minder. Kaasschaven houdt ergens op. Dan moeten de oplossingen in andere richtingen gevonden worden. En het anders en zo mogelijk slimmer doen. Zo besloten wij tot Herontwerp. Al onze processen eens tegen het licht houden net zoals we met de thuishulp hadden gedaan. En op basis daarvan onze organisatie anders inrichten. Op hoofdlijnen is dat Herontwerp in 2009 uitgeschreven. In 2010 vinden verdere detaillering en vervolgens ook de implementatie plaats. Het jaar 2009 was ook het jaar van de financieel-economische crisis. Een oplopend begrotingstekort noodzaakt tot bezuinigingen van 30 tot 35 miljard Euro in 2015. Negentien ambtelijke werkgroepen gingen najaar 2009 aan de slag met de opdracht om bezuinigingsvoorstellen te formuleren gericht op tenminste 20% reductie van de uitgaven. Twee van die werkgroepen hebben voor de gezondheidszorg intussen verschillende scenario s uitgewerkt om krachtig te bezuinigen. Waar we rekening mee moeten houden is dat er vooral in de sector waar de meeste kosten liggen het meest gehaald zal worden. Op de ouderenzorg zal dus zeker beknot worden. In de Heroverwegingen Langdurige Zorg heeft de ambtelijke werkgroep de opdracht om voor een bedrag van circa 4.2 miljard euro aan bezuinigingsvoorstellen te doen, te baat genomen om de gevraagde besparingsvoorstellen te combineren met ideeën over een nieuwe inrichting van de langdurige zorg waarin de doelmatigheidsprikkels sterker aanwezig zouden kunnen zijn. Dat leidt tot vier scenario s, welke overigens alle gebaseerd zijn op vele aannames welke lang niet allemaal even hard zijn en waarvan evenmin duidelijk is welke invloed die verschillende factoren ook op elkaar kunnen hebben. Het gaat om de volgende gedachtelijnen: 1. de AWBZ versoberen 2. eigen regie, persoonlijke budgetten 3. zorg dichtbij, uitvoering gemeenten 4. zorg verzekerd, uitvoering zorgverzekeraars. Wat daar van zij en wat daarvan uiteindelijk ook tot realisatie komt, de effecten zullen zeker op onze sector van invloed zijn. Simpelweg: meer met minder. Daarbij gaat het om ruim 4 miljard minder. Een momentopname. De stand van nu. In 2007 schreven wij dat wij moesten meebuigen. Het moment van toen. In 2008 vonden wij dat we moesten veranderen en ons gereed Jaardocument 2009 Livio 4

moesten maken voor een ongewisse toekomst. En nu schrijven wij wederom dat het slimmer en anders moet. Wat hebben wij te verwachten van die scenario s? 9 juni aanstaande zijn er verkiezingen. Leidende tot een nieuwe regering. Wederom een momentopname. De politieke partijen maken keuzes in hun programma s, enkele daarvan kiezen expliciet voor één van de zojuist genoemde scenario s. In de zomer van 2010 ontstaat er wellicht meer duidelijkheid over de te maken keuzes. Het brengt ons tot de conclusie dat wij ons een afwachtende houding niet kunnen permitteren. Het zorgbestel staat onder druk en die druk zal blijven. Nog toenemen, zoals men wil. Livio zal haar eigen plan moeten trekken. Waarbij onze focus gericht is op V,V & T en waarbij wij kiezen voor operational excellence. Slimmer moet het, anders moet het. Houdt dat dan nooit op? Neen. Wij denken dat wat vandaag goed is, morgen al weer beter kan. Een permanent proces van verandering en verbetering. Dat is de uitdaging waar wij ook energie en inspiratie uit kunnen putten. Genieten van de puzzels die opgelost moeten worden. De voldoening dat we als zorgorganisatie onze weg daarin weten te vinden. Soms langs de randjes, af en toe er misschien een beetje overheen, maar de maatschappelijke opdracht blijft. Livio voelt het als een uitdaging daarin een prominente rol te spelen en klanten van goede zorg voor een betaalbare prijs te bieden. Livio staat ervoor! Enschede, mei 2010 De Raad van Bestuur Jaardocument 2009 Livio 5

1 Uitgangspunten van de verslaggeving 1.1 Algemene gegevens Dit jaardocument bestaat uit drie delen. Het eerste deel (hoofdstuk 1 tot en met 4) bevat het maatschappelijk verslag, waarin de uitgangspunten van de verslaggeving en een profiel van de organisatie worden weergegeven. Ook wordt aangegeven hoe Livio wordt bestuurd en wat het beleid is, zowel het algemeen en lange termijn beleid, als het kwaliteitsbeleid, het personeelsbeleid en het financieel beleid. Het tweede deel (hoofdstuk 5) bevat de financiële jaarrekening van Livio. Tot slot van dit document is een lijst van gebruikte afkortingen opgenomen. Het doel van dit jaardocument is meervoudig. Naast het afleggen van maatschappelijke verantwoording wordt beoogd om dit op een uniforme wijze te doen, waarmee deze verantwoording meer transparant wordt voor belanghebbenden. Met het opstellen van dit document wordt voldaan aan alle wettelijke verplichtingen rondom informatieverstrekking. Het jaardocument wordt na vaststelling door de Raad van Bestuur goedgekeurd door de Raad van Toezicht, waarna het op de website wordt gepubliceerd. Daarmee is het voor elke belangstellende toegankelijk. Dat geldt niet alleen voor dit jaardocument. Ook de rapportages vanaf verslagjaar 2005 zijn via www.livio.nl te downloaden. Doordat de documenten op dezelfde wijze zijn opgesteld is vergelijkingsinformatie over die achterliggende jaren eenvoudig beschikbaar. Evenals vorige jaren zal er een publieke presentatie van het jaardocument plaats vinden tijdens een speciale stakeholdersmeeting, die gehouden wordt op donderdag 3 juni 2010. Representanten van klanten en relaties worden uitgenodigd maar in principe is elke belangstellende op die bijeenkomst welkom. Het is de bedoeling om op deze wijze interactief verantwoording af te leggen over onze werkzaamheden en resultaten van het afgelopen kalenderjaar. Jaardocument 2009 Livio 6

2 Profiel van de organisatie 2.1 Algemene identificatiegegevens Naam van de organisatie: Stichting Livio Adres: Boulevard 1945 nr. 460 Postcode en plaats: 7511 AL Enschede Telefoonnummer: 0900-9200 Postadres: Postbus 448 Postcode en plaats: 7500 AK Enschede Identificatienummers NZa: Livio: 650-8788 Livio Haaksbergen/Berkelland LG: 600/1910 Nummers Kamer van Koophandel: Stichting Livio: 08122202 Stichting Livio Beheer: 41029134 Stichting Livio Winkel: 41030613 Livio Thuishulp B.V.: 08153467 Livio Holding B.V.: 08153464 E-mailadres: Website: info@livio.nl www.livio.nl Jaardocument 2009 Livio 7

2.2 Structuur van Livio 2.2.1 Juridische structuur In 2009 zag de organisatie er in schema als volgt uit: Stichting Livio Stichting Livio Beheer Stichting Livio Winkel Livio Holding B.V. Livio Thuishulp B.V. Organogram Stichting Livio en juridische eenheden De basisactiviteiten van de dochterstichtingen zoals die in de statuten zijn vastgelegd zijn de volgende: Stichting Livio: a. het beheren en exploiteren van een of meer lokale of regionale zorgcentra en andere voorzieningen in het kader van ouderenzorg en volksgezondheid; b. het bieden van een gunstig woon-, zorg- en leefklimaat voor zorgbehoevenden en het verlenen van diensten op het gebied van volksgezondheid en aangrenzende terreinen; c. het verlenen van particuliere hulp aan individuele personen; d. het verlenen van (aanvullende) diensten op het gebied van mantelzorg en op het gebied van psychiatrische intensieve thuiszorg; e. het (doen) verstrekken van zorgabonnementen in samenwerking met verzorgingstehuizen en woningbouwcorporaties; f. het (doen) uitlenen van personeel aan zorgorganisaties; g. het verlenen van (aanvullende) diensten op het gebied van terminale thuiszorg en crisishulp; h. het beheren en exploiteren van registergoederen; i. het bevorderen van zorg voor ouderen door het exploiteren van zorgwoningen; j. het bevorderen van een samenhangend zorgbeleid, zowel plaatselijk als regionaal, onder meer door het coördineren van activiteiten op het gebied van de ouderenzorg en de gezondheidszorg; k. het deelnemen in, het voeren van beheer over, het verlenen van diensten aan en het financieren van andere ondernemingen, stichtingen en eventueel vennootschappen. Stichting Livio Beheer: het bevorderen van de zorg voor ouderen door het zonder winstoogmerk exploiteren van zorgwoningen. Jaardocument 2009 Livio 8

Livio Winkel: het verzorgen van dienstverlening en de levering van goederen en materialen ten behoeve van de bevolking op het terrein van de volksgezondheid en andere terreinen waardoor de gezondheid en de zelfstandigheid van de consument maximaal wordt bevorderd. Livio Holding B.V.: het deelnemen, voeren van beheer, verlenen van diensten, en zo voort aan andere ondernemingen die werkzaam zijn op het gebied van de zorg. Livio Thuishulp B.V.: het verlenen van thuishulp en alle mogelijke diensten als bedoeld in de Wet maatschappelijke ondersteuning. 2.2.2 Organisatorische structuur inclusief medezeggenschapsstructuur De Stichting Livio wordt aangestuurd door een Raad van Bestuur. De werkmaatschappijen worden aangestuurd door de stichting, en daarmee door de Raad van Bestuur van Livio. Van de hierboven genoemde rechtspersonen is er slechts één actief naar buiten toe, te weten Stichting Livio. De overige hebben vooral administratieve en/of fiscale functies. Overigens vallen ook zij alle onder het volledige bestuur en toezicht van Stichting Livio. Het toezicht op de stichting en haar onderliggende rechtspersonen vindt plaats vanuit de Raad van Toezicht van Stichting Livio. Gecomprimeerd ziet de organisatorische structuur van Livio er als volgt uit: Raad van Toezicht Centrale Cliëntenraad Raad van Bestuur Ondernemingsraad Management Team Stichting Livio Management Thuishulp Gecomprimeerd organogram Stichting Livio De Raad van Bestuur werkt als een collegiale eenheid met een benoemde vaste voorzitter, waarbij onderling de taken zijn verdeeld, een en ander conform het Reglement Raad van Bestuur. Zie ook paragraaf 3.1.2. Daarnaast gelden de volgende besturingsuitgangspunten: Het toezicht wordt uitgeoefend door een Raad van Toezicht, bestaande uit zeven personen. Livio werkt met drie managementlagen: de Raad van Bestuur, het management en de operationele leiding. Jaardocument 2009 Livio 9

Voor de basisfuncties gold in 2009 een indeling in geografische zin. Deze is als volgt uitgewerkt: o drie rayons, te weten Nood-Zuid, Oost-Centrum-West en Haaksbergen- Berkelland o het onderdeel Centrale Zorg, o Livio Plus, o in de ondersteunende sfeer: de afdeling Financiële, economische en administratieve zaken, de afdeling Facilitaire zaken, de afdeling Personeel & organisatie Het organogram was in 2009 als volgt: Raad van Bestuur 3 Rayons Centrale Zorg LivioPlus Facilitaire Zaken Financieel Personeel & O-C-W Economische Organisatie N-Z Administratieve H-B Zaken Thuishulp Organogram organisatiestructuur Livio 2009 In 2009 is in het kader van het traject Herontwerp besloten tot een herinrichting van de organisatie met ingang van het jaar 2010 naar een functionele kolomstructuur, passend bij de keuze voor operational excellence. De indeling in rayons en in een onderdeel Centrale Zorg is daarbij komen te vervallen en de daar tot dan toe behorende activiteiten en medewerkers zijn ingaande 1 januari 2010 gehergroepeerd in vier functionele kolommen: thuiszorg, verplegingshuiszorg, woon- en zorgcentra en hospitality. De ondersteunende diensten zijn niet gewijzigd. Deze aanpasingen hebben behoudens op het niveau van het managementteam geen verdere personele consequenties gehad.(zie bij Interne ontwikkelingen, paragraaf 4.1) Voor de gehele Livio-organisatie fungeert één ondernemingsraad. De bestuurder is in de overlegvergadering gesprekspartner van de Ondernemingsraad. Ten aanzien van de klanten zijn er per locatie eigen Cliëntenraden. Dat zijn er in totaal twaalf. Deze raden voeren rechtstreeks overleg met het management van de betreffende organisatie-eenheid of locatie. Voor de thuiszorg en Livio Plus is er één gezamenlijke cliëntenraad. Bedoelde 13 cliëntenraden komen via een vertegenwoordiging bijeen in de centrale cliëntenraad (CCR). De CCR, die wordt Jaardocument 2009 Livio 10

voorgezeten door een onafhankelijke, externe voorzitter, fungeert als gesprekspartner met de bestuurder van Livio. De interne controle werd in 2009 op alle werkmaatschappijniveau uitgevoerd. De externe accountant is PricewaterhouseCoopers. Livio participeert in: Naviva Kraamzorg B.V. Livio participeert als founder en aandeelhouder in Naviva. De andere aandeelhouders zijn Carint Reggeland Groep (CRG), Thuiszorg Noord West Twente (TNWT), Carinova, Vérian en Zorggroep Oude en Nieuwe Land. Naviva levert kraamzorg in Overijssel en in een groot deel van Gelderland. De deelneming van Livio bedraagt 14%. Het doel van Naviva is het verlenen van zorg aan moeder en baby tijdens de bevalling en een aantal dagen daarna. Hulpmiddelencentrum Noord Oost Nederland VOF (HCNON) Stichting Livio Zorgwinkel heeft een zeggenschap van 25 % in dit samenwerkingsverband met Carint, Sensire, TNWT en Meavita. Sinds 1 november 2009 is HCNON een aparte B.V., waarbij de deelname van Meavita werd beëindigd. Stichting Distri Extra Via HCNON heeft Livio indirect een participatie van 10% in Stichting Distri Extra. Deze stichting heeft tot doel het zonder winstoogmerk distribueren van medische hulpmiddelen. Stichting Keuken De Boeskool Deze stichting heeft als doel de productie en verzorging van maaltijden ten behoeve van klanten van Livio, Zorggroep Sint Maarten en Zorgfederatie Oldenzaal. Livio heeft 5 van de 11 stemmen in het bestuur van deze stichting. Stichting Thuiszorg Oost-Overijssel (STOO) Samen met Carint Reggeland Groep is Livio bestuurlijk verbonden aan de Stichting Thuiszorg Oost-Overijssel (STOO). De STOO is een lege stichting van waaruit in 2009 geen activiteiten zijn verricht. Stichting Dienstverlening Gezondheidszorg Haaksbergen (SDGH) Deze stichting heeft als doelstelling het verlenen van diensten aan instellingen, organisaties en personen, werkzaam op het terrein van de gezondheidszorg te Haaksbergen en omliggende gemeenten. Naast Livio participeert het Medisch Spectrum Twente in deze stichting. Achterhoeks Initiatief Ketenzorg (AIK) Dit betreft een coöperatie met als deelnemers Sensire, Zorgcombinatie Marga Klompé, Streekziekenhuis Koningin Beatrix en Livio. Deze coöperatie werkt samen met ondermeer t Roessingh, GG Net, VIT Oost Gelderland, patiëntenorganisaties en huisartsen. Jaardocument 2009 Livio 11

2.2.3 Toelatingen Livio heeft twee wettelijke toelatingen als instelling voor verblijf met behandeling verpleeghuis De Cromhoff in Enschede en verpleeghuis Het Wiedenbroek in Haaksbergen en negen toelatingen als instelling voor verblijf zonder behandeling: De Bleekhof in Enschede, Broekheurnerborch in Enschede, Broekheurnerstede in Enschede, De Hatteler in Enschede, Lippink s hof in Enschede, De Meergaarden in Eibergen, Het Meijersveld in Neede, Het Saalmerink in Haaksbergen, Twekkelerveld in Enschede, Daarnaast heeft Livio een toelating als instelling voor lichamelijk gehandicapten. Livio heeft toelatingen voor huishoudelijke verzorging, persoonlijke verzorging, verpleging, ondersteunende begeleiding, activerende begeleiding, behandeling en verblijf. Voor de uitvoering van thuishulp is Livio geselecteerde aanbieder in de 14 Twentse gemeenten en in vier gemeenten in de Achterhoek. Jaardocument 2009 Livio 12

2.3 Kerngegevens 2.3.1 Kernactiviteiten en nadere typering Livio is een organisatie die werkzaam is op het terrein van zorg, wonen, gezondheid en vitaliteit. In hoofdzaak betreft dit zorg aan huis (huishoudelijke zorg, verzorging en verpleging bij klanten thuis) en verpleeghuiszorg en reguliere zorg in meer beschermde woonvormen, alsmede de zorg voor lichamelijk gehandicapten. Ook de uitleen van verpleegartikelen, prenatale zorg, advies, instructie en voorlichting alsmede voedingsvoorlichting en dieetadvisering behoren tot de kernactiviteiten van Livio. 2.3.2 Productie, personeel en opbrengsten Onderstaand de kwantitatieve gegevens omtrent productie, capaciteit, personeel en opbrengsten. In dit overzicht zijn de gegevens opgenomen van VVT (Verpleging, Verzorging & Thuiszorg),Wmo (thuishulp) en JGZ (Jeugdgezondheidszorg) en LG (Lichamelijk Gehandicapten). Kerngegevens 2009 2008 Aantal intramurale klanten op 31 dec. klanten 1.091 1.056 Aantal feitelijke intramurale plaatsen op 31 dec. plaatsen 1.098 1.076 Aantal eenpersoonskamers verpleeghuizen kamers 274 246 Aantal tweepersoonskamers verpleeghuizen kamers 70 63 Aantal driepersoonskamers verpleeghuizen kamers 7 9 Aantal vierpersoonskamers verpleeghuizen kamers 2 3 Aantallen extramurale klanten per 31 december Aantal klanten excl. onderaann., Vodi en dagact. klanten 5.783 5.477 Aantal klanten onderaanneming Wmo klanten 2.667 2.633 Aantal klanten Vodi (voeding- en dieetadvisering) klanten 8.199 4.813 Aantal klanten dagactiviteiten op 31 dec. klanten 266 286 Aantal klanten jeugdgezondheidszorg op 31 dec. klanten 8.040 7.686 Aantal uren extramurale productie in verslagjaar AWBZ uren 376.609 397.106 Aantal uren extramurale productie in verslagjaar Wmo uren 1.232.686 1.147.231 Totaal aantal uren extramurale productie in verslagjaar uren 1.609.295 1.544.337 Aantal intramurale verzorgingsdagen dagen 241.432 253.116 waarvan dagen aanvullende zorg dagen 51.696 50.706 Aantal intramurale verpleegdagen dagen 151.738 146.038 Aantal intramurale dagen gehandicaptenzorg dagen 10.750 10.410 Aantal dagdelen dagactiviteiten dagdelen 43.019 46.169 Aantal consulten jeugdgezondheidszorg in verslagjaar consulten 30.400 30.284 Aantal personeelsleden in loondienst op 31 dec. medewerkers 2.756 2.693 Aantal fte s ingezet in het jaar fte 1.523,1 1.633,7 Aantal alphahelpenden alphahelpenden 1.278 1.414 Aantal vrijwilligers vrijwilligers 799 834 Wettelijk budget aanvaardbare kosten euro 80.158.000 78.664.000 Opbrengsten Wmo en overige zorgprestaties euro 23.853.000 22.268.000 Overige bedrijfsopbrengsten euro 7.088.000 6.767.000 Totale opbrengsten euro 111.099.000 107.699.000 Tabel kerngegevens Livio 2009/2008 Jaardocument 2009 Livio 13

Het aantal feitelijke intramurale plaatsen steeg in 2009 van 1076 naar 1098. Deze stijging met 22 plaatsen was met name als gevolg van de ingebruikname van de kleinschalige woonvorm voor 20 PG-verpleeghuiszorg aan de Merelstraat in Haaksbergen in januari 2009. Daarnaast is de stijging het gevolg van het doorwerken op jaarbasis van in 2008 in gebruik genomen plaatsen. Gedurende de jaren 2006, 2007 en 2008 steeg het aantal eenpersoonskamers gestaag. In de genoemde jaren was er sprake van een stijging met 34, respectievelijk 23 en 22 kamers. In 2009 is dit aantal verder gestegen, en wel met 28 kamers, waarmee het aantal eenpersoonskamer nu 274 bedraagt. Hiermee wonen 62% van de verpleeghuisklanten in een eenpersoonskamer, in 2008 was dit nog 60%. De stijging in 2009 kwam met name door de hierboven genoemde ingebruikname van de kleinschalige woonvorm voor PG-klanten in Haaksbergen. Tegenover deze stijging van het aantal eenpersoonskamers staat een daling van het aantal vierpersoonskamers. In 2006 waren er nog 15 kamers met 4 klanten, in 2009 is dit aantal afgenomen tot 2, waarmee er nog 8 klanten in vierpersoonskamers verblijven. Het aantal driepersoonskamers nam af met 2 tot 7 kamers (21 klanten), het aantal tweepersoonskamers daarentegen nam toe, en wel met 7 (tot 70 kamers, 140 klanten). Zie onderstaande grafiek. Percentages klanten verpleeghuiszorg naar soort kamer/appartement 2006-2009 2009 274 140 21 8 2008 2007 2006 246 126 27 12 224 136 18 16 201 140 12 60 Eenpersoonskamer Tweepersoonskamer Driepersoonskamer Vierpersoonskamer 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Grafiek Percentages klanten verpleeghuizen naar soort kamer 2006-2009 In 2009 is een subsidieaanvraag ingediend voor verdere afbouw van de meerbedskamers, die zich allen in het Wiedenbroek bevinden. Vooralsnog is deze subsidieaanvraag in het kader van de zogenaamde Bouwimpuls, afgewezen vanwege het feit dat de subsidieregeling zich richt op situaties van eigendom. Het verpleeghuis het Wiedenbroek is een huurpand. In 2010 zal getracht worden alsnog een beroep te doen op extra gelden om het aantal meerbedskamers verder af te bouwen. De extramurale productie (thuiszorg / thuishulp) steeg in het verslagjaar met 4% tot 1.609.000 uur. Deze stijging komt nagenoeg geheel door een toename van het aantal uren HH1 (Wmo). Zoals elders in dit document wordt aangegeven is er voor 2010 voor gekozen om de Wmo-productie in 2010 niet meer te leveren. Daarmee zal het aantal uren thuiszorg / thuishulp in 2010 met naar schatting 75% afnemen. In onderstaande grafiek is de totale ontwikkeling extramurale uren van de laatste vier jaar weergegeven. Jaardocument 2009 Livio 14

Uren extramurale zorg 2006-2009 900.000 800.000 700.000 600.000 2006 500.000 400.000 2007 300.000 200.000 100.000 2008 2009 0 Huishoudelijke Hulp 1 Huishoudelijke Hulp 2 Persoonlijke verzorging Verpleging incl. AIV Begeleiding Activerende thuiszorg Grafiek Uren extramurale zorg 2006-2009 De verhouding HH1/HH2 binnen de thuishulp is in de laatste jaren aanzienlijk verschoven. In 2006 was deze verhouding ongeveer 1:2, in 2007 1:1, in 2008 2:1. In 2009 vond een verdere verschuiving plaats richting HH1. Het aantal uren HH1 als percentage van het totaal kwam hiermee op bijna 73%. De omvang en verhoudingen blijken uit onderstaande grafiek. Uren HH1 en HH2 2006-2009 2006 200.000 33,7% 66,3% 394.000 2007 547.000 49,8% 552.000 50,2 % 2008 49,8% 773.000 67,4% 32,6% 50,2 % 375.000 32,6% 2009 896.000 337.000 72,6 % 2 7,4 % 0 200.000 400.000 600.000 800.000 1.000.000 1.200.000 1.400.000 Huishoudelijke Hulp 1 Huishoudelijke Hulp 2 Grafiek Uren HH1 en HH2 2006-2009 Jaardocument 2009 Livio 15

Het aantal verzorgingsdagen (inclusief kortdurende verblijf) bedroeg in 2009 241.432. Dit is een daling ten opzichte van 2008 met 11.684 dagen (4,6%) ofwel gemiddeld 32 klanten. Met name in de verzorgingshuislocaties het Saalmerink in Haaksbergen en de Meergaarden in Eibergen was er gedurende het verslagjaar sprake van leegstand. Daarnaast is er in het verleden voor gekozen om in Neede de in 2007 in gebruik genomen locatie de Werf, een appartementencomplex met 29 woningen, via natuurlijk verloop om te zetten van een intramurale voorziening in volledig extramurale zorg aan zelfstandig wonende ouderen. Het aantal klanten intramurale verzorgingshuiszorg in deze locatie nam in 2009 af van 20 op 1 januari tot 12 op 31 december. Het aantal verpleegdagen nam toe met 3,9% tot 151.738 dagen. Ten aanzien van de aanvullende zorg in woon- en zorgcentra was er in 2009 sprake van een stabiele situatie. Het percentage klanten dat woont in verzorgingshuizen en hier kan blijven wonen dank zij aanvullende zorg is gelijk gebleven ten opzichte van 2008. In ZZPtermen is hier sprake van klanten met een indicatie ZZP4 en hoger (zonder behandeling). Zie onderstaande tabel. Jaar Aantal dagen Aanvullende zorg Aanvullende zorg in % van totale verzorgingshuiszorg 2005 46.204 18,4% 2006 57.122 22,5% 2007 63.041 25,5% 2008 50.706 21,3% 2009 51.696 21,4% Gemiddeld 53.754 21,8% Tabel Aanvullende zorg 2005-2009 De personeelsformatie per 31 december 2009 bedroeg (afgerond) 1523 fte. Dit is een stijging met 2,7% ten opzichte van ultimo 2008. Het aantal medewerkers in loondienst bedroeg ultimo 2009 2756, waarmee het gemiddelde dienstverbandpercentage binnen Livio uitkomt op 0,55 %. Dit is gelijk ten opzichte van 2008. Jaardocument 2009 Livio 16

2.3.3 Werkgebieden In 2009 bestond het werkgebied van Livio uit alle gemeenten in Twente (Almelo, Borne, Dinkelland, Enschede, Haaksbergen, Hellendoorn, Hengelo, Hof van Twente, Losser, Oldenzaal, Rijssen-Holten, Tubbergen, Twenterand en Wierden) en 4 gemeenten in de Oost Achterhoek (Winterswijk, Aalten, Oost-Gelre en Berkelland. Deze gemeentes vallen binnen de zorgkantoorregio s Twente en Arnhem. Het werkgebied van Livio is conform haar strategische doelstellingen bepaald op heel Twente en de Oost Achterhoek. Kaart werkgebied gemeenten in Twente en Oost Achterhoek Kaart werkgebied gemeenten in Twente en Oost Achterhoek In het verlengde van de Wmo discussie (zie bij Interne Ontwikkelingen, paragraaf 4.1) ligt per 2010 de focus weer op de oorspronkelijke kerngebieden, te weten de gemeenten Enschede, Haaksbergen en Berkelland. Jaardocument 2009 Livio 17

2.4 Samenwerkingsrelaties De belanghebbenden van Livio zijn uiteraard in de eerste plaats de klanten die zorg ontvangen. Livio sluit zorgverleningsovereenkomsten met hen af, en evalueert regelmatig (tenminste een keer per jaar) met de klant of de gemaakte afspraken worden nagekomen en/of eventueel bijstelling behoeven. Behalve dat het geformaliseerde contact met onze klanten een plaats heeft gekregen via een dertiental aan Livio verbonden lokale cliëntenraden en de centrale cliëntenraad, vinden er ook contacten plaats met de Landelijke Organisatie Cliëntenraden (LOC) en met Zorgbelang Nederland. Voor specifieke onderwerpen worden ook klantenpanels georganiseerd. Ter uitvoering van haar werkzaamheden kent Livio verbindingen met: het Zorgkantoor Twente als uitvoeringsorgaan van de AWBZ-middelen; de 18 gemeenten in Twente en in de Oost Achterhoek waar Livio als zorgaanbieder actief is; het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) als indicatieverstrekker voor de inwoners in ons werkgebied; Jeugdgezondheidszorg Twente. Livio is betrokken als uitvoeringsorganisatie JGZ 0-4 in de jeugdgezondheidszorg van 0-19 jaar. De regio Twente heeft beleid en financiering neergelegd bij de GGD Twente als regisserende partij bij de uitvoering. Landelijke ontwikkelingen geven aan dat er spanningen zijn binnen deze samenwerkingsrelaties. In deze regio is dit vooralsnog ondervangen in de vorm van een samenwerkingsovereenkomst met de GGD, echter in december 2008 is het besluit genomen om te komen tot één integrale JGZ 0-19 jaar welke ondergebracht wordt in één organisatie met ingang van 01.01.10; Psychiatrische voorzieningen. Livio werkt samen met Mediant Geestelijke Gezondheidszorg Oost- en Midden-Twente op het gebied van psychiatrische intensieve thuiszorg (PIT). De samenwerking is gericht op het goed en juist afhandelen van vragen op het gebied van bestaande problemen, alsook op mogelijkheden om preventief op te treden; Wonen, Welzijn, Zorg Haaksbergen. Livio participeert in een overleg met de gemeente Haaksbergen, de woningcorporatie Lucht & Licht, welzijnsorganisatie t Iemenschoer, het zorgloket in Haaksbergen en zorgboerderij Erve Knippert in Haaksbergen; Wonen, Welzijn, Zorg Berkelland. Livio participeert in een overleg met de gemeente Berkelland, de woningcorporatie ProWonen, zorgorganisatie Sensire, welzijnsorganisatie Betula. naast bovengenoemde specifieke projecten onderhoudt Livio actieve contacten met Het Roessingh - centrum voor revalidatie; tenminste twee maal per jaar, of zo veel meer als nodig vindt overleg plaats met het Zorgkantoor c.q. Menzis een aantal keren per jaar vindt gezamenlijk en gereguleerd overleg plaats met de in onze sector actieve werknemersorganisaties, te weten ABVA/KABO FNV, CNV Publieke Zaak, FBZ (Federatie van Beroepsorganisaties in de Zorg), NU 91 en De Unie Zorg & Welzijn; ook met huisartsen en andere zorginstellingen in de regio vindt regelmatig overleg plaats Jaardocument 2009 Livio 18

Lidmaatschappen bestuurlijke betrokkenheid In het kader van zorg en ICT is Livio lid van vereniging ICT Connectie Zorg Twente (iczt); Verbandhoudend met deze vereniging is er het project ICT en Zorg in Twente (IZIT) waaraan Livio deelneemt; Livio is lid van de landelijke koepelorganisaties ActiZ en Aedes, alsook van VNO NCW; Voorts is Livio lid van IZO, Interzorg Ouderen in Twente en vervult van die vereniging het voorzitterschap; Livio is aangesloten bij de Werkgeversvereniging Zorgsector Twente/Oost Achterhoek en heeft zitting in het bestuur daarvan; Livio behoort samen met Sensire, Stichting Zorgcombinatie Marga Klompé en Streekziekenhuis Koningin Beatrix tot de initiatiefnemers voor de oprichting van de coöperatie Achterhoeks Initiatief Ketenzorg (AIK). Dit samenwerkingsverband richt zich op de realisatie van ketenzorg ten aanzien van CVA, dementie, palliatief-terminale zorg, COPD, Decubitus, Hartfalen en Transfer en kent als samenwerkingspartners ondermeer t Roessingh, GG Net, VIT Oost Gelderland, patiëntenorganisaties en huisartsen. Onderaannemers Voor de uitvoering van een deel van onze activiteiten op het gebied van de thuishulp, (hulp bij het huishouden in het kader van de Wmo) bestond er met een aantal collega zorgaanbieders vaste relaties waarbij zij tot 1 januari 2010 als onderaannemer voor Livio werkzaam waren. Het betreft hier de Carint Reggeland Groep (CRG), gevestigd te Hengelo, SbT Thuis- en Kraamzorg, gevestigd te Almelo en Estinea, gevestigd te Aalten. Masterplan personeelsvoorziening sector Zorg en Welzijn In september 2007 verbond Livio zich tot een vijftal convenanten in het kader van een masterplan personeelsvoorziening sector Zorg en Welzijn. Met de Werkgeversvereniging Zorgsector Twente Oost-Achterhoek als aanjager hebben werkgevers, werknemersorganisaties, gemeenten, onderwijsinstellingen, CWI en UWV de wens uitgesproken om vraagstukken rond de personeelsvoorziening in de zorg langs vijf speerpunten (stageproblematiek, herplaatsing toeleiding en instroom van werklooswerkzoekenden, scholing en inzetbaarheid van zittend personeel, de inzet van vrijwilligers) in Twente en de Oost-Achterhoek in gezamenlijkheid op te pakken. Om de voortgang van de verschillende projecten te monitoren is er een stuurgroep opgericht waarvan Livio het voorzitterschap vervulde. Dit traject is inmiddels afgesloten waarbij geconcludeerd werd dat het aan zijn doelstelling heeft beantwoord. Jaardocument 2009 Livio 19

3 Bestuur, toezicht, bedrijfsvoering en medezeggenschap 3.1 Normen voor goed bestuur Livio ziet het afleggen van verantwoording door middel van dit Jaardocument als een moment bij uitstek om informatie te geven over het gevoerde beleid en de werkwijze. Kenmerkend daarbij behoort te zijn de transparantie van handelen door de bestuurders en het afleggen van verantwoording aan een brede kring van belanghebbenden. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de invulling daarvan binnen Livio en de besturing en de bestaande overlegstructuur. De Zorgbrede Governance Code is een bundeling van breed gedragen algemene opvattingen binnen de zorg over goed bestuur, toezicht en verantwoording. Een belangrijk element van het model is een strikte scheiding tussen de uitvoerende en toezichthoudende functies. Livio onderschrijft deze principes en wenst daar zoveel mogelijk aan te voldoen. Het bestuur van Livio is in handen van een Raad van Bestuur, bestaande uit twee personen. De Raad van Bestuur staat onder toezicht van een Raad van Toezicht. Deze toetst de beleidsvorming en resultaten, zoals gerealiseerd door de bestuurders. De Raad van Toezicht bestond in 2009 uit zeven personen. De leden hebben allen een verschillende, voor Livio maatschappelijk relevante, professionele achtergrond. Gezamenlijk voldoen zij aan het gewenste profiel. Geen van de leden van de Raad van Toezicht heeft op enigerlei wijze een verbinding met Livio, anders dan uit hoofde van het lidmaatschap van de Raad. In paragraaf 3.2 en 3.3 wordt nader ingegaan op de werkwijze van de Raad van Bestuur en de Raad van Toezicht, met name op het interne beheersings- en controlesysteem en op de wijze waarop de communicatie tussen de raden gestalte krijgt. 3.2 Raad van Bestuur De samenstelling van de Raad van Bestuur was in 2009 als volgt: Naam Bestuursfunctie Geslacht Leeftijd In dienst Nevenfuncties Mr H.A. Arnoldy voorzitter m 60 2003 DGA Quintend Consultancy B.V. te Enschede Bestuurslid Jazzpodium De Tor te Enschede G.G.J. van Kessel lid m 60 1986 De Raad van Toezicht heeft een Reglement Raad van Bestuur Livio goedgekeurd. De kernelementen van dit reglement zijn dat de Raad van Bestuur de organisatie bestuurt onder toezicht van de Raad van Toezicht, dat de Raad van Bestuur primair het belang van Livio dient in relatie tot de maatschappelijke functie van de organisatie en bij de Jaardocument 2009 Livio 20

beleidsvorming een evenwichtige afweging maakt van de belangen van allen die bij Livio betrokken zijn. Verder wordt in dit reglement aangegeven dat de leden van de Raad van Bestuur hun handelen baseren op de Gedragscode voor de goede bestuurder, opgesteld door de Vereniging van bestuurders in de gezondheidszorg (NVZD). De Raad van Bestuur is de bestuurder van Livio in de zin van de wet. Dit college is eindverantwoordelijk voor de gang van zaken en heeft tot taak het opstellen, vaststellen en - na goedkeuring door de Raad van Toezicht - het uitvoeren van het gezamenlijke beleid van Livio. De Raad van Bestuur opereert volgens een collegiaal model, waarbij uit oogpunt van doelmatigheid aandachtsgebieden zijn aangewezen. Deze zijn opgenomen in het Reglement Raad van Bestuur. De heer Arnoldy vervult in dit college de rol van voorzitter. In 2009 waren de aandachtsgebieden als volgt verdeeld: Mr H.A. Arnoldy: financiën, planning & control, Personeel & Organisatie, Interne Zaken (communicatie, kwaliteit, beleid); LivioPlus en Hulp bij het Huishouden G.G.J. van Kessel: zorg, met name aansturing Rayons en Centrale Zorg, JGZ, Facilitaire Zaken, huisvesting. Het functioneren van de Raad van Bestuur is jaarlijks onderwerp van gesprek tussen de Raad van Toezicht en de Raad van Bestuur. Ook in 2009 zijn er gesprekken geweest tussen de driehoofdige Remuneratiecommissie vanuit de Raad van Toezicht en de leden van de Raad van Bestuur. Van deze gesprekken zijn verslagen gemaakt, de uitkomsten van de gesprekken zijn tevens besproken in de voltallige Raad van Toezicht. In de loop van 2009 heeft de heer Van Kessel aangegeven zijn functie te willen beëindigen ingaande 1 mei 2010. De Raad van Toezicht heeft besloten om door inzet van een extern bureau werving te starten. Per 1 juni 2010 zal de heer Drs. H. Drenth RA MGA (49) toetreden tot de Raad van Bestuur van Livio. Bezoldiging Raad van Bestuur Ten aanzien van de bezoldiging van de bestuurders hanteerde de Raad van Toezicht tot en met dit verslagjaar de richtlijnen en modellen van de NVZD als richtsnoer en ziet daarnaast de relevante maatschappelijke ontwikkelingen terzake als een belangrijk referentiekader. De adviesregeling van de NVTZ (Nederlandse Vereniging van Toezichthouders in Zorginstellingen) wordt, mede gezien de bestaande rechtsposities van de RvB leden, niet gehanteerd. Gekozen is voor een systematiek waarbij 90% van het inkomen vast is. Daarnaast kan door de Raad van Toezicht een prestatieafhankelijke toekenning van maximaal 10% worden uitgekeerd op basis van vooraf overeengekomen prestatieindicatoren. Hoewel naar de letter aanleiding zou zijn geweest tot toekenning van in elk geval een gedeelte van de toeslag, hebben beide leden van de Raad van Bestuur afgezien van deze toekenning over 2009. Voor beide leden van de Raad van Bestuur geldt dat hun totale beloning in 2009 lag onder het voor hun functie van toepassing zijnde maximum NVZD-niveau. In de loop van 2009 is door de NVZD en de NVTZ gezamenlijk een nieuwe code opgesteld: de Beloningscode voor Bestuurders in de Zorg (BBZ). Deze code is in september 2009 door partijen van kracht verklaard. De Raad van Toezicht heeft besloten Jaardocument 2009 Livio 21

deze nieuwe code te gaan hanteren en is met de zittende bestuurders overeengekomen dat de code met ingang van 1 januari 2010 integraal en onverkort op hen van toepassing is. De desbetreffende arbeidsovereenkomsten zijn daartoe gewijzigd en in overeenstemming gebracht met de BBZ. Conform de normen van de BBZ zijn de leden van de Raad van Bestuur van Livio vanaf 1 januari 2010 ingedeeld in schaal F, waarbij een toeslag wordt toegekend van 25% voor omgevings- en risicofactoren. Bestaande afwijkende secondaire arbeidsvoorwaarden zijn beëindigd en zijn in lijn gebracht met de BBZ. Ook het systeem van prestatieafhankelijke beloning is ingaande 2010 beëindigd. Voor de voorzitter van Raad van Bestuur geldt het maximum van de schaal + genoemde toeslag. Voor het andere lid van de Raad van Bestuur geldt een percentage daarvan. Voor de heer Van Kessel was dat percentage 90%. Nevenfuncties Raad van Bestuur De nevenfuncties van de voorzitter van de Raad van Bestuur worden geheel op eigen initiatief en op persoonlijke titel uitgeoefend. Deze vormen naar het oordeel van de Raad van Toezicht geen belemmering voor het functioneren als lid van de Raad van Bestuur van Livio. Niet genoemd in bovenstaand overzicht zijn de bestuursfuncties en toezichtfuncties die de leden van de Raad vervullen in organisaties waarin Livio participeert. Het uitoefenen van deze functies houdt rechtstreeks verband met de positie als lid van de Raad van Bestuur van Livio. Richtsnoer van handelen daarbij is uiteraard het belang van Livio. Ook wat dit betreft is er naar het oordeel van de Raad van Toezicht geen sprake van enige vorm van belangenverstrengeling. Voor geen van deze nevenfuncties worden aan de desbetreffende bestuurders vergoedingen in welke vorm ook toegekend. 3.3 Raad van Toezicht In 2009 bestond de Raad van Toezicht uit de volgende personen: Naam m/v Leeftijd Functie(s) Drs. C.M.A.G. Dijkers** Voorzitter F. Bosveld *** A.A. Broekman- Veltman ** Vice voorzitter Eerste benoe ming Einde zittingsduur Herbenoem baar m 64 2004 2012 nee Lid RvT Het Roessingh te Enschede Bestuurslid van Dr. G.J. Hoytema Stichting te Enschede Bestuurslid Mary te Apeldoorn m 35 2009 2012 ja Senior adviseur zorgvastgoed/ Hoofd afdeling Healthcare DTZ Zadelhoff te Amsterdam v 55 1998 2009 nee Lid Gemeenteraad Enschede Drs. A. Beunk* v 40 2000 2009 nee Senior projectmanager Zorgplan te Doesburg E.J.F. Nijkamp m 48 2004 2010 ja Directeur NyStaete Group te Oldenzaal Commissaris AQUA Plus brandpreventie en sprinkler installaties te Goor Jaardocument 2009 Livio 22

Mr M.M. ** Verhoeven Lid RvT Edith-Stein college te Hengelo Bestuurslid VNO-NCW regio Twente Lid adviesraad innovatie platform Twente Lid stuur- en werkgroep Twente Positionering Bestuurslid EduChild te Eindhoven m 53 1997 2009 nee Sectorvoorzitter civiel recht Incidentele arbitrage en (bindend) advies Docent Stichting Studiecentrum Rechtspleging te Zutphen Docent OSR te Utrecht Docent VSO te Njmegen A.J.C. Wender *** m 58 2004 2011 ja Directeur Financiën en Administratie Grolsche Bierbrouwerij Nederland B.V. te Enschede * benoemd op voordracht van de Cliëntenraden ** lid commissie arbeidsvoorwaarden en functioneren *** lid van de auditcommissie Mevrouw Beunk, mevrouw Broekman-Veltman en de heer Verhoeven zijn per 31 december 2009 volgens rooster afgetreden. In hun plaats werden per 1 januari 2010 mevrouw S. Posthuma en de heer F.P.M. Willeme benoemd. De werving en selectie vond plaats volgens de in het Reglement voor de Raad van Toezicht opgenomen paragraaf 6.1 Benoeming leden Raad van Toezicht. Mevrouw S. Posthuma werd benoemd op bindende voordracht van de Cliëntenraad. Met deze benoemingen is het aantal leden, rekening houdend met de gewenste samenstelling van de Raad van Toezicht, met ingang van het jaar 2010 teruggebracht tot 6. Ten aanzien van het rooster van aftreden gelden de volgende uitgangspunten: zittingsduur is 4 jaar éénmaal herbenoembaar zoveel mogelijk spreiding van de benoemingsjaren moment van aan- en aftreden is bij voorkeur 1 januari respectievelijk 31 december Geen van de leden heeft op enigerlei wijze een verbinding met Livio, anders dan uit hoofde van het lidmaatschap van de Raad. Hiermee beoogt Livio waarborging van de onafhankelijkheid van de Raad van Toezicht. De hierboven aangegeven (neven-)functies vormen naar het oordeel van de Raad van Toezicht geen belemmering voor het functioneren als lid van de Raad. Voor nieuw benoemde leden wordt een introductieprogramma samengesteld. Voor alle leden van de Raad van Toezicht wordt jaarlijks een Themabijeenkomst georganiseerd en aansluitend aan de reguliere vergaderingen wordt een Themauur ingevuld. Daarnaast bestaat de mogelijkheid tot het volgen van een cursus bij bv. de NVTZ. De Raad van Toezicht geeft invulling aan zijn taak toezicht te houden op het beleid van de Raad van Bestuur en op de algemene gang van zaken binnen Livio door tenminste zes tevoren vastgestelde vergaderingen per jaar. Daarnaast wordt tenminste eenmaal per jaar een bedrijfsbezoek afgelegd en bezoeken leden van de Raad tenminste een keer per Jaardocument 2009 Livio 23

jaar officiële vergaderingen van de overlegvergadering met de Ondernemingsraad en met de Centrale Cliëntenraad. De Raad van Bestuur verschaft de Raad van Toezicht tijdig de voor een adequaat functioneren benodigde informatie. In de regel gebeurt dit als voorbereiding dan wel tijdens de vergadering van de Raad van Toezicht. Indien daarvoor aanleiding is voorziet de Raad van Bestuur de Raad van Toezicht tussentijds van relevante informatie. Ten minste eenmaal per kwartaal ontvangt de Raad van Toezicht een overzicht van de financiële stand van zaken, waarbij de Raad van Bestuur nadere informatie verstrekt over de belangrijkste ontwikkelingen en risico s. De Raad van Toezicht wordt geïnformeerd door de externe accountant door middel van een accountantsverslag dat de accountant opstelt naar aanleiding van de jaarcontrole. Tenminste eenmaal per jaar vindt structureel overleg plaats tussen de Raad en de externe accountant. In de loop van het verslagjaar is de Auditcommissie 8 keer bijeengeweest. Deze commissie heeft zich met name bezig gehouden met verbetering van de managementrapportage en het volgen van de verbeteringsmaatregelen voor de bedrijfsvoering. De Remuneratiecommissie (commissie arbeidsvoorwaarden) is 6 keer bijeen geweest. Het jaarlijkse functioneringsgesprek met de leden van de Raad van Bestuur vond plaats via deze commissie. Hierover werd verslag uitgebracht aan de voltallige Raad van Toezicht. Daarnaast werd in de remuneratiecommissie aandacht besteed aan de vernieuwde Zorgbrede Governancecode per 2010 en de vacature in de Raad van Bestuur per 1 mei 2010. In de reguliere vergaderingen overlegt de Raad met de Raad van Bestuur over de strategie en de risico s die verbonden zijn aan de activiteiten van Livio. Tijdens elke reguliere vergadering staan in elk geval een uitgebreide schriftelijke voortgangsrapportage over de gang van zaken op de agenda, evenals de financiële stand van zaken. In 2009 is de Raad van Toezicht 6 keer regulier bijeengeweest, telkens in aanwezigheid van de leden van de Raad van Bestuur. De beide voorzitters hebben telkens voorafgaand aan de vergaderingen een agendaoverleg. Aansluitend aan deze vergaderingen werd een extra uur gepland met als thema in gesprek met MT-leden. De volgende onderwerpen werden hier besproken: - Inrichting Thuishulp - project Herontwerp - Strategisch personeelsbeleid - Kleinschalige woonvormen - Strategisch vastgoedbeleid. Daarnaast vond er een zogenaamde Themabijeenkomst plaats met als thema Maatregelen noodzakelijk om tot een duurzaam zorgstelsel te komen. Op verzoek van de Raad van Bestuur werden twee extra vergaderingen met de Raad van Toezicht gehouden ten behoeve van de onderwerpen Verbetermaatregelen bedrijfsvoering en Aanbesteding Wmo. Jaardocument 2009 Livio 24

De belangrijkste onderwerpen van de Raad van Toezicht in 2009 waren: Goedkeuring jaarstukken 2008 waarbij tevens de externe accountant aanwezig was Goedkeuring van het Jaardocument Maatschappelijke Verantwoording 2008 van Livio Goedkeuring begroting 2009 Bespreking van: - Verbetermaatregelen bedrijfsvoering - Herontwerp - Aanbesteding Hulp bij het Huishouden in het kader van de Wmo - Vacatures Raad van Toezicht - Vacature Raad van Bestuur/ inrichting Topstructuur De jaarlijkse evaluatie van het eigen functioneren en dat van de leden van de Raad van Bestuur heeft eind van het jaar plaatsgevonden. Het resultaat is in een gespreksnotitie vastgelegd en onderwerp van bespreking geweest in de Raad van Toezicht vergadering van februari 2010. Het beleid ten aanzien van de bezoldiging van de leden van de Raad van Toezicht is gebaseerd op de aanbevelingen van de Nederlandse Vereniging van Toezichthouders in Zorginstellingen (NVTZ). In 2009 betekende dit een bruto vergoeding van 10.000,- voor de voorzitter, een vergoeding van 7.500,- voor de drie vaste commissieleden (Auditcommissie en Remuneratiecommissie) en 6.250,- voor de overige leden van de Raad. 3.4 Bedrijfsvoering (Werk)overleg vindt plaats op diverse niveaus in de organisatie. De Raad van Bestuur vergadert wekelijks; twee wekelijks vindt een overleg plaats tussen Raad van Bestuur en het Managementteam. Elk van de leden van de Raad van Bestuur heeft frequent individueel voortgangsoverleg met de onder hen ressorterende managers. Managers van de organisatieonderdelen overleggen periodiek (doorgaans maandelijks of per periode van vier weken) met het middenkader. Het middenkader overlegt met de eigen werkeenheid. Daarnaast vindt waar nodig ad hoc overleg plaats. Met iedere medewerker wordt jaarlijks een jaargesprek gevoerd. Livio stelt hoge prijs op heldere, eenduidige informatievoorziening aan haar medewerkers. Maandelijks verschijnt het mededelingenblad LivioNieuws, waarin de belangrijkste relevante wetenswaardigheden worden gecommuniceerd. De Raad van Bestuur heeft in elke uitgave een vaste plaats waarin hij zijn standpunten en belangrijkste wetenswaardigheden van dat moment beschrijft. In 2009 is gestart met de uitgifte van een periodiek nieuwsorgaan specifiek gericht op de klanten van Livio (LivioLeven). Daarnaast beschikt Livio over een intranetplatform, genaamd LivioNet. Alle medewerkers van Livio kunnen zich nu met behulp van een wachtwoord vanaf elke op internet aangesloten computer toegang verschaffen tot dit informatieplatform. Jaardocument 2009 Livio 25

Op LivioNet zijn alle procedures en werkvoorschriften digitaal beschikbaar. Verder wordt LivioNet benut om snel en interactief met medewerkers te communiceren over zaken die hen aangaan. LivioNieuws LivioNet Livio is voor al haar bedrijfsonderdelen gecertificeerd volgens het schema Stichting Harmonisatie Kwaliteitsbeoordeling in de Zorgsector (HKZ). Zie ook 4.3 Algemeen kwaliteitsbeleid. In de relatie tot de inzet van de ruim 800 vrijwilligers wordt gewerkt volgens de regels van de CiviQ-kwaliteitsonderscheiding vrijwilligerswerk. Livio beschikt over het hieraan verbonden landelijke keurmerk VRIJWILLIGE INZET: GOED GEREGELD! Kwaliteitsonderscheiding VRIJWILLIGE INZET: GOED GEREGELD Jaardocument 2009 Livio 26

3.5 Cliëntenraad Livio heeft 13 lokale cliëntenraden en 1 Centrale Cliëntenraad met 15 vertegenwoordigers uit alle lokale Cliëntenraden. CCR Livio 15 personen Wie Saa Mee Ne Bhb Bhs Blh Crh Hat Lip Twe Tz Afkortingen Wie Wiedenbroek Saa Saalmerink Mee Meergaarden Ne Neede Tz Thuiszorg Bhb Broekheurnerborch Bhs Broekheurnerstede Blh De Bleekhof Crh De Cromhoff Hat De Hatteler Lip Lippink s hof Twe Twekkelerveld Organogram Livio Centrale Cliëntenraad en lokale cliëntenraden Elke locatie levert een vertegenwoordiger. Hierop zijn twee uitzonderingen. De eerste uitzondering is het Wiedenbroek, waar de Jongeren Haaksbergen een eigen vertegenwoordiging leveren naast de vertegenwoordiger somatiek en pg. In 2009 bleek het niet meer mogelijk te zijn de Cliëntenraad Jongeren in stand te houden; besloten is dat hun voorzitter wel zitting blijft hebben in de CCR. De tweede uitzondering betreft Zorg-aan-huis die drie vertegenwoordigers levert, omdat zij een groot aantal klanten van Livio in het hele werkgebied vertegenwoordigen. De Centrale Cliëntenraad wordt ondersteund door een secretariële medewerker en een medewerker kwaliteit. De lokale Cliëntenraden regelen in overleg met de rayonmanager de benodigde ondersteuning. Lokale Cliëntenraden Livio telt zoals aangegeven 13 lokale Cliëntenraden. Per locatie vindt overleg plaats met de betrokken locatiemanager en minimaal twee maal per jaar is er een overlegvergadering met de manager. De Cliëntenraad van Zorg-aan-huis is niet aan een locatie verbonden en overlegt voorlopig nog met de voorzitter van de Raad van Bestuur. In de lokale Cliëntenraden kunnen zowel huurders, klanten met indicatie verblijf als vertegenwoordigers zitting nemen. Met name locatiegebonden onderwerpen worden besproken in de Cliëntenraad. Het lukt over het algemeen goed om de lokale Cliëntenraden te bezetten. Het vertegenwoordigen van de lokale Cliëntenraad in de Centrale Cliëntenraad is echter moeilijker. Veel mensen willen de deur niet meer uit en praten liever mee over lokale zaken dan over organisatiebrede onderwerpen. Om deze reden zijn er regelmatig vacatures in de Centrale Cliëntenraad. Jaardocument 2009 Livio 27

De verslagen van de lokale Cliëntenraden worden naar de leden van de Centrale Cliëntenraden gestuurd en omgekeerd. Onderstaand de samenstelling en de belangrijkste adviezen van de Cliëntenraden in 2009, alsmede een overzicht van de belangrijkste beleidsonderwerpen die de Cliëntenraden hebben besproken met de bestuurder. Samenstelling Centrale Cliëntenraad Afgetreden in 2009: Dhr. A. Simmelink Mevr. G.J. de Vries Toegetreden in 2009: Dhr. L.G.M. Mol Dhr. R.J.H. van der Hulst Mevr. G.J. de Vries CR Livio Neede CR de Bleekhof CR Livio Neede CR Twekkelerveld CR de Bleekhof Leden CCR per december 2009: Dhr. B. Heeringa voorzitter Dhr. R.J.H. van der Hulst CR Twekkelerveld lid Dhr. Th. J.J. Ribbers CR Zorg aan Huis lid Dhr. W. Feijer CR Zorg aan Huis vicevoorzitter Mevr. L. van den Boogaard CR Zorg aan Huis reserve Mevr. A. ter Heege CR Zorg aan Huis lid Dhr. P. van der Velde CR Lippink s hof lid Dhr. J. Rauwers CR Lippink s hof reserve Dhr. H. Duerink Contactpersoon jongeren lid Dhr. E.J. Slaa CR Broekheurnerstede lid Mevr. G. Okken CR Broekheurnerstede reserve Dhr. W.J. Kooiker CR Broekheurnerborch lid Mevr. L.R.R. van Hardeveld CR Broekheurnerborch reserve Dhr. L.G.M. Mol CR Livio Neede lid Dhr. W. Lammers CR Livio Neede reserve Dhr. H.T.B. Steentjes CR de Meergaarden lid Dhr. H.W.J. Teselink CR de Meergaarden reserve Mevr. M. Mentink CR het Saalmerink lid Mevr. C. Damveld CR het Saalmerink reserve Dhr. H. Morsink CR het Wiedenbroek lid Mevr. J.B.M. Achterbosch CR het Wiedenbroek reserve Dhr. A. Kers CR de Hatteler lid Vacature CR de Bleekhof Vacature CR de Cromhoff Jaardocument 2009 Livio 28

Adviezen Datum Besluit 26-02-09 Verzoek aan de bestuurder om de CCR op de hoogte te stellen van de ervaringen met het PGB over het eerste half jaar. 26-02-09 Na herbespreking notitie waskosten gaat de CCR akkoord met het voorstel de waskosten met ingang van 1 januari 2009 te harmoniseren. Met betrekking tot de bovengemiddelde kosten voor extra was als gevolg van ziekte wordt gevraagd tot het moment dat hier beleid op is gemaakt de betrokken klant geen extra kosten in rekening te brengen. 26-02-09 De CCR kan zich vinden in de notitie Koudweerbeleid en vindt het een prima zaak dat de risico s bij extreem weer in kaart zijn gebracht. 26-03-09 Instemming met de geactualiseerde klachtenregeling en klachtenprocedure. 22-04-09 De heer Feijer benoemd als vice-voorzitter CCR. 22-04-09 Positief advies op de notitie Inrichting Livio Thuishulp BV. 28-05-09 Positief advies op LivioPlus Plan. 28-05-09 Instemming met de werkwijze vacature lid Raad van Toezicht op voordracht CCR. 30-07-09 Brief aan de Gemeenten in Twente en de Achterhoek inzake inschrijvingsvoorwaarden aanbesteding Wmo. 24-09-09 Positief advies inrichtingsvoorsteld FEAZ. 24-09-09 Positief advies notitie Prijsbeleid Grand Cafés. 24-09-09 Positief advies Stand van zaken BOPZ. 24-09-09 Positief advies planontwikkeling het Wiedenbroek. 29-10-09 Voordracht mevrouw Posthuma in Raad van Toezicht. 29-10-09 Geen deelname aan het COC-project Roze loper. 26-11-09 Positief advies Voorgenomen besluit Herontwerp met de vraag of de klantenmedezeggenschap in harmonie is met deze organisatorische opzet. 17-12-09 Positief advies harmonisatie prijsbeleid algemeen (zonder Grand Cafés). 17-12-09 Adviesaanvraag notitie linnenvoorziening: in de overlegvergadering blijft onduidelijk hoe de tekst ten aanzien van de pakketprijs gelezen moet worden. De CCR laat zich daarover informeren door de bestuurder alvorens tot een besluit te komen. Als blijkt dat 14,= kosten pakketering bovenop de pakketprijs komt, dan is er geen advies en wil de CCR daarover verder in gesprek met de bestuurder. Zit het bedrag van 14,= wel in de pakketprijs, dan geeft de CCR een positief advies. 17-12-09 Brief aan Seniorenraad Enschede betreffende alternatieven ondersteunende begeleiding. Jaardocument 2009 Livio 29

Afgezien van de hier genoemde adviezen zijn de volgende relevante beleidsissues aan de orde geweest in de Centrale Cliëntenraad en/of in de lokale Cliëntenraden: - Managementreview per kwartaal - Begroting 2009 - Strategische nota het paarse cement - Zorgzwaartepakket - Klachtenoverzicht 2008 - Klantenmedezeggenschap kleinschalige woonvormen - Bemanning cliëntenraden - Buurtzorg - Klantenkrant LivioLeven - Financiële rapportage per maand/kwartaal - Notitie Persoonsgebonden Budget - Open dag Livio - Beleidsnotitie BOPZ - Klanttevredenheidsonderzoek Prismant - Eigen bijdrage CAK - LPZ-meting 2009 - BOPZ-beleid - Spoorboekje RvB/MT 2009 - Aanbesteding Wmo - Reanimatiebeleid - Projectplan Burger Service Nummer - Notitie De organisatie en de medische verantwoordelijkheid - Notitie Strategisch Vastgoedbeleid 2009 2013 - Notitie Procedure Externe Controlebezoeken - Leerafdeling - Notitie Post en logistiek Livio - Stand van zaken coöperatie Winterswijk - Notitie Eerst Verantwoordelijke Verzorgende - Beleid activiteiten intramuraal - HKZ - Notitie Dagactiviteiten-basis 2010 De Centrale Cliëntenraad is aangesloten bij de Landelijke Organisatie Cliëntenraden (LOC). De leden van de Centrale Cliëntenraad bezoeken de vergaderingen van de LOC van Gelderland en/of van Overijssel. Leden van lokale Cliëntenraden kunnen ook gebruik maken van deze faciliteiten. Livio is aangesloten bij de Landelijke commissie vertrouwenslieden; in 2009 is geen gebruik gemaakt van deze beroepsmogelijkheid. 3.6 Ondernemingsraad In april 2009 heeft de OR afscheid genomen van de heer R. Nahrwold omdat hij Livio ging verlaten. In augustus 2009 namen wij afscheid van mevrouw J. Bekhuis, mevrouw A. van Buren en de heer E. Zijlstra, omdat zij zich niet herkiesbaar hebben gesteld voor de nieuwe driejarige zittingstermijn van de OR. De OR organiseerde verkiezingen voor de nieuwe driejarige zittingstermijn. Aangezien zich precies 5 kandidaten aanmeldden voor de 5 openstaande vacatures hoefden er geen verkiezingen plaats te vinden. Jaardocument 2009 Livio 30

Per 1 oktober 2009 was de OR weer voltallig. De samenstelling is als volgt: Samenstelling van de OR Dagelijks Bestuur (DB) Dhr. H. t Hooft Voorzitter Mw. A. Merkelijn Vice voorzitter Mw. M. Zuijdgeest Secretaris Dhr. M. Grillis Lid Mw. J. Groot Landeweer Lid Overige leden: Mw. N. Boersma Mw. J. Claasz Coockson Mw. K. Janssen Mw. J. Krol Mw. I. Lubbers Mw. B. Meekes Mw. B. Meijer Dhr. B. Ossevoort Mw. Y. Rauwerdink Mw. C. van der Veen Mw. H. de Wit Dhr. B. Zhemoitin Dhr. A. Hommes Mw. S. Chabboe Ambtelijk secretaris Ambtelijk secretaris De heer B. Zhemoitin heeft in november 2009 aan de OR meegedeeld dat hij in verband met zijn drukke werkzaamheden heeft gekozen voor beëindiging van zijn lidmaatschap van de OR. Vaste OR commissies Gebruikelijk is dat de OR enkele vaste commissies instelt. Deze bereiden de onderwerpen voor die bij een bepaald aandachtsveld horen. Commissie Arbeidsvoorwaarden Arbeidsvoorwaarden vormen een boeiend, maar ook een lastig werkterrein. Niet alleen is er sprake van voortdurend veranderende wetgeving, ook is de wisselwerking tussen bevoegdheden die de OR op grond van de wet heeft en de afspraken die in de CAO worden gemaakt, bijzonder complex. Deze commissie behandelt onderwerpen die hiermee te maken hebben. Samenstelling: Mw. J. Krol Mw. A. Merkelijn Mw. B. Meijer Mw. C. van der Veen Voorzitter Jaardocument 2009 Livio 31

Commissie Financiële Zaken Deze commissie verdiept zich in de financiële cijfers van de organisatie, waarbij de begroting, de kwartaalcijfers en de jaarrekening de belangrijkste stukken zijn. Samenstelling: Mw. K. Janssen Mw. I. Lubbers Mw. J. Claasz Coockson Mw. Y. Rauwerdink Voorzitter Commissie VGWM (Veiligheid, Gezondheid, Welzijn en Milieu) De taak van deze commissie is het bespreken van zaken op het gebied van arbeidsomstandigheden, het verkrijgen van informatie op dit gebied en het bevorderen van de naleving van de voorschriften ten aanzien van VGWM. Samenstelling: Dhr. B. Ossevoort Mw. N. Boersma Mw. J. Groot Landeweer Mw. B. Meekes Mw. H. de Wit Voorzitter Adviesaanvragen Ondernemingsraad Livio Onderstaand de belangrijkste adviezen van de OR aan de Raad van Bestuur. Activiteitenbegeleiding De bedoeling was om te komen tot samenwerking en integratie van activiteitenbegeleiding en zorg, zodat het totaalpakket bijdraagt aan de kwaliteit van wonen, zorg-, en dienstverlening. De activiteitenbegeleiders waren vanaf medio 2008 in onzekerheid over de nieuwe vormgeving van hun werkzaamheden. De OR gaf in de overlegvergadering van mei 2009 aan dat de communicatie bij deze reorganisatie geen schoonheidsprijs verdient. Dit had volgens de OR voorkomen kunnen worden als er eerst een plan van aanpak, inclusief implementatie en evaluatiemomenten aan ten grondslag had gelegen. Naar aanleiding van de adviesaanvraag merkte de OR op dat de samenwerking van activiteitenbegeleiding en zorgteams sinds januari 2009 al een feit was, terwijl de OR de feitelijke adviesaanvraag pas maart 2009 ontving. Dit hield in dat de OR een advies moest geven over een al geïmplementeerd plan. Na bespreking in de overlegvergadering van OR en RvB van mei 2009 concludeerde de OR dat de continuïteit in de activiteiten, bij ziekte of vakantie van de AB-ers, niet gewaarborgd is, waardoor activiteiten stil komen te liggen. De vrijwilligers die de AB-ers ondersteunen hebben geen aanspreekpunt. De OR heeft in zijn advies de RvB verzocht deze aandachtspunten op te pakken en de resultaten c.q. verbeteringen in een evaluatie te bespreken. De evaluatie vond in december 2009 plaats en moet nog met de OR besproken worden. Jaardocument 2009 Livio 32

Inrichting Livio Thuishulp BV In april 2009 werd de adviesaanvraag Inrichting Livio Thuishulp BV besproken. In de voorgelegde adviesaanvraag werd de doelstelling en opbouw van het nieuwe organisatieonderdeel Thuishulp beschreven, alsmede het invoering- en communicatieplan. In zijn advies heeft de OR aangegeven dat het niet duidelijk is waarom bepaalde functies als nieuwe functies worden gekenmerkt en ook is niet duidelijk voor hoeveel medewerkers de functie nieuw geldt. De OR heeft verder aangegeven akkoord te gaan met plaatsing van medewerkers indien eerst aan de OR wordt voorgelegd of in die gevallen het begrip nieuwe functie gerechtvaardigd is. De OR heeft er ook op geattendeerd dat de snelheid van de invulling van de juiste personeelsformatie essentieel is om Livio Thuishulp BV op korte termijn slagvaardig te krijgen onder andere met het oog op de nieuwe aanbestedingsronde in september 2009. In zijn reactie van juni op het OR advies deelde de RvB mee dat in het Inrichtingsplan Livio Thuishulp is aangegeven dat er sprake is van nieuwe functies en wat daar de criteria voor zijn. Een extern bureau dat betrokken was bij de inrichting van het functiegebouw van Livio, heeft de nieuwe functies beschreven en geanalyseerd. LivioPlusPLan De afdeling LivioPlus richt zich onder andere op uitleen en verhuur van hulpmiddelen, verkoop van artikelen via de winkels, het organiseren van cursussen en evenementen zoals de open dag, de fietsvierdaagse, en meer. In de notitie die de OR ter advies ontving werd de toekomstige vormgeving van LivioPlus beschreven. De OR heeft in zijn advies van juni 2009 zijn ongenoegen geuit over het feit dat Livio reeds met de invoering van de plannen begonnen was alvorens de OR haar advies had uitgebracht. De OR heeft in zijn advies enkele kanttekeningen geplaatst en de Raad van Bestuur verzocht deze kanttekeningen als leidraad mee te nemen bij het uitwerken van de werkprocessen. De RvB gaf in zijn reactie van augustus 2009 aan dat Livio niet al met de uitvoering begonnen was, maar dat de betrokken medewerkers geïnformeerd werden over het voorgenomen besluit, zodat zij het niet uit de wandelgangen zouden horen. De OR zou over het verloop van dit onderwerp in het najaar van 2009 schriftelijk geïnformeerd worden. In december ontving de OR zoals afgesproken een schriftelijk reactie van de RvB waarin werd ingegaan op de aandachtspunten uit het OR advies van juni 2009. Tevens gaf de RvB aan dat op 16 december 2009 een evaluatie over de nieuwe werkwijze met de betrokken medewerkers zou plaatsvinden. Post en logistiek Livio Het onderdeel Post en logistiek werd binnen de afdeling Facilitaire Zaken opnieuw gestructureerd en ingericht. De OR heeft de RvB er in zijn advies van juli 2009 op gewezen dat wederom met de implementatie van een plan was begonnen alvorens de OR zijn advies had uitgebracht. De OR was het inhoudelijk volledig eens met het plan. Wmo aanbestedingen Thuiszorg In zijn advies van juli 2009 heeft de OR er op geattendeerd dat de in het bestek genoemde maximale prijs voor de Wmo huishoudelijke verzorging ver onder de kostprijs was. De Ondernemingraad refereerde hierbij aan een rapport, opgesteld door een onafhankelijk bureau, in opdracht van de staatssecretaris. De OR had er begrip voor dat Livio huishoudelijke verzorging niet kon aanbieden onder de kostprijs zonder opnieuw grote verliezen te incasseren. In zijn reactie op het OR advies gaf de RvB aan dat zij het advies van de OR zouden laten meewegen in hun besluitvorming. Jaardocument 2009 Livio 33

Eerst Verantwoordelijk Verzorgende (EVV) In zijn advies van oktober 2009 heeft de OR aangegeven dat de raad de mening van de RvB deelde om de functie Eerst Verantwoordelijk Verzorgende voor alle intramurale onderdelen van Livio op dezelfde wijze in te voeren. De OR vindt het positief dat er van de EVV een bepaalde deskundigheid gevraagd wordt en dat die met behulp van scholing op niveau gehouden zal worden. Het is in de optiek van de OR niet correct de medewerkers die onder een andere benaming hetzelfde werk als EVV-ers doen en aan de deskundigheidseisen voldoen een jaarcontract aan te bieden. In zijn reactie van november gaf de RvB aan dat de EVV-ers opgeleid worden en na de scholing ook een landelijk geldend certificaat ontvangen. De RvB attendeerde de OR er op dat het een misverstand is dat medewerkers die nu een vast contract hebben een jaarcontract aangeboden zouden krijgen. Alle medewerkers behouden hun oorspronkelijke contract voor (on)bepaalde tijd met Livio. Inrichtingsvoorstel FEAZ Na toelichting door de interim manager FEAZ en bespreking in de overlegvergadering van september heeft de OR in zijn advies de voorstellen voor het herinrichting van de afdeling FEAZ ondersteund. De OR gaf aan het belangrijk te vinden dat de opvolger van de interim manager FEAZ de voorstellen in dezelfde denklijn uitvoert. Beëindigen activiteiten organisatieonderdeel Thuishulp Omdat er geen gunning huishoudelijke verzorging werd verkregen zag Livio zich genoodzaakt de activiteiten van het organisatieonderdeel Thuishulp per 1 januari 2010 te beëindigen. De OR schreef in zijn advies met de RvB van mening te zijn dat er geen andere mogelijkheid was. De OR benadrukte het belang van een sociaal plan waarin wordt opgenomen dat medewerkers van Thuishulp, welke niet door een van de nieuwe aanbieders overgenomen worden, door Livio van werk naar werk worden begeleid. De OR pleitte er ook voor dat medewerkers, die voor collectief ontslag waren aangemeld, op vacatures binnen Livio, met voorrang kunnen solliciteren. De RvB gaf in een extra overlegvergadering aan dat, nu Livio de gunning misgelopen is, de aandacht van Livio volledig uitgaat naar het onderzoeken van de mogelijkheden om de medewerkers Thuishulp van werk naar werk te begeleiden. De RvB deelde naar aanleiding van het OR advies mee, dat in het overleg met de vakbonden, waarbij ook de OR en de Onderdeel Commissie Thuishulp (OC) aanwezig waren, door de vakbonden is aangegeven dat een Sociaal plan niet aan de orde is. Tevens heeft de RvB in zijn reactie aangegeven dat medewerkers die hun baan dreigden te verliezen, conform de Livio procedure werving en selectie, voorrang hebben bij interne vacatures. Kandidaat Raad van Toezicht De OR heeft in zijn advies van november meegedeeld zich te kunnen vinden in het profiel van de algemene kandidaat voor de RvT. De OR had in juli al aangeven akkoord te gaan met de profielschets voor de werving van de kandidaat. Voorgenomen besluit Herontwerp De OR heeft in december, vooruitlopend op het definitieve advies over het voorgenomen besluit herontwerp, de RvB in een preadvies meegedeeld dat de gesprekken met de kandidaat managementteamleden voor de nieuwe kolomstructuur van de organisatie doorgang konden vinden. Jaardocument 2009 Livio 34

Overdracht Jeugd Gezondheidszorg (JGZ) De Jeugd Gezondheidszorg (JGZ) 0-4 jaar, die voorheen door zorginstellingen werd uitgevoerd, moest met ingang van 1 januari 2010, binnen de GGD Regio Twente worden ondergebracht. In zijn advies van december heeft de OR de RvB verzocht op individueel niveau aandacht te besteden aan het meenemen van vakantie-uren door medewerkers die mee overgaan naar de GGD. In de overlegvergadering van december gaf de RvB aan dat het meenemen van vakantie- uren een punt van bespreking was. Op de vraag van de OR wat er zou gaan gebeuren met de medewerkers die bij Livio achterbleven, antwoordde de RvB dat daarover met de betreffende medewerkers uit de ondersteunende diensten geen specifieke afspraken gemaakt waren, maar dat dit binnen de eigen afdeling van Livio opgelost zou worden. Er zal geen sprake zijn van boventalligheid. Instemmingverzoeken Ondernemingsraad Livio Functiegebouw De functies binnen Livio worden vastgelegd in een nieuw functiegebouw. Van alle functies worden functiebeschrijvingen gemaakt en worden functie-eisenprofielen opgesteld. Het instemmingverzoek ontving de OR al in november 2008. Het doel was uiterlijk 31 december 2009 het nieuwe functiegebouw te kunnen vaststellen. Na toelichting door P&O en bespreking van deze notitie met de RvB in de overlegvergadering van januari 2009 heeft de OR zijn instemming gegeven aan de vormgeving van het functiegebouw. De OR heeft ervoor gekozen niet in de stuurgroep functiegebouw zitting te nemen maar op de hoogte te worden gehouden via de overlegvergaderingen met de RvB. De RvB gaf in november aan dat alle functiebeschrijvingen eind 2009 klaar zouden zijn. Reiskostenvergoeding De OR kreeg in april 2009 het instemmingverzoek Reiskostenregeling voorgelegd. De OR merkte op dat een regeling van deze soort onderdeel uitmaakt van de ondernemingsovereenkomst en dat de Ondernemingsraad het wenselijk vindt dat deze notitie eerst aan de werkgroep Arbeidsvoorwaarden van Livio wordt voorgelegd alvorens de OR met een reactie komt. De Ondernemingsraad heeft in oktober 2009 een achterbanraadpleging gehouden in locatie het Wiedenbroek. Daarbij stond met name de meningsvorming met betrekking tot de reiskostenregeling centraal. Onder het geringe aantal aanwezigen bleek de uitkomst van de achterbanraadpleging af te wijken van de voorstellen zoals de RvB die aan de OR had voorgelegd. Met de RvB is er een verschil van mening ontstaan ten aanzien van de procedure en de functie van de Livio werkgroep Arbeidsvoorwaarden bij de totstandkoming van een voorgenomen besluit. De OR heeft eind december een brief geschreven aan P&O waarin de OR verzoekt de werkgroep Arbeidsvoorwaarden een uitspraak te laten doen over de werkwijze en de procesgang van die werkgroep en tevens de reiskostenregeling opnieuw te bespreken. Jaardocument 2009 Livio 35

Procedure Vakantieregeling Dit betreft een nieuwe regeling die de bestaande drie regelingen, die nauwelijks gebruikt werden en ook niet in de nieuwe Handboeken waren opgenomen, vervangt. De OR heeft in zijn advies van eind december aangegeven dat de procedure Vakantieregeling zoals die voorgelegd werd een dwingend karakter heeft. De OR meent dat er geen vakantiedagen voor werknemers moeten worden vastgelegd, en ook een verplichte opname van een deel van de vakantiedagen per periode vindt de OR geforceerd. De OR is daarnaast van mening dat langere vakanties dan drie aaneengesloten weken bespreekbaar moeten blijven, en de maximale vakantieperiode niet aan een maximum gebonden moet worden. De organisatie moet vervanging bij vakantie niet regelen door collega s meer te laten werken. Zo komen medewerkers niet van hun vakantie uren af en ontstaat er een bulk van ongebruikte vakantie uren. Medewerkers kunnen vakantie uren overigens ook gebruiken in het kader van de Meer Keuze Secundaire Arbeidsvoorwaarden (MKSA regeling). Nieuwe Attentieregeling dienstjubilea De reden voor aanpassing van de geldende regeling was dat deze in de praktijk niet bleek te werken. De regeling werd zodanig aangepast dat deze beter aansluit bij de gewenste gang van zaken en tegelijkertijd een duidelijk financieel kader biedt. Na bespreking in de overlegvergadering van december 2009, heeft de OR ingestemd met de nieuwe Attentieregeling dienstjubilea. Jaardocument 2009 Livio 36

4 Beleid, inspanningen en prestaties 4.1 Meerjarenbeleid Ons denken is geworteld in een positief wereld- en mensbeeld waarbij het individu binnen zijn eigen sociale netwerk onder eigen regie invulling aan zijn eigen leven geeft. De kwaliteit van het leven is sterk afhankelijk van gezondheid en vitaliteit. De mate waarin een individu zelf én zelfstandig invloed kan uitoefenen op zijn persoonlijke leefomstandigheden bevordert het beleven en het waarderen van de kwaliteit van leven. Dit geldt ook voor het bereiken en behouden van vitaliteit. Individuen kunnen zelf veel aan hun leven toevoegen als zij gebruik maken van producten en diensten op het gebied van zorg, wonen en gezondheid, die passen bij hun persoonlijke situatie. En telkens staat daarin voorop dat individuen zelf de regisseur van hun eigen leven zijn, waarbij gezondheid en het behoud daarvan centraal staan, in iedere levensfase. De wereld waarin wij leven Marktwerking, aanbesteding, de Wmo, de introductie van zorgzwaarteprofielen, het zijn externe factoren die van invloed zijn op wat we vanuit onze vertrouwde beelden zouden willen doen. Dat zijn geen nieuwigheden die wel weer overwaaien. Het zijn ontwikkelingen die leiden tot wezenlijke veranderingen in onze marktpositie, in de manier waarop wij ons werk verrichten, in de wijze waarop wij daar sturing aan geven. Er komt geen straks, waarin we de oude patronen en werkwijzen weer op kunnen pakken. De ontwikkelingen van buitenaf eisen willen wij als organisatie overleven - dat wij daar op aanpassen, op anticiperen. Dat is wat wij vorig jaar schreven. Die woorden zijn ook in 2009 zeer van toepassing gebleken. Zorgaanbieders worden overspoeld met veranderingen in onze omgeving. Waarmee niet gezegd wil zijn dat die veranderingen verkeerd zouden zijn. Dat is niet aan de orde. Zij zijn op zijn minst de neerslag van maatschappelijke of in elk geval politieke opvattingen die wij uiteindelijk toch in belangrijke mate als gegeven moeten beschouwen. Waar het voor zorgaanbieders knelt in elk geval voor Livio is het ongewisse tempo en het gebrek in samenhang van die veranderingen. Ook de uiteindelijke vorm van die voorgestane veranderingen is vaak een niet te voorspellen compromis van verschillende opvattingen. Een voorbeeld daar van vormt de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Het gedachtegoed waarop de Wmo is gebaseerd omarmen wij zeer: dichtbij de betrokkenen georganiseerd, zo veel mogelijk zelfredzaamheid en het samen-doen als uitgangspunten. Sinds 2006 is hier sprake van verdergaande beleidsontwikkeling die laat bekend wordt gemaakt en snel wordt ingevoerd. Anticiperen op zulke veranderingen wordt voor een sector dan heel lastig. In ons werkgebied hebben wij gepleit voor een redelijke overgangstermijn. Die er helaas niet gekomen is. Maar naast de abrupte invoering kregen wij naast onze eigen zoektocht naar de beste aanpak te maken met de inleereffecten van achttien verschillende gemeenten, wisselende opvattingen van werknemersorganisaties, en de uiteindelijk geheel anders uitpakkende klantenkeuzen dan de richting die de communis opinio veronderstelde. Dat is niet erg als er de tijd is om organisaties op die veranderingen te laten anticiperen. Die was er niet en zo werden zorgaanbieders ook in in 2009 geconfronteerd met abrupte ombuigingen. Jaardocument 2009 Livio 37

Tegelijkertijd speelde in 2009 de nieuwe aanbesteding voor de Hulp bij het Huishouden, in Twente zowel als in de Achterhoek. In navolging van landelijke wetgeving werd ook hier een forse verandering opgenomen in het pakket van eisen, namelijk het in dienst nemen van alle alphahulpen, bij een tariefsverhoging die de financiële consequenties hiervan niet dekte. Deze veranderingen kregen extra zwaar effect doordat ook op andere plaatsen (lees de AWBZ) veranderingen op ons afkomen. De centrale overheid die op de tarieven blijft drukken maar tegelijkertijd de kwaliteitseisen verder opschroeft met toenemende registratie en dus toenemende bureaucratie. Anticiperende organisatie, verzakelijking Het ontbreken van consistente beleidslijnen maakt het moelijk te antiticiperen en openstaande dossiers zoals bv. vastgoed, werken remmend. Bovendien hebben veranderingen veelal het karakter van overvallen. Toch dient de organisatie daar wel op bij te buigen. Opvattingen over de (uitvoering van de) zorg van oudsher, moeten worden bijgesteld. Als bijvoorbeeld huishoudelijke verzorging wordt omgebogen naar hulp bij het huishouden, dan blijken oude uitgangspunten, kaders en werkwijzen, niet meer te passen. Waar de zorg vooral werd bezien in een context van het ondersteunen van een hulpbehoevende medemens, wordt dat beeld nu beïnvloed door bedrijfseconomische wetmatigheden. De openeindfinanciering van de (AWBZ-)zorg blijkt niet langer houdbaar. Geld gaat een dominante rol spelen: zorgverlening prima, mits deze past in veel strakkere financiële kaders. Dat is een trendbreuk voor de sector. Livio heeft daar mee van doen. Dient haar werkwijzen drastisch aan te passen. Wat vroeger vanzelfsprekend was, moet nu anders georganiseerd worden. Deels door andere processen, deels zelfs met andersoortige medewerkers. Een neerwaartse druk op de zorgvraag leidt tot een andere personeelsbehoefte. Voor Livio betekent dat om te beginnen het versneld uniformeren van de verschillende culturen en systemen die er als gevolg van de verschillende histories als fusiepartners waren. De gedachte dat wij onbetaald zorg of diensten kunnen verlenen omdat dat elders in de organisatie wel weer gecompenseerd wordt hebben we verlaten. Al onze activiteiten moeten wij kostendekkend maken. Dat vraagt ombuiging. Bij voorkeur in geleidelijkheid, maar soms moet dat harder en sneller. In 2008 is de personeelsformatie teruggebracht en zijn daarmee de structurele kosten omlaag gebracht. In 2009 is in het project Herontwerp vooral aandacht besteed aan de verdere resultaatgerichtheid. In de processen vindt dit plaats op basis van operational excellence, in de werkwijzen op basis van best practice en in de cultuur van de organisatie vanuit het uitgangspunt afspraak is afspraak. Voor verder uitwerking zie bij Interne ontwikkelingen in het vervolg van dit hoofdstuk, Dit is een proces waar we ook in de komende jaren nog veel aandacht aan zullen besteden. Wat we doen zal ergens uit betaald moeten worden en die simpele wetmatigheid zal meer sturend voor ons denken en doen moeten worden. Visie en uitgangspunten onveranderd. De noodzaak is er dus om onze organisatie verder aan te scherpen. De permanente opdracht om het totaal der uitgaven binnen de som van inkomsten te houden. Daarmee zijn onze idealen, onze visie en uitgangspunten niet verdwenen. Jaardocument 2009 Livio 38

Het Paarse Cement Een eerste organisatiebrede aanscherping wat betreft strategische doelen hebben wij in 2006 doorlopen. Ook de daaruit voortkomende strategische opties hebben wij vastgesteld, resulterend in een meerjarenbeleid. Dit meerjarenbeleid is in 2008 bijgesteld op basis van de ontwikkelingen die hierboven geschetst zijn. Dit heeft geresulteerd in een nieuw strategisch plan voor de periode 2008-2012: het Paarse Cement. In 2009 is dit in het project Herontwerp nader uitgewerkt naar de keuze voor operational excellence, zie Interne ontwikkelingen hieronder. Verbinding met de buitenwereld: stakeholders Dit onderwerp verdient onderstreping als onderdeel van onze Livio-filosofie. Wij zien vooral accentverschuivingen naar verzakelijking. Ja, wij willen aanbieder op het terrein van gezondheid, wonen, zorg en vitaliteit blijven. Maar dat moet wel betaalbaar blijven. Dat kan betekenen dat we niet altijd zaken zo nodig zelf moeten doen als we dat niet in huis hebben of niet rendabel zelf kunnen leveren. Niet samenwerken om het samenwerken, maar omdat het in dat concrete geval bijdraagt aan onze eigen doelstelling. Wij spreken in dit verband ook wel over Livio als netwerkorganisatie. De verbinding zoeken waar het ons past. Die verbindingen en partnerships kunnen dus verschillen afhankelijk van het onderwerp. Dat vraagt een open houding naar onze omgeving. Zeker ook naar Gemeenten, Zorgkantoor, CIZ, enz. Verandering en bijstelling van zowel organisatie als manieren van doen zijn onontkoombaar en daarmee ook de voortdurende opdracht aan het management. Van het management vraagt het oog voor die externe ontwikkelingen, het bewustzijn daarop te anticiperen en metterdaad met passende initiatieven te komen. Passend in de richting die Livio voorstaat. Passend in de idealen die wij eerder in missie en visie omschreven. Interne ontwikkelingen Herontwerp Om nadere uitwerking te geven aan de in 2008 vastgestelde strategienota het paarse cement is in het voorjaar van 2009 het project Herontwerp gestart. Dit is ook het traject waarin we onze keuze voor operational excellence verder gestalte hebben gegeven en wensen te implementeren. Operational excellence betekent voor ons focus op onze kernactiviteiten. Dat zijn voor Livio verzorging in de woon- en zorgcentra, verpleeghuiszorg en thuiszorg, kortweg V,V &T. Samenhangend met de focus op kernactiviteiten is een herwaardering van onze portfolio onderdeel van het Herontwerp. Operational excellence betekent ook dat wat we doen gebeurt volgens best practice: efficiënt en doelmatig. Dat vraagt om procesbeschrijving, standaardisatie en volume. De grote verschillen in de processen van V,V &T hebben geleid tot een herinrichting van de organisatie naar een functionele kolomstructuur, met naast activiteitenclusters V,V &T nog een vierde kolom die direct gericht is op de klant: hospitallity. Jaardocument 2009 Livio 39

Thuishulp In 2008 en 2009 is steeds duidelijker geworden dat het met name bij de HH1 (huishoudelijke hulp zonder zorgcomponent) alleen schoonmaakwerk betreft. Daarmee werd ook duidelijk dat de HH1 niet meer in de core business van Livio past. Daarnaast is in 2008 en 2009 hard gewerkt aan het maximaal lean en mean organiseren van de in een apart organisatieonderdeel ondergebrachte Thuishulp. Het bestek voor de aanbesteding voor de jaren 2010, 2011 (en mogelijk nog twee jaren) was echter wat betreft prijsstelling zodanig dat, nadat er reeds drie jaar onder de kostprijs was gewerkt, de tarieven opnieuw niet kostendekkend zouden zijn. Op grond van deze inhoudelijke en financiële argumenten kozen wij ervoor een offerte in te dienen voor alleen het product HH2 (huishoudelijke hulp met een zorgcomponent) met een kostendekkende prijs. Daarmee viel Livio buiten de bestekeisen. Vervolgens is veel aandacht besteed aan een zorgvuldige afwikkeling van de activiteiten van het organisatieonderdeel Thuishulp en een goede overdracht van personeel en klanten, waarbij uiteraard de keuze van de klant leidend was. Jeugdgezondheidszorg In 2009 is toegewerkt naar de realisatie van het besluit van de Regio Twente om per januari 2010 de jeugdgezondheidszorg 0-4 jaar onder te brengen bij de GGD/Regio Twente. Hiertoe werden een draaiboek en een overdrachtsprotocol ontwikkeld en geaccordeerd door de bonden en de betrokken organisaties. Huurovereenkomsten voor de JGZ-locatieswerden afgesloten evenals dienstverleningsovereenkomsten met betrekking tot facilitaire ondersteuning. Meerjarendoelstellingen Het meerjarenbeleid 2008 tot 2012 heeft geleid tot de volgende strategische Livio-doelen: 1. Het werkgebied waar we ons primair op richten betreft het terrein van verpleging, verzorging en thuiszorg in het gebied van Twente en de Oost-Achterhoek. 2. Onverminderd de focus op de kwaliteit van leven voor onze klanten, dient deze dienstverlening in termen van doelmatigheid en efficiëncy geoptimaliseerd te worden naar een gezonde bedrijfsvoering die mede bijdraagt tot versterking van het eigen vermogen. 3. Het eigen vermogen van Livio moet in 2012 zijn versterkt tot 8,5 % van de totaalomzet. 4. Livio heeft haar positie in het werkgebied in 2012 verstevigd met tenminste 8 extra vestigingspunten van waaruit zij als aanbieder van zorg, wonen en gezondheid aanwezig is. Onder vestigingspunten verstaan wij zowel een uitvalsbasis, als een zorginfrastructuur in de wijk of een geheel complex dat gerealiseerd wordt en waarop de vlag van Livio duidelijk zichtbaar is. Het motto dat hierbij gebruikt wordt is: Livio Dichtbij. 5. Elk jaar worden tenminste twee nieuwe additionele vormen van dienstverlening toegevoegd die (gaan) bijdragen aan het totale zorg- en dienstenpakket. In ons Activiteitenplan voor 2010 zullen deze uitgangspunten uitgewerkt en waar nodig aangepast worden aan de keuzes zoals wij die maakten in het project Herontwerp en vormen zij de richtinggevende opdracht aan het desbetreffende management. Jaardocument 2009 Livio 40

4.2 Algemeen beleid verslagjaar Livio wenst haar kernwaarden zowel in de richting van de klanten en medewerkers, als naar haar overige stakeholders uit te drukken. Livio hanteert het begrip klant, hetgeen tot uitdrukking wenst te brengen dat onze relatie vooral een wederkerige is. Het werk is er op gericht klanten de regie over hun eigen leven te laten behouden waarbij ze liefst binnen hun eigen sociale netwerk invulling aan hun leven kunnen geven. Livio is er daarbij op gericht zowel klanten als hun netwerken en sociale steunsystemen (mantelzorgers) te faciliteren. Klanten ervaren daarbij een vraag- en klantgerichte houding van medewerkers en een goed gevoel voor maatschappelijke omstandigheden en de mogelijkheden van de organisatie. In contacten met anderen zijn ook de kernwaarden herkenbaar. Financiën Het verloop van 2009 onderstreept de noodzaak tot een omslag naar resultaatgerichtheid. De organisatie staat voortdurend onder druk van de afnemende beschikbare middelen. Alles wijst er op dat deze trend zich voortzet. Of omgekeerd uitgedrukt: niets wijst er op dat van buiten af verruiming komt van financiële speelruimte. Het financiële resultaat over 2009 is uiteindelijk vrijwel nul. De incidentele tegenvallers zoals de kosten verband houdend met de beëindiging van de Wmo-activiteiten, worden gecompenseerd door incidentele baten. Het resultaat uit de normale bedrijfsvoering is daarmee nog niet geheel op orde. Wij hebben niet veel speelruimte om tegenslagen op te vangen. Dat betekent dat wij inzetten op een beleid van soberheid. Daartoe zullen we onze financiële uitgangspunten moeten opwaarderen en wordt de taakstelling op dit punt aangescherpt. Beleid in 2010 Het Meerjarenbeleidsplan 2008-2012 en het Activiteitenplan per jaar vormen de basis van onze beleidscyclus. Dit zijn de instrumenten bij uitstek om focus te houden en om te checken of we volgens plan op koers zijn. Deze algemene koers is beschreven in het Strategisch Plan voor Livio 2008-2012, dat gebaseerd is op onderstaande analyse van de belangrijkste ontwikkelingen in de omgeving en wat dit betekent voor Livio. De 5 belangrijkste ontwikkelingen in de externe omgeving van Livio zijn: 1. De vraag naar zorg zal in de toekomst toenemen. 2. Als gekeken wordt naar de (sociaal) economische status van de grote meerderheid van de potentiële cliënten van Livio in het huidige werkgebied, dan ligt dat onder het landelijk gemiddelde. 3. De marktwerking in de gezondheidszorg zal verder toenemen: je kunnen onderscheiden van anderen wordt alleen maar belangrijker. 4. Ongeacht de vorm waarin een en ander gegoten wordt, zal het aandeel van de collectief gefinancierde zorg afnemen en zullen vormen van 'eigen bijdragen' of 'private verzekeringen' toenemen. 5. Zowel in absolute als relatieve zin zal het percentage allochtone zorgvragers toenemen. Jaardocument 2009 Livio 41

Dit betekent voor Livio dat er keuzes gemaakt moeten worden om tot een toekomstgericht bedrijfsvoering te kunnen komen met een daarbij passende inrichting van de organisatie. Een belangrijke keuze daarbij is dat we ons uitsluitend nog richten op rendabele (of in korte tijd rendabel te maken) producten en niet meer doen wat niet rendeert of waar geen concreet uitzicht op rendement is. Wij streven daarbij naar Operational Excellence in alle processen en de daarbij behorende cultuuromslag in denken en doen van alle Livio-medewerkers. Alle processen worden hierbij opnieuw beschreven en zo efficiënt en doelmatig als mogelijk is (volgens best practices) georganiseerd rondom de klant, waarna de benodigde ondersteuning wordt vastgesteld. Procesinnovatie zal dus voorrang krijgen boven productinnovatie en het primaire proces, de fee-earners, bepalen wat er nodig is aan ondersteuning. Eerder formuleerden wij een Livio-cultuur die gekenmerkt wordt door onze kernwaarden: fris, levenslustig, innovatief, wijs, warm en inspirerend. Cultuur is een traject van een zeer lange adem en van voortdurende bevestiging. Cultuur kan deels ook gevangen worden in gedragsregels. Afspraken waar we elkaar op moeten aanspreken. Afspraak = afspraak is er zo een. Wij zien dat uitdrukkelijk als een proces dat werkende weg gestalte dient te krijgen. Medewerkers Livio wordt geconfronteerd met grote veranderingen. Ook in 2009 is daarvan weer het nodige te zien geweest. Dat betekent voortdurend aandacht voor nauwgezet communiceren, door alle lagen heen. Sturing op medewerkers dient ook verder ontwikkeld te worden door de inzet van instrumenten als competentiemanagement, POPs (Persoonlijk Ontwikkelingsplan), adequate instructie, relevante sturingsinformatie, en zo voort. Voornemens van nu moeten in 2009 tot concrete uitvoering komen. Hierbij zal de in 2008 opgerichte Livio Academie worden ingezet als expertisecentrum, gestoeld op principes van competentiemanagement, kruispunt van opleiding, cultuur en ethiek. Met als doel dat Livio-medewerkers optimaal zijn toegerust op de taken die van hen verwacht worden. 4.3 Algemeen kwaliteitsbeleid Eind 2006 is Livio gecertificeerd op basis van het kwaliteitscertificaat HKZ voor de Verpleging en Verzorging, alphahulpverlening, uitleen, Voeding- en dieetadvisering en JGZ 0-4 jaar. De Zorgwinkels zijn tevens gecertificeerd voor ISO 9001:2000 voor de uitleen, verhuur en verkoop van hulpmiddelen en verpleegartikelen. In november 2009 heeft de herevaluatie door TNO plaatsgevonden en is Livio opnieuw een certificaat voor drie jaar verleend voor Verpleging en Verzorging, Uitleen van verpleegartikelen en hulpmiddelen en Voedingsvoorlichting en dieetadvisering. Jaardocument 2009 Livio 42

HKZ-certificaat Livio Het HKZ-model beschrijft negen velden met daarin kritische factoren en eisen betreffende de standaarden die bereikt moeten zijn. Het primaire proces staat in het HKZ- model centraal. Het uiteindelijke doel van dit kwaliteitsmodel is een professionele verantwoordelijkheid, communicatie en registratie ten aanzien van alle aspecten van de zorgverlening. Het kwaliteitskader Normen Verantwoorde Zorg maakt deel uit van het HKZ certificatieschema. Model HKZ VV&T Jaardocument 2009 Livio 43

Andere aspecten van het kwaliteitsbeleid van Livio in 2009 zijn de volgende: Interne en externe auditering Twee keer per jaar vindt er een audit plaats conform de standaarden van TNO, één keer door de interne auditcommissie van Livio, één keer door TNO Certification, ter beoordeling en continuering van de HKZ-certificatie. Hiermee bereikt Livio een methodische werkwijze die gebaseerd is op de zogenaamde PDCA-cyclus (Plan, Do, Check, Act). In 2009 is bij de interne audit extra aandacht uitgegaan naar klantdossier, medicatie, privacy en bedrijfsnoodplan. Managementreview Per kwartaal wordt een managementreview opgesteld, welke op basis van prestatieindicatoren een overzicht geeft van de meest cruciale aspecten van de organisatie. De managementreview kan de volgende onderwerpen bevatten en is als volgt opgebouwd: 1 Actiepunten uit de vorige management review 2 Klachten via secretaris klachtencommissie 3 Meldingen Incidenten Klanten 4 Meldingen Incidenten Medewerkers 5 BOPZ 6 Rapportage calamiteitendienst (2e en 4e kwartaal) 7 Klanttevredenheid/ benchmark 8 Interne audits/ externe audits 9 Corrigerende en preventieve maatregelen 10 Wijzigingen die van invloed zijn op het kwaliteitssysteem 11 Prestatie indicatoren 12 Beoordeling leveranciers 13 Deskundigheid medewerkers 14 Opleidingen 15 Ziekteverzuim Ieder element op de agenda bestaat uit maximaal 2 onderdelen: A De presentatie van de cijfers B De eventuele adviezen Nieuw in 2009 is het BOPZ register. Dit register geeft steeds een actuele overzicht van het aantal klanten dat op een BOPZ erkende afdeling/wijk/eenheid verblijft, welke BOPZ status zij hebben en welke Middelen en Maatregelen (M&M) eventueel toegepast worden, al dan niet met toestemming van de klant en zijn vertegenwoordiger. De BOPZ beleidsnotitie geeft inzicht in de uitgangspunten bij Livio. Het streven is de managementreviews maandelijks aan te vullen met meer gedetailleerde cijfers van P&O over ziekteverzuim, jaargesprekken, BIG registraties, Kwaliteitsregisters en scholing. De financiële rapportages worden gezien als een essentiële aanvulling op de reviews, evenals het spoorboekje waarin alle afspraken worden gemonitord. Om de organisatie in control te houden ziet Livio het als essentieel de verbinding tot stand te brengen tussen kwaliteitsrapportages en financiële rapportages. De gedachte achter de managementreview is op zoek te gaan naar verbanden tussen verschillende soorten gegevens en vervolgens op basis daarvan verbetermaatregelen te nemen. Aan de hand van deze analyse kunnen nieuwe doelstellingen vastgesteld worden of maatregelen genomen worden. Dat kan uiteraard over vele onderwerpen gaan: de processen, de diensten, de managementstijl, opleidingsnoodzaak, enzovoort. Jaardocument 2009 Livio 44

De Managementreview sluit steeds af met een overzicht van de te nemen acties gericht op het verbeteren van: het kwaliteitsmanagement systeem, de kwaliteitsuitvoering en/of de producten en diensten om deze beter aan te laten sluiten bij de verwachtingen van de klant en daardoor klanttevredenheid te verhogen. Deze verbeteracties worden meestal geformuleerd als kwaliteitsdoelen met duidelijke en specifiek meetbare doelen, einddata en toekenning van verantwoordelijkheden en van middelen om de gestelde doelen te realiseren. Strategisch beleidsplan Livio kent een strategisch meerjarenbeleidplan met jaarafspraken die periodiek op basis van voortgang in het Managementteam worden besproken en geëvalueerd. Eventueel worden nadere acties ondernomen om de afgesproken doelen te halen. Dit is in 2008 geactualiseerd. Door met name de steeds veranderende regelgeving en bij gevolg financiering wordt er gefocust op de core-business VVT in het plan 2008-2012 het paarse cement. Verdere aanscherping hiervan heeft plaatsgevonden in 2009 onder de noemer herontwerp. Klachtenregeling Livio heeft een klachtenregeling voor klanten, die gebaseerd is op de landelijke Klachtenregeling voor thuiszorg, verzorgingshuizen en verpleeghuizen. Livio heeft een externe, onafhankelijke klachtencommissie voor algemene klachten; voor BOPZ klachten wordt gebruik gemaakt van de Regionale Klachtencommissie. De klant kan bijgestaan worden door de secretaris van deze klachtencommissie voor het formuleren van de klacht. De registratie van klachten vormt een vast onderdeel van de hierboven genoemde managementreview. Voor gegevens omtrent klachten in 2009 zie paragraaf 4.4.2. Melding Incidenten Klanten (MIK) 2009 Om incidenten die klanten kunnen overkomen adequaat te registreren en daarop actie te ondernemen heeft Livio een Melding Incidenten Klanten registratieregeling (MIK registratie). Deze regeling voorziet tevens in een MIK commissie die in ieder geval bestaat uit leden van verschillende disciplines en locaties. Deze commissie draagt zorg voor een adequate registratie en presentatie van de cijfers van incidenten en adviseert de RvB en het management over mogelijke vervolgstappen (nader onderzoek) en mogelijkheden om incidenten te voorkomen (lessen voor de toekomst). Hiermee beoogt Livio het aantal incidenten te verminderen en zo mogelijk te voorkomen. De registratie en rapportage van incidenten vormt een vast onderdeel van de managementreview. Het aantal geregistreerde incidenten in 2009 bedroeg 2044. Dit is vrijwel gelijk aan het aantal in 2008, zijnde 2093. Het merendeel van de incidenten betreft, evenals in het voorgaande jaar, valincidenten en medicatiefouten. In vergelijking met 2008 is het aantal en percentage van incidenten met medicijnen afgenomen. Zorgvuldigheid bij het toedienen van medicijnen is toegenomen, en daarnaast is het aantal incidenten met betrekking tot het foutief uitzetten van medicijnen afgenomen. Jaardocument 2009 Livio 45

Het aantal vermissingen, vrijwel altijd van toepassing bij mensen met een dementiesyndroom, is flink toegenomen. De MIK commissie veronderstelt, de huidige cijfers beziend, dat ondanks dat klanten die gevaar lopen vermist te worden een zogenaamde detectiechip in hun schoen hebben, dit systeem niet altijd goed werkt. Een en ander wordt geconstateerd in locatie de Cromhoff. De MIK commissie adviseert het systeem aan een nader technisch onderzoek te onderwerpen en zo nodig maatregelen ter verbetering te nemen. Er hebben zich geen vermissingen voorgedaan die tot ernstig letsel geleid hebben. Het aantal meldingen waarbij sprake was van agressief gedrag is in percentage niet zo groot, maar het betreft over het algemeen incidenten die nogal wat impact hebben. In sommige gevallen werden ook medewerkers direct hiermee geconfronteerd. In die gevallen dient er ook een zogenaamde MIM (Melding Incidenten Medewerkers) melding gedaan te worden, die bij de ARBO consulent terecht komt. De MIK commissie adviseert dat gelet op de impact die deze incidenten hebben hiervoor meer aandacht zou moeten zijn in het licht van het opsporen van de oorzaak en om mogelijkheden te ontdekken dergelijke incidenten te voorkomen. In onderstaande tabel zijn de incidenten over 2008 en 2009 weergegeven: 2008 2009 Categorie Aantallen Percentage Aantallen Percentage vallen 1290 61,7 1371 67.1 medicatie 595 28,3 446 21.8 agressief gedrag 32 1,5 35 1.7 vermissing bewoner 26 1,3 57 2.8 stoten/knellen,botsen 9 0,4 8 0.4 verbranden/branden/schroeien 4 0,2 2 0.1 inname schadelijke stof 0 0 0 0.0 diversen 137 6,6 125 6.1 totaal 2093 100 2044 100 Tabel incidenten 2009 De gevolgen van de incidenten zijn weergeven in de volgende tabel en grafiek: 2008 2009 Gevolgen Aantallen Percentage Aantallen Percentage Geen (nog niet merkbaar) 1566 73.9 1595 78,1 Gering letsel (pijn, blauwe plek) 298 13.8 255 12,5 Matig letsel (wond, ontwrichting, verzwikking) 181 8.4 119 5,8 Ernstig letsel (botbreuk) 17 0.7 29 1,4 Klant is overleden (als gevolg van het incident) 0 0 2*) 0,1 Anders 57 2.6 41 2,0 Onbekend 13 0.6 3 0.1 totaal 2093 100 2044 100 Tabel gevolgen incidenten 2009 *) Door de behandelend arts is wel een natuurlijke dood vastgesteld Jaardocument 2009 Livio 46

12,5% Gevolgen incidenten 2009 2,0% 0,1% 5,8% 0,1% 1,4% 78,1% Geen Ernstig letsel Matig letsel Klant overleden Gering letsel Anders Onbekend Grafiek gevolgen incidenten 2009 Opvallend is dat er beduidend meer botbreuken ontstaan zijn. Dit heeft met name gespeeld in het derde kwartaal. De MIK commissie kan niet aangeven waardoor deze stijging in dat kwartaal heeft plaatsgevonden. Wel doet de MIK commissie bij dergelijke gevolgen steeds navraag bij de teammanager. Bijna alle klanten die dit overkomen gaan voor kortere tijd voor behandeling naar het ziekenhuis en komen dan weer terug bij Livio. We hebben geen zicht op een prognose in de verdere toekomst voor deze klanten. Uit landelijke literatuur blijkt vaak dat voor klanten een dergelijke situatie zeer negatieve gevolgen heeft voor welzijn en fysiek functioneren. Twee klanten zijn overleden in relatie tot een incident. De calamiteitendienst heeft de RvB/MT daarvan steeds direct in kennis gesteld. De MIK commissie heeft vastgesteld dat de communicatie hierover met de MIK commissie onduidelijk verliep. Inmiddels zijn maatregelen getroffen ter verbetering hiervan. Genoemde beide incidenten zijn als zodanig door de calamiteitendienst en RvB niet aangemerkt als incidenten die, volgens de omschrijving van de wettelijke verplichting tot melden van calamiteiten, dienen te worden gemeld aan de IGZ. In 2009 is het mogelijk geworden dat teammanagers van hun werkeenheid of organisatie-eenheid (OE) steeds de meldingen kunnen volgen. De MIK commissie hoopt daarmee dat teammanagers nu een goed instrument hebben om sneller in te kunnen springen op opvallende incidenten, trends en veranderingen met betrekking tot incidentmeldingen. Zeker voor wat betreft de psychogeriatrische eenheden kan dit belangrijk zijn om mogelijke gevolgen van het vastgestelde BOPZ non-fixatiebeleid te volgen. Ook is gerealiseerd dat alle therapeuten nu ook zelf incidenten kunnen melden in het digitale systeem. Dit draagt bij tot efficiëntie en toegankelijkheid om incidenten te melden. Tenslotte heeft de MIK commissie voorgenomen om in 2010 verdere stappen te zetten in optimalere verwerking van MIK gegevens met behulp van het digitale meldingssysteem Jaardocument 2009 Livio 47

binnen het zorgsysteem Caress en daarmee in staat te zijn meer en scherpere adviezen te geven en dus een stapje te zetten richting klanten-veiligheidsmanagement. 4.4 Kwaliteitsbeleid ten aanzien van klanten 4.4.1 Kwaliteit van zorg Metingen klanttevredenheid (CQ index) en zorginhoudelijke (LPZ) in 2009 Het CQ onderzoek is in april 2009 uitgevoerd door Prismant. Prismant levert rapportages van 9 woonzorgcentra, 2 verpleeghuizen en thuiszorg. Overzicht in sterren: *** betekent: beter dan spiegelgroep ** betekent: gelijk aan spiegelgroep * betekent: lager dan de spiegelgroep Onderzoek vertegenwoordigers PG Locatie Cromhoff Wiedenbroek 1.1 zorgplan en evaluatie ** ** 1.2 inspraak en overleg ** ** 2.1 bejegening ** ** 2.2 informatie ** ** 2.3 telefonische bereikbaarheid ** ** 3.1 lichamelijke verzorging ** ** 3.2 maaltijden ** ** 4.12 professionaliteit en veiligheid ** ** 4.13 Resp. rechten vrijheidsbeperk. *** ** 5.1 wooncomfort ** ** 5.2 sfeer ** ** 5.3 privacy en woonruimte ** *** 6.1 participatie en dagbesteding ** * 6.2 zelfstandigheid en autonomie ** ** 7.1 mentaal welbevinden ** ** 8.1 veiligheid woonomgeving *** * 8.2 betrouwbaarheid zorgverleners ** ** 9.1 beschikbaarheid personeel ** * Tabel CQ-index onderzoek Prismant Vertegenwoordigers PG Jaardocument 2009 Livio 48

Onderzoek klanten Somatiek Locatie Cromhoff Bleekhof Lippink's hof Hatteler Wiedenbroek Saalmerink Meergaarden B'borch B'stede Werf Twekkelerveld 1.1 zorgplan en evaluatie ** *** *** *** *** *** *** ** ** *** ** 1.2 inspraak en overleg ** ** *** *** ** ** ** ** * ** ** 1.3 bejegening ** ** *** ** ** ** ** ** ** ** *** 2.2 informatie ** *** *** ** ** ** ** ** * * ** 3.1 lichamelijke verzorging ** ** ** ** ** * ** ** ** ** ** 3.2 maaltijden ** ** ** ** ** *** ** * * ** ** 4.1 professionaliteit en veiligheid ** *** *** ** ** ** *** ** ** ** *** 5.1 wooncomfort *** ** ** * ** ** ** * ** ** ** 5.2 sfeer ** ** ** * ** ** ** * ** * ** 5.3 privacy en woonruimte ** ** *** ** *** ** ** *** *** *** *** 6.1 participatie en dagbesteding ** ** ** ** ** ** ** ** ** * ** 6.2 zelfstandigheid en autonomie ** *** ** *** *** * ** ** ** ** *** 7.1 mentaal welbevinden ** ** ** ** ** ** ** ** ** * ** 8.1 veiligheid woonomgeving ** ** ** ** ** ** ** ** ** ** ** 9.1 beschikbaarheid personeel *** *** *** ** ** ** ** * ** ** *** Tabel CQ-index onderzoek Prismant klanten Somatiek Onderzoek thuiszorg Thuiszorg 1.1 zorgplan en evaluatie ** 1.2 inspraak en overleg *** 2.1 bejegening ** 2.2 informatie ** 2.3 telefonische bereikbaarheid ** 3.1 lichamelijkeverzorging *** 4.1 professionaliteit en veiligheid ** 5.3 privacy & woonruimte ** 6.1 participatie en dagbesteding ** 6.2 zelfstandigheid en autonomie ** 7.1 mentaal welbevinden ** 8.1 veiligheid woonomgeving ** 8.2 betrouwbaarh. zorgverleners ** 9.1 beschikbaarheid personeel ** 10.1 samenhang ** Tabel CQ-index ondezoek Prismant klanten Thuiszorg In deze sterrenoverzichten van Prismant zien we de score per thema verantwoorde zorg van de Woonzorgcentra (somatiek), de vertegenwoordigers van Psychogeriatrische klanten (PG) en de klanten thuiszorg. De spiegelgroep bevat alle onderzoeken die Prismant bij aanbieders van thuiszorg, verpleeghuiszorg en verzorgingshuiszorg heeft uitgevoerd. Jaardocument 2009 Livio 49

In het rapport per locatie heeft Prismant de score van 2007 met de score van 2009 vergeleken. Wat is er verbeterd in de afgelopen twee jaar en wat niet? Een ander belangrijk hulpmiddel is het door Prismant geleverde prioriteitenmatrix. In deze matrix is te zien wat de klant nu echt belangrijk vindt. De rapportages zijn direct na de zomer op concernniveau (CCR/ RvB/ MT) besproken. De afspraak is gemaakt : Livio wil geen rode sterren (15 somatiek, 3 PG) Minimaal 2 verbeterpunten, maximaal 5 In gesprek met klanten In gesprek met het team Bij ontbreken rode sterren wordt een keuze gemaakt uit de 30% of meer negatief scorende vragen. De prioriteitenmatrix is een hulpmiddel bij de keuze van de vragen. De verbeteracties van de 12 onderzochte OE s worden verzameld Monitoring verbeteracties vindt plaats in de managementreview In de eerste helft van 2010 wordt met CCR/ CR-en/ RvB/ MT/ Zorgkantoor gecommuniceerd over de uitgevoerde verbeteracties In april 2011 deelname tweejaarlijkse klantonderzoek Terwijl bovenstaande in gang was gezet verschijnen in december 2009 de eerste prestatieoverzichten van Zichtbare Zorg (ZiZo) en krijgen we de sterrenwaarderingen te zien die op KiesBeter komen te staan. www.kiesbeter.nl is de website van de overheid met informatie over de zorgaanbieders. Prestatieoverzichten van ZiZo: 9 maanden na het klantonderzoek zijn de prestatieoverzichten van ZiZo gereed 12 maanden na het klantonderzoek plaatsing sterren op KiesBeter De casemixcorrecties en het afkeuren van records geven nieuwe uitkomsten De afzonderlijke scores van vragen per indicator zijn niet bekend en derhalve minder geschikt dan de rapportage van Prismant voor de analyse ten behoeve van verbeteracties De medezeggenschap heeft zich uitgesproken over uitkomsten Prismant; klanten is niet duidelijk te maken waarom de uitkomsten van ZiZo verschillen met die van Prismant. De ZiZo sterren zijn niet herkenbaar voor de zorgaanbieder Grofweg in totaal bij ZiZo 16 nieuwe rode sterren ten opzichte van Prismant, ondergemiddelde scores waar bij Livio geen verbeteracties op uitgezet zijn In totaal 10 thema s die bij Prismant ondergemiddeld scoren bij ZiZo niet ondergemiddeld. In totaal 8 thema s scoren zowel bij Prismant als bij ZiZo ondergemiddeld. Knelpunten ZiZo en KiesBeter: Deelname aan KiesBeter is niet vrijblijvend. Dat is een goede zaak, wij willen ook verbeteren en rekening houden met klanteisen. Ongewenst is dat zeer lange tijd na het klantonderzoek afwijkende cijfers bekend worden. Cijfers die niet herkend worden en onvoldoende geanalyseerd kunnen worden ten behoeve van verbeteracties omdat de scores op vraagniveau niet tot onze beschikking staan. Weliswaar zijn het wetenschappelijk verantwoorde correcties van ZiZo, maar er ontstaat een onwenselijke situatie voor Livio. Jaardocument 2009 Livio 50

Er zijn verbeteracties uitgezet op de rode sterren van Prismant, in totaal op 18 thema s. Bij KiesBeter scoren 10 van deze 18 thema s niet meer ondergemiddeld en komen er 16 nieuwe thema s bij waarop ondergemiddeld wordt gescoord. Conclusie Het begrip kwaliteit is niet eenduidig, illustratief hiervoor is de Volkskrant die de term harde en zachte criteria gaat noemen en op een eigen wijze aan de haal gaat met onderzoeksgegevens. Wij hebben het klantonderzoek door een gerenommeerd onderzoeksbureau laten uitvoeren en de vraag is wie nu valide is in de methodologie, Prismant of ZiZo. Wij willen ons blijven richten op de rapportage van Prismant en de ingezette verbeteracties vervolgen. Bovenstaande maakt duidelijk dat deze verbeteracties niet hoeven te sporen met de ondergemiddelde scores op KiesBeter. Tegelijkertijd zijn er vervolgacties uitgezet om op landelijk niveau deze discussie een plaats te geven. Zorginhoudelijke veiligheid; LPZ Jaarlijks in april neemt Livio deel aan de LPZ (Landelijke Prevalentiemeting Zorgproblemen) die georganiseerd wordt door de Universiteit van Maastricht. Bij de LPZ worden metingen verricht op individueel klantniveau met betrekking tot gezondheidsvraagstukken. De verbeteracties van de LPZ 2009 zijn verzameld in onderstaand overzicht. Er is een overzicht van afgesproken verbeteracties per locatie/afdeling en er is een overzicht van concernbrede verbeteracties. Verbetertrajecten per locatie/afdeling Cromhoff Bleekhof Lippinkshof Broekheurnerborch Broekheurnerstede Twekkelerveld De Hatteler Wiedenbroek Saalmerink De Werf Meergaarden Thuiszorg rayon OCW Thuiszorg rayon NZ Thuiszorg rayon HB Kleinschalige woonvorme Zorginhoudelijke veiligheid 4.1 Decubitus x x x x x x x 4.2a Voedingstoestand -wegen 4.2b Voedingstoestand- navragen 4.2c Voedingstoestand wegen en navragx x x x x x x x x x x 4.3 Valincidenten x x x x x x x 4.4 Medicijnincidenten x 4.5a Psychofamaca x x x 4.5b Antidepressiva 4.6a Vaccinatiegraad- clienten 4.6b Vaccinatiegraad- medewerkers 4.7a Incontinentie- prevalentie x x x x x x 4.7b Incontinentie- diagnose x x x x x x 4.8 Verblijfscatheter 4.9 Probleemgedrag x x 4.10 Fixatie 4.11 Beleid vrijheidsbeperk. Maatregelen Mentaal welbevinden 7.2 Depressie x x Veiligheid wonen/verblijf 8.3 Instructie tilliften Voldoende en bekwaam personeel 9.2 Beschikbaarheid verpleegkundige 9.3 Beschikbaarheid arts 9.4 Bekwaamheid voorbeh.handelingen Tabel verbetertrajecten per locatie/afdeling Jaardocument 2009 Livio 51

Concernbrede verbetertrajecten naar aanleiding van LPZ 2009 Decubitus Decubitus en de voorkoming daarvan, vraagt om constante aandacht en zorg, dicht bij de klant. De volgende voorstellen zijn op die gedachte gebaseerd 1. Benoem een decubitus-contactpersoon per afdeling bij wie ook graad 2 en hoger gemeld wordt. 2. Biedt deze contactpersonen jaarlijks scholing aan. 3. Het decubitusprotocol ( Vilans) moet een voortdurend punt van aandacht blijven, maar een protocol zonder controle heeft weinig effect. 4. Gebruik van anti-decubitusmiddelen kritisch beoordelen en standaardiseren ( bedden, matrassen,wondbedekkingen) Vallen De MIK-rapportage over de eerste helft van 2009 geeft aan dat 67% van de MIKmeldingen een valmelding is. Dit gegeven, gekoppeld aan de LPZ uitkomsten van 2009 leiden tot het voorstel om 1. Valpreventiebeleid ontwikkeld door Consument en Veiligheid over te nemen en Liviobreed te implementeren 2. Bij een diepergaande analyse van de valincidenten zou, op klantniveau, niet alleen gekeken moeten worden naar de valincidenten, maar zou een koppeling moeten zijn met bv, gebruik psychofarmaca, fysieke conditie van de klant etc. Fixatie Fixatie vindt medio 2009 nog op een enkele locatie in sommige gevallen plaats. Teneinde tot een absoluut 0 punt te komen worden de volgende maatregelen voorgesteld: 1 Werkprocessen, voortkomend uit het beleidsdocument BOPZ, beschrijven + implementeren 2 Bij de beoordeling van de fixatie-uitkomsten ook het gebruik van gedragsbeïnvloedende medicijnen betrekken 3 Sturingsinformatie periodiek bespreken en vervolgafspraken maken Ondervoeding Ondervoeding kan allerlei oorzaken hebben. Zoals medicijnen die de smaak aantasten en ziektes die de eetlust verminderen. Dit onderdeel is dit jaar voor het eerst gemeten. Er is een Livio richtlijn vocht en voeding die zijn uitwerking heeft in een document in het klantdossier. In de richtlijn is de algemene visie van Livio verwoord dat klanten zelfstandige mensen zijn die zelf bepalen welke zorg zij wel/niet nodig hebben. Anderzijds stelt de notitie dat Bij klanten die niet in staat zijn zelf er op te letten dat zij voldoende vocht en voeding krijgen, Livio deze taak overneemt. Wellicht dat deze 2 omgangsmethoden in de praktijk toch onduidelijkheid oproepen. Vandaar het voorstel om 1 Voer een normatieve discussie in RvB/MT betreffende vocht- en voeding, waarbij nadrukkelijk ook aandacht is voor klanten die zelf geen verantwoordelijkheid meer kunnen nemen voor het innemen van voldoende vocht en voeding 2 Het bijpassende document in het klantdossier zo nodig aan te passen aan de uitkomst van eerder genoemd overleg Jaardocument 2009 Livio 52

Psychofarmaca Het gebruik van psychofarmaca ligt op diverse locaties/ afdelingen boven het landelijk gemiddelde. Daar waar het klanten betreft met een indicatie behandeling is de verpleeghuisarts verantwoordelijk voor het voorschrijven van deze geneesmiddelen. Gezien ook de verschillen per locatie is het voorstel om 1 Verzoek de verpleeghuisartsen te komen tot een eenduidig protocol ten aanzien van het voorschrijven van psychofarmaca, op zodanige wijze dat bij de meting van 2010 vermindering geconstateerd wordt ten aanzien van het gebruik van deze middelen Incontinentie Bij Livio scoort de diagnosticering van incontinentie in vrijwel 100% van de gevallen lager dan het landelijk cijfer. Als je deze cijfers vertaalt naar de praktijk kun je constateren dat bij een klant die de incontinent is niet onderzocht wordt hoe dat komt, maar dat er gedachteloos overgegaan wordt tot verstrekking van incontinentiemateriaal. Ter bespreking/ besluitvorming 1 Overnemen en implementatie van de procedure Verantwoorde zorg bij toiletgang en incontinentie (Zorg voor Beter) 2 Gebruik van incontinentiematerialen standaardiseren 3 Instellen en scholen van incontinentiecontactpersonen per locatie/afdeling Probleemgedrag Onder probleemgedrag wordt verstaan dwalen, verbaal probleemgedrag, fysiek probleemgedrag, sociaal onacceptabel of storend gedrag en weigeren van zorg. Ter bespreking/ besluitvorming Alle locaties waar hoger dan gemiddeld gescoord wordt zijn locaties waar klanten met een BH-indicatie verblijven; de inzet van de verpleeghuisarts en de psycholoog is dus gemakkelijk te regelen, vandaar het voorstel om 1 De verpleeghuisartsen informeren over de uitkomsten rond probleemgedrag en hen vragen om op korte termijn te komen met een voorstel betreffende de aanpak van dit probleem. Depressie Uit onderzoek blijkt dat depressie bij dementerende verpleeghuisbewoners (dus klanten met een BH-indicatie)kan verminderen door invoering van een richtlijn voor verzorgenden. ( NIVEL) Met deze info is het voorstel om 1 Op één locatie een pilot starten met de richtlijn voor verzorgenden van NIVEL, de werkmethodiek en de resultaten daarvan beoordelen na de LPZ meting van 2010. Daarna desgewenst uitrollen Liviobreed. Knelpunten ZiZo en KiesBeter Voor de LPZ geldt hetzelfde als voor de CQ. Ongewenst is dat zeer lange tijd na het LPZ onderzoek afwijkende cijfers van ZiZo bekend worden. Als de organisatie moet wachten op de sterren van KiesBeter betekent dat dat er pas kort voor de jaarlijkse LPZ meting verbeteracties gestart kunnen worden. Livio acht dit ontoelaatbaar en zet om die reden verbeteracties uit op de uitkomsten van de Universiteit van Maastricht. Bovenstaande maakt duidelijk dat deze verbeteracties niet hoeven te sporen met de ondergemiddelde scores op KiesBeter. Wel zijn er vervolgacties uitgezet om op landelijk niveau deze discussie een plaats te geven. Jaardocument 2009 Livio 53

4.4.2 Klachten Livio staat open voor klachten en gebruikt deze voor de verbetering van haar zorg en diensten. De klachtenregistratie maakt elk kwartaal deel uit van de managementreview en wordt geagendeerd in de Cliëntenraden. Vaststelling van verbeterpunten vindt plaats in het Managementteam. De klachtenregeling van Livio is gebaseerd op de landelijke Klachtenregeling voor thuiszorg, verzorgingshuizen en verpleeghuizen. De klachtenfolder en een klachtenformulier zijn onderdeel van het klantdossier. Het klachtenformulier is op verzoek van een van de Cliëntenraden ontwikkeld op een wijze die er op gericht is de drempel om een klacht in te dienen te verlagen. Het formulier is in een groter lettertype opgemaakt ter verhoging van de leesbaarheid voor de doelgroep. In 2009 zijn in totaal 114 klachten bij de secretaris klachtencommissie binnengekomen; 92 klachten AWBZ en 22 klachten Wmo. 45 klachten zijn ingediend met behulp van het klachtenformulier dat uit het klantdossier, 8 klachten zijn binnengekomen via de website van Livio. De overige klachten zijn telefonisch of schriftelijk binnengekomen. Van de 114 klachten zijn 7 klachten na overleg met de klant in de formele, landelijke klachtenprocedure opgenomen en de resterende 107 klachten zijn in overleg met de klant door de lijn afgehandeld. In 2009 heeft de klachtencommissie geen zittingen hoeven te houden; de 7 klagers hebben aangegeven tevreden te zijn over de afhandeling en geen zitting nodig te vinden. Het aantal klachten lijkt zich in 2009 weer te stabiliseren. De aard van de klachten in 2009 overziende valt op dat de meeste klachten ontstaan door niet kunnen voldoen aan verwachtingen rond planning en levering van de zorg in de thuiszorg. Dit onderwerp krijgt voortdurend aandacht in de organisatie en blijft onderwerp van gesprek in evaluaties met de klant. In het klantonderzoek 2009 scoort dit onderwerp (inspraak en overleg) bij thuiszorg bovengemiddeld en wordt derhalve niet als speciaal verbeterpunt aangemerkt. Dit blijft net als de andere thema s verantwoorde zorg algemeen punt van aandacht. Als ingediende en in behandeling genomen klachten niet tot een voor de klant bevredigende oplossing geraken, kan de klacht worden voorgelegd aan een onafhankelijke Klachtencommissie. Deze bestond in 2009 uit: Mr P.J.C. Garrels Mr T. Zwiers Drs J.J. Blanksma Mevr. M. Rauwerdink voorzitter vervangend voorzitter vervangend lid op voordracht Cliëntenraad lid met deskundigheid thuiszorg, verzorgingshuizen en verpleeghuizen Jaardocument 2009 Livio 54

In onderstaande grafiek zijn de aantallen formele en niet-formele klachten in 2007, 2008 en 2009 weergegeven. 2009 7 107 2008 14 157 2007 11 80 0 50 100 150 200 formele klachten niet-formele klachten Grafiek Aantal formele en niet-formele klachten 2007-2009 In de volgende grafiek is aangegeven welke soorten klachten en in welke aantallen er in 2009 zijn binnengekomen. Dit betreft alleen de klachten AWBZ. Oorzaak Klachten 21 Planning en levering Bereikbaarheid 5 2 1 6 5 35 Informatie Flexibiliteit Betrouwbaarh.org. Communicatie zorg Aandacht voor veiligheid Deskundigheid 5 5 11 3 0 8 5 2 Bejegening Communicatie Aandacht voor mantelzorg Overig Cliëntgerichtheid Ondersteuning Betrouwbaarh.medew. Grafiek Oorzaak klachten AWBZ 2009 4.4.3 Toegankelijkheid Telefonische bereikbaarheid Livio is via één centraal loket 24 uur per dag 7 dagen per week telefonisch bereikbaar voor klanten en hun partners/mantelzorgers en voor medewerkers. Via het telefoonnummer 0900-9200 (lokaal tarief) worden alle bellers door geschoolde telefonistes van de afdeling telefonie persoonlijk te woord gestaan. De telefoniste maakt gebruik van professionele informatiesystemen waardoor zij veel vragen direct kan beantwoorden of de beller snel in contact kan brengen met de juiste afdeling of persoon die de vraag van de beller kan beantwoorden. Een in 2009 ingezette verbeteractie waarbij een nieuw bereikbaarheidsmodel is geïmplementeerd heeft de nodige vruchten afgeworpen in de interne bereikbaarheid tussen medewerkers. Jaardocument 2009 Livio 55

Het continu monitoren van de bereikbaarheid voor onze klanten vindt plaats door een informatiesysteem. Dit systeem is ondersteunend aan de afdeling telefonie en laat onder anderen zien hoeveel mensen er bellen op een bepaald moment en hoeveel bellers er in de wacht staan. Daarnaast geeft het de nodige managementinformatie ten aanzien van de interne bereikbaarheid. Door inzicht in deze informatie, het invoeren van een bereikbaarheidsmodel en verdere optimalisatie van de afdeling telefonie is de bereikbaarheid van Livio in 2009, gemeten naar de landelijke normen, als zeer hoog te kwalificeren. Internet Via de website www.livio.nl is 24 uur per dag informatie op te vragen over Livio en haar zorg- en dienstverlening. De website wordt continu vernieuwd en aangepast met de laatste nieuwsfeiten. Er is gekozen voor een indeling die ruimte biedt aan informatie over alles wat Livio te bieden heeft. Daarbij vinden we het ook belangrijk dat we goede informatie bieden over Hoe het werkt in de zorg; Wat moet een klant doen om zorg aan te vragen, wat is de rol van het CIZ, of wat betekent een ZorgZwaartePakket zijn een paar van de onderwerpen die hierop van toepassing zijn. Verder willen we de inwoners van het werkgebied ook via de site laten weten wat de actuele ontwikkelingen en mogelijkheden bij Livio zijn. Hiervoor worden in het nieuwsgedeelte van de website dan ook zeer regelmatig nieuwe berichten geplaatst. Het belang van de website zal daarbij alleen maar toenemen en de inhoud en werking blijf dan ook voortdurend in ontwikkeling. Er zijn diverse extra inspanningen gepleegd om de site ook voor mensen met een visuele en/of auditieve handicap toegankelijk te maken. Zo kan bijvoorbeeld de lettergrootte ingesteld worden, of is er een beschrijving beschikbaar van hetgeen op een afbeelding staat. Omdat (potentiële) klanten in toenemende mate gebruik maken van de digitale snelweg speelt Livio daar in de informatieverstrekking steeds meer op in. We bieden op de nieuwe website dan ook veel meer mogelijkheden voor het downloaden van alle gedrukte informatiebrochures. Verder zijn er op diverse plekken binnen de site reactieformulieren te vinden. Klanten en andere belangstellenden kunnen hiermee op een laagdrempelige manier in contact komen met Livio. Ook is er informatie over Livio en al haar diensten en producten te vinden op de grootste en meest gangbare websites met informatie over (thuis)zorg, zoals www.kiesbeter.nl, www.zorgbelang-nederland.nl (brancheorganisatie van de regionale Zorgbelangorganisaties) of www.jaarverslagenzorg.nl. E-mail Via het algemene e-mailadres info@livio.nl komen steeds meer vragen, opmerkingen, klachten en verzoeken binnen. De aard van de mails is zeer divers. Mensen die naar info@livio.nl mailen krijgen direct een automatische ontvangstbevestiging. De binnengekomen e-mails worden voor zover mogelijk direct centraal afgehandeld, is dit niet mogelijk dan wordt de mail doorgestuurd naar een contactpersoon binnen Livio die de mail verder behandelen. Uiterlijk binnen drie werkdagen ontvangt de mailer vervolgens een inhoudelijke reactie op zijn/haar vraag, opmerking dan wel klacht. De correcte afhandeling van de mails wordt periodiek gecontroleerd en geanalyseerd. Jaardocument 2009 Livio 56

Spreekuren Op doordeweekse dagen zijn er op de zorgcentra spreekuren van zorgmanagers. Deze spreekuren zijn voor zowel klanten als medewerkers, maar ook voor anderen die, professioneel of informeel, bij de zorgverlening zijn betrokken. Daarnaast worden er op verzoek spreekuren gehouden op het gebied van facilitaire zaken op iedere locatie waar plaatselijke cliëntenraden actief gebruik van maken. Locaties Onderstaand zijn de locaties van Livio in kaart gebracht. In 2009 hebben we kritisch beoordeeld welke activiteiten op welke locatie worden verricht en hoe deze vervolgens ingevuld kunnen worden. In het kader van de landelijk afgesproken overdracht van de jeugdgezondheidszorg naar de GGD hebben er kleine verschuivingen plaatsgevonden om de overgang zo soepel mogelijk te laten verlopen per 1 januari 2010. Daarnaast zijn we bezig geweest om de locaties wat multifunctioneler in te zetten door algemene ruimten open te stellen voor welzijnsorganisaties om zo een integratie van activiteiten te bewerkstelligen. Bij de ontwikkeling en inrichting is maximaal rekening gehouden met de bereikbaarheid en veiligheid van de locaties, zie verder onder punt Bereikbaarheid locaties. Gezien de lovende kritieken vanuit diverse klantengroepen is het een schot in de roos om een zorglocatie als middelpunt van een gemeenschap te positioneren. Door gebruik te maken van een grand café als sociaal hart van een locatie, maar ook van de omgeving, zijn we in staat geweest om naast de intramurale klanten ook de extramurale klanten te verbinden met de locaties en hierdoor de omgekeerde integratie daadwerkelijk vorm te geven. Daarnaast hebben we in locatie de Meergaarden te Eibergen een polikliniek kunnen huisvesten zodat er, naast de polikliniek op locatie het Wiedenbroek te Haaksbergen er ook een polikliniek in Eibergen is gehuisvest ten behoeve van alle bewoners. Ook hier is er sprake van omgekeerde integratie waardoor de levendigheid van het gebouw wordt vergroot. Overzicht locaties Livio Overzicht locaties Livio Jaardocument 2009 Livio 57

Toegankelijkheid locaties De zorg wordt verleend vanuit verschillende locaties, verspreid door het hele werkgebied van Livio. De eisen die Livio stelt aan gebouwen en woonvoorzieningen zijn gebaseerd op het HKZ-kwaliteitssysteem en voldoen aan de aanbevelingen die vanuit T&O gezondheidszorg worden aanbevolen. Dit houdt in dat de eisen gebaseerd zijn op wensen van klanten (indien van toepassing via de Cliëntenraad), wensen van medewerkers, de visie van Livio (inclusief de visie op wonen, zorg en welzijn), en de verschillende zorgfuncties en soorten dienstverlening die worden uitgevoerd. Hierdoor is de toegankelijkheid van de locaties van Livio ook voor mensen met een handicap verzekerd. Periodiek vindt kwalitatieve toetsing van de toegankelijkheid plaats. Bereikbaarheid locaties De Livio-locaties zijn goed bereikbaar met het openbaar vervoer. Hiertoe maakt Livio jaarlijks afspraken met de plaatselijke overheid en aanbieders van het openbaar vervoer. Er zijn voldoende parkeerplaatsen en invalidenparkeervoorzieningen bij iedere locatie voorhanden. Zorgloket Livio zorgt ervoor dat er bij de gemeentelijke zorgloketten en andere relevante informatiepunten schriftelijke informatie aanwezig is over de zorg- en dienstverlening van Livio. Periodiek wordt deze voorraad aangevuld. 4.4.4 Veiligheid Melding Incidenten Medewerkers (MIM) Over 2009 zijn er 31 incidenten medewerkers gemeld. Wat betreft de aanleidingen van betreffende meldingen bestond het overgrote deel van de incidenten uit meldingen met betrekking tot agressie (21), gevolgd door prikaccidenten (5), transfer accidenten (2) en bloedaccidenten (3). Ten opzichte van de voorgaande jaren betekent dit een lichte stijging. Meldingen Incidenten Medewerkers 2009 2 3 5 21 Agressie Prikaccidenten Transferaccidenten Bloedaccidenten Grafiek Meldingen Incidenten Medewerkers 2009 Jaardocument 2009 Livio 58

Het aantal meldingen in 2009 bedroeg, zoals gesteld 31. In 2008 waren er 29 meldingen, in 2007 waren dit er 25. Er blijkt sprake te zijn van een stijgende trend. Wat betreft de verdeling over locaties: de meeste accidenten vonden plaats in de kleinschalig woonvormen Haaksbergen/Berkelland (11). Binnen Centrale Zorg waren er 4 in de woon-zorgcomplexen en thuiszorg was dit aantal 9. In alle gevallen zijn de accidenten gemeld volgens de procedure en zijn er afdoende oplossingen bedacht om herhaling te voorkomen dan wel de veiligheid van de medewerker te garanderen. De 31 meldingen zijn alle afgehandeld. De genomen maatregelen waren als volgt: 7 afgehandeld zonder gevolgen, 6 geen advies, 6 consult bedrijfsarts en 8 middels medicijnen en rust. In de overige 4 meldingen is navraag gedaan, dan wel is de instructie aangepast, de procedure gehanteerd of was er alleen sprake van melding bij de zorgmanager. Algemeen gesproken kan gesteld worden dat er een lichte toename is van het aantal meldingen, passend in het beeld van de afgelopen jaren. Met betrekking tot de meldingen aangaande de agressie cliënt/medewerker is nogmaals verwezen naar de protocollen in de Livio-handboeken. Speerpunten voor 2010 zijn onder andere: Voortdurend aandacht voor het blijven melden van incidenten Continue aandacht voor preventie, zo nodig pro actief optreden Gevaren in kaart brengen en passende oplossingen bedenken Uniforme verwerking van MIM formulieren Aspect veiligheid op alle werkoverleggen plaatsen, met als leidraad de Liviohandboeken Daar waar mogelijk frequenter terugkoppelen en toezien op genomen maatregelen Periodiek bespreken binnen de beleidsgroep AVR (Advies, Verzuim en Reïntegratie) Fysieke Belasting Zoals in het jaardocument 2008 aangekondigd is de basiscursus Houding en Beweging verder ontwikkeld. In het najaar van 2009 is de notitie Van Transfercoaches naar Ergocoaches door de RvB vastgesteld en ter informatie toegezonden aan de OR. Parallel hieraan is begonnen met de Livio-brede werving van ergocoaches met als doel om tot afspraken te komen voor het jaar 2010 over de start van de Basis cursus Houding en Beweging. Binnen de Beleidsgroep AVR is het onderwerp regelmatig geagendeerd en bijgestuurd. Op 21 december 2009 is de eerste bijeenkomst van alle ergocoaches binnen Livio geweest, waarna de afspraken definitief vastgelegd zijn voor 10 bijeenkomsten in 2010. Hiervoor is tevens subsidie aangevraagd. Met betrekking tot de meer individuele fysieke vragen in het kader van verzuim en reïntegratie, is de bestaande werkwijze doorgetrokken zoals deze al jaren gehanteerd wordt, namelijk de mogelijkheid tot consultering van de fysiotherapeut en de bedrijfsarts, de mogelijkheid voor individuele fysiotherapie, groepstrainingen, voet- en schoenadvies, een fitscan voor medewerkers, hulp bij wachtlijst bemiddeling en spreekuren op locatie. De betreffende fysiotherapeut is sinds augustus 2009 waarnemend portefeuillehouder arbozaken. Jaardocument 2009 Livio 59

Werkplekbeoordelingen In 2009 zijn de werkplekbeoordelingen verder voortgezet. Het betrof in de meeste gevallen een computerwerkplek, veelal het gevolg van de vele personele en fysieke wisselingen van werkplek. In de meeste gevallen kon worden volstaan met de bestaande middelen. In een aantal gevallen was het een verzoek tot aanschaf van een optimaal instelbare bureaustoel. In 5 situaties betrof het een werkplek binnen het zorgverlenen in Centrale Zorg en in 2 situaties in de thuiszorg. Uitgangspunt in de werkplekbeoordeling zijn de persoon, zijn of haar functie en de fysieke werkplek. In bijna alle gevallen is er een adequate oplossing gevonden. In een beperkt aantal gevallen wordt hier nog naar gezocht in overleg met betrokken medewerker. Werkplekken In 2009 zijn er drieëntwintig individuele werkplekonderzoeken uitgevoerd, twee onderzoeken naar een werkomgeving en zeven werkplekonderzoeken in het kader van het zo efficiënt mogelijk organiseren van de werkzaamheden waarbij ook nadrukkelijk alle arbo-aspecten zijn meegenomen in de verbetervoorstellen. Deze laatste hebben met name plaatsgevonden in centrale magazijnen en in de productiekeukens. Met name de in te stellen tilhoogten, investeringen in hulpmiddelen bij het tillen van grondstoffen en hygiëneaspecten kwamen hierin nadrukkelijk aan de orde. Naast bovenstaande aspecten was een terugkerend knelpunt de instelling van de werkplekken bij het gebruik door meerdere gebruikers. Daarnaast kwam naar voren dat door de vele interne verhuizingen en het multifunctionele gebruik van werkplekken het inkoopbeleid ten aanzien van kantoormeubilair moest worden aangepast in het kader van de instelbaarheid van bureaus. Daarnaast zijn we in 2009 gestart met een risicoanalyse met betrekking tot Arbo-aspecten bij de opstart van een nieuwe locatie. Legionella In 2009 heeft het legionellabeleid en de uitvoering weer de nodige aandacht gehad. Binnen het legionellabeleid worden steekproefsgewijs door een onafhankelijk bureau onderzoeken en metingen verricht. Bij overschrijding van een normgetal vindt direct actie plaats. Door de procesmatige behandeling en de verschillende verbeterpunten die zijn doorgevoerd in samenwerking met de woningbouwverenigingen zijn we in staat gebleken om in 2009 veilig binnen de gehanteerde normen te opereren. Op locatie de Broekheurnestede zijn, na jaren van kiemgetaloverschrijding, ionisatoren geplaatst hetgeen zijn vruchten afwerpt. Ten aanzien van legionella zijn verder de handboeken aangepast, heeft er scholing bij diverse technische medewerkers plaatsgevonden en hebben we bij de interne kwaliteitscontroles ten aanzien van HACCP (zie ook volgende paragraaf) ook alle registratie rond legionella meegenomen. HACCP Om de voedselveiligheid verder vorm te geven zijn er door een interne kwaliteitscontroleur van het voedingsbureau bijscholingscurcussen gehouden voor alle zorgmedewerkers die met voeding in aanraking komen. Daarnaast zijn er op alle locaties meerdere interne audits gehouden, zijn medewerkers geïnstrueerd en bijgeschoold en zijn er voedselveiligheidsmappen en -handboeken opgesteld. Naast de audits ten behoeve van voedelveiligheid zijn alle veiligheidsregistratiesystemen (BHV, legionella, etc) in de audit Jaardocument 2009 Livio 60

meegenomen waardoor een veiligheidsregelkring is geïmplementeerd en er een integrale kwaliteitsslag is gemaakt. BHV (Bedrijfshulpverlening) De bedrijfshulpverlening Livio is in 2009 verder doorontwikkeld. In totaal zijn er, een en ander in afstemming met de brandweer,264 medewerkers BHV-geschoold. Daarnaast zijn er specifieke BHV-oefeningen gehouden binnen de diverse locaties van Livio. Dit betrof het zogenaamde droogoefenen waarbij een acute calamiteit wordt nagebootst alsook een ontruimingsoefening. Op basis van de uitkomsten van de oefeningen zijn de BHV plannen en scholingsplannen bijgesteld. Daarnaast zijn in 2009 alle blus- en hulpmiddelen gecontroleerd en gecertificeerd en is de alarmopvolging en opvolgingstijd verkort. Brandveiligheid Gebruikersvergunning In 2009 zijn voor alle locaties in Enschede nieuwe gebruikersvergunningen aangevraagd en zijn de aanvragen goedgekeurd door de brandweer op basis van de aangepaste BHVplannen. Door de directheid van de systemen en de vele brandmelders per appartement heeft Livio veel last van ongewenste brandmeldingen. Veel van deze meldingen worden veroorzaakt door koken en bakken van klanten die relatief zelfstandig wonen in onze woonzorgcentra. In samenwerking met de brandweer zijn we gestart met een project om de ongewenste meldingen terug te dringen (TOOM = Terugdringing Ongewenste en Onechte Meldingen). De brandweer heeft landelijk het beleid uitgezet om deze meldingen terug te dringen bij de diverse zorginstellingen. Toommeldingen TOOM-meldingen Livio WZC-locaties Enschede Locatie Werkelijk 2009 Norm 2009 Norm 2010 Ongewenst Onecht Ongewenst Onecht Ongewenst Onecht Broekheurnerborch 27 2 8 4 6 2 Broekheurnerstede 20 2 11 5 7 3 Lippink s Hof 17 0 8 4 6 2 Cromhoff 3 0 7 3 4 2 Bleekhof 33 0 8 3 5 2 Hatteler 10 2 9 4 6 3 Twekkelerveld 20 5 8 3 5 2 Tabel TOOM-meldingen locaties Enschede Zoals te zien in bovenstaande tabel zijn er binnen Livio in 2009 teveel toom-meldingen geweest. Livio tracht deze meldingen te doen terugnemen door middel van: - Ontwikkeling van een brandpreventie folder. Deze folder is verspreid onder bewoners en wordt in het klantdossier van nieuwe bewoners opgenomen. - Het plaatsen van rookschotjes op de appartementen waardoor onder andere stoom bij het koken niet direct een melding veroorzaakt. Het houden van voorlichting. Er zijn voorlichtingsbijeenkomsten gehouden voor klanten. Jaardocument 2009 Livio 61

In 2010 worden in samenwerking met de brandweer diverse voorlichtingsbijeenkomsten voor de intramurale klanten georganiseerd. Daarnaast zal Livio haar medewerking verlenen bij de ontwikkeling van brandveiligheidsfilms ten behoeve van de voorlichting door de brandweer bij alle brandweerkorpsen in Nederland. Calamiteitenrapportage In 2009 zijn er 60 rapportages ten behoeve van de calamiteitendienst binnengekomen. Het betrof hier veelal inbraakalarmering welke veroorzaakt werden door medewerkers die niet de juiste alarmcodes invoerden. De betrokken medewerkers zijn geïnformeerd over de juiste manier van handelen. Aanpassingen van gebouwen In het kader van veiligheid van klanten, bezoekers en medewerkers zijn verbeteringen aangebracht aan diverse gebouwen. Op verschillende Zorg-aan-huis locaties zijn extra verlichtingsunits aangebracht en is cameratoezicht geplaatst om de veiligheid van de medewerkers en de bezoekers te kunnen verhogen, met name in de nachtelijke uren. Daarnaast zijn er delen van het hekwerk vernieuwd waardoor de veiligheid is verhoogd. In 2009 heeft op verschillende locaties van Livio verdere uitrol van domoticavoorzieningen plaatsgevonden om de zelfstandigheid van de bewoners en klanten te vergroten. Er is verder geïnvesteerd in toegangscontrolesystemen en blue key systemen om ook de veiligheid in de panden te waarborgen. Verder zijn de veiligheidssystemen uitgebreid naar alle kwetsbare ruimten zoals de archiefruimten, serverruimten en enkele van de personeelsposten. De serverruimten en techniekruimten zijn verder aangepast aan de laatste veiligheidsvoorschriften om de continuïteit van het netwerk te kunnen blijven garanderen. In 2009 is in locatie de Meergaarden een polikliniek gehuisvest om ook de nodige voorzieningen in Eibergen te kunnen bieden, ketenzorg nog beter te kunnen faciliteren en de levendigheid en omgekeerde integratie te verhogen in het gebouw. Verder hebben er op de afdelingen van de Meergaarden de nodige aanpassingen plaatsgevonden in interieur, vloerbedekkingen en uitstraling om de locatie up to date te houden. Op locatie het Saalmerink zijn de winkelvoorzieningen en de receptie geïntegreerd om zo de klanttevredenheid te vergroten en de medewerkers efficiënter in te kunnen zetten. Verder zijn de balkons aangepast. Ten behoeve van een betere spreiding van de uitgiftepunten van de Liviohulpmiddelen en winkelartikelen hebben zijn de thuiszorgwinkels in Enschede en in Haaksbergen aangepast en het aantal uitgiftepunten verder vergroot naar meerdere locaties in Enschede, Haaksbergen, Eibergen en Neede Hierdoor hoeven klanten niet meer per sé naar één locatie maar kunnen ze op twaalf locaties terecht voor hulpmiddelen en winkelartikelen. Door integratie op locatie de Boulevard zijn de openingstijden van de winkel verruimt en is er een klanteninformatiepunt gestart. In locatie het Wiedenbroek is het centrale loket geïntegreerd met de winkel waardoor de voorheen beperkte openingstijden zijn verruimd tot 08.00 uur tot 17.00 uur. Het centrale loket fungeert nu, naast het centrale loket voor Jaardocument 2009 Livio 62

de facilitaire dienst ook als klanteninformatiepunt hetgeen de dienstverlening naar de klanten ten goede komt. Om de thuiszorg zo dicht mogelijk naar de klanten te brengen en ketenzorg te bevorderen is in 2009 een nieuwe locatie in Boekelo geopend in samenwerking met de huisartsen en de Fysiotherapie. Verder zijn er diverse renovaties uitgevoerd op de verschillende locaties met bettrekking tot de appartementen. Plafonds en keukenblokken zijn vervangen en er heeft aanpassing van algemene ruimten plaatsgevonden. Ten behoeve van het dataverkeer heeft verdere uitrol van het nieuwe datanetwerk de nodige tijdsinvestering en ook financiële investering gekost. Door samenwerking met woningbouwverenigingen maar ook met kabelexploitanten is Livio in staat om de extramuralisering verder vorm te geven. In samenwerking met Woningbouwverenigingen is tevens gestart met twee pilotprojecten rond domoticawoningen om, na een grondige evaluatie, te beoordelen hoe Livio hierin optimaal kan faciliteren in de nabije toekomst. 4.5 Kwaliteit ten aanzien van medewerkers 4.5.1 Personeelsbeleid Saturnus Saturnus, de in 2007 gestarte operatie gericht op het verminderen van de faciliterende functies binnen Livio, is in 2009 volledig afgerond. Er zijn op 1 januari 2009 nog twee cases die in 2008 niet afgehandeld zijn en één casus heeft in 2009 geleid tot een ontslagtraject bij de kantonrechter. De afronding van Saturnus heeft geleid tot de wens om de nieuw ontstane structuur door middel van het vaststellen van een nieuw functiegebouw vast te leggen. In 2009 is gestart met dit project. Vanwege de noodzaak tot optimalisatie van de bedrijfsvoering is besloten om een project dat gericht is op deze optimalisatie voorrang te verlenen. 2009 heeft dan ook in het teken gestaan van dit project, meer in het bijzonder van de aanscherping van het ziekteverzuimbeleid. Aanleiding vormt het feit dat de ziekteverzuimcijfers begin 2009 veel te hoog blijken. Eén van de meest in het oog springende activiteiten in dit kader vormt het nabellen van iedere zieke medewerker door P&O. Daarnaast worden medewerkers eerder opgeroepen voor een verzuimgesprek met de leidinggevende en bij sterk afwijkend verzuim wordt er een formeel verzuimgesprek met de P&O-adviseur gepland. E-HRM, Electronic Human Resource Management, is een systeem dat leidinggevenden en medewerkers in staat stelt om real time en on line gegevens in te zien en mutaties aan te brengen. In 2008 is gestart met een stapsgewijze invoering van dit systeem en in 2009 is het systeem verder verfijnd en uitgewerkt. Daarnaast heeft er onder de leidinggevenden en andere betrokkenen een eerste evaluatie plaatsgehad over het werken met E-HRM. De personeelsmatige consequenties van het niet gegund krijgen van de HH in het kader van de Wmo zijn door P&O vertaald in een collectieve ontslagaanvrage bij het UWV. In eerste instantie betreft het 700 medewerkers die direct of indirect bij de activiteiten van het betreffende organisatieonderdeel Thuishulp betrokken zijn. Omdat een deel van deze medewerkers een oproepcontract heeft en daarvan weer een groot gedeelte niet of Jaardocument 2009 Livio 63

nauwelijks ingezet zijn, wordt er uiteindelijk voor 486 medewerkers ontslag aangevraagd. Dat is gebeurt op basis van een positief advies van de Ondernemingsraad en na overleg met de vakorganisaties. De vakorganisaties hebben besloten geen sociaal plan te willen afspreken, omdat zij de handen vrij willen houden voor het toepassen van de Wet Overgang onderneming. Het collectieve ontslag is dus uitgevoerd zonder een Sociaal Plan. De regelgeving vanuit de CAO VVT is daarbij het vangnet geworden voor de betreffende medewerkers. Begin 2009 is de regeling jaargesprekken ingevoerd. Het jaargesprek is een functioneringsgesprek waarbij de leidinggevende gestructureerd een aantal thema s met zijn medewerkers bespreekt. In het kader van de nieuwe CAO is een Ondernemingsovereenkomst opgesteld. Deze is in 2009 ter instemming aan de Ondernemingsraad voorgelegd. De verdere ontwikkeling van een op Livio afgestemd arbeidsvoorwaardenpakket is in verband met het proces optimalisatie van de bedrijfsvoering uitgesteld. De flexpool is per 1 juli 2009 gecentraliseerd. Een van de eerste activiteiten is geweest het overplaatsten van de overformatie binnen de organisatieonderdelen naar de flexpool. Omdat de teams bij planningsproblematiek eerst de flexpool benaderen en dan pas het probleem binnen het eigen team oplossen is de overformatie per 1 januari 2010 weer teruggeplaatst naar de teams. De aansturing van de flexpool heeft vanaf 1 januari 2010 plaats vanuit de kolom woon- en zorgcentra. In het kader van Herontwerp zijn dertien P&O processen geanalyseerd en zijn verbetervoorstellen opgesteld. Deze voorstellen zijn voor een deel in 2009 geïmplementeerd. De overige voorstellen worden in 2010 doorgevoerd. Binnen de Livio Academie zijn alle opleidingsprocessen geharmoniseerd en ondergebracht in de handboeken. Jaardocument 2009 Livio 64

Ziekteverzuim Het ziekteverzuim in 2009 bedroeg 6,78%. Dit is een stijging met 0,28 % ten opzichte van 2008. In onderstaande tabel is het ziekteverzuimpercentage over 2005, 2006, 2007 en 2009 weergegeven. Ziekteverzuimpercentages 7,0 6,0 5,0 4,0 3,0 6,7 5,9 5,9 6,5 6,8 2,0 1,0 0,0 2005 2006 2007 2008 2009 Grafiek ziekteverzuim 2005-2009 Deze cijfers zijn afgeleid van de verzuimgegevens die via Vernet verzuimnetwerk B.V. worden verzameld en aangeleverd. Naast een veelheid aan gegevens over het eigen ziekteverzuim (percentages, frequentie, duur, splitsing naar duurklasse, geslacht, leeftijdopbouw, meldingsklasse, verzuimkosten) worden in de Vernet rapportages ook vergelijkbare gegevens gerapporteerd van organisaties in dezelfde branche in de regio (Midden-Nederland) en landelijk. De gegevens worden per kwartaal en over een geheel jaar verstrekt. Uit deze rapportages blijkt dat de verzuimduur sinds 2005 gestaag is gestegen, en in 2009 uitkomt op 26,5 dagen. Zie onderstaande grafiek. Ziekteverzuimduur 30,0 25,0 20,0 15,0 10,0 20,0 21,6 22,2 25,6 26,5 5,0 0,0 2005 2006 2007 2008 2009 Grafiek ziekteverzuimduur 2005-2009 Jaardocument 2009 Livio 65

Tegenover een stijging van zowel verzuimpercentage als gemiddelde verzuimduur staat een dalende tendens ten aanzien van de verzuimfrequentie. Deze indicator geeft aan hoe vaak elke medewerker zich jaarlijks gemiddeld genomen ziek meldt. Zie onderstaande grafiek. Verzuimfrequentie 1,4 1,2 1,0 0,8 0,6 0,4 1,27 1,19 1,18 1,13 1,09 0,2 0,0 2005 2006 2007 2008 2009 Grafiek Verzuimfrequentie 2005-2009 Nadere uitwerking naar duurklasse geeft aan dat 38,8 % van alle medewerkers zich in een geheel jaar niet ziek meldt. Een iets kleiner deel (32,9%) meldt zich één keer ziek, 17,01% meldt zich twee keer ziek, 7,9% drie keer en 4,4% van alle medewerkers meldt zich vaker dan drie keer per jaar ziek. Onderstaand is dit grafisch weergegeven: Aantal meldingen per jaar 7,9% 4,4% 17,0% 38,8% 0 1 2 3 >3 32,9% Grafiek Aantal meldingen per jaar 2009 Jaardocument 2009 Livio 66

Mobiliteit Op het gebied van mobiliteit (als gevolg van reïntegratie) blijven de belangrijkste aandachtsgebieden de zogenaamde spoor twee-kandidaten (arbeidsongeschikt voor de eigen functie) en mobiliteitskandidaten (dreigend arbeidsongeschikt voor de eigen functie tussen nu en 5 jaar). In het kader van spoor 2 zijn 42 medewerkers actief begeleid, in het kader van mobiliteit waren dit 3 medewerkers, in totaal dus 45. Het resultaat van de begeleiding van de medewerkers in spoor twee is dat eind 2009 nog 23 dossiers actief zijn. Van de 42 medewerkers zijn er 11 herplaatst, hetzij intern hetzij extern; drie medewerkers zijn terug in eigen werk. Voor één medewerker is de uitkomst van de WIA-aanvraag op minder dan 35% beoordeeld; acht medewerkers hebben een WIA beoordeling van 35 80%. Eén medewerker heeft een IVA-uitkering toegekend gekregen. In het kader van mobiliteit zijn, zoals gesteld, 3 medewerkers begeleid. Twee medewerkers zijn binnen Livio herplaatst. Twee medewerkers hebben tijdens het traject hun dienstverband aangepast en zijn zodoende beter in staat hun eigen werk vol te houden. Ultimo 2009 is er nog 1 mobiliteitskandidaat. Vertrouwenspersonen De vertrouwenspersonen bij Livio hebben in 2009 totaal 12 meldingen ontvangen. Deze meldingen bestaan uit: 1 melding van verbale agressie 1 melding van sexuele intimidatie 2 meldingen van conflicten doorverwezen naar P en O 2 meldingen van medewerkers die doorverwezen zijn door de Bedrijfsarts, waarvan 1 resulteerde in een MIK melding 3 meldingen die telefonisch doorverwezen zijn naar betreffende personeelsfunctionaris 1 melding waarin medewerker aangaf problemen te hebben met de werkwijze van de organisatie Opvallend in 2009 is dat er veel onrust en vragen zijn bij de huishoudelijke hulpen en alphahulpen. Naar aanleiding hiervan hebben de vertrouwenspersonen veel vragen telefonisch kunnen beantwoorden. Eén melding is afgehandeld door gesprekken te voeren met de medewerker en de desbetreffende manager. Livio Academie De Livio Academie heeft zich in 2009 verder ontwikkeld in de brede zin van het woord. Waar in het jaarverslag over 2008 het accent lag op harmoniseren van processen en het ontwikkelen en implementeren van verschillende scholingstrajecten, ligt het accent in 2009 duidelijk op het verder implementeren en borgen daarvan. Zo heeft de leerafdeling daadwerkelijk vorm en inhoud gekregen binnen de locaties de Cromhoff (februari 2009) en de Meergaarden (september 2009). De werkbegeleiders die verbonden zijn aan de leerafdeling hebben tevens de cursus werkbegeleider gevolgd. Studenten nemen een belangrijke plaats in binnen Livio. Ze worden conform het in 2009 vastgestelde Beroeps Praktijk Vormingsplan (BPV) begeleid, waardoor de kwaliteit van begeleiden verhoogd is. Jaardocument 2009 Livio 67

In 2009 hebben de 20 medewerkers die in 2008 gestart zijn met de opleiding helpende zorg en welzijn het diploma ontvangen. Tevens is in februari 2009 een tweede groep van 20 medewerkers gestart met dezelfde opleiding. Zij zullen in februari 2010 hun diploma behalen. Gedurende 2009 volgen ongeveer 20 medewerkers een BBL opleiding (Beroeps Begeleidende Leerweg) tot verzorgende niveau 3 IG. Medio 2010 ronden zij de opleiding af. Gedurende het jaar 2009 hebben circa 400 studenten (niet in loondienst) een vorm van BPV (Beroeps Praktijk Vorming) gevolgd binnen Livio. Met name vanuit de opleidingen helpende zorg/welzijn en verzorgende 3 IG lopen veel studenten hun BPV. Daarnaast werkt de Livio Academie mee aan de VMBO carrousel in Twente en de Oost Achterhoek. Deze carrousel wordt vanuit de VMBO s georganiseerd samen met de verschillende zorgorganisaties met als doel de VMBO leerling kennis te laten maken met de zorg in al zijn facetten. Al deze studenten worden begeleid door Praktijkopleiders van de Livio Academie en binnen de werkeenheid door werkbegeleiders van de afdeling. Voor deze laatste groep heeft de Livio Academie in samenspraak met kenniscentrum Calibris een drietal trainingen georganiseerd. Hier hebben ongeveer 45 medewerkers aan deelgenomen. Dit aantal is inclusief werkbegeleiders van de leerafdeling. Om studenten binnen Livio te mogen plaatsen moet Livio in het bezit zijn van een landelijke erkenning welke afgegeven wordt door de verschillende landelijke kenniscentra als Calibris, Kenwerk, Kenteq en Ecabo. In 2009 zijn al deze erkenningen weer opnieuw afgegeven. Ook hiermee voldoen we weer volledig aan de gestelde eisen. In 2009 is een start gemaakt met de deskundigheidsbevordering op het gebied van voorbehouden en risicovolle handelingen. Het betreft een grote groep van circa 630 medewerkers. De scholing wordt gevolgd door een toets en vervolgens dient een medewerker 1 keer per 3 jaar getoetst te worden. Op deze manier krijgt deze vorm van deskundigheidsbevordering een permanent karakter. Deskundigheidbevordering heeft in 2009 in al zijn facetten plaatsgevonden. Zo is de implementatie en scholing van het Klantdossier voor de zomer afgerond. Daarnaast hebben er verschillende trajecten plaatsgevonden zowel werkeenheid gerelateerd als ook individuele trajecten. De Livio Academie heeft in 2009 opnieuw stappen gezet om de verbindende factor te worden ten aanzien van deskundigheidsbevordering binnen Livio. Jaardocument 2009 Livio 68

Verloopcijfers Onderstaande grafieken tonen de verloopcijfers 2009 en voorgaande jaren. In de cijfers van 2009 is de overgang van de JGZ naar de GGD al verwerkt en zijn de eerste effecten van beëindiging van de activiteiten van het organisatieonderdeel Thuishulp zichtbaar. Uitstroom/Instroom medewerkers 2005-2009 2009 687 2008 458 2007 728 2006 684 2005 293 Grafiek Uitstroom/instroom medewerkers 2005-2009 Uitstroom/Instroom fte 2005-2009 2009 23,1 2008 78,6 2007 109,8 2006 163,3 1177-773- 776-462- 301-112,9-174,3-127,0-120,5-92,4-2005 101,1 Grafiek Uitstroom/instroom FTE 2005-2009 Opvallende cijfers bij de uitstroom: 450 0-urencontractanten, het merendeel Thuishulpen A, maar ook de JGZ kende nogal wat 0-urencontractanten 62 vaste contracten JGZ 37 Thuishulpen A 262 scholieren/vakantiewerkers 260 stagiairs 77 medewerkers vanaf niveau 2 tot en met 5, zijnde 41,08 fte s Jaardocument 2009 Livio 69

Opvallende cijfers bij de instroom: 126 0-urencontractanten 236 scholieren/vakantiewerkers 287 stagiairs Livio doet veel op het gebied van opleiden, geheel in lijn met de kwalificatie als leerbedrijf. Los van de ontwikkelingen rond JGZ en Thuishulp, krimpt de personeelsformatie in de vaste contracten met 47 fte s. Dit betreft 68 medewerkers. 4.5.2 Kwaliteit van het werk In 2007 heeft Livio deelgenomen aan de landelijke benchmark. De resultaten zijn in 2008 bekend gemaakt en hebben geleid tot zowel een plan van aanpak op organisatieniveau als plannen van aanpak op afdelings-/locatieniveau. Een van de opmerkingen die gemaakt zijn behelst de kwaliteit van de organisatie. Onder meer als gevolg daarvan is in 2008 gestart met het maken van een nieuw functiegebouw voor heel Livio. Als het gaat om het medewerkeroordeel blijft Livio ten opzichte van collega-instellingen bovengemiddeld scoren. De scores op werkdruk en werkbeleving zijn ten opzichte van de collega-instellingen goed. In 2009 zijn de voorbereidingen getroffen voor de uitvoering van de nieuwe RI&E. Livio gaat gebruik maken van een zogenaamde digitale RI&E. De digitale RI&E is een procesgestuurd systeem, waarbij gefaseerd, 1 keer per 4 jaar alle afdelingen van Livio onderzocht worden. Gestart wordt met die afdelingen waar de afgelopen jaren bouwkundige veranderingen zijn aangebracht, dan wel afdelingen die nieuw in gebruik zijn genomen zoals de kleinschalige woonvormen. 4.6 Samenleving Het werk van Livio is er op gericht klanten de regie over hun eigen leven te laten behouden waarbij ze liefst binnen hun eigen sociale netwerk invulling aan hun leven kunnen geven. Livio faciliteert daarbij zowel klanten als hun netwerken en sociale steunsystemen (mantelzorgers) om dit mogelijk te maken. Dit vormt een goede basis om de beleving en waardering van de kwaliteit van leven te verhogen en in stand te houden. Wanneer we dit met en voor onze klanten kunnen realiseren, werken we aan een toekomstbestendige wijze waarop Livio haar rol in de samenleving invult. Voorwaarde hierbij is dat Livio aanwezig is in de nabijheid van haar klanten. Want dit faciliteren kunnen we niet van afstand doen. Livio dichterbij de klant De beeldvorming die rondom Livio ontstaan is, staat echter haaks op deze gedachte van nabijheid. In de beeldvorming wordt Livio neergezet als de Zorgreus uit Enschede. Een grote, wat anonieme organisatie. Door deze beeldvorming realiseren we ons dat we veel beter moeten laten zien wat we daadwerkelijk in wijken, buurten en dorpen doen. Want Livio is wel groot in de regio, maar is tegelijkertijd dichtbij en aanwezig. Jaardocument 2009 Livio 70

We gaan onze activiteiten, werkzaamheden en faciliteiten binnen wijken, buurten en dorpen beter profileren, waarbij uiteraard ook hierbij geldt dat iedere activiteit kostendekkend georganiseerd dient te worden. Mogelijkheden die bijvoorbeeld een Livio Grand Café te bieden heeft worden onder de aandacht gebracht. Clubs, verenigingen en activiteiten, die binnen Woonzorgcentra geboden worden, stellen we open voor buurtbewoners. We laten veel beter op wijk, buurt, dorpsniveau zien wat we doen en er wat er mogelijk is. Het motto dat we daarbij gebruiken is Livio Dichtbij. Door het gebruik van dit motto, waarmee we onze nabijheid duidelijk maken, geeft Livio vorm aan de visie waar ze voor staat, versterkt ze de binding met inwoners van het werkgebied en werkt ze aan bijstelling van de beeldvorming. We zorgen er daarmee voor dat Livio bekend gaat staan als grote organisatie die tegelijkertijd open en dichtbij in eigen wijk, buurt of dorp aanwezig is. Ook met het oog op de toenemende marktwerking is het belangrijk dat we deze kracht van Livio nogmaals onderstrepen. Gedurende 2009 is aan de invulling van dit beleid verder vorm gegeven. Dit betekent in de praktijk dat we het Dichtbij motto steeds hebben verbonden aan mogelijkheden die Livio op wijk, buurt of dorpsniveau te bieden heeft. Dichtbij onze klant staan is niet nieuw, dat deden we altijd al, nieuw is dat we dit beter laten zien en duidelijk maken. Beleid in 2010 Het Meerjarenbeleidsplan 2008-2012 en het Activiteitenplan per jaar vormen de basis van onze beleidscyclus. Dit zijn de instrumenten bij uitstek om focus te houden en om te checken of we volgens plan op koers zijn. Deze algemene koers is beschreven in het Strategisch Plan voor Livio 2008-2012, Het Paarse Cement, gebaseerd op een analyse van de belangrijkste ontwikkelingen in de omgeving en wat dit betekent voor Livio. 4.7 Financieel beleid 4.7.1 Algemeen In 2009 werd, conform de uitgangspunten uit de beleidsnota Het Paarse Cement een begroting opgesteld met een positief resultaat van 1.686.000. Uit rapportages over de eerste maanden bleek dat deze begrotingsdoelstelling niet realistisch haalbaar was. Bij ongewijzigd beleid zou het jaar afgesloten worden met een aanzienlijk verlies. Bijstelling van de initiële begroting en het beleid waren noodzakelijk. Er werden maatregelen getroffen om het verwachte tekort te beperken, met name gericht op het verminderen van de personele inzet, verlaging van het ziekteverzuim en verhoging van de productie. Op grond hiervan werd een forecast opgesteld met een positief resultaat van 160.000. Medio 2009 werden de rapportagesystematiek en de planning & controlcyclus aangepast, en maandelijks werd een prognose opgesteld van de productie- en kostenontwikkeling. Dank zij deze maatregelen, alsmede als gevolg van een aantal incidentele posten is er uiteindelijk sprake van een licht positief resultaat van 117.000. Hierbij moet worden aangetekend dat het resultaat uit reguliere bedrijfsvoering, het zogenaamde genormaliseerde resultaat (inclusief financiële baten en lasten) 135.000 bedroeg. Hierin zit echter een positief resultaat op instandhoudingsinvesteringen. Dit Jaardocument 2009 Livio 71

wordt gerealiseerd, doordat de financiering van deze investeringen hoger is dan de werkelijke afschrijvingslasten in het boekjaar. Dit verschil dient op grond van de Regeling Jaarverslaggeving Zorginstellingen als resultaat te worden aangemerkt, en vervolgens via de resultaatbestemming te worden toegevoegd aan de Bestemmingsreserve egalisatie afschrijving instandhoudingsinvesteringen. Voor 2009 betreft dit een bedrag van 678.000. 4.7.2 Financiële realisaties 2009 De omzet uit productie AWBZ, Wmo en overige zorgprestaties bedroeg in 2009 104.011.000. Dit is een stijging ten opzicht van 2008 met 3.079.000, ofwel 3,1%. Voor een belangrijk deel is dit het gevolg van de ingebruikname van de kleinschalige woonvorm voor 20 PG-klanten aan de Merelstraat in Haaksbergen. Hiervoor is in het verslagjaar een aanvraag capaciteitsuitbreiding ingediend bij de NZa voor een totaalbedrag van 1.144.000. Daarnaast was de Wmo-productie 1.402.000 hoger dan in 2008. De gemiddelde personeelsinzet over 2009 bedroeg 1.523 fte. Dit is een daling ten opzichte van eind 2008 met 111 fte. De totale kosten van lonen en salarissen bedroegen 52.388.000. Dit is 1.297.000 meer dan in 2008. Voor een bedrag van -/- 3.458.000 is dit het gevolg van de lagere personeelsinzet. Het gemiddelde salaris daarentegen steeg met 10% ( 4.755.000). Deze vergelijking wordt vertekend doordat in 2008 een deel van de kosten van lonen en salarissen ten laste van de in 2007 gevormde voorziening Saturnus is gebracht. Dit is niet vertaald in de formatiegegevens, hetgeen het gemiddelde salarisniveau in 2008 met circa 5% heeft verlaagd. Indien in de vergelijking met de formatie en de gemiddelde salariskosten 2008 een 2009 hiermee rekening wordt gehouden, is er sprake van een werkelijke stijging van het gemiddelde salarisniveau van 5%. Dit wordt gevormd door de CAO stijging van 3%, een stijging van de eindejaarsuitkering van 1% en door periodieke verhogingen van eveneens circa 1%. Desondanks is de productiviteit, gezien de hogere productie, het gering hogere ziekteverzuim en mede gelet op de structurele salarisstijging als gevolg van periodieken gestegen ten opzichte van 2008. De afschrijvingskosten waren met 3.497.000 op hetzelfde niveau als in 2008. De overige bedrijfskosten bedroegen in totaal 25.371.000. Dit is 2.178.000 meer dan in 2008. De belangrijkste oorzaak hiervan ligt echter in 2008. Het betreft de vrijval in dat jaar van de in 2007 opgenomen voorziening voor organisatieverandering van 1.269.000. In 2009 daarentegen is een post opgenomen van 675.000 waarvoor een voorziening is gevormd in verband met afloop van de Wmo en herontwerp. Andere verschillen betroffen de kosten van software, telefonie, advieskosten en energie. Daarnaast was er in 2008 sprake van een afrekening ad 80.000 van HCNON over voorgaand jaar, die niet in dat jaar was opgenomen en om die reden ten gunste van 2009 is gebracht. Het resultaat uit de reguliere bedrijfsvoering ad -/- 563.000 wordt mede beïnvloed door een aantal incidentele kosten die ten laste van 2009 genomen zijn. Circa 675.000 incidentele kosten zijn als voorziening voor de sanering van de Wmo activiteiten en de reorganisatie naar de kolomstructuur ten laste van het resultaat 2009 gebracht. Jaardocument 2009 Livio 72

De afstoting van de Wmo activiteiten heeft er toe geleid dat de arbeidsovereenkomsten van in totaal 180 fte beëindigd zijn (vaste contracten en inzet via nulurenovereenkomsten). Dit betreft zowel direct als indirect aan de Wmo activiteiten gerelateerde arbeidsplaatsen. Tot 1 januari 2010 is de Livio organisatie ingericht volgens de rayonstructuur, waarbij in ieder rayon nagenoeg alle intra- en extramurale zorgvormen geleverd konden worden. Daarnaast was sprake van specialistische zorgverlening over de rayons van uit het organisatieonderdeel Centrale Zorg. Vanaf 1 januari 2010 is de geografische oriëntatie verlaten en is er sprake van een kolomstructuur. Hierbij is de zorg georganiseerd op basis van de aard van de zorgverlening, te weten Verpleeghuiszorg, Woonzorgcentra en Thuiszorg. Voor een nadere detaillering wordt verwezen naar de jaarrekening die in het volgende hoofdstuk van dit document is opgenomen. In onderstaande tabel zijn de resultaten van Livio over 2009 en 2008 weergegeven. Opbouw van het resultaat per segment 2008 2009 AWBZ 3.947.000 2.592.000 Wmo -2.058.000-2.798.000 Overige activiteiten 329.000 323.000 Totaal 2.218.000 117.000 Tabel resultaten per segment De effecten van het resultaat over het boekjaar 2009 op de financiële ratio s is als volgt: Financiële ratio's 2008 2009 Resultaatratio (concernniveau) 2,1% 0,1% Resultaatratio (concernniveau) o.b.v. AWBZ-opbrengsten 5,0% 3,2% Resultaatratio AWBZ-gefinancierde activiteiten Segment 1 - AWBZ 4,8% 3,1% Resultaatratio niet-awbz-gefinancierde activiteiten Segment 2 - Wmo -11,1% -14,0% Segment 3 - Overige activiteiten 4,4% 4,3% Liquiditeit (concernniveau) Quick ratio (vlottende activa/korte schulden) 40,1% 51,6% Solvabiliteit (concernniveau) Solvabiliteit (totaal eigen vermogen/balanstotaal) 15,0% 15,3% Solvabiliteit (totaal eigen vermogen/totaal opbrengsten) 8,1% 8,0% Tabel Financiële ratio s Zoals uit deze tabellen blijkt is de resultaatratio teruggelopen tot nagenoeg 0%. De positieve marges op AWBZ-activiteiten en Overige activiteiten samen worden grotendeels Jaardocument 2009 Livio 73

tenietgedaan door het verlies op Wmo-activiteiten. Voor een nadere detaillering van deze cijfers zij verwezen naar hoofdstuk 5. 4.7.3 Financiering en investeringen Met het oog op veranderende wetgeving met betrekking tot de financiering van de kapitaalslasten is in 2008 het vastgoedbeleid van de organisatie opnieuw vastgesteld in de nota Strategische Vastgoedbeleid Livio. Uitgangspunten hierin zijn flexibiliteit van de huisvesting bij een wisselende zorgvraag, courantheid van gebouwen en een op de levensduur en (verwachte) tarieven afgestemde financiering van het vastgoed. Daarnaast is de organisatie op grond van het in genoemde nota vastgestelde beleid bezig met de uitrol van de visie op hospitality en samenwerking met commerciële en niet-commerciële partners en het binnenhalen van maatschappelijke functies (omgekeerde integratie). Momenteel is er nog onzekerheid op het punt van de toekomstige financiering van de kapitaallastencomponent. Algemeen wordt verwacht dat de kapitaallasten met ingang van 2012 een integraal onderdeel zullen zijn van de AWBZ-tarieven. Met het oog hierop en mede gelet op het gestelde in het accountantsverslag 2008 ten aanzien van het boekwaardeprobleem zal Livio in 2010 een aanvraag indienen bij de NZa om activacomponenten die vanwege afwijkende afschrijvingsmethoden in het verleden nu een te hoge boekwaarde hebben versneld af te schrijven. Zoals in paragraaf 2.3.2 is aangegeven is in 2009 een subsidieaanvraag ingediend voor verdere afbouw van de meerbedskamers voor verpleeghuiscliënten in locatie het Wiedenbroek. Vooralsnog is deze subsidieaanvraag in het kader van de zogenaamde Bouwimpuls afgewezen vanwege het feit dat de subsidieregeling zich richt op situaties van eigendom. In 2010 zal getracht worden alsnog een beroep te doen op extra gelden om het aantal meerbedskamers verder af te bouwen. In 2009 is gefaseerd een nieuwe telefooncentrale in gebruik genomen, met uitloop in 2010. De totale investering in 2009 bedroeg 1.685.000. Voor een totaalbedrag van 520.000 worden de afschrijvingslasten op basis van de NZa-beleidsregel Zorginfrastructuur terugontvangen over een periode van 10 jaar (installatietechnische deel) respectievelijk 5 jaar (hard- en softwarematige deel). Jaardocument 2009 Livio 74

5. Jaarrekening Jaarrekening 2009 Jaardocument 2009 Livio 75

Stichting Livio 5.1 GECONSOLIDEERDE JAARREKENING 5.1.1 GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2009 (na resultaatsbestemming) Ref. 31-dec-09 31-dec-08 ACTIVA Vaste activa Materiële vaste activa 1 45.794.000 46.884.000 Financiële vaste activa 2 2.820.000 3.093.000 Totaal vaste activa 48.614.000 49.977.000 Vlottende activa Voorraden 3 44.000 74.000 Vorderingen en overlopende activa 4 2.874.000 4.127.000 Vorderingen uit hoofde van financieringstekort 5 4.062.000 687.000 Liquide middelen 6 2.099.000 3.695.000 Totaal vlottende activa 9.079.000 8.583.000 Totaal activa 57.693.000 58.560.000 Ref. 31-dec-09 31-dec-08 PASSIVA Eigen vermogen 7 Kapitaal 420.000 420.000 Collectief gefinancierd gebonden vermogen 3.303.000 3.513.000 Niet collectief gefinancierd vrij vermogen 5.128.000 4.837.000 Totaal eigen vermogen 8.851.000 8.770.000 Voorzieningen 8 2.736.000 1.983.000 Langlopende schulden 9 28.525.000 26.392.000 Kortlopende schulden Kortlopende schulden en overlopende passiva 10 17.581.000 21.415.000 Totaal Passiva 57.693.000 58.560.000 Pagina 76

Stichting Livio 5.1.2 GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING OVER 2009 BEDRIJFSOPBRENGSTEN: Ref. 2009 2008 Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten en/of subsidie 12 80.158.000 78.664.000 Niet gebudgetteerde zorgprestaties 13 23.853.000 22.268.000 Overige bedrijfsopbrengsten 14 7.088.000 6.767.000 Som der bedrijfsopbrengsten 111.099.000 107.699.000 BEDRIJFSLASTEN: Personeelskosten 15 80.434.000 77.178.000 Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa 16 3.497.000 3.419.000 Overige bedrijfskosten 17 25.371.000 23.193.000 Som der bedrijfslasten 109.302.000 103.790.000 BEDRIJFSRESULTAAT 1.797.000 3.909.000 Financiële baten en lasten 18-1.680.000-1.691.000 RESULTAAT UIT GEWONE BEDRIJFSVOERING 117.000 2.218.000 Buitengewone baten en lasten 19 0 0 RESULTAAT BOEKJAAR 117.000 2.218.000 RESULTAATBESTEMMING Het resultaat is als volgt verdeeld: 2009 2008 Toevoeging/(onttrekking): Stichtingskapitaal 0 0 Reserve aanvaardbare kosten 1.910.000 3.186.000 Bestemmingsreserve WMO -2.798.000-2.058.000 Bestemmingsreserve egalisatie afschrijvingen 678.000 604.000 Bestemmingsreserve collectief gefinancierd 0 196.000 Bestemmingsreserve niet-collectief gefinancierd 4.000-39.000 Algemene reserve 323.000 329.000 117.000 2.218.000 Pagina 77

Stichting Livio 5.1.3 GECONSOLIDEERD KASSTROOMOVERZICHT OVER 2009 Kasstroom uit operationele activiteiten Ref. 2009 2008 Bedrijfsresultaat 1.797.000 3.909.000 Aanpassingen voor: - afschrijvingen 1 3.147.000 3.008.000 - inhaalafschrijving 2007 1 0 50.000 - mutaties eigen vermogen 7-36.000 9.000 - mutaties voorzieningen 8 753.000-3.662.000 3.864.000-595.000 Veranderingen in vlottende middelen: - voorraden 3 30.000-11.000 - vorderingen 4 1.253.000 2.006.000 - vorderingen/schulden uit hoofde van financieringstekort respectievelijk -overschot 5-3.375.000-618.000 - kortlopende schulden (excl.schulden aan kredietinstellingen) 10-1.846.000-2.242.000-3.938.000-865.000 Kasstroom uit bedrijfsoperaties 1.723.000 2.449.000 Ontvangen interest 18-50.000 167.000 Betaalde interest 18-1.630.000-1.858.000-1.680.000-1.691.000 Totaal kasstroom uit operationele activiteiten 43.000 758.000 Kasstroom uit investeringsactiviteiten Investeringen materiële vaste activa 1-2.057.000-3.160.000 Investeringen deelnemingen en/of samenwerkingsverbanden 2 17.000 60.000 Mutatie leningen u/g 2 136.000 20.000 Overige investeringen in financiële vaste activa 2 120.000 1.146.000 Totaal kasstroom uit investeringsactiviteiten -1.784.000-1.934.000 Kasstroom uit financieringsactiviteiten Nieuw opgenomen leningen 9 5.111.000 0 Aflossing langlopende schulden 9-2.978.000-4.425.000 Totaal kasstroom uit financieringsactiviteiten 2.133.000-4.425.000 Mutatie geldmiddelen 392.000-5.601.000 Pagina 78

Stichting Livio 5.1.4 GRONDSLAGEN VAN WAARDERING EN RESULTAATBEPALING 5.1.4.1 Algemeen Grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening De jaarrekening is opgesteld in overeenstemming met de Regeling verslaggeving WTZi en de stellige uitspraken van de Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving, uitgegeven door de Raad voor de Jaarverslaggeving. De waardering van activa en passiva en de bepaling van het resultaat vinden plaats op basis van historische kosten. Tenzij bij het desbetreffende balanshoofd anders wordt vermeld, zijn de activa en passiva opgenomen tegen nominale waarde. De baten en lasten worden toegerekend aan de periode waarop ze betrekking hebben. Winsten worden slechts opgenomen voor zover zij op balansdatum zijn gerealiseerd. Verliezen en risico's die hun oorsprong vinden voor het einde van het verslagjaar, worden in acht genomen indien zij voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden. Vergelijking met voorgaand jaar De grondslagen van waardering en van resultaatbepaling zijn ongewijzigd ten opzichte van voorgaand jaar, met uitzondering van het volgende: Consolidatie In de geconsolideerde jaarrekening van Stichting Livio zijn opgenomen de jaarrekeningen van de rechtspersonen waarin een beleidsbepalende zeggenschap kan worden uitgeoefend. Het betreft de volgende rechtspersonen: - Stichting Livio Winkel - Stichting Livio Beheer - Livio Holding B.V. - Livio Thuishulp B.V. - Stichting Thuiszorg Oost Overijssel (66%) te Hengelo - Stichting Dienstverlening Gezondheidszorg Haaksbergen Consolidatie heeft plaatsgevonden volgends de integrale methode. Verbonden rechtspersonen In 1997 zijn de Kraamzorgacitiviteiten tezamen met die van Thuiszorg Centraal Twente en de Thuiszorg Noord West Twente ondergebracht in een aparte rechtspersoon, Kraamzorg Twente B.V. Livio Zorg-aan-huis neemt hierin voor 26% deel. In 2006 is besloten tot fusie van deze B.V. met de kraamzorgafdelingen van Carinova en Verian. De nieuwe vennootschap heet vanaf dat moment Naviva B.V. Livio neemt in deze nieuwe vennootschap deel voor 12,57%. Vanaf 1996 is Livio Winkel één van de vijf beherend vennoten van Hulpmiddelencentrum Noord Oost Nederland v.o.f. De organisatie heeft als doel het verrichten van de back office activiteiten ten behoeve van de thuiszorgwinkels. Per 1 januari 2005 is de stichting Thuiszorg Groningen toegevoegd als vijfde vennoot. Per 30 november 2009 is de v.o.f. omgezet in een besloten vennootschap, gelijktijdig is HCG BV (dochter van Meavita) uitgekocht door de overige vier vennoten. Livio bezit 25% van het aandelenkapitaal in HCNON BV. Pagina 79

Stichting Livio 5.1.4 GRONDSLAGEN VAN WAARDERING EN RESULTAATBEPALING Tevens is Livio vanaf 2002 tezamen met de Stichting Zorggroep Sint Maarten en Stichting Zorgfederatie Oldenzaal eigenaar van de Stichting CKVBZ (ook wel de Boeskool genoemd). De zeggenschap van Livio met de verbonden partij, CKVBZ is als volgt: Livio heeft in het bestuur 5 van de 11 stemmen. Livio tezamen met Carint uit Hengelo, bestuurlijk verbonden aan Stichting Thuiszorg Oost-Overijssel (STOO). De STOO is feitelijk een lege stichting van waaruit geen activiteiten meer worden verricht. Op 23 juni 2005 heeft Livio voor 10% indirect geparticipeerd via de HCNON in de oprichting van de Stichting Distri Extra. Deze stichting heeft tot doel het zonder winstoogmerk distribueren van medische hulpmiddelen. 5.1.4.2 Grondslagen van waardering van activa, passiva en resultaatbepaling Activa en passiva Immateriële en materiële vaste activa De materiële vaste activa worden gewaardeerd tegen verkrijgings- of vervaardigingsprijs onder aftrek van cumulatieve afschrijvingen en cumulatieve bijzondere waardeverminderingen. WTZivergunningsplichtige vaste activa worden gewaardeerd tegen de laagste van de verkrijgings- of vervaardigingsprijs en het goedgekeurde investeringsbedrag. Het meerdere boven het goedgekeurde investeringsbedrag wordt ten laste van de resultatenrekening gebracht. Voor WTZi-vergunningsplichtige vaste activa, instandhoudingen en WMG-gefinancierde vaste activa waarvoor in de bekostigingssystematiek geen substitutievrijheid bestaat binnen het verkregen budget, is de afschrijvingsperiode gelijk aan de in de bekostigingssystematiek voorgeschreven afschrijvingstermijnen. Voor die vaste activa waarvoor binnen de bekostigingssystematiek of de verkregen subsidie substitutievrijheid bestaat, zijn de afschrijvingstermijnen gebaseerd op de economische levensduur. De gehanteerde afschrijvingspercentages staan vermeld in de desbetreffende bijlage. Financiële vaste activa De financiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs of nominale waarde. Voorraden Voorraden zijn gewaardeerd tegen kostprijs rekening houdend met incourantie. Pagina 80

Stichting Livio 5.1.4 GRONDSLAGEN VAN WAARDERING EN RESULTAATBEPALING Voorziening personeelsbeloningen De waardering is gebaseerd op de netto contante waarde van in de toekomst te verwachten personeelsbeloningen. Bij de berekening van de voorziening wordt rekening gehouden met een blijfkans. Livio heeft voor haar werknemers een toegezegd-pensioenregeling. Hiervoor in aanmerking komende werknemers hebben op de pensioengerechtigde leeftijd recht op een pensioen welke afhankelijk is van leeftijd, salaris en dienstjaren. De regeling is ondergebracht bij het bedrijfstakpensioenfonds PGGM. Livio heeft geen verplichting tot het voldoen van aanvullende bijdragen in geval van een tekort bij PGGM, anders dan het effect van hogere toekomstige premies. Livio heeft daarom de pensioenregeling verwerkt als een toegezegde-bijdrageregeling en heeft alleen de verschuldigde premies tot en met het einde van het boekjaar in de jaarrekening verantwoord. Liquide middelen Liquide middelen bestaan uit kas, banktegoeden en deposito s met een looptijd korter dan twaalf maanden. Rekening-courantschulden bij banken zijn opgenomen onder schulden aan kredietinstellingen onder kortlopende schulden. Overige activa en passiva De overige activa en passiva worden opgenomen tegen nominale waarde, rekening houdend met oninbaarheid. Baten en lasten De baten en lasten worden toegerekend aan de periode waarop ze betrekking hebben, uitgaande van historische kosten. Verliezen worden verantwoord als deze voorzienbaar zijn, baten worden verantwoord als deze gerealiseerd zijn. De baten zijn voor wat betreft het budget aanvaardbare kosten of daarmee gelijk te stellen middelen berekend aan de hand van de voorschriften voor de bekostiging/subsidiëring, danwel voor wat betreft de overige opbrengsten gebaseerd op het gefactureerde of doorberekende bedrag voor geleverde goederen en diensten. Baten en lasten uit voorgaande jaren (waaronder nagekomen budgetaanpassingen) die in dit boekjaar zijn geconstateerd, zijn aan dit boekjaar toegerekend. De rechten en verplichtingen uit hoofde van meerjarige financiële contracten, zoals huurcontracten, operationele leasecontracten e.d. worden niet in de balans geactiveerd en gepassiveerd. De lasten die hieruit voortvloeien worden onder de bedrijfslasten verantwoord. Kasstroomoverzicht Het kasstroomoverzicht is opgesteld volgens de indirecte methode. De geldmiddelen in het kasstroomoverzicht bestaan uit de liquide middelen. Ontvangsten en uitgaven uit hoofde van intrest, ontvangen dividenden en winstbelastingen zijn opgenomen onder de kasstroom uit operationele activiteiten. Pagina 81

Stichting Livio 5.1.5 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2009 ACTIVA 1. Materiële vaste activa De specificatie is als volgt : 31-dec-09 31-dec-08 Grond 1.348.000 1.348.000 Terreinvoorzieningen 549.000 540.000 Gebouwen 25.931.000 26.779.000 Semi permanente gebouwen 0 0 Verbouwingen 5.677.000 6.181.000 Installaties 5.300.000 5.308.000 Onderhanden projecten 84.000 729.000 Trekkingsrechten 0 0 Instandhouding 2.633.000 1.730.000 Inventaris 3.558.000 3.461.000 Vervoermiddelen 38.000 35.000 Automatisering 676.000 773.000 Totaal materiële vaste activa 45.794.000 46.884.000 Het verloop van de materiële activa in het verslagjaar is als volgt weer te geven : 2009 2008 Boekwaarde per 1 januari 46.884.000 46.732.000 Bij: investeringen 2.766.000 3.940.000 Af: afschrijvingen 3.147.000 3.008.000 Af: herrubricering 709.000 780.000 Boekwaarde per 31 december 45.794.000 46.884.000 Toelichting: Voor een nadere specificatie van het verloop van de materiële vaste activa per activagroep wordt verwezen naar het mutatieoverzicht onder 5.1.6. De gebouwen, met inrichting en inventaris, locatie Boswinkel (oude gebouwen), eigendom van de Nationale Nederlanden N.V. te Rotterdam, zijn gesticht op de door de Gemeente Enschede aan genoemde vennootschap in erfpacht gegeven grond. De Nationale Nederlanden N.V. heeft het geheel, inclusief het erfpacht, verhuurd aan de Gemeente Enschede, die op haar beurt de grond en de gebouwen met inrichting en inventaris in beheer en exploitatie heeft gegeven. Zodra (naar verwachting op 31 december 2009) de Gemeente Enschede in staat is gesteld haar verplichtingen uit de huurovereenkomst met Nationale Nederlanden N.V. te voldoen, stelt de gemeente, op verzoek, de in beheer en exploitatie ontvangen gebouwen, met inrichting en inventaris, voor zover dan aanwezig, ter vrije beschikking. Daarnaast verleent zijn dan, op in onderling overeen te komen voorwaarden, het recht van erfpacht op de in beheer en exploitatie ontvangen grond. De per balansdatum nog verschuldigde huurtermijnen zijn gekapitaliseerd opgenomen en staan vermeld onder de schulden op lange termijn. Bij akte d.d. 3 februari 1986, verleden bij notaris Mr. J.J. Gambon te Enschede, heeft stichting Livio Beheer het recht van eerste hypotheek verleend aan de Gemeente Enschede, ten behoeve van de door de gemeente afgegeven borg voor de rente en aflossing van de lening van 5.445.362,59. Het recht is verleend op het perceel grond, groot 1 hectare en 65 are, van het kadastrale perceel Gemeente Enschede, sectie F, nummer 2148 en het perceel grond, groot 43 are en 75 centiare van het kadastrale perceel Gemeente Lonneker, sectie P, nummer 1222. Dit recht van hypotheek beloopt de som van 5.445.362,59. Bij akte d.d. 24 maart 2003, verleden bij notaris Mr. F.H.J. Glandrup te Enschede, heeft de Stichting het recht van hypotheek verleend aan de Gemeente Enschede, ten behoeve van de door de gemeente afgegeven borg voor de rente en aflossing van een lening in verband met de bouwkosten van het woon- en zorgcentrum Lippink's hof te Enschede (groot 10.700.000,-) en de nog lopende rekeningen van de Nationale Nederlanden (groot 2.900.000,-) in totaal inclusief rente, boete en kosten van 19.040.000,-. Het recht van hypotheek is gevestigd op alle in eigendom van de stichting zijnde gebouwen en gronden, waarvan het gebouw de Bleekhof reeds is belast met een recht van hypotheek ten behoeve van de Gemeente Enschede. Bij akte d.d. 30 mei 2008, verleden bij notaris Mr. F.H.J. Glandrup te Enschede, heeft de Stichting het recht van hypotheek verleend aan de Rabohypotheekbank N.V., ten behoeve van de verstrekte geldleningen, verleende kredieten in rekening-courant en/of toekomstige borgstellingen. Het recht is verleend op het perceel grond, groot 1 hectare, 36 are en 2 centiare, van het kadastrale perceel Gemeente Haaksbergen, sectie K, nummer 5852 en het perceel grond, groot 48 are en 74 centiare van het kadastrale perceel Gemeente Haaksbergen, sectie K, nummer 5495. Daarnaast is op de overige eigendomspanden van Livio het tweede recht van hypotheek gevestigd. Bij akte d.d. 15 oktober 2009 zijn er aanvullende hypothecaire zekerheden gesteld op de eigendomspanden van Livio. Dit recht van hypotheek beloopt de som van 23.600.000,-. Pagina 82

Stichting Livio 5.1.5 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2009 ACTIVA 2. Financiële vaste activa De specificatie is als volgt : 31-dec-09 31-dec-08 Deelnemingen 2.599.000 2.616.000 Leningen u/g 136.000 272.000 Rente egalisatierekening 85.000 205.000 Overige 0 0 Totaal financiële vaste activa 2.820.000 3.093.000 Het verloop van de financiële vaste activa is als volgt : Boekwaarde per 1 januari 2009 3.093.000 Bij: toevoeging in 2009 0 Af: aflossingen/onttrekkingen 2009 273.000 Boekwaarde per 31 december 2009 2.820.000 Toelichting: - Leningen u/g Dit is een achtergestelde lening aan Naviva Kraamzorg B.V. In 2009 heeft er aflossing plaatsgevonden van 135.800. - Rente egalisatierekeningen De rente-egalisatierekening voor verzorgingshuis ABC is ontstaan door sommering van de verschillen tussen werkelijke rentekosten en een vaste budgetrente per jaar. Toelichting op belangen in andere rechtspersonen of vennootschappen: Naam en rechtsvorm en woonplaats rechtspersoon Kernactiviteit Verschaft kapitaal Kapitaalbelang (in %) Eigen vermogen Resultaat Rechtstreekse kapitaalbelangen >= 20%: 31-dec-09 2009 HCNON thuiszorghulpmiddelen 600.000 25% 650.000 50.000 Zeggenschapsbelangen: de Boeskool te Oldenzaal productie maaltijden 2.207.000 45% 1.879.000-100.000 Naviva Kraamzorg B.V. te Deventer verlenen kraamzorg 0 13% 70.000 33.000 Toelichting: De waardering van HCNON en Naviva Kraamzorg B.V. is op basis van de voorlopige cijfers over 2009. De jaarrekeningen zullen eind mei 2010 gereed zijn. Eventuele verschillen worden in de jaarrekening over 2010 gecorrigeerd. Livio heeft in stichting de Boeskool 5 van de 11 stemmen. Pagina 83

Stichting Livio 5.1.5 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2009 ACTIVA 3. Voorraden De specificatie is als volgt : 31-dec-09 31-dec-08 Hulpmiddelen 5.000 46.000 Emballage 39.000 28.000 Totaal voorraden 44.000 74.000 4. Vorderingen en overlopende activa De specificatie is als volgt : 31-dec-09 31-dec-08 Vorderingen op debiteuren 2.550.000 3.922.000 Vorderingen op participanten en maatschappijen waarin wordt deelgenomen 8.000 8.000 Overige vorderingen 239.000 63.000 Vooruitbetaalde bedragen 71.000 22.000 Nog te ontvangen bedragen 6.000 112.000 Totaal vorderingen en overlopende activa 2.874.000 4.127.000 Toelichting: De voorziening die in aftrek op de vorderingen is gebracht bedraagt 240.000,--. 5. Vorderingen uit hoofde van financieringstekort en/of schulden uit hoofde van financieringsoverschot t/m 2006 2007 2008 2009 totaal Saldo per 1 januari 101.000-340.000 926.000 687.000 Financieringsverschil boekjaar 2.332.000 2.332.000 Correcties voorgaande jaren 128.000 68.000 377.000 573.000 Betalingen/ontvangsten -103.000 272.000 301.000 470.000 Sub-totaal mutatie boekjaar 25.000 340.000 678.000 2.332.000 3.375.000 Saldo per 31 december 126.000 0 1.604.000 2.332.000 4.062.000 Stadium van vaststelling (per erkenning): Livio Livio Zorg-aan-huis c c c Livio Wonen-met-zorg c c c Livio Haaksbergen/Berkelland (V&V) c c c Livio Haaksbergen/Berkelland (LG) c c c a a= interne berekening b= overeenstemming met zorgverzekeraars c= definitieve vaststelling NZa Specificatie financieringsverschil in het boekjaar 2009 2008 Wettelijk budget aanvaardbare kosten 79.585.000 78.528.000 Af: ontvangen voorschotten 77.253.000 77.602.000 Af: overige ontvangsten 0 0 Totaal financieringsverschil 2.332.000 926.000 Pagina 84

Stichting Livio 5.1.5 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2009 ACTIVA 6. Liquide middelen De specificatie is als volgt : 31-dec-09 31-dec-08 Banken 2.082.000 3.674.000 Kassen 17.000 21.000 Totaal liquide middelen 2.099.000 3.695.000 Toelichting: De liquide middelen staan ter vrije beschikking. Pagina 85

Stichting Livio 5.1.5 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2009 PASSIVA 7. Eigen vermogen Het eigen vermogen bestaat uit de volgende componenten: 31-dec-09 31-dec-08 Kapitaal 420.000 420.000 Collectief gefinancierd gebonden vermogen 3.303.000 3.513.000 Niet collectief gefinancierd vrij vermogen 5.128.000 4.837.000 Totaal eigen vermogen 8.851.000 8.770.000 Kapitaal Saldo per Resultaat- Overige Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan-2009 bestemming mutaties 31-dec-2009 Kapitaal 420.000 0 0 420.000 420.000 0 0 420.000 Collectief gefinancierd gebonden vermogen Saldo per Resultaat- Overige Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan-2009 bestemming mutaties 31-dec-2009 Reserve aanvaardbare kosten: Basispakket gebonden vermogen 744.000 0 0 744.000 Verpleging, verzorging en Thuiszorg 1.738.000 1.910.000 0 3.648.000 WMO -3.504.000-2.798.000 0-6.302.000 Status aparte 531.000 0 0 531.000 Bestemmingsreserves: Egalisatie afschrijvingen instandhoudingsinvesteringen 2.804.000 678.000 0 3.482.000 Overige bestemmingsreserves *) 1.200.000 0 0 1.200.000 Totaal collectief gefinancierd gebonden vermogen 3.513.000-210.000 0 3.303.000 Niet collectief gefinancierd vrij vermogen Saldo per Resultaat- Overige Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan-2009 bestemming mutaties 31-dec-2009 Algemene reserves 4.729.000 323.000 0 5.052.000 Bestemmingsreserves: Egalisatie kapitaalslasten Broekheurnerborch 33.000 4.000 0 37.000 Bijdrage immateriële en materiële vaste activa 75.000 0-36.000 39.000 Totaal niet-collectief gefinancierd vrij vermogen 4.837.000 327.000-36.000 5.128.000 Toelichting: In 1999 is, in het kader van de verbouwing van het woon- en zorgcentrum Broekheurnerborch, een overschot ad. 78.500 gerealiseerd. Dit overschot, en de jaarlijkse opbrengst als gevolg van huurharmonisatie, wordt aangewend om een gedeelte van de investering in verband met de verbouwing te dekken. *) Specificatie overige bestemmingsreserves Saldo per Saldo per 1-jan-2009 31-dec-2009 Bestemmingsreserve bedden 43.000 43.000 Bestemmingsreserve inventarissen/automatisering 557.000 557.000 Bestemmingsreserve organisatie-ontwikkeling 83.000 83.000 Bestemmingsreserve innovatie 517.000 517.000 1.200.000 1.200.000 Pagina 86

Stichting Livio 5.1.5 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2009 PASSIVA 8. Voorzieningen Saldo per Dotatie Onttrekking Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan-2009 31-dec-2009 Voorziening Saturnus 164.000 0 164.000 0 Voorziening mobiliteit Wmo 0 675.000 0 675.000 Voorziening groot onderhoud 1.319.000 228.000 0 1.547.000 Voorziening Lippink's hof 425.000 14.000 0 439.000 Voorziening Electronisch Kind Dossier 75.000 0 0 75.000 Totaal voorzieningen 1.983.000 917.000 164.000 2.736.000 Toelichting in welke mate (het totaal van) de voorzieningen als langlopend moet worden beschouwd: 31-dec-2009 Kortlopend deel van de voorzieningen (< 1 jr.) 675.000 Langlopend deel van de voorzieningen (> 1 jr.) 2.061.000 Hiervan langlopend (> 5 jaar) 1.986.000 Toelichting per categorie voorziening: - voorziening Saturnus De voorziening is gevormd ten behoeve van de de kosten, die als gevolg van het reorganisatieplan Saturnus, verwacht werden in 2008. In 2009 is deze voorziening geheel afgelopen. - voorziening mobiliteit Wmo De voorziening is gevormd ten behoeve van de kosten, die als gevolg van het afstoten van de activiteiten in het kader van huishoudelijk hulp, verwacht worden in 2010. De verwachting is dat deze in 2010 geheel zal aflopen. - voorziening groot onderhoud De dotatie aan de onderhoudsvoorziening in 2009 is gebaseerd op het Lange Termijn Onderhoudsplan (LTOP) dat in 2009 is opgesteld voor de komende 10 jaren. Hierbij is aangegeven of het regulier onderhoud betreft of jaarlijks (of incidenteel) instandhoudingsonderhoud. Regulier onderhoud dat meer kost dan 5.000 en niet jaarlijks wordt uitgevoerd wordt gezien als groot onderhoud. De overige reguliere onderhoudsactiviteiten vallen onder klein onderhoud. - voorziening Lippink's hof De huur, vergoed door de overheid, is bepaald op een afschrijvingstermijn van 33 jaar, terwijl er voor de berekening van de huurprijs is uitgegaan van een afschrijvingstermijn van 50 jaar. De dotatie betreft dan ook de eerste 33 jaar het verschil tussen de huurprijs op basis van 50 jaar en 33 jaar. De resterende 17 jaar zal de huur worden onttrokken aan deze voorziening. - voorziening electronisch kind dossier De voorziening is gevormd ten behoeve van de kosten van de invoering van het Electronisch Kind Dossier (EKD). 9. Langlopende schulden De specificatie is als volgt : 31-dec-09 31-dec-08 Schulden aan kredietinstellingen 28.525.000 26.392.000 Overige langlopende schulden 0 0 Totaal langlopende schulden 28.525.000 26.392.000 Het verloop is als volgt weer te geven: 2009 2008 Stand per 1 januari 29.806.000 32.956.000 Bij: nieuwe leningen 5.111.000 0 Af: aflossingen 3.414.000 2.139.000 Af: extra aflossingen 2009 c.q. 2008 152.000 1.011.000 Stand per 31 december 31.351.000 29.806.000 Af: aflossingsverplichting komend boekjaar 2.826.000 3.414.000 Stand langlopende schulden per 31 december 28.525.000 26.392.000 Pagina 87

Stichting Livio 5.1.5 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2009 PASSIVA Toelichting in welke mate (het totaal van) de voorzieningen als langlopend moet worden beschouwd: Kortlopend deel van de langlopende schulden (< 1 jr.), aflossingsverplichtingen 2.826.000 3.414.000 Langlopend deel van de langlopende schulden (> 1 jr.) (balanspost) 28.525.000 26.392.000 Hiervan langlopend (> 5 jaar) 22.681.000 24.397.000 Voor een nadere toelichting op de langlopende schulden wordt verwezen naar bijlage overzicht langlopende leningen. De aflossingsverplichtingen zijn verantwoord onder de kortlopende schulden. Toelichting: Stichting Livio heeft, per 31-12-2009, de volgende kredietfaciliteiten: zekerheden: Rabobank 4.000.000 hypothecair 10. Kortlopende schulden en overlopende passiva De specificatie is als volgt : 31-dec-09 31-dec-08 Schulden aan kredietinstellingen 1.340.000 3.328.000 Crediteuren 2.871.000 4.230.000 Aflossingsverplichtingen langlopende leningen 2.826.000 3.414.000 Belastingen en sociale premies 1.795.000 1.833.000 Schulden terzake pensioenen 937.000 681.000 Nog te betalen salarissen 639.000 611.000 Vakantiegeld 2.081.000 2.125.000 Vakantiedagen 2.419.000 2.311.000 Nog te betalen kosten 2.503.000 2.770.000 Overige passiva 170.000 52.000 BTW 0 60.000 Totaal kortlopende schulden en overlopende passiva 17.581.000 21.415.000 11. Niet in de balans opgenomen activa en verplichtingen Verloopoverzicht investeringsruimte trekkingsrechten Het verloop is als volgt weer te geven: 2009 2008 Nog niet bestede investeringsruimte per 1 januari 12.613.000 11.680.000 Bij : indexering niet-bestede investeringsruimte 0 0 Bij : investeringsruimte verslagjaar 324.000 933.000 Af: investeringen verslagjaar 0 0 Beschikbare investeringsruimte 31 december 12.937.000 12.613.000 Afgesloten huurovereenkomsten met de woningcorporaties Domijn, Ons Huis, Habion en Pro Wonen. De resterende looptijd van de verplichtingen is eind 2009: tot. looptijd van tot resterend Broekheurnerborch 40 jaar 1999 2038 29 jaar Broekheurnerstede 50 jaar 1999 2048 39 jaar DAC de Singel 20 jaar 2005 2025 16 jaar Eenhuis 20 jaar 2005 2025 16 jaar Ferdinand Bolstraat 20 jaar 2007 2027 18 jaar Hatteler 40 jaar 1994 2033 24 jaar Hofmaat/de Werf 20 jaar 2007 2027 18 jaar Meergaarden 20 jaar 1996 2015 7 jaar Merelstraat 20 jaar 2008 2028 19 jaar Pathmos 10 jaar 2007 2017 8 jaar Troelstrastraat 20 jaar 2008 2018 19 jaar Twekkelerveld 50 jaar 1997 2046 37 jaar Wiedenbroek 20 jaar 2004 2024 15 jaar Wiedenbroeksingel (18 app.) 20 jaar 2005 2025 16 jaar Willem Sluyterstraat 20 jaar 2008 2018 19 jaar Pagina 88

Stichting Livio 5.1.6 GECONSOLIDEERD MUTATIEOVERZICHT MATERIELE VASTE ACTIVA 5.1.6.1 WTZi - vergunningsplichtige materiële vaste activa Grond Terreinen Gebouwen Semi perm. Ver- Installaties Onderhanden Sub-totaal Totaal voorzieningen gebouwen bouwingen Projecten vergunningen Stand per 1 januari 2009 - aanschafwaarde 781.380 417.681 24.012.475 0 7.199.114 7.190.673 0 39.601.323 75.469.636 - cumulatieve afschrijvingen 0 209.556 9.950.949 0 3.073.965 3.470.049 0 16.704.519 28.585.080 Boekwaarde per 1 januari 2009 781.380 208.125 14.061.526 0 4.125.149 3.720.624 0 22.896.804 46.884.556 Mutaties in het boekjaar - investeringen 0 0 0 0 0 0 0 0 2.766.417 - afschrijvingen 0 20.877 462.032 0 389.280 369.753 0 1.241.942 3.146.801 - terugname geheel afgeschreven activa.aanschafwaarde 0 23.171 360.280 0 672.372 21.977 0 1.077.800 1.796.040.cumulatieve afschrijvingen 0 23.171 360.280 0 672.372 21.977 0 1.077.800 1.796.040 - desinvesteringen aanschafwaarde 0 0 0 0 0 0 0 0 644.592 cumulatieve afschrijvingen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 per saldo 0 0 0 0 0 0 0 0 644.592 Mutaties in boekwaarde (per saldo) 0-20.877-462.032 0-389.280-369.753 0-1.241.942-1.024.976 Stand per 31 december 2009 - aanschafwaarde 781.380 394.510 23.652.195 0 6.526.742 7.168.696 0 38.523.523 75.795.421 - cumulatieve afschrijvingen 0 207.262 10.052.701 0 2.790.873 3.817.825 0 16.868.661 29.935.841 Boekwaarde per 31 december 2009 781.380 187.248 13.599.494 0 3.735.869 3.350.871 0 21.654.862 45.859.580 Afschrijvingspercentage 0,0% 5,0% 2,0% 2,5%-10% 5,0% 0,0% Pagina 89

Stichting Livio 5.1.6 GECONSOLIDEERD MUTATIEOVERZICHT MATERIELE VASTE ACTIVA 5.1.6.2 WTZi - instandhoudings materiële vaste activa Sub-totaal Trekkings Onderhanden Sub-totaal Instand- Onderhanden Sub-totaal meldingsrechten Projecten houdingen Projecten plichtige activa Stand per 1 januari 2009 - aanschafwaarde 0 3.171.900 0 3.171.900 3.171.900 - cumulatieve afschrijvingen 0 1.441.424 0 1.441.424 1.441.424 Boekwaarde per 1 januari 2009 0 0 0 1.730.476 0 1.730.476 1.730.476 Mutaties in het boekjaar - investeringen 0 1.164.549 0 1.164.549 1.164.549 - afschrijvingen 0 261.543 0 261.543 261.543 - terugname geheel afgeschreven activa.aanschafwaarde 0 0 0 0 0.cumulatieve afschrijvingen 0 0 0 0 0 - desinvesteringen aanschafwaarde 0 0 0 0 0 cumulatieve afschrijvingen 0 0 0 0 0 per saldo 0 0 0 0 0 0 0 Mutaties in boekwaarde (per saldo) 0 0 0 903.006 0 903.006 903.006 Stand per 31 december 2009 - aanschafwaarde 0 0 0 4.336.449 0 4.336.449 4.336.449 - cumulatieve afschrijvingen 0 0 0 1.702.967 0 1.702.967 1.702.967 Boekwaarde per 31 december 2009 0 0 0 2.633.482 0 2.633.482 2.633.482 Afschrijvingspercentage 5%-10% Pagina 90

Stichting Livio 5.1.6 GECONSOLIDEERD MUTATIEOVERZICHT MATERIELE VASTE ACTIVA 5.1.6.3 WMG - gefinancierde materiële vaste activa Grond Terreinen Gebouwen Semi perm. Ver- Installaties Inventaris Vervoer Automati-Onderhanden Sub-totaal voorzieningen gebouwen bouwingen middelen sering Projecten WMG Stand per 1 januari 2009 - aanschafwaarde 6.041.267 92.078 976.919 0 7.110.264 - cumulatieve afschrijvingen 3.198.724 57.366 488.854 0 3.744.944 Boekwaarde per 1 januari 2009 0 0 0 0 0 0 2.842.543 34.712 488.065 0 3.365.320 Mutaties in het boekjaar - investeringen 520.437 837.950 19.635 168.409 1.546.431 - afschrijvingen 2.168 589.746 16.603 149.115 757.632 - terugname geheel afgeschreven activa.aanschafwaarde 276.644 17.499 296.900 591.043.cumulatieve afschrijvingen 276.644 17.499 296.900 591.043 - desinvesteringen aanschafwaarde 0 cumulatieve afschrijvingen 0 per saldo 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Mutaties in boekwaarde (per saldo) 0 0 0 0 0 518.269 248.204 3.032 19.294 0 788.799 Stand per 31 december 2009 - aanschafwaarde 0 0 0 0 0 520.437 6.602.573 94.214 848.428 0 8.065.652 - cumulatieve afschrijvingen 0 0 0 0 0 2.168 3.511.826 56.470 341.069 0 3.911.533 Boekwaarde per 31 december 2009 0 0 0 0 0 518.269 3.090.747 37.744 507.359 0 4.154.119 Afschrijvingspercentage 10,0% 20,0% 20,0% Pagina 91

Stichting Livio 5.1.6 GECONSOLIDEERD MUTATIEOVERZICHT MATERIELE VASTE ACTIVA 5.1.6.4 Niet - WTZi/WMG - gefinancierde materiële vaste activa Sub-totaal Grond Terreinen Gebouwen Semi perm. Ver- Installaties Inventaris Vervoer Automati-Onderhanden Niet WTZi voorzieningen gebouwen bouwingen middelen sering Projecten WMG Stand per 1 januari 2009 - aanschafwaarde 566.478 466.582 16.497.088 0 2.899.410 2.912.037 918.120 10.115 587.699 728.620 25.586.149 - cumulatieve afschrijvingen 0 135.025 3.779.968 0 843.998 1.324.936 299.416 10.115 300.735 0 6.694.193 Boekwaarde per 1 januari 2009 566.478 331.557 12.717.120 0 2.055.412 1.587.101 618.704 0 286.964 728.620 18.891.956 Mutaties in het boekjaar - investeringen 55.437 0 0 0 0 0 0 0 0 55.437 - afschrijvingen 25.379 385.167 0 114.167 156.301 86.224 0 118.446 0 885.684 - terugname geheel afgeschreven activa aanschafwaarde 0 0 0 0 32.200 47.992 10.115 36.890 127.197 cumulatieve afschrijvingen 0 0 0 0 32.200 47.992 10.115 36.890 0 127.197 - desinvesteringen aanschafwaarde 0 0 0 0 0 0 0 0 644.592 644.592 cumulatieve afschrijvingen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 per saldo 0 0 0 0 0 0 0 0 0 644.592 644.592 Mutaties in boekwaarde (per saldo) 0 30.058-385.167 0-114.167-156.301-86.224 0-118.446-644.592-1.474.839 Stand per 31 december 2009 - aanschafwaarde 566.478 522.019 16.497.088 0 2.899.410 2.879.837 870.128 0 550.809 84.028 24.869.797 - cumulatieve afschrijvingen 0 160.404 4.165.135 0 958.165 1.449.037 337.648 0 382.291 0 7.452.680 Boekwaarde per 31 december 2009 566.478 361.615 12.331.953 0 1.941.245 1.430.800 532.480 0 168.518 84.028 17.417.117 Afschrijvingspercentage 0,0% 5,0% 2,0% 2,5% 5,0% 10,0% 20,0% 20,0% Pagina 92

Stichting Livio 5.1.7 SPECIFICATIE ULTIMO BOEKJAAR ONDERHANDEN EN GEREED GEKOMEN PROJECTEN (GECONSOLIDEERD) Nummer Projectgegevens Investeringen Goedkeuringen t/m 2009 Briefnummer Datum Omschrijving WTZi-type t/m 2008 2009 gereed onderhanden Nominaal bedrag Index Aangepaste goedkeuring Jaar van oplevering Telefonie CA-259 693.182 0 693.182 0 0 0 0 2009 Renovatie/verbouwing de Bleekhof 35.438 0 0 35.438 0 0 0 2010 de Plint 0 48.590 0 48.590 0 0 2010 Totaal 728.620 48.590 693.182 84.028 0 0 0 Pagina 93

Stichting Livio BIJLAGEN 5.1.8 Overzicht langlopende schulden ultimo 2009 Leninggever Datum Hoofdsom Restschuld 31 december 2008 Nieuwe leningen in 2009 Aflossing in 2009 Restschuld 31 december 2009 Rest-schuld over 5 jaar Totale looptijd Werkelijkerente Resterende looptijd in jaren eind 2009 Aflossingswijze Aflossing 2010 % Gestelde zekerheden NN 1969 6.806.703 40 6,00% 431.254 431.254 0 0 0 annuïtair 0 NN 1969 816.804 40 6,75% 56.429 56.429 0 0 0 annuïtair 0 ABN-Amro 1991 850.838 20 7,55% 43.677 15.882 27.795 0 1 lineair 27.795 ABN-Amro 1991 1.815.121 20 6,60% 771.426 90.756 680.670 0 1 lineair 680.670 ABN-Amro 1996 544.536 20 6,95% 211.008 27.227 183.781 0 1 lineair 183.781 ABN-Amro 1997 907.560 15 6,50% 211.750 60.505 151.245 0 1 lineair 151.245 Rabobank 1998 4.537.802 40 5,60% 3.374.991 113.445 3.261.546 2.694.321 28 lineair 113.445 Rabobank 1999 4.537.802 40 3,50% 3.460.074 113.445 3.346.629 2.779.404 29 lineair 113.445 Rabobank 1999 2.268.901 40 3,16% 1.744.217 56.723 1.687.494 1.403.879 29 lineair 56.723 Rabobank 1999 2.268.901 20 4,15% 1.247.896 113.445 1.134.451 567.226 30 lineair 113.445 Rabobank 2000 499.158 40 4,00% 399.327 12.479 386.848 324.453 31 lineair 12.479 Rabobank 2000 680.670 10 3,80% 136.134 68.067 68.067 0 1 lineair 68.067 ING bank 2001 680.670 10 5,20% 204.201 204.201 0 0 0 lineair 0 ING bank 2002 2.000.000 20 5,98% 1.375.000 1.375.000 0 0 0 lineair 0 ING bank 2002 500.000 10 5,79% 187.500 187.500 0 0 0 lineair 0 ABN-Amro 1996 952.938 30 7,05% 571.773 31.765 540.008 0 0 lineair 539.998 Rabobank 2001 4.991.582 24 6,25% 4.188.189 145.197 4.042.992 3.317.007 14 annuïtair 154.272 gemeentegarantie Rabobank *) 2002 10.164.677 50 2,91% 9.882.198 225.983 9.656.215 8.526.300 41 lineair 225.983 gemeentegarantie Rabobank 2003 550.000 49 5,79% 534.722 12.222 522.500 461.390 41 lineair 12.222 gemeentegarantie ING Real Estate 1996 1.128.097 40 4,60% 590.371 22.562 567.809 454.999 26 lineair 22.562 BNG 1970 326.722 40 7,25% 38.242 18.463 19.779 0 1 annuïtair 19.779 Habion 1994 292.688 20 7,00% 132.460 17.231 115.229 29.074 4 annuïtair 21.123 ING bank 1989 260.924 20 4,00% 13.048 13.045 3 0 0 lineair 0 gemeentegarantie Rabobank 2009 2.345.000 10 4,30% 0 2.345.000 43.300 2.301.700 1.172.500 10 lineair 132.575 Rabobank 2009 1.900.000 9 4,30% 0 1.900.000 52.778 1.847.222 950.000 10 lineair 105.556 Rabobank 2009 866.000 5 4,30% 0 866.000 58.625 807.375 0 5 lineair 71.275 Totaal 29.805.887 5.111.000 3.567.529 31.349.358 22.680.553 2.826.440 *) Het rentepercentage voor deze lening is vastgelegd door middel van een SWAP. Pagina 94

Stichting Livio 5.1.9 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING OVER 2009 5.1.9.1 GESEGMENTEERDE RESULTATENREKENING OVER 2009 SEGMENT AWBZ Ref. 2009 2008 BEDRIJFSOPBRENGSTEN: Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten en/of subsidie 12 80.158.000 78.664.000 Niet gebudgetteerde zorgprestaties 13 1.486.000 1.141.000 Overige bedrijfsopbrengsten 14 2.049.000 1.890.000 Som der bedrijfsopbrengsten 83.693.000 81.695.000 BEDRIJFSLASTEN: Personeelskosten 15 55.673.000 54.537.000 Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa 16 2.948.000 2.884.000 Overige bedrijfskosten 17 21.400.000 18.934.000 Som der bedrijfslasten 80.021.000 76.355.000 BEDRIJFSRESULTAAT 3.672.000 5.340.000 Financiële baten en lasten 18-1.080.000-1.393.000 RESULTAAT UIT GEWONE BEDRIJFSVOERING 2.592.000 3.947.000 Buitengewone baten en lasten 19 0 0 RESULTAAT BOEKJAAR 2.592.000 3.947.000 RESULTAATBESTEMMING Het resultaat is als volgt verdeeld: 2009 2008 Reserve aanvaardbare kosten 7 1.910.000 3.186.000 Bestemmingsreserve egalisatie afschrijvingen 7 678.000 604.000 Bestemmingsreserve collectief gefinancierd 7 0 196.000 Bestemmingsreserve niet-collectief gefinancierd 7 4.000-39.000 2.592.000 3.947.000 Pagina 95

Stichting Livio 5.1.9 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING OVER 2009 5.1.9.1 GESEGMENTEERDE RESULTATENREKENING OVER 2009 SEGMENT WMO Ref. 2009 2008 BEDRIJFSOPBRENGSTEN: Niet gebudgetteerde zorgprestaties 13 19.772.000 18.344.000 Overige bedrijfsopbrengsten 14 188.000 214.000 Som der bedrijfsopbrengsten 19.960.000 18.558.000 BEDRIJFSLASTEN: Personeelskosten 15 20.697.000 18.594.000 Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa 16 75.000 75.000 Overige bedrijfskosten 17 1.970.000 1.931.000 Som der bedrijfslasten 22.742.000 20.600.000 BEDRIJFSRESULTAAT -2.782.000-2.042.000 Financiële baten en lasten 18-16.000-16.000 RESULTAAT UIT GEWONE BEDRIJFSVOERING -2.798.000-2.058.000 Buitengewone baten en lasten 19 0 0 RESULTAAT BOEKJAAR -2.798.000-2.058.000 RESULTAATBESTEMMING Het resultaat is als volgt verdeeld: 2009 2008 Bestemmingsreserve WMO 7-2.798.000-2.058.000-2.798.000-2.058.000 Pagina 96

Stichting Livio 5.1.9 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING OVER 2009 5.1.9.1 GESEGMENTEERDE RESULTATENREKENING OVER 2009 SEGMENT OVERIGE ACTIVITEITEN Ref. 2009 2008 BEDRIJFSOPBRENGSTEN: Niet gebudgetteerde zorgprestaties 13 2.595.000 2.783.000 Overige bedrijfsopbrengsten 14 4.851.000 4.663.000 Som der bedrijfsopbrengsten 7.446.000 7.446.000 BEDRIJFSLASTEN: Personeelskosten 15 4.064.000 4.047.000 Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa 16 474.000 460.000 Overige bedrijfskosten 17 2.001.000 2.328.000 Som der bedrijfslasten 6.539.000 6.835.000 BEDRIJFSRESULTAAT 907.000 611.000 Financiële baten en lasten 18-584.000-282.000 RESULTAAT UIT GEWONE BEDRIJFSVOERING 323.000 329.000 Buitengewone baten en lasten 19 0 0 RESULTAAT BOEKJAAR 323.000 329.000 RESULTAATBESTEMMING Het resultaat is als volgt verdeeld: 2009 2008 Algemene reserve 7 323.000 329.000 323.000 329.000 Pagina 97

Stichting Livio 5.1.9 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING OVER 2009 5.1.9.2 AANSLUITING TOTAAL RESULTAAT MET RESULTAAT SEGMENTEN Resultaat volgens gesegmenteerde resultatenrekeningen: 2009 2008 SEGMENT AWBZ 2.592.000 3.947.000 SEGMENT WMO -2.798.000-2.058.000 SEGMENT OVERIGE ACTIVITEITEN 323.000 329.000 117.000 2.218.000 Resultaat volgens geconsolideerde resultatenrekening 117.000 2.218.000 Pagina 98

Stichting Livio 5.1.9 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING OVER 2009 12. Wettelijk budget aanvaardbare kosten 2009 2008 Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten voorgaand jaar 78.528.000 75.092.000 Productieafspraken verslagjaar -1.046.000-391.000 Overheidsbijdrage in de arbeidsontwikkeling 927.000 1.167.000 Prijsindexatie materiële kosten 70.000 89.000 Groei normatieve kapitaalslasten 152.000 170.000 1.149.000 1.426.000 Uitbreiding erkenning en toelating: - loonkosten 331.000 0 - materiële kosten 52.000 0 - normatieve kapitaalslasten 95.000 0 478.000 0 Beleidsmaatregelen overheid: - herallocatie ZZP 2009 1.578.000 0 - extra middelen verpleging -1.791.000 1.536.000 - scoren ZZP 0-3.000 - bonus PV/OB 17.000 501.000 - toeslag extreme zorgbehoefte 76.000 0-120.000 2.034.000 Nacalculeerbare kapitaalslasten: - rente -525.000-24.000 - zorginfrastructuur 1.227.000 70.000 - afschrijvingen 86.000-99.000 - huur -274.000 0 - overige 0 503.000 514.000 450.000 Overige mutaties 82.000-83.000 82.000-83.000 Sub-totaal wettelijk budget boekjaar 79.585.000 78.528.000 Correcties voorgaande jaren 573.000 136.000 Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten jaar 80.158.000 78.664.000 Toelichting - de productieafspraken verslagjaar nemen af met 1.046.000. Dit wordt veroorzaakt door een daling van de volgende producten: extramurale uren - 1.189.000, dagdelen - 160.000, uitleen - 250.000 en toeslagen - 97.000. De daling wordt gedeeltelijk gecompenseerd door een stijging van de intramurale V&V producten met 600.000 en LG met 50.000. - de stijging van de overheidsbijdrage in de arbeidskosten wordt veroorzaakt door de reguliere stijging van het percentage in de verpleging en verzorging. - de groei van de normatieve kapitaalslasten heeft betrekking op de mutatie van het budget voor afschrijvingskosten instandhouding van de verzorgingshuizen. - in 2009 is de kleinschalige woonvorm voor 20 verpleeghuisklanten aan de Merelstraat te Haaksbergen in gebruik genomen. Hiervoor is binnen de bestaande toelating uitbreiding van de te bezetten bedden aangevraagd. De klanten komen voor een deel uit het Wiedenbroek. Per saldo gaat het om een uitbreiding met 7,3 plaatsen in 2009. - in 2008 zijn extra middelen voor verpleeghuiszorg beschikbaar gesteld. Het betreft stucturele middelen, die in 2009 beschikbaar zijn gesteld aan stijgers in het herallocatietraject. Livio is een stijger, en heeft in 2009 1.578.000 aan herallocatie ontvangen. De extra middelen verpleeghuizen 2008 van 1.791.000 komen te vervallen. Per saldo resulteert dit in 213.000 minder budget. - door te voldoen aan de norm van de bonus/malus regeling voor PV en OB, wordt het op voorhand gekorte bedrag van 3,5% op de tarieven teniet gedaan. Livio voldoet aan deze norm, waardoor net als in 2008 ruim 500.000 is terugverdiend. - de nacalculatorische kapitaalslasten stijgen met 514.000. De stijging wordt met name veroorzaakt door de zorginfrastructuurprojecten die in de loop van 2008 in gebruik zijn genomen, en in 2009 het gehele jaar worden meegeteld. De stijging wordt beperkt door daling van de vergoeding voor rentekosten met 525.000. Dit wordt zowel veroorzaakt door lagere normrente als minder lang vreemd vermogen. Ook de vergoeding voor huurkosten neemt af, met 274.000. Dit wordt met name veroorzaakt door sluiting van het Meijersveld. - de grootste posten onder overige mutaties betreffen innovatie experimenten AWBZ + 50.000, scholingsmiddelen - 50.000 en energiekosten + 56.000. - de correcties voorgaande jaren hebben betrekking op de nacalculaties van voorgaande jaren welke in 2009 zijn afgewikkeld. Het bedrag heeft voor een groot deel betrekking op de zorginfrastructuurprojecten die, na het opstellen van de jaarrekening 2008, aan de nacalculaties 2008 zijn toegevoegd. Pagina 99

Stichting Livio 5.1.9 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING OVER 2009 BATEN 13. Toelichting niet-gebudgetteerde zorgprestaties De specificatie is als volgt : 2009 2008 Opbrengsten WMO, zorgprestaties uit hoofde van contract met gemeente 12.166.000 11.101.000 Opbrengsten WMO, zorgprestaties aan andere zorginstelling (onderaanneming) 7.606.000 7.243.000 Persoonsgebonden- en volgende budgetten 530.000 536.000 Overige zorgprestaties 1.486.000 1.372.000 Jeugdgezondheidzorg 2.065.000 2.016.000 Totaal 23.853.000 22.268.000 Toelichting De stijging van 1.585.000 van de niet-gebudgetteerde zorgprestaties wordt voor 1.428.000 veroorzaakt door de toename van de productie huishoudelijke hulp. 14. Toelichting overige bedrijfsopbrengsten De specificatie is als volgt : 2009 2008 Overige dienstverlening 3.056.000 2.728.000 Overige subsidies 788.000 864.000 Huur en serviceverlening 3.244.000 3.175.000 Totaal 7.088.000 6.767.000 Toelichting De stijging van de overige dienstverlening wordt voor het grootste deel (+ 277.000) veroorzaakt door de verkopen Grand Café's. De daling van 76.000 van de overige subsidies wordt veroorzaakt door het wegvallen van subsidie ID-banen. De stijging van de huur en serviceverlening wordt veroorzaakt door de reguliere huurverhoging per 1 juli 2009 (+ 69.000). Pagina 100

Stichting Livio 5.1.9 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING OVER 2009 LASTEN 15. Personeelskosten De specificatie is als volgt : 2009 2008 Lonen en salarissen 52.388.000 51.091.000 Sociale lasten 6.543.000 6.597.000 Pensioenpremie 3.905.000 3.938.000 Overige personeelskosten 2.354.000 2.279.000 Sub-totaal 65.190.000 63.905.000 Personeel niet in loondienst 15.244.000 13.273.000 Totaal personeelskosten 80.434.000 77.178.000 Specificatie gemiddeld aantal personeelsleden (in FTE's) per segment: AWBZ 1.300 1.331 WMO 196 228 Overige 27 75 Gemiddeld aantal personeelsleden op basis van full-time eenheden 1.523 1.634 Toelichting De lonen en salarissen stijgen ten opzichte van 2008 met 1.297.000. De stijging heeft de volgende oorzaken: - - Het aantal fte's daalt ten opzichte van 2008 met 111 fte. Dit heeft een effect van - 3.458.000. Daarnaast is het gemiddelde salaris gestegen met circa 10%. Dit heeft een effect van 4.755.000. Deze stijging valt uiteen in twee oorzaken: * reguliere CAO stijging in 2009 bedroeg 3% en de stijging vanwege periodieke verhoging is 1%. Verder is de eindejaarsuitkering voor medewerkers CAO-T structureel met 1% verhoogd en hebben medewerkers CAO V&V een eenmalige uitkering van 1% gehad. * impact salariskosten van personeel welke in 2008 ten laste van Saturnus zijn geboekt. 16. Afschrijvingen immateriële en materiële vaste activa De specificatie is als volgt : 2009 2008 Nacalculeerbare afschrijvingen: - materiële vaste activa 1.242.000 1.226.000 Overige afschrijvingen: - materiële vaste activa 2.255.000 2.193.000 Totaal afschrijvingen 3.497.000 3.419.000 Aansluiting afschrijvingen resultatenrekening - verloopoverzichten materiële vaste activa 2009 Afschrijving immateriële vaste activa 0 Afschrijving WTZi - vergunningsplichtige vaste activa 1.242.000 Afschrijving WTZi - instandhoudings vaste activa 262.000 Afschrijving WMG gefinancierde vaste activa 759.000 Afschrijving niet WTZi/WMG gefinancierde vaste activa 885.000 Afschrijving Boeskool + inhaalafschrijvingen 349.000 Totaal afschrijvingen volgens verloopoverzichten 3.497.000 Totaal afschrijvingen resultatenrekening 3.497.000 Pagina 101

Stichting Livio 5.1.9 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING OVER 2009 LASTEN 17. Overige bedrijfskosten De specificatie is als volgt : 2009 2008 Voedingsmiddelen en hotelmatige kosten 6.620.000 6.660.000 Algemene kosten 5.550.000 2.420.000 Patiënt- en bewonersgebonden kosten 1.759.000 1.843.000 Onderhoud en energiekosten 3.712.000 3.761.000 Huur en leasing 7.764.000 7.549.000 Dotaties en vrijval voorzieningen -34.000 960.000 Totaal bedrijfskosten 25.371.000 23.193.000 Toelichting Voedingsmiddelen en hotelmatige kosten De voedingskosten dalen met 357.000. Dit wordt veroorzaakt door een hogere uitbetaling maaltijdvergoeding klanten ( 90.000), daling van de kosten van de Boeskool (- 218.000) en een daling van de inkoop van ingredienten (- 229.000). De hotelmatige kosten stijgen met 317.000. Dit wordt onder andere veroorzaakt door een stijging van de kosten van schoonmaak en wasverzorging (+ 138.000), de inkopen van winkels/grand café's ( 117.000) en een stijging van de kosten van vervoer (+ 48.000). Algemene kosten De stijging van 3.130.000 wordt enerzijds veroorzaakt door de vrijval in 2008 van de voorziening Saturnus 2,6 mln. en daarnaast een stijging van de kosten voor informatievoorziening, kosten van telefonie, kosten van herontwerp en kosten van ketenzorg en anderzijds een vermindering van de posten represenatie en PR en verzekeringen. Dotaties en vrijval voorzieningen De daling van 994.000 wordt veroorzaakt doordat in 2008 de egalisatie kapitaalslasten WBO ten laste van resultaat is gekomen. 18. Financiële baten en lasten De specificatie is als volgt : 2009 2008 Rentebaten 17.000 124.000 Resultaat deelnemingen -67.000 43.000 Sub-totaal financiële baten -50.000 167.000 Rentelasten -1.630.000-1.858.000 Sub-totaal financiële lasten -1.630.000-1.858.000 Totaal financiële baten en lasten -1.680.000-1.691.000 Pagina 102

Stichting Livio 5.1.9 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING OVER 2009 20. Bezoldiging bestuurders en toezichthouders Welke bestuursmodel is van toepassing op uw organisatie? Wat is de samenstelling van het bestuur of de directie? Eindverantwoordelijke Raad van Bestuur met Raad van Toezicht Tweehoofdig met voorzitter De bezoldiging van de bestuurders en gewezen bestuurders van de zorginstelling over het jaar 2009 is als volgt: Naam 2009 2008 H.A. Arnoldy G.G.J. van Kessel H.A. Arnoldy G.G.J. van Kessel Vanaf welke datum is de persoon als bestuurder 1 werkzaam in uw organisatie? 18-8-2003 1-6-1986 18-8-2003 1-6-1986 Maakt de persoon op dit moment nog steeds deel uit 2 van het bestuur? ja neen ja ja Tot welke datum was de persoon als bestuurder 3 werkzaam in uw organisatie? 30-apr-10 Is de persoon in het verslagjaar voorzitter van het 4 bestuur geweest? ja neen ja neen Hoeveel maanden is de persoon voorzitter geweest in 5 het verslagjaar? 12 0 12 0 6 Wat is de aard van de (arbeids)overeenkomst? 1 1 1 1 7 Welke salarisregeling is toegepast? 2 2 2 2 8 Wat is de deeltijdfactor? (percentage) 100% 100% 100% 100% Bruto-inkomen, incl. vakantiegeld, eindejaarsuitkeringsalaris en andere vaste toelagen 9 162.000 146.000 161.000 145.000 10 Waarvan verkoop verlofuren 0 0 0 0 11 Waarvan nabetalingen voorgaande jaren 0 0 0 0 12 Bruto-onkostenvergoeding 20.000 0 19.000 0 13 Werkgeversbijdrage sociale lasten 4.000 4.000 6.000 6.000 14 Werkgeversbijdrage pensioen, VUT, FPU 17.000 16.000 18.000 16.000 15 Ontslagvergoeding 0 0 0 0 16 Bonussen 0 0 18.000 16.000 17 Totaal inkomen (9+12 t/m 16) 203.000 166.000 222.000 183.000 18 Cataloguswaarde auto van de zaak 0 0 0 0 19 Eigen bijdrage auto van de zaak 0 0 0 0 Toelichting: Evenals in de voorgaande jaren is het salaris van de leden van de Raad van Bestuur gebaseerd op en geschiedt deze binnen de normatiek van de in 2009 nog geldende NVZD-adviesregeling. Ingaande 1 januari 2010 heeft de Raad van Toezicht de Beloningscode voor Bestuurders in de Zorg (BBZ 2009) van kracht verklaard en gelden dienovereenkomstige arbeidsvoorwaarden voor de leden van de Raad van Bestuur. Uitgangspunt daarbij is indeling in salarisschaal F, vermeerderd met een toeslag voor omgevings- en risicofactoren van 25% voor de voorzitter, voor het andere lid van de Raad van Bestuur is het nieuwe salaris bepaald op 90% daarvan. Daarmee is het systeem van de resultaatsafhankelijke beloning ("bonus") vervallen, evenals de bruto onkostenvergoeding voor de heer Arnoldy die betrekking had op de bij in diensttreding overeengekomen tegemoetkoming in de reiskosten. Overigens zagen de leden van de Raad van Bestuur voor 2009 in het kader van deze salarisstelselwijziging reeds af van de prestatieafhankelijke deel - voor zover toekenning daarvan aan de orde was. Punt 6: 1 - Arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd Punt 7: 2 - Huidige NVZD- of VDZ-regeling De bezoldiging van de leden van de raad van toezicht van de zorginstelling over het jaar 2009 is als volgt: Naam Functie Bezoldiging C.M.A.G Dijkers voorzitter 10.000 A.A. Broekman-Veltman vice-voorzitter 7.500 M.M. Verhoeven lid 6.250 E.J.F. Nijkamp lid 6.250 A. Beunk lid 6.250 A.J.C. Wender *) lid 7.500 F. Bosveld *) lid 7.500 *) lid van Auditcommissie Pagina 103

Stichting Livio 5.1.9 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING OVER 2009 21. Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde topinkomens (Wopt) De bezoldiging van de functionarissen die over 2008 in het kader van de Wopt verantwoord worden is als volgt: 1 Functionaris (functienaam) voorzitter Raad van Bestuur 2 In dienst vanaf (datum) 18-aug-03 3 4 In dienst tot (datum) Belastbaar loon (in ) 187.257 5 Voorzieningen ten behoeve van beloningen betaalbaar op termijn (in ) 34.559 6 Uitkeringen in verband met beëindiging van het dienstverband(in ) Totaal beloning in kader van de Wopt (4,5 en 6) 221.816 Motivatie overschrijdingen van het gemiddeld belastbaar loon van de Ministers: Toelichting: Punt 5 betreft het werknemers- en werkgeversdeel van de pensioenvoorziening, conform de WOPT. Voor overige toelichting zie Bezoldiging bestuurders en toezichthouders op pagina 103. 22. Honoraria accountant 2009 De honoraria van de accountant over 2009 zijn als volgt: 1 Controle van de jaarrekening 110.000 2 Overige controlewerkzaamheden (w.o. Regeling AO/IC en Nacalculatie) 41.000 3 Fiscale advisering 6.000 4 Niet controle-diensten 69.000 Totaal honoraria accountant 226.000 Pagina 104

Stichting Livio 5.1.10 ENKELVOUDIGE BALANS PER 31 DECEMBER 2009 (na resultaatsbestemming) Ref. 31-dec-09 31-dec-08 ACTIVA Vaste activa Materiële vaste activa 1 31.410.000 32.105.000 Financiële vaste activa 2 2.523.000 2.845.000 Totaal vaste activa 33.933.000 34.950.000 Vlottende activa Voorraden 3 41.000 28.000 Vorderingen en overlopende activa 4 3.332.000 4.607.000 Vorderingen uit hoofde van financieringstekort 5 4.062.000 687.000 Liquide middelen 6 707.000 2.607.000 Totaal vlottende activa 8.142.000 7.929.000 Totaal activa 42.075.000 42.879.000 Ref. 31-dec-09 31-dec-08 PASSIVA Eigen vermogen 7 Kapitaal 341.000 341.000 Collectief gefinancierd gebonden vermogen 3.297.000 3.507.000 Niet collectief gefinancierd vrij vermogen 4.507.000 4.284.000 Totaal eigen vermogen 8.145.000 8.132.000 Voorzieningen 8 1.757.000 1.128.000 Langlopende schulden 9 15.502.000 12.576.000 Kortlopende schulden Kortlopende schulden en overlopende passiva 10 16.671.000 21.043.000 Totaal Passiva 42.075.000 42.879.000 Pagina 105

Stichting Livio 5.1.11 ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING OVER 2009 BEDRIJFSOPBRENGSTEN: Ref. 2009 2008 Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten en/of subsidie 12 80.158.000 78.664.000 Niet gebudgetteerde zorgprestaties 13 24.393.000 22.409.000 Overige bedrijfsopbrengsten 14 6.729.000 6.494.000 Som der bedrijfsopbrengsten 111.280.000 107.567.000 BEDRIJFSLASTEN: Personeelskosten 15 80.696.000 77.178.000 Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa 16 3.043.000 2.981.000 Overige bedrijfskosten 17 26.495.000 24.366.000 Som der bedrijfslasten 110.234.000 104.525.000 BEDRIJFSRESULTAAT 1.046.000 3.042.000 Financiële baten en lasten 18-997.000-936.000 RESULTAAT UIT GEWONE BEDRIJFSVOERING 49.000 2.106.000 Buitengewone baten en lasten 19 0 0 RESULTAAT BOEKJAAR 49.000 2.106.000 RESULTAATBESTEMMING Het resultaat is als volgt verdeeld: 2009 2008 Toevoeging/(onttrekking): Reserve aanvaardbare kosten 1.910.000 3.186.000 Bestemmingsreserve WMO -2.798.000-2.058.000 Bestemmingsreserve egalisatie afschrijvingen 678.000 604.000 Bestemmingsreserve collectief gefinancierd 0 196.000 Bestemmingsreserve niet-collectief gefinancierd 4.000-39.000 Algemene reserve 255.000 217.000 49.000 2.106.000 Pagina 106

Stichting Livio 5.1.12 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS PER 31 DECEMBER 2009 ACTIVA 1. Materiële vaste activa De specificatie is als volgt : 31-dec-09 31-dec-08 Grond 914.000 914.000 Terreinvoorzieningen 189.000 210.000 Gebouwen 14.665.000 15.219.000 Semi permanente gebouwen 0 0 Verbouwingen 4.777.000 5.253.000 Installaties 3.921.000 3.822.000 Onderhanden projecten 49.000 693.000 Trekkingsrechten 0 0 Instandhouding 2.633.000 1.730.000 Inventaris 3.569.000 3.454.000 Vervoermiddelen 38.000 35.000 Automatisering 655.000 775.000 Totaal materiële vaste activa 31.410.000 32.105.000 Het verloop van de materiële activa in het verslagjaar is als volgt weer te geven : 31-dec-09 31-dec-08 Boekwaarde per 1 januari 32.105.000 1.067.000 Bij: mutatie i.v.m. fusie 0 30.482.000 Bij: investeringen 2.760.000 3.904.000 Af: afschrijvingen 2.693.000 2.568.000 Af: terugname geheel afgeschreven activa 762.000 780.000 Boekwaarde per 31 december 31.410.000 32.105.000 Toelichting: Voor een nadere specificatie van het verloop van de materiële vaste activa per activagroep wordt verwezen naar het mutatieoverzicht onder 5.1.13. De gebouwen, met inrichting en inventaris, locatie Boswinkel (oude gebouwen), eigendom van de Nationale Nederlanden N.V. te Rotterdam, zijn gesticht op de door de Gemeente Enschede aan genoemde vennootschap in erfpacht gegeven grond. De Nationale Nederlanden N.V. heeft het geheel, inclusief het erfpacht, verhuurd aan de Gemeente Enschede, die op haar beurt de grond en de gebouwen met inrichting en inventaris in beheer en exploitatie heeft gegeven. Zodra (naar verwachting op 31 december 2009) de Gemeente Enschede in staat is gesteld haar verplichtingen uit de huurovereenkomst met Nationale Nederlanden N.V. te voldoen, stelt de gemeente, op verzoek, de in beheer en exploitatie ontvangen gebouwen, met inrichting en inventaris, voor zover dan aanwezig, ter vrije beschikking. Daarnaast verleent zijn dan, op in onderling overeen te komen voorwaarden, het recht van erfpacht op de in beheer en exploitatie ontvangen grond. De per balansdatum nog verschuldigde huurtermijnen zijn gekapitaliseerd opgenomen en staan vermeld onder de schulden op lange termijn. Het recht van hypotheek is gevestigd op alle in eigendom van de stichting zijnde gebouwen en gronden, waarvan het gebouw de Bleekhof reeds is belast met een recht van hypotheek ten behoeve van de Gemeente Enschede. Bij akte d.d. 30 mei 2008, verleden bij notaris Mr. F.H.J. Glandrup te Enschede, heeft de Stichting het recht van hypotheek verleend aan de Rabohypotheekbank N.V., ten behoeve van de verstrekte geldleningen, verleende kredieten in rekening-courant en/of toekomstige borgstellingen. Het recht is verleend op het perceel grond, groot 1 hectare, 36 are en 2 centiare, van het kadastrale perceel Gemeente Haaksbergen, sectie K, nummer 5852 en het perceel grond, groot 48 are en 74 centiare van het kadastrale perceel Gemeente Haaksbergen, sectie K, nummer 5495. Daarnaast is op de overige eigendomspanden van Livio het tweede recht van hypotheek gevestigd. Bij akte d.d. 15 oktober 2009 zijn er aanvullende hypothecaire zekerheden gesteld op de eigendomspanden van Livio. Dit recht van hypotheek beloopt de som van 23.600.000,-. Pagina 107

Stichting Livio 5.1.12 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS PER 31 DECEMBER 2009 ACTIVA 2. Financiële vaste activa De specificatie is als volgt : 31-dec-09 31-dec-08 Deelnemingen 1.984.000 2.050.000 Leningen u/g 454.000 590.000 Rente egalisatierekening 85.000 205.000 Overig 0 0 Totaal financiële vaste activa 2.523.000 2.845.000 Het verloop van de financiële vaste activa is als volgt : Boekwaarde per 1 januari 2009 2.845.000 Bij: toevoeging in 2009 0 Af: aflossingen/onttrekkingen 2009 322.000 Boekwaarde per 31 december 2009 2.523.000 Toelichting op belangen in andere rechtspersonen of vennootschappen: Naam en rechtsvorm en woonplaats rechtspersoon Kernactiviteit Rechtstreekse kapitaalbelangen >= 20%: Livio Holding B.V. te Enschede voeren van beheer over andere ondernemingen op het gebied van zorg Livio Markt B.V. te Enschede ontwikkelen concepten wonen, zorg en vitaliteit Verschaft kapitaal Kapitaalbelang (in %) Eigen vermogen Resultaat 31-dec-09 2009 18.000 100% 18.000 0 18.000 100% 17.000 0 Zeggenschapsbelangen: de Boeskool te Oldenzaal productie maaltijden 2.207.000 45% 1.879.000-100.000 Naviva Kraamzorg B.V. te Deventer verlenen kraamzorg 0 13% 70.000 33.000 Toelichting: De waardering van Naviva Kraamzorg B.V. is op basis van de voorlopige cijfers over 2009. De jaarrekening zal eind mei 2010 gereed zijn. Eventuele verschillen worden in de jaarrekening over 2010 gecorrigeerd. Pagina 108

Stichting Livio 5.1.12 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS PER 31 DECEMBER 2009 ACTIVA 3. Voorraden De specificatie is als volgt : 31-dec-09 31-dec-08 Emballage 41.000 28.000 Totaal voorraden 41.000 28.000 4. Vorderingen en overlopende activa De specificatie is als volgt : 31-dec-09 31-dec-08 Vorderingen op debiteuren 2.483.000 3.845.000 Vorderingen op groepsmaatschappijen 403.000 562.000 Vorderingen op participanten en maatschappijen waarin wordt deelgenomen 8.000 8.000 Overige vorderingen 238.000 63.000 Vooruitbetaalde bedragen 161.000 22.000 Overige overlopende activa 39.000 107.000 Totaal vorderingen en overlopende activa 3.332.000 4.607.000 Toelichting: De voorziening die in aftrek op de vorderingen is gebracht bedraagt 162.000,--. 5. Vorderingen uit hoofde van financieringstekort en/of schulden uit hoofde van financieringsoverschot 2006 2007 2008 2009 totaal Saldo per 1 januari 101.000-340.000 926.000 0 687.000 Financieringsverschil boekjaar 2.332.000 2.332.000 Correcties voorgaande jaren 128.000 68.000 377.000 573.000 Betalingen/ontvangsten -103.000 272.000 301.000 470.000 Sub-totaal mutatie boekjaar 25.000 340.000 678.000 2.332.000 3.375.000 Saldo per 31 december 126.000 0 1.604.000 2.332.000 4.062.000 Stadium van vaststelling (per erkenning): Livio Livio Zorg-aan-huis c c c Livio Wonen-met-zorg c c c Livio Haaksbergen/Berkelland (V&V) c c c Livio Haaksbergen/Berkelland (LG) c c c a a= interne berekening b= overeenstemming met zorgverzekeraars c= definitieve vaststelling NZa Specificatie financieringsverschil in het boekjaar 2009 2008 Wettelijk budget aanvaardbare kosten 79.585.000 78.528.000 Af: ontvangen voorschotten 77.253.000 77.602.000 Af: overige ontvangsten 0 0 Totaal financieringsverschil 2.332.000 926.000 Pagina 109

Stichting Livio 5.1.12 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS PER 31 DECEMBER 2009 ACTIVA 6. Liquide middelen De specificatie is als volgt : 31-dec-09 31-dec-08 Banken 694.000 2.590.000 Kassen 13.000 17.000 Totaal liquide middelen 707.000 2.607.000 Toelichting: De liquide middelen staan ter vrije beschikking. Pagina 110

Stichting Livio 5.1.12 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS PER 31 DECEMBER 2009 PASSIVA 7. Eigen vermogen De specificatie is als volgt : 31-dec-09 31-dec-08 Kapitaal 341.000 341.000 Collectief gefinancierd gebonden vermogen 3.297.000 3.507.000 Niet collectief gefinancierd vrij vermogen 4.507.000 4.284.000 Totaal eigen vermogen 8.145.000 8.132.000 Kapitaal Saldo per Resultaat- Overige Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan-2009 bestemming mutaties 31-dec-2009 Kapitaal 341.000 0 0 341.000 341.000 0 0 341.000 Collectief gefinancierd gebonden vermogen Saldo per Resultaat- Overige Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan-2009 bestemming mutaties 31-dec-2009 Reserve aanvaardbare kosten: Basispakket gebonden vermogen 744.000 0 744.000 Verpleging, verzorging en thuiszorg 1.732.000 1.910.000 0 3.642.000 WMO -3.504.000-2.798.000 0-6.302.000 Status aparte 531.000 0 0 531.000 Bestemmingsreserves: Egalisatie afschrijvingen 2.804.000 678.000 0 3.482.000 Bestemmingsreserve 1.200.000 0 0 1.200.000 Totaal collectief gefinancierd gebonden vermogen 3.507.000-210.000 0 3.297.000 Niet collectief gefinancierd vrij vermogen Saldo per Resultaat- Overige Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan-2009 bestemming mutaties 31-dec-2009 Algemene reserves 4.176.000 255.000 0 4.431.000 Bestemmingsreserves: Egalisatie kapitaalslasten Broekheurnerborch 33.000 4.000 0 37.000 Bijdrage immateriële en materiële vaste activa 75.000 0-36.000 39.000 Totaal niet-collectief gefinancierd vrij vermogen 4.284.000 259.000-36.000 4.507.000 Toelichting: In 1999 is, in het kader van de verbouwing van het woon- en zorgcentrum Broekheurnerborch, een overschot ad. 78.500 gerealiseerd. Dit overschot, en de jaarlijkse opbrengst als gevolg van huurharmonisatie, wordt aangewend om een gedeelte van de investering in verband met de verbouwing te dekken. Pagina 111

Stichting Livio 5.1.12 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS PER 31 DECEMBER 2009 PASSIVA Specificatie aansluiting geconsolideerd - enkelvoudig vermogen 31 december 2009 en resultaat over 2008 De specificatie is als volgt : Eigen vermogen Resultaat Enkelvoudig eigen vermogen en resultaat: 8.145.000 49.000 Kapitaal Stichting Dienstverlening Gezondheidszorg Haaksbergen 79.000 0 Algemene reserve 627.000 68.000 Totaal geconsolideerd eigen vermogen en resultaat 8.851.000 117.000 8. Voorzieningen Saldo per Dotatie Onttrekking Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan-2009 31-dec-2009 Voorziening Saturnus 164.000 0 164.000 0 Voorziening mobiliteit Wmo 0 675.000 0 675.000 Voorziening groot onderhoud 889.000 118.000 0 1.007.000 Voorziening Electronisch Kind Dossier 75.000 0 0 75.000 Totaal voorzieningen 1.128.000 793.000 164.000 1.757.000 Toelichting in welke mate (het totaal van) de voorzieningen als langlopend moet worden beschouwd: 31-dec-2009 Kortlopend deel van de voorzieningen (< 1 jr.) 675.000 Langlopend deel van de voorzieningen (> 1 jr.) 1.082.000 Hiervan langlopend (> 5 jaar) 1.007.000 Toelichting per categorie voorziening: - voorziening Saturnus De voorziening is gevormd ten behoeve van de de kosten, die als gevolg van het reorganisatieplan Saturnus, verwacht werden in 2008. In 2009 is deze voorziening geheel afgelopen. - voorziening mobiliteit Wmo De voorziening is gevormd ten behoeve van de kosten, die als gevolg van het afstoten van de activiteiten in het kader van huishoudelijk hulp, verwacht worden in 2010. De verwachting is dat deze in 2010 geheel zal aflopen. - voorziening groot onderhoud De dotatie aan de onderhoudsvoorziening in 2009 is gebaseerd op het Lange Termijn Onderhoudsplan (LTOP) dat in 2009 is opgesteld voor de komende 10 jaren. Hierbij is aangegeven of het regulier onderhoud betreft of jaarlijks (of incidenteel) instandhoudingsonderhoud. Regulier onderhoud dat meer kost dan 5.000 en niet jaarlijks wordt uitgevoerd wordt gezien als groot onderhoud. De overige reguliere onderhoudsactiviteiten vallen onder klein onderhoud. - voorziening electronisch kind dossier De voorziening is gevormd ten behoeve van de kosten van de invoering van het Electronisch Kind Dossier (EKD). Pagina 112

Stichting Livio 5.1.12 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS PER 31 DECEMBER 2009 PASSIVA 9. Langlopende schulden De specificatie is als volgt : 31-dec-09 31-dec-08 Schulden aan kredietinstellingen 15.502.000 12.576.000 Overige langlopende schulden 0 0 Totaal langlopende schulden 15.502.000 12.576.000 Het verloop van de schulden aan kredietinstellingen is als volgt weer te geven: 2009 2008 Stand per 1 januari 15.714.000 0 Bij: mutatie i.v.m. fusie 0 18.596.000 Bij: nieuwe leningen 5.111.000 0 Af: aflossingen 3.290.000 2.882.000 Stand per 31 december 17.535.000 15.714.000 Af: aflossingsverplichting komend boekjaar 2.033.000 3.138.000 Stand langlopende schulden per 31 december 15.502.000 12.576.000 Toelichting in welke mate (het totaal van) de voorzieningen als langlopend moet worden beschouwd: Kortlopend deel van de langlopende schulden (< 1 jr.), aflossingsverplichtingen 2.033.000 3.138.000 Langlopend deel van de langlopende schulden (> 1 jr.) (balanspost) 15.502.000 12.576.000 Hiervan langlopend (> 5 jaar) 12.214.000 9.666.000 Voor een nadere toelichting op de langlopende schulden wordt verwezen naar bijlage overzicht langlopende leningen. De aflossingsverplichtingen zijn verantwoord onder de kortlopende schulden. 10. Kortlopende schulden en overlopende passiva De specificatie is als volgt : 31-dec-09 31-dec-08 Schulden aan kredietinstellingen 1.340.000 3.328.000 Crediteuren 2.871.000 4.230.000 Aflossingsverplichtingen langlopende leningen 2.033.000 3.138.000 Belastingen en sociale premies 1.814.000 1.873.000 Schulden terzake pensioenen 937.000 681.000 Nog te betalen salarissen 639.000 611.000 Vakantiegeld 2.081.000 2.125.000 Vakantiedagen 2.419.000 2.311.000 Vooruitontvangen opbrengsten 1.077.000 1.426.000 Nog te betalen kosten 1.460.000 1.262.000 BTW 0 58.000 Totaal kortlopende schulden en overlopende passiva 16.671.000 21.043.000 Pagina 113

Stichting Livio 5.1.12 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS PER 31 DECEMBER 2009 PASSIVA 11. Niet in de balans opgenomen activa en verplichtingen Verloopoverzicht investeringsruimte trekkingsrechten Het verloop is als volgt weer te geven: 2009 2008 Nog niet bestede investeringsruimte per 1 januari 12.613.000 0 Bij: mutatie i.v.m. fusie 0 11.680.000 Bij : indexering niet-bestede investeringsruimte 0 0 Bij : investeringsruimte verslagjaar 324.000 933.000 Af: investeringen verslagjaar 0 0 Beschikbare investeringsruimte 31 december 12.937.000 12.613.000 Gemelde lopende investeringsprojecten leggen het volgende beslag op de beschikbare investeringsruimte 0 Afgesloten huurovereenkomsten met de woningcorporaties Domijn, Ons Huis, Habion en Pro Wonen. De resterende looptijd van de verplichtingen is eind 2009: tot. looptijd van tot resterend Broekheurnerborch 40 jaar 1999 2038 29 jaar Broekheurnerstede 50 jaar 1999 2048 39 jaar DAC de Singel 20 jaar 2005 2025 16 jaar Eenhuis 20 jaar 2005 2025 16 jaar Ferdinand Bolstraat 20 jaar 2007 2027 18 jaar Hatteler 40 jaar 1994 2033 24 jaar Hofmaat/de Werf 20 jaar 2007 2027 18 jaar Meergaarden 20 jaar 1996 2015 7 jaar Merelstraat 20 jaar 2008 2028 19 jaar Pathmos 10 jaar 2007 2017 8 jaar Troelstrastraat 20 jaar 2008 2018 19 jaar Twekkelerveld 50 jaar 1997 2046 37 jaar Wiedenbroek 20 jaar 2004 2024 15 jaar Wiedenbroeksingel (18 app.) 20 jaar 2005 2025 16 jaar Willem Sluyterstraat 20 jaar 2008 2018 19 jaar Pagina 114

Stichting Livio 5.1.13 ENKELVOUDIG MUTATIEOVERZICHT MATERIELE VASTE ACTIVA 5.1.13.1 WTZi - vergunningsplichtige materiële vaste activa Grond Terreinen Gebouwen Semi perm. Ver- Installaties Onderhanden Sub-totaal Totaal voorzieningen gebouwen bouwingen Projecten vergunningen Stand per 1 januari 2009 - aanschafwaarde 781.380 417.681 24.012.475 0 7.199.114 7.190.673 0 39.601.323 57.453.576 - cumulatieve afschrijvingen 0 209.556 9.950.949 0 3.073.965 3.470.049 0 16.704.519 25.346.853 Boekwaarde per 1 januari 2009 781.380 208.125 14.061.526 0 4.125.149 3.720.624 0 22.896.804 32.106.723 Mutaties in het boekjaar - investeringen 0 0 0 0 0 0 0 0 2.759.570 - afschrijvingen 0 20.877 462.032 0 389.280 369.753 0 1.241.942 2.692.642 - terugname geheel afgeschreven activa.aanschafwaarde 0 23.171 360.280 0 672.372 21.977 0 1.077.800 1.796.040.cumulatieve afschrijvingen 0 23.171 360.280 0 672.372 21.977 0 1.077.800 1.796.040 - mutatie i.v.m. fusie aanschafwaarde 0 0 0 0 0 0 0 0 0 cumulatieve afschrijvingen 0 0 0 0 0 0 0 0 693.182 per saldo 0 0 0 0 0 0 0 0-693.182 Mutaties in boekwaarde (per saldo) 0-20.877-462.032 0-389.280-369.753 0-1.241.942 760.110 Stand per 31 december 2009 - aanschafwaarde 781.380 394.510 23.652.195 0 6.526.742 7.168.696 0 38.523.523 58.417.106 - cumulatieve afschrijvingen 0 207.262 10.052.701 0 2.790.873 3.817.825 0 16.868.661 26.936.637 Boekwaarde per 31 december 2009 781.380 187.248 13.599.494 0 3.735.869 3.350.871 0 21.654.862 31.480.469 Afschrijvingspercentage 0,0% 5,0% 2,0% 2,5%-10% 5,0% 0,0% Pagina 115

Stichting Livio 5.1.13 ENKELVOUDIG MUTATIEOVERZICHT MATERIELE VASTE ACTIVA 5.1.13.2 WTZi - instandhouding materiële vaste activa Sub-totaal Trekkings Onderhanden Sub-totaal Instand- Onderhanden Sub-totaal meldingsrechten Projecten houdingen Projecten plichtige activa Stand per 1 januari 2009 - aanschafwaarde 0 0 0 3.171.900 0 3.171.900 3.171.900 - cumulatieve afschrijvingen 0 0 0 1.441.424 0 1.441.424 1.441.424 Boekwaarde per 1 januari 2009 0 0 0 1.730.476 0 1.730.476 4.613.324 Mutaties in het boekjaar - investeringen 0 0 0 1.164.549 0 1.164.549 1.164.549 - afschrijvingen 0 0 0 261.543 0 261.543 261.543 - terugname geheel afgeschreven activa.aanschafwaarde 0 0 0 0 0 0 0.cumulatieve afschrijvingen 0 0 0 0 0 0 0 - mutatie i.v.m. fusie aanschafwaarde 0 0 0 0 0 0 0 cumulatieve afschrijvingen 0 0 0 0 0 0 0 per saldo 0 0 0 0 0 0 0 Mutaties in boekwaarde (per saldo) 0 0 0 903.006 0 903.006 903.006 Stand per 31 december 2009 - aanschafwaarde 0 0 0 4.336.449 0 4.336.449 4.336.449 - cumulatieve afschrijvingen 0 0 0 1.702.967 0 1.702.967 1.702.967 Boekwaarde per 31 december 2009 0 0 0 2.633.482 0 2.633.482 2.633.482 Afschrijvingspercentage 5%-10% Pagina 116

Stichting Livio 5.1.13 ENKELVOUDIG MUTATIEOVERZICHT MATERIELE VASTE ACTIVA 5.1.13.3 WMG - gefinancierde materiële vaste activa Grond Terreinen Gebouwen Semi perm. Ver- Installaties Inventaris Vervoer Automati-Onderhanden Sub-totaal voorzieningen gebouwen bouwingen middelen sering Projecten WMG Stand per 1 januari 2009 - aanschafwaarde 0 0 0 0 0 0 6.041.267 92.078 976.919 0 7.110.264 - cumulatieve afschrijvingen 0 0 0 0 0 0 3.198.724 57.366 488.854 0 3.744.944 Boekwaarde per 1 januari 2009 0 0 0 0 0 0 2.842.543 34.712 488.065 0 3.365.320 Mutaties in het boekjaar - investeringen 0 0 0 0 0 520.437 837.950 19.635 168.409 0 1.546.431 - afschrijvingen 0 0 0 0 0 2.168 589.746 16.603 149.115 0 757.632 - terugname geheel afgeschreven activa.aanschafwaarde 0 0 0 0 0 0 276.644 17.499 296.900 0 591.043.cumulatieve afschrijvingen 0 0 0 0 0 0 276.644 17.499 296.900 0 591.043 - mutatie i.v.m. fusie aanschafwaarde 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 cumulatieve afschrijvingen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 per saldo 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Mutaties in boekwaarde (per saldo) 0 0 0 0 0 518.269 248.204 3.032 19.294 0 788.799 Stand per 31 december 2009 - aanschafwaarde 0 0 0 0 0 520.437 6.602.573 94.214 848.428 0 8.065.652 - cumulatieve afschrijvingen 0 0 0 0 0 2.168 3.511.826 56.470 341.069 0 3.911.533 Boekwaarde per 31 december 2009 0 0 0 0 0 518.269 3.090.747 37.744 507.359 0 4.154.119 Afschrijvingspercentage 10,0% 20,0% 20,0% Pagina 117

Stichting Livio 5.1.13 ENKELVOUDIG MUTATIEOVERZICHT MATERIELE VASTE ACTIVA 5.1.13.4 Niet - WTZi/WMG - gefinancierde materiële vaste activa Sub-totaal Grond Terreinen Gebouwen Semi perm. Ver- Installaties Inventaris Vervoer Automati-Onderhanden Niet WTZi voorzieningen gebouwen bouwingen middelen sering Projecten WMG Stand per 1 januari 2009 - aanschafwaarde 132.313 3.910 2.750.237 0 1.783.472 716.250 892.911 10.115 587.699 693.182 7.570.089 - cumulatieve afschrijvingen 0 1.602 1.592.367 0 656.068 614.069 281.010 10.115 300.735 0 3.455.966 Boekwaarde per 1 januari 2009 132.313 2.308 1.157.870 0 1.127.404 102.181 611.901 0 286.964 693.182 4.114.123 Mutaties in het boekjaar - investeringen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 48.590 48.590 - afschrijvingen 0 201 92.083 0 86.172 50.524 84.099 0 118.446 0 431.525 - terugname geheel afgeschreven activa aanschafwaarde 0 0 0 0 0 32.200 47.992 10.115 36.890 0 127.197 cumulatieve afschrijvingen 0 0 0 0 0 32.200 47.992 10.115 36.890 0 127.197 - mutatie i.v.m. fusie aanschafwaarde 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 cumulatieve afschrijvingen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 693.182 693.182 per saldo 0 0 0 0 0 0 0 0 0-693.182-693.182 Mutaties in boekwaarde (per saldo) 0-201 -92.083 0-86.172-50.524-84.099 0-118.446 741.772 310.247 Stand per 31 december 2009 - aanschafwaarde 132.313 3.910 2.750.237 0 1.783.472 684.050 844.919 0 550.809 741.772 7.491.482 - cumulatieve afschrijvingen 0 1.803 1.684.450 0 742.240 632.393 317.117 0 382.291 693.182 4.453.476 Boekwaarde per 31 december 2009 132.313 2.107 1.065.787 0 1.041.232 51.657 527.802 0 168.518 48.590 3.038.006 Afschrijvingspercentage 0,0% 5,0% 2,0% 2,5% 5,0% 10,0% 20,0% 20,0% Pagina 118

Stichting Livio 5.1.14 Overzicht langlopende schulden ultimo 2009 (enkelvoudig) Leninggever Datum Hoofdsom Restschuld 31 december 2008 Nieuwe leningen in 2009 Aflossing in 2009 Restschuld 31 december 2009 Rest-schuld over 5 jaar Totale looptijd Werkelijkerente Resterende looptijd in jaren eind 2009 Aflossingswijze Aflossing 2010 % Gestelde zekerheden NN 1969 6.806.703 40 6,00% 431.255 431.255 0 0 0 annuïtair 0 NN 1969 816.804 40 6,75% 56.429 56.429 0 0 0 annuïtair 0 ABN-Amro 1991 850.838 20 7,55% 43.677 15.882 27.795 0 1 lineair 27.795 ABN-Amro 1991 1.815.121 20 6,60% 771.426 90.756 680.670 0 1 lineair 680.670 ABN-Amro 1996 544.536 20 6,95% 211.008 27.227 183.781 0 1 lineair 183.781 ABN-Amro 1997 907.560 15 6,50% 211.750 60.505 151.245 0 1 lineair 151.245 Rabobank 1998 4.537.802 40 5,60% 3.374.991 113.445 3.261.546 2.694.321 28 lineair 113.445 Rabobank 1999 4.537.802 40 3,50% 3.460.074 113.445 3.346.629 2.779.404 29 lineair 113.445 Rabobank 1999 2.268.901 40 3,16% 1.744.218 56.723 1.687.495 1.403.880 29 lineair 56.723 Rabobank 1999 2.268.901 20 4,15% 1.247.896 113.445 1.134.451 567.226 30 lineair 113.445 Rabobank 2000 499.158 40 4,00% 399.327 12.479 386.848 324.453 31 lineair 12.479 Rabobank 2000 680.670 10 3,80% 136.134 68.067 68.067 0 1 lineair 68.067 ING bank 2001 680.670 10 5,20% 204.201 204.201 0 0 0 lineair 0 ING bank 2002 2.000.000 20 5,98% 1.375.000 1.375.000 0 0 0 lineair 0 ING bank 2002 500.000 10 5,79% 187.500 187.500 0 0 0 lineair 0 ING Real Estate 1996 1.128.097 40 4,60% 590.371 22.562 567.809 454.999 26 lineair 22.562 BNG 1970 326.722 40 7,25% 38.242 18.463 19.779 0 1 annuïtair 19.779 Habion 1994 292.688 20 7,00% 132.460 17.231 115.229 29.074 4 annuïtair 21.123 ING bank 1989 260.924 20 4,00% 13.045 13.045 0 0 0 lineair 0 gemeentegarantie Rabobank 2009 2.345.000 10 4,30% 0 2.345.000 43.300 2.301.700 1.638.825 10 lineair 132.575 Rabobank 2009 1.900.000 9 4,30% 0 1.900.000 52.778 1.847.222 1.319.442 10 lineair 105.556 Rabobank 2009 866.000 5 4,30% 0 866.000 58.625 807.375 451.000 5 lineair 71.275 Livio Beheer 2007 723.000 38 5,13% 665.922 19.026 646.896 551.766 35 lineair 19.026 Livio Beheer 2007 600.000 5 5,49% 418.849 120.000 298.849 0 2 lineair 120.000 0 Totaal 15.713.774 5.111.000 3.291.389 17.533.385 12.214.390 2.032.991 Pagina 119

Stichting Livio 5.1.15 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING OVER 2009 5.1.15.1 GESEGMENTEERDE RESULTATENREKENING OVER 2009 SEGMENT AWBZ Ref. 2009 2008 BEDRIJFSOPBRENGSTEN: Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten en/of subsidie 12 80.158.000 78.664.000 Niet gebudgetteerde zorgprestaties 13 1.486.000 1.141.000 Overige bedrijfsopbrengsten 14 2.049.000 1.890.000 Som der bedrijfsopbrengsten 83.693.000 81.695.000 BEDRIJFSLASTEN: Personeelskosten 15 55.673.000 54.537.000 Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa 16 2.948.000 2.884.000 Overige bedrijfskosten 17 21.400.000 18.934.000 Som der bedrijfslasten 80.021.000 76.355.000 BEDRIJFSRESULTAAT 3.672.000 5.340.000 Financiële baten en lasten 18-1.080.000-1.393.000 RESULTAAT UIT GEWONE BEDRIJFSVOERING 2.592.000 3.947.000 Buitengewone baten en lasten 19 0 0 RESULTAAT BOEKJAAR 2.592.000 3.947.000 RESULTAATBESTEMMING Het resultaat is als volgt verdeeld: 2009 2008 Reserve aanvaardbare kosten 7 1.910.000 3.186.000 Bestemmingsreserve egalisatie afschrijvingen 7 678.000 604.000 Bestemmingsreserve collectief gefinancierd 7 0 196.000 Bestemmingsreserve niet-collectief gefinancierd 7 4.000-39.000 2.592.000 3.947.000 Pagina 120

Stichting Livio 5.1.15 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING OVER 2009 5.1.15.1 GESEGMENTEERDE RESULTATENREKENING OVER 2009 SEGMENT WMO Ref. 2009 2008 BEDRIJFSOPBRENGSTEN: Niet gebudgetteerde zorgprestaties 13 19.772.000 18.344.000 Overige bedrijfsopbrengsten 14 188.000 214.000 Som der bedrijfsopbrengsten 19.960.000 18.558.000 BEDRIJFSLASTEN: Personeelskosten 15 20.697.000 18.594.000 Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa 16 75.000 75.000 Overige bedrijfskosten 17 1.970.000 1.931.000 Som der bedrijfslasten 22.742.000 20.600.000 BEDRIJFSRESULTAAT -2.782.000-2.042.000 Financiële baten en lasten 18-16.000-16.000 RESULTAAT UIT GEWONE BEDRIJFSVOERING -2.798.000-2.058.000 Buitengewone baten en lasten 19 0 0 RESULTAAT BOEKJAAR -2.798.000-2.058.000 RESULTAATBESTEMMING Het resultaat is als volgt verdeeld: 2009 2008 Bestemmingsreserve WMO 7-2.798.000-2.058.000-2.798.000-2.058.000 Pagina 121

Stichting Livio 5.1.15 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING OVER 2009 5.1.15.1 GESEGMENTEERDE RESULTATENREKENING OVER 2009 SEGMENT OVERIGE ACTIVITEITEN Ref. 2009 2008 BEDRIJFSOPBRENGSTEN: Niet gebudgetteerde zorgprestaties 13 3.135.000 2.924.000 Overige bedrijfsopbrengsten 14 4.492.000 4.390.000 Som der bedrijfsopbrengsten 7.627.000 7.314.000 BEDRIJFSLASTEN: Personeelskosten 15 4.326.000 4.047.000 Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa 16 20.000 22.000 Overige bedrijfskosten 17 3.125.000 3.501.000 Som der bedrijfslasten 7.471.000 7.570.000 BEDRIJFSRESULTAAT 18 156.000-256.000 Financiële baten en lasten 99.000 473.000 RESULTAAT UIT GEWONE BEDRIJFSVOERING 255.000 217.000 Buitengewone baten en lasten 19 0 0 RESULTAAT BOEKJAAR 255.000 217.000 RESULTAATBESTEMMING Het resultaat is als volgt verdeeld: 2009 2008 Algemene reserve 7 255.000 217.000 255.000 217.000 Pagina 122

Stichting Livio 5.1.15 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING OVER 2009 5.1.15.2 AANSLUITING TOTAAL RESULTAAT MET RESULTAAT SEGMENTEN Resultaat volgens gesegmenteerde resultatenrekeningen (enkelvoudig): 2009 2008 SEGMENT AWBZ 2.592.000 3.947.000 SEGMENT WMO -2.798.000-2.058.000 SEGMENT OVERIGE ACTIVITEITEN 255.000 217.000 49.000 2.106.000 Resultaat volgens resultatenrekening (enkelvoudig) 49.000 2.106.000 Pagina 123

Stichting Livio 5.1.15 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING OVER 2009 12. Wettelijk budget aanvaardbare kosten 2009 2008 Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten voorgaand jaar 78.528.000 75.092.000 Productieafspraken verslagjaar -1.046.000-391.000 Overheidsbijdrage in de arbeidskostenontwikkeling 927.000 1.167.000 Prijsindexatie materiële kosten 70.000 89.000 Groei normatieve kapitaalslasten 152.000 170.000 1.149.000 1.426.000 Uitbreiding erkenning en toelating: - loonkosten 331.000 0 - materiële kosten 52.000 0 - normatieve kapitaalslasten 95.000 0 478.000 0 Beleidsmaatregelen overheid: - extra middelen verpleging 1.578.000 0 - scoren ZZP -1.791.000 1.536.000 - bonus PV/OB 17.000-3.000 - extramurale kapitaalslasten 76.000 501.000 - toeslag extreme zorgbehoefte 0 0-120.000 2.034.000 Nacalculeerbare kapitaalslasten: - rente -525.000-24.000 - zorginfrastructuur 1.227.000 70.000 - afschrijvingen 86.000-99.000 - huur -274.000 0 - overige 0 503.000 514.000 450.000 Overige mutaties: Overige 82.000-83.000 82.000-83.000 Sub-totaal wettelijk budget boekjaar 79.585.000 78.528.000 Correcties voorgaande jaren 573.000 136.000 Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten jaar t 80.158.000 78.664.000 Toelichting Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de geconsolideerde resultatenrekening op pagina 99. Pagina 124

Stichting Livio 5.1.15 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING OVER 2009 BATEN 13. Toelichting niet-gebudgetteerde zorgprestaties De specificatie is als volgt : 2009 2008 Opbrengsten WMO, zorgprestaties uit hoofde van contract met gemeente 12.166.000 11.101.000 Opbrengsten WMO, zorgprestaties aan andere zorginstelling (onderaanneming) 7.606.000 7.243.000 Persoonsgebonden- en volgende budgetten 530.000 536.000 Overige zorgprestaties 2.026.000 1.513.000 Jeugdgezondheidszorg 2.065.000 2.016.000 Totaal 24.393.000 22.409.000 Toelichting Voor de toelichtingen zie de geconsolideerde resultatenrekening over 2009. 14. Toelichting overige bedrijfsopbrengsten De specificatie is als volgt : 2009 2008 Overige dienstverlening 2.690.000 2.444.000 Overige subsidies 784.000 864.000 Huren en serviceverlening 3.255.000 3.186.000 Totaal 6.729.000 6.494.000 Toelichting Voor de toelichtingen zie de geconsolideerde resultatenrekening over 2009. LASTEN 15. Personeelskosten De specificatie is als volgt : 2009 2008 Lonen en salarissen 52.299.000 51.091.000 Sociale lasten 6.655.000 6.597.000 Pensioenpremie 3.906.000 3.938.000 Overige personeelskosten: 2.325.000 2.279.000 Sub-totaal 65.185.000 63.905.000 Personeel niet in loondienst 15.511.000 13.273.000 Totaal personeelskosten 80.696.000 77.178.000 Specificatie gemiddeld aantal personeelsleden (in FTE's) per segment: AWBZ 1.300 1.331 WMO 196 228 Overige activiteiten 27 75 Gemiddeld aantal personeelsleden op basis van full-time eenheden 1.523 1.634 Toelichting Voor de toelichtingen zie de geconsolideerde resultatenrekening over 2009. Pagina 125

Stichting Livio 5.1.15 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING OVER 2009 LASTEN 16. Afschrijvingen immateriële en materiële vaste activa De specificatie is als volgt : 2009 2008 Nacalculeerbare afschrijvingen: - materiële vaste activa 1.242.000 1.226.000 Overige afschrijvingen: - materiële vaste activa 1.801.000 1.755.000 Totaal afschrijvingen 3.043.000 2.981.000 Toelichting Voor de toelichtingen zie de geconsolideerde resultatenrekening over 2009. 17. Overige bedrijfskosten De specificatie is als volgt : 2009 2008 Voedingsmiddelen en hotelmatige kosten 6.490.000 6.509.000 Algemene kosten 5.405.000 2.342.000 Patiënt- en bewonersgebonden kosten 2.096.000 1.843.000 Onderhoud en energiekosten 3.230.000 3.677.000 Huur en leasing 9.308.000 9.035.000 Dotaties en vrijval voorzieningen -34.000 960.000 Totaal bedrijfskosten 26.495.000 24.366.000 Toelichting Voor de toelichtingen zie de geconsolideerde resultatenrekening over 2009. 18. Financiële baten en lasten De specificatie is als volgt : 2009 2008 Rentebaten 14.000 258.000 Resultaat deelnemingen 34.000 43.000 Sub-totaal financiële baten 48.000 301.000 Rentelasten -1.045.000-1.237.000 Sub-totaal financiële lasten -1.045.000-1.237.000 Totaal financiële baten en lasten -997.000-936.000 Toelichting Voor de toelichtingen zie de geconsolideerde resultatenrekening over 2009. Pagina 126

5.2.6 Accountantsverklaring De accountantsverklaring is opgenomen op de volgende pagina. Pagina 128

Bijlage bij het jaardocument Lijst met afkortingen AIK: Achterhoeks Initiatief Ketenzorg ARBO: Arbeidsomstandigheden AVR: Advies, Verzuim en Reïntegratie AWBZ: Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten BAK: Budget Aanvaardbare Kosten BBL: Beroeps Begeleidende Leerweg BHV: Bedrijfshulpverlening BOPZ: (Wet) Bijzondere Opnemingen Psychiatrische Ziekenhuizen (regelt gedwongen opname en behandeling van mensen die lijden aan een geestesstoornis) BPV: Beroeps Praktijk Vorming BSN: BurgerServiceNummer BV: Besloten Vennootschap CAK: Centraal Administratie Kantoor CBS: Centraal Bureau voor de Statistiek Cbz: college Bouw Zorginstellingen CCR: Centrale Cliëntenraad CIBG: Centraal Informatiepunt Beroepen Gezondheidszorg (uitvoeringsorganisatie van het ministerie van VWS, dat producten en diensten levert gebaseerd op registratie van (zorg-) gegevens en het beheer daarvan) CIZ: Centrum Indicatiestelling Zorg CR: Cliëntenraad CRG: Carint Reggeland Groep CVA: Cerebro-vasculair Accident CWI: Centrum voor Werk en Inkomen EHBA: Eerste Hulp Bij Alarmering E-HRM: Electronic Human Resource Management Jaardocument 2009 Livio 131

EVV: Eerst Verantwoordelijk Verzorgende FEAZ: Financieel Economisch Administratieve Zaken FTE: Full Time Equivalenten FWG: Functiewaardering Gezondheidszorg GGD: Gemeentelijke Gezondheidsdienst GGZ: Geestelijke Gezondheidszorg HACCP: Hazard Analysis Critical Control Points (analyse van kritische punten ten aanzien van voedselveiligheid) HCNON: Hulpmiddelencentrum Noord Oost Nederland HH: Huishoudelijke Hulp (als product onder de Wmo; onderscheiden wordt HH1 en HH2) HKZ: Harmonisatie Kwaliteitsbeoordeling in de Zorgsector HPO: High Performance Organisation i.c.: in casu IG: Individuele Gezondheidszorg (als opleiding, bijv. Verzorgende IG) IGZ: Inspectie voor de Gezondheidszorg i.o.: in oprichting IVA: Inkomensvoorziening volledig arbeidsongeschikten JGZ: Jeugdgezondheidszorg LG: Lichamelijk Gehandicapten LMC: Livio Mobiliteitscentrum LOC: Landelijke Organisatie Cliëntenraden LPZ: Landelijke Prevalentiemeting Zorgproblemen LVT: Landelijke Vereniging voor Thuiszorg (voorloper van ActiZ, brancheorganisatie) M&M: Middelen & Maatregelen MIC: Melding Incidenten Cliënten MIK: Melding Incidenten Klanten MIM: Melding Incidenten Medewerkers MKSA: Meer Keuze Secundaire arbeidsvoorwaarden Jaardocument 2009 Livio 132

NPCF: Nederlandse Patiënten en Consumenten Federatie NVTZ: Nederlandse Vereniging van Toezichthouders in Zorginstellingen NVZD: Vereniging van bestuurders in de gezondheidszorg (v/h Nederlandse Vereniging van Ziekenhuis Directeuren) NZa: Nederlandse Zorgautoriteit OE: Organisatie Eenheid OC: Onderdeelcommissie (van de OR) OR: Ondernemingsraad P&O: Personeel & Organisatie PG: Psycho Geriatrie PGB: PersoonsGebonden Budget PIT: Psychiatrische Intensieve Thuiszorg POP: Persoonlijk Ontwikkelingsplan RAK: Reserve Aanvaardbare Kosten ROC: Regionaal Opleidingscentrum RI&E: Risico Inventarisatie & Evaluatie RvB: Raad van Bestuur RvT: Raad van Toezicht SDGH: Stichting Dienstverlening Gezondheidszorg Haaksbergen SER: Sociaal Economische Raad SWOT: Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats (sterktes, zwaktes, kansen, bedreigingen) STOO: Stichting Thuiszorg Oost Overijssel TNWT: Thuiszorg Noord West Twente TOOM: Terugdringing Ongewenste en Onechte Meldingen (Brandweer) UWV: Uitvoeringsinstituut Werknemerverzekeringen V&V: Verpleging en Verzorging VV&T: Verpleging, Verzorging & Thuiszorg VGWM: Veiligheid, Gezondheid, Welzijn en Milieu Jaardocument 2009 Livio 133

Vodi: Voedingsvoorlichting en dieetadvisering VOF: Vennootschap onder firma VVT: Verpleging, Verzorging en Thuiszorg VWS: (Ministerie van) Volksgezondheid, Welzijn en Sport WfZ: Waarborgfonds voor de Zorgsector WIA: (Wet) Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen Wmo: Wet maatschappelijke ondersteuning WTZi: Wet Toelating Zorginstellingen ZiZo: Zichtbare Zorg ZZP: Zorgzwaarte Pakket Jaardocument 2009 Livio 134