Dossier Elektroventielen Festo Belgium nv Kolonel Bourgstraat 101 BE-1030 Brussel Tel.: +3 70 3 39 Info_be@festo.com www.festo.com
Elektroventielen. Om pneumatische aandrijvingen te besturen of om de energietoevoer naar de verschillende onderdelen van een pneumatisch systeem te regelen heeft man wegventielen nodig. Door de invoering van elektronische sturingen via PLC worden de ventielen die de cilinders sturen hoofdzakelijk elektrisch gestuurd In dit dossier worden de meest gebruikte elektrisch gestuurde wegventielen besproken. Veel leesplezier! Dossier Elektroventielen -
Elektromagnetische bediening Deze reeks ventielen treffen we aan in alle systemen, waar pneumatische elementen elektrisch of elektronisch worden aangestuurd. We onderscheiden: direct gestuurde elektromagnetische ventielen. indirect gestuurde elektromagnetische ventielen. Directe besturing Bij elektroventielen met directe besturing wordt het ventiel rechtstreeks door een elektromagneet aangestuurd (Fig. 1). Bij het bekrachtigen van de elektromagneet (Fig. 1 rechts) wordt het anker (1), tegen de veerkracht in, naar boven getrokken. Daardoor worden de poorten 1 en met elkaar verbonden. Wordt de magneet uitgeschakeld (Fig. 1 links), dan drukt de veer het anker weer op zijn onderste ventielzitting en wordt de verbinding 1 afgesloten. Het afgebeelde ventiel heeft aansluitpoorten en standen en is dus een elektrisch gestuurd / ventiel. De meeste elektroventielen worden uitgerust met een manuele hulpsturing () die toelaat om het ventiel handmatig te schakelen. Een elektrische bediening wordt symbolisch voorgesteld met figuur. Fig.. Figuur 3 stelt het symbool voor van een elektrisch bediend / ventiel met manuele hulpsturing. 1 Fig. 3. 1 Dossier Elektroventielen - 3
Indien we een ontluchtingspoort nodig hebben gebruiken we een elektrisch gestuurd 3/ ventiel dat eventueel voorzien is van een manuele hulpsturing (Fig. 4). 1 Fig. 4. 1 3 ventielzitting en wordt de verbinding 1 afgesloten. Poort kan dan ontluchten naar 3. Het direct gestuurde ventiel wordt alleen uitgevoerd met een kleine ventieldoorlaat. Een grote doorlaat vergt een te grote schakelkracht. Het elektrische verbruik van direct gestuurde elektroventielen met grote doorlaat is daarom te groot. De sturing van dit ventiel gebeurd op identiek dezelfde wijze als de sturing van het / elektroventiel. Bij het bekrachtigen van de elektromagneet (Fig. 5 rechts) wordt het anker (1), tegen de veerkracht in, naar boven getrokken. Daardoor worden de poorten1 en met elkaar verbonden. Aan de andere kant van het anker wordt ontluchting 3 gesloten. Wordt de magneet uitgeschakeld (Fig. 5 links), dan drukt de veer het anker weer op zijn onderste Fig. 5. Dossier Elektroventielen - 4
Indirecte besturingen Om de elektromagneten klein te houden wordt voor elektrische ventielen grotere afmetingen, een indirecte besturing toegepast. Indirect gestuurde ventielen zijn samengesteld uit twee tot drie ventielen (Fig. 6): een pneumatisch bediend ventiel (het hoofdventiel) en één of twee direct gestuurde 3/-elektroventiel met kleine doorlaat. Het zijn de elektroventielen die het hoofdventiel schakelen. Dankzij deze indirecte sturing wordt de benodigde elektromagnetische kracht beperkt. Om de indirecte sturing voor te stellen bestaat een apart stuursymbool (Fig. 7). Fig. 7. In plaats van twee of drie ventielen voor te stellen zoals afgebeeld in figuur 6 gebruiken we een vereenvoudigd symbool waarbij de elektrische en de pneumatische bedieningen gecombineerd voorgesteld worden. Indien het ventiel mechanische hulpsturingen heeft worden deze eveneens voorgesteld op het symbool (Fig. 8). 1 1 3 1 10 1 3 1 Fig. 8. 1 3 1 10 1 3 Fig. 6. Dossier Elektroventielen - 5
Werking van het indirect gestuurd elektroventiel. Er loopt vanaf de persluchtaansluiting op het hoofdventiel een boring (1) naar de ventielzitting van het stuurventiel (Fig. 9). Bij bekrachtiging van de spoel schakelt het stuurventiel. De lucht kan naar de stuurzuiger van het hoofdventiel (Fig. 9 rechts) dat pneumatisch gestuurd zal worden. Na het uitschakelen van de stuurstroom ontlucht de stuurlucht via het anker () (Fig. 9 links). Nadeel van ventielen met indirecte besturing is dat er een minimale voedingsdruk nodig is die volgens het ventieltype kan oplopen tussen 0,15 en 0,3 MPa. Indien de voedingsdruk te laag is zal het hoofdventiel niet schakelen bij het schakelen van het stuurventiel. Het hoofdventiel is altijd luchtgestuurd maar kan eender welk type ventiel zijn. (/ 3/ 4/ 4/3 5/ 5/3) Figuur 10 stelt een bistabiel 5/ elektroventiel voor met indirecte sturing. Zoals men kan merken hebben bistabiele ventielen twee stuurventielen. De ontluchtingspoorten van de hulpsturingen hebben eveneens een nummering. De ontluchting van de hulpsturing 14 heeft nummer 84, de ontluchting van de hulpsturing 1 heeft nummer 8. Fig. 9. Fig. 10. Dossier Elektroventielen - 6
Indirect gestuurde elektroventielen met externe stuurvoeding Ventielen met indirecte besturing hebben een minimale voedingsdruk nodig die volgens het ventieltype kan oplopen van 0,15 tot 0,3 MPa waardoor deze ventielen niet kunnen gebruikt worden om lage drukken te sturen. Indien men lage drukken of vacuüm wil sturen maakt men gebruik van ventielen met externe stuurluchtverzorging (Fig. 11). Nu er een scheiding is tussen vermogen- en stuurvoeding kan de druk van het hoofdventiel gelijk welke druk aannemen, gaande van vacuüm tot hoge druk. Voor de stuurvoeding (1) blijft een voedingsdruk van 0,15 tot 0,6 MPa noodzakelijk. Op het symbool wordt de voedingspoort van de stuurvoeding separaat voorgesteld (Fig. 1) 1 Fig. 1. 1 1 3 Fig. 11. Dossier Elektroventielen - 7
Monostabiele ventielen met persluchtveer Monostabiele schuifventielen worden soms uitgevoerd met een persluchtveer Figuur 13 stelt een normaal gesloten 3/ ventiel voor met mechanische veer en persluchtveer. ruststand staat, zelfs indien het ventiel niet van druk voorzien is. Bij ventielen met een persluchtveer werkt de voedingsdruk continu in op één zijde (1) van de schuif (schuifoppervlakte A). Wanneer het ventiel elektrisch geschakeld wordt zal de lucht via het stuurventiel naar de andere zijde () van de schuif kunnen stromen (schuifoppervlakte A1). Vermits A1 groter is dan A zal het ventiel schakelen. Bij het wegvallen van de elektrische sturing valt de druk links weg waardoor het ventiel door de luchtveer terugschakelt. De persluchtveer werkt enkel indien het ventiel van druk voorzien is. De mechanische veer heeft slechts een kleine kracht en zorgt ervoor dat het onbediende ventiel steeds in Fig. 13. Figuur 14 stelt een monostabiel 5/ ventiel met mechanische veer en persluchtveer voor Fig. 14 Dossier Elektroventielen - 8
Montagemogelijkheden voor individuele ventielen Er bestaan vele montagemogelijkheden voor ventielen. Hieronder geven we een overzicht van de meest voorkomende montagevormen. - Individuele ventielen op een gezamenlijk profiel met gemeenschappelijke voeding en ontluchtingen (Fig. 18) - Individueel ventiel zonder basisplaat (Fig. 15). Fig. 15. FESTO type CPE14-M1BH-5L-1/8 - Individueel ventiel op basisplaat met aansluiting van de uitgangen op het ventiel (Fig. 16). Fig. 18. FESTO type CPE10 ventielen op PRS aansluitblok - Individuele ventielen in batterijmontage waarbij alle koppelingen op de basisplaat staan. (Fig. 19). Fig. 16. FESTO type JMEH- 5/-1/8-B - Individueel ventiel op basisplaat met aansluiting van alle koppelingen op de basisplaat (Fig. 17). Fig. 19. FESTO type MEH + JMEH ventielen op AW- ME- 1/8 aansluitblokken voor batterijmontage Fig. 17. FESTO type VMPA1-M1H-M-M7-PI Dossier Elektroventielen - 9
Ventieleilanden Voor de machinebouw is het voordelig om volledige voorgemonteerde ventielcombinaties te kunnen aankopen, hierdoor wordt het montagewerk sterk vereenvoudigd. De oplossing is om ventieleilanden te gebruiken die op maat geproduceerd en samengesteld worden. Zowel de combinatie van de te gebruiken ventielen als de stuurmethode kan vrij gekozen worden. Hieronder zien we enkele mogelijke voorbeelden van ventieleilanden die op aanvraag geleverd worden met de nodige koppelingen. - Figuur 0 stelt een ventieleiland voor waarvan de elektrische aansluiting van alle spoelen eenvoudig kan aangesloten worden aan de hand van een multistekker (1). Fig. 1. FESTO type CPV10-VI (1800) - Figuur stelt een ventieleiland voor waarvan de elektrische aansturing gebeurt aan de hand van een vooraf te bepalen bussysteem (1). Bovendien kan het ventieleiland uitgerust worden met een Ethernetverbinding (). Men kan eveneens ingangen (3) of uitgangen (4) op het ventieleiland aansluiten en op aanvraag wordt het ventieleiland uitgerust met een geïntegreerde PLC sturing. Fig. 0. FESTO type VTUB (53766) - Figuur 1 stelt een ventieleiland voor waarvan de sturing van alle spoelen gebeurd aan de hand van een ASi interface (1). Men kan eveneens tot 8 sensoren op het ventieleiland aansluiten (). Fig.. FESTO type MPA-FB-VI (530411) Dossier Elektroventielen - 10